Skip to main content

Full text of "Claudii Claudiani Carmina"

See other formats


Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scannod by Googlc as part of a projcct 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. Α public domain book is one that was never subjcct 

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discovcr. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc 

publishcr to a library and fmally to you. 

Usage guidelines 

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc 
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken stcps to 
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing tcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. 
Wc also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfrom automated querying Do nol send aulomatcd qucrics οΓ any sort to Googlc's systcm: ΙΓ you arc conducting rcscarch on machinc 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laigc amount οΓ tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ A/iJi/iiiJi/i iJiiri&Hiion The Google "watermark" you see on each flle is essential Tor informingpcoplcabout this projoct andhclping thcm lind 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are responsible for ensuring that what you arc doing is lcgal. Do not assumc that just 
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offcr guidancc on whclhcr any speciflc usc of 
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite seveie. 

About Google Book Search 

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs 
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through ihc full icxi of ihis book on thc wcb 

ai |http : //books . qooqle . com/| 



CLAUDII CLAUDIANI 



CARMINA 



BECOGNOVIT 



' Α % 



JULIUS KOCH 




, Λ'' 
^4» Λ<Μ Λ if ^ 

j•• i Ο • e • 

" '> • .. . . 

*. ' - • .• '- • 



» 






«. ^ « 






Ο » .• 



44 • rf 

• 4 u « 



« 4» w ^ « 
>» Ϊ 5 - 



LIPSIAE 

IN AED!UC8 B. G. TEUfiKSBI. 
MDCCCXCIIl. 









•V.v 

••• • 

• • • 



!9•?•θ 4 6 



• • • • • 



• •• • • 

•• • • • 

• • ■ 

• • • • • 



• t • 

.• • • 

• 

• •••• 

• • • • • 

•• •• • 

• • • * • 



•• •• 

••••ν, 

•• •• 

••• • 



• ••• 

• * 



• •• • 



LI^eiAE : TYPIB Β. Ο. TEtJBNXUI. 



PRAEFATIO. 



Claudii ClaLidiani poetae, cuiua cai-mina Birtiua 
I nuper iu Mon. Germ, Hiat. auct, aut. tomo deeiino 
) anno MDCCCXCII emisao ea mole receiisuit, ut com- 
' parare sibi tantiim librum aut posaent aut vellent pau- 
ciore», editionem minorem, qiiia ipse vir egi'egius repu- 
diavit, ego suscepi ab ipsius disciplina olim profectus 
qtiique in studiia his eo duce sat multum operae con- 
locanm. Itaque tanfciim abest, ut illi meam operam 
opponere et cum eo in eertamen ire velim, iit in gra- 
Tiasimis potius eimi seeutus sim atque iji boc ipso 
labore eonailiis eius uti haud raro mihi licuerit, id 
quod grato animo coiifiteor. Suitt tamen quibua differat 
haec parva receiiaio ab uiasima illa. De qnibns in 
prosimis esponam. 

Manuacripta iiadem siglis indicaTi quibns Birtiua. 
LNotos libros sive illi minus cognitoa non adbibui niai 
KduoB ad deteriorem gregein plane adgregandos , de 
Iquibas breviter referam.') 

1) Cod. Rodomeiisis 1040 3aecl.XIII, Deacripait 

l«t saeculo XTT tribuit Omont in catalogi maa. Rodor 

■ ineiiaium tomol p. 261.*) Ipse ex parte contiili. Incipit 

'a folio55'. col. 1; Prefacio in librum Clnudii ClaiKiiani. 



1) Ex antiquia bibliothecaram catal-Ogie exemplorQm 
ftCUudi&Di memoriae nuper colJegit Manitiua in Mueei Bhenani 
Itomo SLVII a. MDCCCXCII enppl. p, 103 sqq. 

a) 'Cfttalogue g^Diral dea manuBcrita dee bibliotlieques 
^abliqaee de France' tome premier. 



IV PRAEFATIO. 

Incipit Itber jprimus in Eufinum. Continet cai-mina 
maiora a Rufino UHque ad Bell. Gothicum online eo, 
quem aecutus sum (cf. Birtii praef. p. CXXIXsqq.); 
Ruf, II praef. Bello Gildonico antecedit. Deinde minora 
carmiita item eo ordine, quem repraesentat haec editio, 
Desimt distichon 'De lanario' (cf. Bi.') p. CXXXVIII), 
Raptua, Panegyrieua Probini et Olybrii. Ad elaasem y et 
praecipne ad w eum pertinere docent lectionea hae: Ruf. I 
pf. 2 rogo pro iugo, 4 Ungueret, 7 spedosis, \\ wpan (sic), 
13 didci, 17 angusHs. lib. I 5 cmnique, 8 diviso, 25 stir 
nMs guondam, 44 rapidis. Ruf, II pf. 12 Gildimis; 
lib. Π 23 remittat, 23 fudit, 45 nam, 62 summae^te α 
cuhnine turris, 63 certamifta, 71 Prec^iis, 72 abnuit, 
135 metaUis. ΓΠ cbns. Hon. pf. 1 noii aguilis fas est, 
3 saluit . . germine; ΙΠ cons. 22 scuta, 49 portare. IV 
cons. Hon. 20 tantam, 21 sme»» gentis, 117 Prospera, 
126 temerata. Nupt. pf. 15 renafos; Nupt. 1 itfaiiserii/r 
2ρτοηοφιβ. Gild. 19 κώ«, 518 «iMros, 519 omnia. Maul. 
Tiieod. 9 giiaesiftii conswZ, 322 augmentatm. Eutrop. 1 51 

offieimnpatrts; II 18 Arescat Ule. Stil.I G6vwga 

iransfiffere, 67 medus tibi cessU, 94 visos, 95 proponH, 
•222 saiitis (1): Π 473 arridet; III 57 inssis. BeU. Goth. 
pf. 18 libri. BeU. Goth. 18 tonari (! cf. C). VI cona. 
Hon. pf. 17 iuncius vel uindus, 19 Quem laelus; VI 
cona. 79 fe«ms . . . annis, 115 i?ioterK«. c. m. XXV 28 
Utque fuit turbata comas, intecta capUlos. c. m, XXX 1 cur 
tantum in tempore, 25 decus atque uni cui tanta. c. m. 
XXXI 1 primo .... numine. c. m. LIII 3 cetu,, 6 crehri, 
12 vohtere, \'i pmdes (sic; cf. R), 16 S&idat, 17 Cogno• 
seat, 19 gwae, 54 ««iiis (om. que), 55 feZiits wri», 60 nmiU, 
61 feiTd deiii bis etheriis, 67 conexis, 71 erorat, 84 (s-wo- 
»Τ«Μ, 95 ΪΒ formam, 98 Ϊ£Μμ jjorfe, 99 gwMi itH^wf, 101 
iinwosi' (sic), 104 iMiroiMr, 108 ΐιίά, 109 Falladm, 113 
i««e»Kio, 115 porfurion, 120 CKWcio, 126 rogant Patefc 
tamen non prorsus spernendam esse hanc inembranam;. 



Λ) aia Birtii editionem citabimua. 



li 



PRAEFATIO. V 

liabet enim, ut vidisti, Stil, I 94 uisos, habet ib, 222 
saliiis. Bell. Goth. 18 tonca^; ΙΠ cons. pf, 3 salwit; HI 
cons. 22 scuta. 

2) Codex Miisei Britannici collect. Egerton 
n. 2627 saec. ΧΠ (?) '). Conlationis exempla quae aeqiiiin- 
tur summa cum liberalitate mihi suppeditavit Fridericus 
Lotr, Wiesbadensis gynmasii professor, cui etiain boc 
loco gratias agere non praetermittam. Incipit manu- 
scriptum in libro primo 'In Rufinum' continetque car- 
miiia maiora eo ordine, quo espressimus; Huf, II praef. 
bello Oildonico antecedit. Demde sequuntur carmiua 
mmora eo ordine, quem sub Β Birtius composuifc 
p. CXXXV, uisi quod in mitio deest earmen Fsaa. III 
quod ibi solet iteratum extare. Tum adnectitur Raptus 
Proserpinae; Panegyricus Probini et Oiybrii non iiiest. 
Et prinmm de Raptu Proserpiaae referam, Pertinet 
bic codex in Claudiano minore ad codicum classem Π, 
quata Bi. distmsit. Nam deest praefatio 'Onmia quae 
sensa' ante librum ΙΠ; desimt in libro I versua 139 
—215, cum versns 138 sic deciuTat: βάνα Ceres. raptus- 
qae Umens .eii caeca futuri, deinde aequatur curarutn 
seereta i. e. Teraus 216. In libro ΙΠ desunt versus flnales 
438 — 448, item veraus 280 — 360 et horuin vice fmigi- 
tiir interpolatus tmue hic Omnis honos eqs. Differt 
tamea haec membrana a dasse II hac sola re, quod 
in libro II non solinn versus ille commenticms 118, 
aed ommQO veraus 111 — 184 desiderantur. Lectionum 
iiL Raptu specimen boc propono: I pf. 1 prtmum secmt 
■gwt, 8 t^idere {pro patidere)•, iib. 1 13 astrida, 14 ErepH, 
15 t&raaa .... figyras, 18 nodos, 19 maduumiis f,gU . . 
'^sis, 43 reduso, 53 pmsis, 59 fe/wm vitamque, 74 Mecit, 
75 ad daus^, 87 compeseuii untjis, 96 τίψία qwies, 99 
::ffraii quod, 103 thalamis, 105 f/umma, 113 dido, 118 
'iwiMio/,• lib. Π pf. 42 mn cervam vohicres; lib. Π 7 
praesagimn (aed i deletiun); lib. ΠΙ 423 arvis, 431 via- 



OaMoam of AdditionB eq,B, 1%&1-%T ίρΛ.«.%^•^ 



Ji 



JEAEFATIO, νπ 

Τττιτη η vero plimnia insunt, quae ut sicgularitate ex-. 
cellunt ita interpolatori temcrario ac saepe stupido 
sine hfleeitatione tribiiimus. 

Eat autem operae pretiuin totuin fere hanun 
. lectioitum theaaTirum in conspectu habere, qiiem qui- 
dem ita eruimus, ut Iseiigrmium cimi Camerte coa- 
feranms; ille enim quae apiid himc non inTejiit, ex 
antiqua sua membrana inieciaae Tidetur. Qiia ratioue 
Bentinus, Isengriniani exemplaris editor, offlcio fimftTis 
sit, proditiir exemplo Eutr. I 44, ubj Camers ediderat 
Coepit saepe iatnm; ille verba transponenda esse in- 
specto eodice euo intellexit, sed prave rem gessifc 
ecribena Saepe coepit tamen; in codiee enim fuerat Hine 
dnbio Saepe tanien coepii. Duos codicea ab eo esse 
adhibitoa neaeio an commendetnr cousiderato loco 
Eutr. II praef. 27, nbi Camera sttbslratus, Bentums duaa 
iectiouea praebet, prostraUis in Terau, substitit in mar- , 
gine; item Bell. Gild. 124 Camers ferales, Bentraus in 
Terau ferialis, m mg. feralis AciUa pugnas ; Eutr. 1 195 
C&mers non, BeDtinus iii mg. mc fel num. Sed non- 
nullaa lectiones ipsum Bentmuni audaeius eicogitaase 
negari νίχ poterit. 

Et de III et IV consiilatu Honorii Birtiua rem 
absolTit iiec non sat egit fere de Bello Gothico, de libria 
in Rutmuiri, de Eaptu Proaerpinae, denique de Panegy- 
rico Probini et ulybiii, Perraro vir doctiasinma erravit 
eo, qiiod quaa yarias lectiones Cainers io appeiidice 
editioni auae adnejuit, non eontulit; patet eiiim ex 
bac Camertis appendice sumptaa esse Isengniiiaiias 
Bcripturaa bas: IV cons. Hon. 284 guocl, 291 inuideant, 
42b -itifida, 614 Griilunni, Ruf. I 201 regis (hanc suam 
coiuectxirain esse Camera plane indicat), Eell. Gotb. 
643 yentis, Panegjr. Prob. 83 trhimphatis, 208 oimm, 
Eapt. ΙΠ -020 mUata^) 

1) UemoTBtiile in Camerte boc dico, quod in appendice 
illtt ad Aponum τ. 9 et 10 adnDtat: legi m vctustiesmo exijalari 



• • • 



••.. 



:•••:9•?•9 4 β 



••••• • • » ••••• 

• • • • ••••*• 

••••• ••••• ••••• 

••••• • , •, 

••• .• •• 



'• • 



•. 



• 



• 



:•:•• .•.•. :•••: 
•• •• ••.. : • : 



.•' 



φ » • • • • • 



--> , ••••• — - 

• •Γ • • • /. 

••••• •••• fc» W 

• • • • W ν ν 






LIPSIAE: TYPIS Β. G. TEUBNIRI. 



PRAEFATIO. 



Claudii Claiidiani poetae, euius cannina Bii-tius 

miper in Mon. Germ. Hist. auct. ant. tomo decimo 

aono MDCCCXCII emisao ea mole recensiait, nt com- 

parare sibi tantum libmm aut posaeiit aut vellent pau- 

ciores; editionem minoreni, qnia jpse vir egregius repu- 

diavit, ego suscepi ab ipsius diaciplma olim profeetus 

quique in studiis Ma eo duce sat mnltum operae eon- 

i locanm. Itaque tantum abest, ut illi meam operam 

i opponere et cum eo in certamen ire velim, ut in gra- 

\ Tiaaimis potius eum secutus sim atque ia boc ipso 

- labure coneiliis eius uti baud varo inibi licuerit, id 

} qnod grato anmo confiteor. Sunt tamen quibus differat 

haec parva receosio ab masdma illa. De quibus in 

proximis exponam. 

Ί Manuscripta iisdGm siglis indicavi quibiis Birtius. 

NoTos libroa sive illi miiius cogoitos hod adbibui nisi 

duos ad deteriorem gregem plane adgregnndoa, de 

quibus breTiter referam.^) 

1) Cod. Rodomensis 1040 saecl. ΧΙΠ. Descripsit 

et saeculo ΧΠ tribuit Omont in catalogi msa. Rodor 

mensium tomol p.261.''} Ipse ex parte contuli. Incipit 

Η in folio 55''. col. 1 : Prtfado m IRmim Ckmdii ClamVnmi. 

^H 1) Έχ autiquie bibliotbeoirum ca,talogiB exemplorum 

■ tomo XLVIf a. MDCCCXCIT sappl. p. 103 aqq. 

^H 2) 'Catalogue giniral tles manuBcrite dea bibliotbeiues 

^HpublJqaee de Ftbhcc' totue premier. 



χ PKAEFiTlO. 

lalronum, 308 Ad smites, 310 uallibns, 313 ziolai, 316 
Quem, 329 Fewcrem, 340 obruit, αδίκίΐ,^) 350 ««iiiere, 
355 h^isgiie* rdictis , 357 «egMMgtiam, 360 jwocei-Mm, 
363 thoro, 377 Cyclopea, 386 Pi-aefewmY, 399 tumidum, 
407 ΐη /aMSfo, 414 rfim, 416 jlBCii-awJg^, 422 Anffustas 
ignoto, 430 defensa, 458 carmine, 483 iiMpinrasg'^, 487 
Ji^eMstis, 496 condidit, 507 /ioc, 508 Aoc, 513 jproiiwftei, 
526 cessisse, 528 nec flammea uulium, tum Imnine stieto, 
531 αΰ nouit, 543 fratrisq^, 556 uertere, 558 dignosgue 
sodales, 564 %es, 566 sgKaiie&ii, 581 Froditioq^, 582 
^«{ie^ii, 584 wocirf. Fescennina I 38 traderet; Π 17 
Qutnne, 29 ftanmneo; IV 6 iaw pacata, 22 assidwe, 24 
^i/firum, 2bcareat, Sl dudt. Epithalamiuin Honorii 
praef. 7 iwiscerei, 9 graeikm, 14 poterat; Epitbal. 7 
uuiA^ guos fimmt, wdtms guod ftxit, 18 ttiet», 19 poUice, 
66 fundit, SO prata, 70 comtmjnt, 76 habitu, 83 pennis, 
96 riwo, 103 Mtdtifidum, 122 rentouit, 143 detredat, 
146 tmd^at, 153 «oiMce*•, 157 ^ie«iis, 161 Tartesia, 

163 caeruleae .... Jeaenae, 171 nvciae mteniat, 198 

terrihiles, 243 notft, 244 cew, 264 jwojprior, 267 Miiicfo, 
iMsfo, 281 d<mabere, 286 sairam, 293 aceensis, SOBpen- 
sat, 314 desidet, dissidet, 335 /ΐ&ΐ iam. Panegyricua 
Maiil. Theodori praef. 10 aA; panegyr, 2 Fortunae, 
24 ϊΜΤβ, 57 Occ«SM, 63 siudiiq^, 80 /)«»«€«««»», 82 fl^i, 
95 j)ropiMs, 109 cteetiiuie, 110 flagra, 112 comeien, 121 
«oiai, 125 planUs, 129 caMmgi;, 167 obtundat, 196 
ρΪΜΜΐϊΒ, 237 wiirtenfer, 246 ^Μίίαί, 247 remoio, 272 Ci«i- 
(iinwii /eiia;, 279 £ϊ /asces mbiisse libet, 293 coRa, 296 
deferat, 316 auenae, 322 eiwTiTwie, crwriiMS, 325 spti^ 
^wiies dfdtiii, 331 iMuei-so. De consulatu Stiliconis 
I 4 Sopterai . . . triwnphos, 50 reddidit, 55 PersiirMiw, 
64 sociis, 71 nataq^, 90 cetisei, 123 Aedonas, 148 Λϊί 
ΪΗ 157 fi'aces, 161 Qmt, 184 flammis, 188 riyiiiiis, 190 
«05, 200 Flumineum, 254 /μ6(7, 258 Poenis, 263 y^ZeJi- 



PRAEFATIO. XI 

dent, Pendent, 26S pkaretrae, 276 cmiiuratus, 287 quam, 
308 f^ant, 316 Hmicuit, 328 ioi iam per, 335 «e, 336 
su^ecia, 350 effoeios, 355 Intorquet, 373 /«ertitti, 380 
bena, 384 adorea Imwus; Π 3 adore, 4 concesserit, 16 
tn/ens«8, 21 cmw, 22 /pse, 23 2>as, 25 cokerces, 30 so- 
roWs, 43 faeilis, 64 coMiewiMS, 83 odiisq^, 97 /5de, 115 
posdt, 123 ei nunc^am. mmii, 137 circMWiiiWii, 145 ias- 
Siini, 181 iimeniufti, 186 limi^, 197 eerfii, 202 incm, 
312 ense, 214 «(δΐΖϊΌ, 225 anfment, 226 /CT-re, 230 io- 
gam, 280 Ortio&is, 285 meftis, 311 credidimus, 312 ma- 
fWKimi, 328 circumfluit, 331 Te ceriiiiM est, 339 gremioq^^, 
346 tfo sttmUne, 350 /■«»»««*««, /iicaniei», 362 gerendvm, 
374 coito, 375i)roim(ifgy, 388 δεΠοϊ^, 389 DgMjiso, 392 
o»!05, 406 conspiciam, 423 coruwaiiis, 442 swpej-i«s, 459 
nec, 465 Scorpius, 471 ΪΜίκα; HI praef. 1 ductus, 5 fesfes, 
8 ίδίρΪΜί,- lU 12 felix, 13 jiacaiw, 30 Nm, 34 2iec, 
37 (iravis, 41 pereant, 57 /essiSj 64 hic Stilicho, 77 so- 
Ϊμ»», 88 fastos, 91 iSegj eiiam, 95 Auanlium non illa 
seges, 99 Hoc, 100 iiSyiie, 141 fatis, 147 /enrei, 167 
JVttiitae esf, 171 (feptiiswrMS, 173 ίκίΐί, 181 piffnore, 182 
A(a /acfei, 201 circundetd^ 249 Leoniodame, 253 Hecaerge, 
266 «r6e, 290 GemiKof, 304 Lemtodame, 308 Secaerge . . 
faMget, 317 gmdcanq^, 329 Mtowtawis . . . triumpliis, 344 
ήίίβ, 358 Msg«e, 368 saliuntq^. De sexto conaulatu 
Honorii praef. 23 a^MfliMs; Vlcons. lOsiii, 23 prima, 
44 iortoniis, 48jiMj)pe, 68 /ϊμ&μΛ, 107 ueniens e, 109 
tu^a^^, 118 parmtans, 147 ΐίί^εκίίβ, 158 smwris, 168 
ϋ'ΐίΪΜβ^ι;, 203 jisfeie (Camers Hastae), 213 sft-epMisse, 
214 lahoris, 230 toitobai, 234 iiunuui, 238 consedit m 
imo, 244 tabes, 271 ea-jjes, 289 ^eiHswMmgg, 291 Himc, 
298 eharasq^, 302 Jieiitidii, 314 «ufiws ne, 315 infensi, 
320 ieientKf, 334 Mri»ei/i, 337 Quum cinxere faces, 343 
fuma/nte, 369 uulUiqg ... . corusco, 364 deceniens, 369 ^ 
frenc^am, 372 dicabam, 400 Pharsalica, 411 iZiwic, 
422 Sm!, 433 «-edii, 438 S* /αΜία «οκίίΜίη poiuii, 440 
/ϊ«ί, 455 Exderant, 468 oiwiia, 473 penetrauerit, 487 
I JBlt^aiwwO) 469:.frwM?wfe^ 491 certgMWwe, 501 1 



ΧΠ PRAEFATIO. 

502 arte, 514 imitari, 523 ora, b2i propiore, 538 /*oe- 
daaerai, 597 aies, 626 iMHc, 628 acititii», 629 rcsultans, 
6S0 concentus, QBl submissa. Deprecatio adHadria- 
num 14 Vicirices, 41 pro fronde, 47 uno, 50 ftecteris, 

53 ins^m. De SenatoVe Veronensi 1 propriis. De 
Phoeniee 2 Eurumq^, 8 solusq^, 21 Zephyros, 22 sujwr, 
28 fuerint, 30 ϊίκίίΰ, 46 ei supplke, 52 iecto, 56 wiissogj, 
5!) steSis, 64 remifiani, 90 Titana, 93 «Miiwrafeis, 107 
e/iKW5. De Magnete 6 Gommomiit, 8 iierum, 12 Sin- 
gida, 15 iwiiis . . . scrutahtr, 17 Aas . , haee, 30 thalamos, 
43 Materiam, 54 sea;». De Aponis balneis 13 -4»•- 
dCTiits, 14 Perforat, 23 effOssi, 33 ίοία wtfei-ei, 45 saei«., 
46 ϊβίίώ, 47 Calcaturq^, 52 eciiiiisse, 53 fluuio, 70 in- 
empta, 72 caiei, 78 uirumq^, 84 J«ier. De Nilo 20 
effrmis, 30 (wsiiis, 39 seseig i)aie»ii6i«. lu Alethium 
quaestorem 13 Ipsa, 19 Ignoscat. Qigantomacliia 6 
nondamqi, 8 gemino, 17 Agnoscat, 18 ewr, 21 Ai»c, 23 
-Htnc, 57 giwi, 69 f<mte, 76 Odrysios, 82 ierKos, 89 w/ro 
fofo, 108 Idam, 115 rwiwpere, 120Jia;ciaiiMi»i, 127 nostros. . . 
siniis, 128 suceurre roganti (post feror). De Christo 
Servatore 11 fudere. De mulabus Oallicis 12 ra- 
pidas, 13 ordine currum, limite gressum. IiiIacobuml2 
Aigue itmm vincant dolia fasa sitim. Torpedo 1 mirae, 
2 Audit et emerito, 3 obnixa natatit, 10 Hac confisa 
iacet. Ad Serenam 1 primum, 2 urtia, 13 Ε Nilo, 

54 Coniugis eiusdem, 60 posteriora. De muneribua 2 
fabricabat, 9 decemit De equo Honorii 4 naiattiem. 
Laus Serenae 1 mihi, 10 «teiia, 12 redempto, 25 Pe»e- 
iope iieeiis aique suum, 28 sic, 51 leuat, 77 MO)»i#, 82 
iwf», 83 ag^at, 87 intrae, 89 guocunq^, 90 .Bepfewes, 98 
TAeufiosius, 106 propJMS, 111 (fefeciiis, 128 Indueit, 135 
rediret, 146 ei, 151 Oapaneia, 160 awZo»», 161 IncerHs, 
167 jjmiiidws, 187 /«*«, 190 Mectas, 199 jlspiceres, 
205 jKKiere, De Crystallo I 2 iiipis; V 4 δίΚΛ. Ad 
Probiiniml4^«ia. De birrho 1 discere. AdAeter- 
nalem 3 /eri. Hystrix 29 pa/rtusq^, 34 tegit, 35 ^«is, 

^# miii^e, 46 C^conas. Ad Maximum 1 ta mitiis 



ΡΒΑΕΓΑΤΙΟ. XIII 

'JHaxitne sem^er. De piia fratritus 3 Lustra, 6 At- 
ioUant . . accelerentq^, 8 eJara . . impliaiere, 12 aere ttmor, 
15 dextram engit, 23 animos. Epithalamiuin Pal- 
ladii praef. 4 ΪΙΙβ; epith. 11 iacent, 37 imtahat, 38 Dissi- 
mQi, 43 rdinques, 49 edissere, 62 successit, 106 Ρίτ»;»/- 
ce«i . . «im/m, 119 CoUectas. 

Igitui- qviae Bii^tius diaputaTit etiam hoc scriptura- 
rum quem mstituinms catalogo fere coinprobatur. Pauea 
addam, iu Bello Gildonico et primo libro in Eutropium 
lue coiitiiiens. 

Ac prmnim optima simul ctiiii V (P) et C (E), id 
est cum Σ et γ, dissidente z, laeagrinius tradidit: Bell. 
Gild. 130 Cybele sicco, 244 nie non, 281 animus nuta- 
uerit, 282 secum Libyam, 313 Vos qpibus iunctos con- 
^rantesque, 314 cadat, 381 Auferet, 518 SMictw; la 
Entropiiuii I 44 iSiiepe tamen coepit (cf. supra), 74 ms- 
Hittr, 146 irrepere, Ibb^ritmmq^, 201 paienU, 227 jtrgel, 
233 fi'ic acios, 250 Assyriis fervef, 291 rfeeiiiw, 302 Ivr 
ώΦ), 337 «r6es, 381 reges, 386 (fe^e«s««fe, 420 hituni, 
447 ίτσίΜΐΒϊί, 475 Λα*. Nonimniquam Hber Capitonis 
lectionea y (C et E) confirmat obstante V (et P): Bell. 
Gili 104 dedisns, 264 recepta, 409 Adherhal; Entr. 117 
rwsum, 51 off\civ.m patris, 401 siispeda. Saepius cum 
V (P) facit obluctantibus C et E: Bell. Gild. 57 pari- 
Tetn. 12b permitiiU!, 151 Dipsas, 193 degener, 214:gerens, 
356 uisus destringere, 402 Hinc, 411 JiiiHC, 488 ta»i 
ueUite, 496 concwssa; Eutr. I 42 locis, 87 «WMrfass':', 96 
aemel, 495 iaiMCfl! sei/fs. 

Quodsi BeiL Gild. 253 et Ρ et Isengrinius tra- 
dtmt, cum ibi membrana V deficiat, de libro V ex Ρ 
et leen^inio conclusio conceditur. Cum solo Ρ praebet 
noster Eutr. I 91 E, 434 formare (unde quid Ρ aibi 
Tolaerit, mtelleptur); cum PB Bell. Gild. 410 Nunc; 
ib. 442 Ρ nulli, Is. uUi 

Rarua cmn peioribus consensus: cum Π Eutr.I 45 
i?eti'to, 272 i)meii«, 301 <miare (cf. A); cum B: BeU. 
Gild. 240 η fratre, 287 Deprecor, 336Jafitaj E»te. t 



XIV ΡΕΑΚΡΑΤΙΟ. 

223 Swicedunt, 235 ignominia; cum 7JB Bell. Gild. 
298 guod. 

Quae vero maxime singularia offert Isengrinius 
qnaeque admirationem captare Tidentur, fiittili hario- 
lationi Bentini tribuenda esse dixi. Talia simt aperte: 
Bell. Gild. 92 Mariuni uinetumq^, 124 feraiis AciUa 
jm^nas, 220 motat, 222 ostendmd bdla dracoms, 244 emi, 
246 pube, 248 defenso, 270 prodidere {foede vitiato 
metro), 271 Fyrrho (apertisBimum gloasem&pTO domino), 
276 IVadiiur hie, 418 Eeradmm, 430 neces; Eutr. I 29 
aimm, 57 grandior, 77 auititm, 129 iwmto, 172 satis, 
193 CMns, 226 spoliis, 253 su^erare, 260 ntmcas, 272 
mufiiTS . . . pradia, 430 noc/Mriia, 462 iierendos, 504 At 
irix agnoscit, et adde Eutr. II 274 Gethis populanti- 
hus (aic) 

Hia ac similibus ne quis credat opitulari se poaae 
Claudiano; immo neinineni fugiet suiiunam legem hac 
in re esse cautionem. Quae cum ita aint, nt sub finem 
ea eomponaiiius, quae Isengriiiiaiia auctoritate aliqua- 
tenuB coiToborari videri possintj haec habe: Bell. Gild. 
253 {cf. supra), 339 rehellem, 428 age (legatur ag%) ; 
Eutr. I 235 igwmmia, II 399 Uimidwm; Nupt. SS^iewnJ»; 
Sta. Π 186 limite, ΠΙ 167 Numaeest; VI cons. Hon. 
315 infensi, ib. 597 cdes; c. m. XVTII 13 limii^ gres- 
sum; c. m. XXVili 20 ejfrenis, ib. 39 sesequepaten^ms; 
c, m, XLIX 3 obnixa natatu. 

Ex aolo autem Isengriaio Quot recepimus StiL 1 161 ; 
soK laengrinio haud scio an etiain fonte illud debeatur 
c. m, TiTTT 69. Quod vero ibidem Tersus mancus 128 
expletua est En itermn conuulsa ferw. Succurre roganti, 
ad mterpolationes procacea adacribe. 

Denique moneo c. m. XXIX 17 has non Scaligero 
deberi, aed Ubro Isengriiiiano ; quodsi reputas iit eodem 
verau de lectione Jtaec pahula inter VP et laengrinium 
esse eoncordiam, etiam has in VP extare, quamvia 
taceant Birtii conlationes, procliTis coniectura est (cf. 
huno ipsam ad l.'). 



PRAEFATIO. SV 

Atque haec quidem. de valore libri Isengriuiani — 
■non sine fnictu alic[uo sieut spero — addenda mihi 
τίϋα suut. 

In pretio tasando Diembi'anaru.in et iii testn con- 
tezendo per eleetiouera ageudum esse fere adsentior 
jeditoribua prioi-ibus. Inde autem factiim est, ut haud 
ita raro alia eligenda milii Tiderentur qiiam illis. 
Keque de mea ratione iudicaiidi habeo «juae moneaiii 
iiisi haee. Et ubi stirpium χ et y quae Bi. vocavit 
testes grayissimi eonsentiunt, aut V cum C aut V cum E, 
torain consensui nobis utique obtemperandum ease, 
nisi forte senaus ipse ίη viam contrariam cogat, quam 
inaxinie consentaneum erit. Itaque lectioaes VC prae- 
tuli exempli gratia Bell. Gild. 473 nec , . , mtt, Eutr. I 
Ibo prmiunique, ib. 211 qm, ib. 267 inepius, ib. Π 235 
vida-at, VE Manl. Tbeod. 243 Largior et, Stil. I 114 
rekmderet, ib. 203 Pmdent 

Cetemin excerptorum Ε (et f) auctoritattim quod 
extenuaTit Bi., non sine plausu meo id factmn eeae 
confiteor; ίππηο yero saepius ego quidem libro V fidem. 
liabui ainceram, lectiones Ε saepius eieci; ita e. g. 
cum V edidi Ruf, I 128 catervas, Gild. 41 An, ib. 201 
ib. 488 VeUile prodanmnt socii, iam vellite funem, 
Eutr. I 3G6 ingenio. Est tamen etiam ubi Ε ρaL•nam 
tulerit, cf. Buf. Π 49, 350, 371. 

Contra Ε steti e. g, Nupt. 27G I, ib. 361 quam, 
Mani. Tbeod. 171 vcni. 

C eiusdem classis cuins Ε teatis est; buiua aesti- 
matdo ut in Bello Gothico auctore Birtio iucreTit, ita 
etiam in reliquis earIIlίnibus paullo magis ego eius 
scripturis indulgendimi ease ceasui; cf. βκβιηρίβ Ruf. I 
142 (ieimi, ib. 324/««ws««, Gild. 441 oneri, Eiitr.n 62 
fercU, ib. 303 torvi lacrimis. Sic ex C etiam indicein 
J)e BeUo Gotiiico confidenter adsumpsi. 

At vero de e dubito, num onmino eum aeqiii liceat, 
nbi lectioiiem propriani solua offert, ne Ε quidem eou- 
epimite. Ego certe, ut exempU ponam, τβ&\^τ& «sj&. 



1 



XVI PRAEFATIO. 

ausua a\im Eutr, I 309 dmiiiii, ib. U '185 retinente. 
Neque habeo ubi neceasariam esae aiain lectioQem ε 
nisi in c. m. XVII 15 exerii. Cetenim in III cons. Hon., 
qaippe ia quo meliores scripti libri deficiant, illud 
tegmine adprobavi praef. v. 3. 

Denique in carminibus Claudiani eorum qiiae fere 
novaverim, aut ad manuscripta aut ad priores editores 
aut ad coniecturam confugiens, rationem dedi in ad- 
notationibus quas in proximis paginis praemisi. Sub 
ipso margine carmmum eodicum Tarietates non ad- 
ferebam; bas enim Bi. uberfciin inmistraverat ; sed con- 
iectaneamni lectioimiii auctures aominare ibi satia esse 
duxi, ita ut codicuni lectionem sine nota iusta ponerein. 

De ordioe carmimini quem ex auetoritate librorum 
exhibuimua, erat cum dubitarem; certe enim aptissime 
iuter Panegyricum Probini et libros in R. ufin iim ador- 
nari potuit Raptus Proserpiuae; fuit eiiim bic inter 
prirna consjnina Masae Claudianeae et illiim locuin 
aibi adrogat etiam tempore ipso, quo natus est. Item 
a Graecis carmiiiibus Muaa haec exordiuin sumpserat; 
debebant ergo haec in primia paginia espriflii. Praeterea 
testibus aut optiinia ant bonia certe eo deduci posaia, 
ut BeUuin Gildoniciun post BeUum Gothicum coUoces 
(cf. Bi. praef. p. CXXXI). Sed tamen his eogitationibus 
ego obsequi iiohii, ut ne ordmom carmitnun, quo 
leepiua a Gfesnero, Birtius a leepio discrepat, denuo 
ipse quoque imnutarem. 

In orthographicis et interpunctione quatenus a. 
Claudiano maiore hic minor recesserit, ipai videbmit 
qui inspicient. 

Scriljebam Ostiae ad Saravmn mense Maio MDCCCXCIII. 



ADNOTATIONES ORITICAE. 



Ad panegyricum Probini et Olybrii. 
NottLe librorum; 
W: cod. AntTcrpienaiB 111 69 membr. Eaec. XII. 
R: cod. lat. bibl. Arras u. 438 membr. saec. Xll— XIII. 
Xi! cod. LaurentianuB pl. 33 cod. i membr, aaec. SIII. 
F; cod. FlorentinuB bibl. nationaliB VII 144 membr. Eaee. SUI. 
P; cod. ParmenBia bibl, regiae n. 2504 (oiim n. 616) menibr. 

eaec. Χ1Π. 
B: cod. NeapolitanuB UIl Β 47 membr. saec. XIH. 
c: excerpta Qyraldina in margiDe Aldinae esemplaria Lug-du- 
neneja 767 G 2. 

9 Amniadae] acripei Prudentium c. Symniachum I 64S secutue. 

17 eemanlia] cf. Verg. Aen. X 340; hasta eervat tenorftn. 

£2 aet/iram] nrciott, quod praebent fere οηιηββ, noctem Talere 

pOBse collato Propertii loco difflcillimo (II 22^ 26) mihi non 

conatat. aed magia etiam offendit vox tradita, quia iam 

V. 26 eequitur Arcturus et τ. 26 ipuura etduB Arctos. itaque 

leepiuB arcem temptaTit, quod Terbum abaolute pro ''caelo' 

dici neqait; cf. 111 codb. Uon. 107 ajtratas asfrofurn arcei, 

ly cons. Hon. 198 yoisessi arce ροΗ, VI cone. Eon, pf. 13 

poli gtellantii i» arce. ego ipeo Ciaudiano duce aethram 

conieci atqae recipere ausua aum coll. Bell. Oild. 468, Maol. 

Theod, 116, coqb. StU. Π Π. 

' 32 euatn] praetuli, quamquam imi taatiim codici Β haec lectio 

debetor. 
' 56 Maeotia] 'MaeoUca' falso intmdebaDt librarii etiam VI 
cona. Hon. 338; quod nomeii Tel sdiectivum vel aubetsnti- 
vam Cl. ignorat. cf. Bi. indicem b. t. 'Maeotieua'. 
04 Nec] meljue tTaditum cui reiciamua non video. 
80 Bydaspen] adeumpBi ex e; cf. Bnf. H 243. 
113 exhaunto] aic PWR, exacto LFB; illud magis poeticum 
eese comprobatar \'ergilu eiemplo Aen. IV 14, X 57, XI 
868, Oyid. Met. SU 161. 
138 eontor» ac dicta Tonantia] sic elegantiaeiiae Birtiua locum 
coireiuee mihi videtur, cnna addicta quod habent codd. 



ΧνΠΙ ADSOTATIONES CRITICAE. 

et datiTum poscat necesse sit neque per aejndeton poat con- 
iimcta quae praaceduDt attribute quarto ia loco poni po-isit. 
quae autem tluecbelenia apud Bi. proponit, oimia artiScios& 
pato, ut vix intellegi pOBsiDt. adducia LB sine eenau. 

132 Cauros] ex V aiio reatituit leepius, qnem vide sub Bell, 
Gild. 4S5. 

16T iudice] wndice (BWi) repndiavi, quia in paee reetoreni 
gentiiim fuiaee Probum atque 'ad summi iuris vestigia' 
veniBse τ. 67 — 60 a, poeta ipso edocemur; uiudicis autem 
aotio magia ad res geataa apectaret. cetetum. de Prubi 
hoftoribue yide Bi, praef. p. VII. 

198 Graia] Bemeius pro graeca; sic enim scripeit ipse noeter 
IV cons. Hon. 398 Graia «iiwsios semperque utitur voce 
Graws, ita ut ab adiectiTo 'Graecje' abhorruiBse videatur. 

211 fragor] pio plauau bommuin etiam legitur Senec. de tranqu. 
an. Π 18. 

326 Tybri] piO Tibrie.A\A\ ; GraecajTim enim formaniin Claudianus 
lunaiitiaeiiaue erat cf. Bi. mdjcem s. y. aliter ree se liiibet 
T. 98, obi rei metricae ratio Tiberis leotionem cotnmendnt. 

837 iwier/lMtf] 'interlnit' postBa commendavit Bi. in ind. a. v. 
'interfluere'. 

231 JJnatiimi] contra omaea libroe inculcaTi, non aolum ut evi- 
tar.em cacopbaniain. duomm Terbornm in -es termiiiaDtiiini, 
aed quia illina vocis formam Becimdum teitiam declinationeia 
fleiam Cl. aaa adbibuisse esistumo. sic unanimi tradnnt 
III cons. 189 omnes mss., Eapt. Π 368 complarea, Ruf. 1 106 
unanimos flnnat C conseatiente A^\ c. m VII 3 autem quod 
Pirtiua cum solo Ρ unanimi.B edidit, valde miror quoHsi 
hoc in loco repugnantibuB onmibus libnB auduciuH lectionem 
me mutaTisae putaTeria, non ita bonia codioibui panegyn- 
cum Prob. trftditnm esae contra moneo 

232 foras] cf. adnotatrionem apnd BL 

260 Galaesvs] acripsi secutua aactiOritatem Vergilianorum rodd 

ef. (Jeorg. IV 136 (Ribb). 
267 αη«Μ8] cum plerisque retinui; bene emia in eiclainalione 

nominatJTua pro vocativo pom poteat ηβηιΐΡ agnoaco ca- 

cophoDiam, immo exaggerationeni quandaai !□ tnnpus 

\. 266 et eiwius V. 267. 

Ad Claudiamim maiorem. 
Notae librorum: 
V; codex Vatioanua n. 2809 membi', saec. ΧΠ. 
P; codex Paminus lat. IS, 652 membr. aaec. XiM. 
C; codes Bruxeilenaia n. 6381 aaec, XL 
Em; eicerpta Floreutina margini editionis Vicentinae adacripta. 



ADN0TATI0NE8 CEITICAE. XIX 

: eiusdem manuB, cui delieutur excerpta Florentiua, cor- 
recturae in eodem YiceiitiDa« esemplari extantes. 



Γ 

■ Λ: editio Vicentina 

I {Δ'- maniiB prima. ah Έιη et Ε dirersa iii eodem yicentiiia& 
Γ exeniplari.) 

{A''i niaDus ibidem aecunda, et qmdem quae eadem fDtBee 

yidetar atque Έια et E.) 
(,I*: mamis ibidem tertia, hae tres Λ' A' A' fere non oli- 

ΒβΓτααΙιΐΓ niei in librij iid Kufiitum.) 

■ J7: codex FariBiniiB lat. 80β3 membr. eaec. XIIl. 

^b. B; codeKNeapolitanuBFarneGianusIV Ε 47 meiabr. saec. Xni. 

^B Λ: codex AmbroBianus S 66 sup. membr. aaec. XV. 

^r f: escerpta Gjraldina in margine Aldinae exeiii;jlari9Lag<iu- 

■ nenBis 767 G. 2. 
W C: codicea deteriores. 

I M: codei AmbroBianua Μ 9 sup. raembr. saec. ΧΙΙ/ΧΠΙ, unue 
ψ • ex ε, rero adbibitua. 

In Rufinum. 
I 5 mari . . . oiiiiis] cf. IV coos, Hon. 304 praescriptos homini 

. . - fints. 
47 eorrupii^ V optimua et Α Π, corrumpit Bi, cam leliquiH mae., 

quod minue placuit; perit Bnim in versu bequenti perleuti 

\K0 fangatur neceaBe puto. 
fil TheodoeiM] hanc oumium libroruni Ecripturaui tenendaiii 

teese docet verena ilie in C. 1. L. Ul 737: Onmia Theodaeio 
cedimt Bnboliqne pereniii.' 
S6 eatervas] ex aolo V recepi; naai lt:ctio figuras nibil aliud 
Talet atque simulacra quae praecedunt uptcifmque iiiter- 
polatioiiiB βίτβ gloaseniatia prae se fert. 
21 ieniii] Α βοΐαβ, quod ptoptar gvatit quod Bequitnr ipai 
Birtio magis blacnieee videtur qua,m sennit; ct eiua notam 
ad 1. et praei p. CXVI. 
41 patriia] omnee escepto V, cuius acripturam patnisque Bi, 
praetulit. 
142sq. debetU . . . jjerni] debent C conaentientibuB eV iieenon 
et A', CDiaa Itictia dedeni ei debent per errorem fluiUee 
' mihi quidem yidetar; dortent reliqui, quod pro 'donatura 

■inl' non facile acceperia. contra debettt elegantia quadam 
ein^lari adridet, quippe cuin paral v. 14U etiam C tradi- 
dent. et ne quem indicativun in interrogatione obliqua 
offendat, mitto ad c. m. XXIX v. 2eq., obi τβΐ uno in 
euuDtiato et indicativo et comunctivo proniiscue poeta ntitur. 
bSl Bq. gramine . . . gramtiie] de loco desperoto Tide Birtii 
adtiotutioneB. 



τ 



XX ADKOTATIONES CRITICAE. 

1G4 litavi] cf. qaae esposui ia dieaertatione 'De codicibaa 
Cuiacianie' (Mbjj.. MDCCCLXXSIX) p. 59 et Bi. ind. b. y. 

173 litstabUesgue] que omieeruiit V ίΤ et proximus editor; τϊχ 
aatem deeeae potest copula Eecundum Claudiani conaue- 
tndinem cf. Bi. praef. CCXX. 

219 Nec . . tiec] quamquajn aolua Λ ' praebet probante eane Α ', 
tEimen edidi quadruplicis iterationia Toculae ?ion taedio 
captus Tariandiq^ue studio adlectus. 

230 caesa] obstantibue V et C, qui libri caesi (uel ci^sti C) 
legunt, praetuli grammaticeB regnliis nOD sine cauaa gra- 
TiBsima ueglegi debere ratus. 

288 pantm est] eet omiait Birtius contra omnium libroniin 
coDsensum, obseryationibuB qnaa de ClmidLaiii aermoniB 
coDanetudiae fecib, aimis ut reot indulgene; ci. eius praef. 
p. CCXXIV. 

25S Synae] Bcribendum eaee laaB. moaent et sio Bi. restituit 
YI cona. Hon. 383; cf, eiua adnotatioQein ad 1. 

287 cittnpresso maire refteiiis] cum pressa duce C edidi; rebellis 
ornuee libri (nam idem certe vult C rejtellis scribena) ei- 
cepto V ' qui rebeltas tradit, quam lectionem sine iieceBai- 
tate, ei qnid rideo, Bi. iu rebellans mutavit; cf. eiue praef. 
p. CIV aq. cum pressa matre Tebellas MommsenuB com- 
raendat, quod placeret, ai interiectio ο ante pleDiun enun- 
tiatum posita tolerari poaset. 

314 dornare] pro domari recepi Birtium Beculna cuiua vide 
notam ad 1. 

334 famosius} Cnv^», animosius Bi. ei V consentiente Λ*, 
quod com in laudes Hunorum accipi deberet rticiendum 
eat; turpitudinem enim gentia illiaa vividia coloribua nec 
eine odio depingit poeta. 

343 fapidos] trepidoe Bi. es V qui habet iepidoa et Isengriaioi 
quoG tameii eequi nolui, quamquam liaud inepte equoa 
duce Pormidine trepidos Tocari poase concedo. 

371 noii] etai aolua Β praebet concordaiite vi', refeci nimiii 
offenaue illo et . . Kec mli quod recepit Bi. non *ilt pro 
'ne TUi quidem' positDm eaae adparet. ccterum adteudaa 
Telim, quam eleganter adludat poeta ad exituni Ri]£iii, 
cuiaa acilicet corpaa laiLiatuiii laceratuui discbisum aS' 
pultura onuiino caruerit. 
II praef. 2 promissis] proponit Bi. (praef. p. CV), ut pleonaamua 
quo vetba permissis . . . lieet ire chorig laborant evitetur. 
Π48 fatis] Bm''£; ceueis reliqiii; aed brevis cavsa τϊι dici 
poaae contendo. porro autem aenaaa ipae ut h^evibus 
fatis pro 'brevi tempore' iegatur ptane flagitat, id quod 
doceat Tersus 62 et 63. 



ADNOTATIONES CKITICAE. 



XXI 



Β Calehedoniae] sic seribendiim θεβθ ipse monet Bi. in iniJice 

B. T. Chalcedon. 
t potestas] omnea exceptia VEn 

illam lectioDem cnr praetuleri: 

tione adp&rebiti. 
5 stipatur] V solna, sfipatus onra 

RuSno castra hostiijiu patDissc 

qauntut T. 7B — 77 es lacitifcai pendere nequemit; itaqiie 

etiam interpunctionem mutaTi. 
G tum vuUus] aic ΎΠ nec aliter Titium, quod habet ι 

tnmvltus, oriri potuit; libromm igitur optimorum VC cor 

epirationem hic agnoicere debemuit, quam ubicumque licoit 

secutus «um. 
Ϊ Me] qnod Bi. coniecit ipeo codice C fortHMe coDBentiente, 

recipere non dubitaTi. 

8 Amplexvs] cum oplimis libris VCEm'' le^; reliqui et Bi, 
Complexus. 

1 faeiem] c ontra raftiew, quod praebent .il'fV', unioe tenen- 
dimi esee ex ipsa Birtii adnDtatiane elucet, 

9 volitat] 'herufnschivarmt' non tatituin offensionia babet ut 
ad coniectaram confugiecdiini eit, 

9 ffuatur] haec lectio, etBinon ita firma auctoritate (Π'Μ.Ά 
necDon et Em^l suBtinetur, taweii mftgis plncmt quam 
fntetw; quae enim anteeedunt v. 16G — 158, praesens tempaa 
pOBCuut, SOQ futurDm. 

TJiracam] tcripeijijartew codd. depravatum locum quomodo 
sanare poBfieni, diu mecuoi conaideraTi, aed traditam lectio- 
nem quippe aeneu casaam t-extni denuo ιιιβθγβιθ nolai. 
nracam, quod proponere atque edere ansua buth, fortaaBO 
eo comnieadabitur, quia hoatem ex Illjricie finibuB Cod- 
Bta&tiuopolim adgreaeumm Thraciae icstare conBentaiieiiiit 
eet. de forma tocib qiiamTis rara tamen coa insolits 
cf. e, g, Eor, Ep. I 3, 3. Birtius postmodo sic legi iabeti 
Qutd aperta invadtre tetnptat? 

7 uniioe] ei eolo V optimo Ubenter acceμi; reliqui umbrat. 

θ qufiDtaa hic Tersus moveiit dif&cultateB , fideae in Birtii 
adnotatione. Bpurium esBe doh puto, quia si deesBet acumea 
gutamum et elegane deaideraretur. Benfiam peroptatum 
adaecutuB eeee inihi videor, βϊ legam: INee mea 3t>la nieitt 
rideUtl funtTe victor. inutilia ad hnnc locuro adnotaTit τΓ 
dootue in 'Litterar. Centralbl.' a. 1888 n. 3 p. 83. 

k i»«i] 5»o ΛΠ', quornm auctorilatem curBi. eeqni maluerit;, 

^- — α Tideo. 

iat\ ΰ soIuG, quod praetuli; gi enim /ΐ^εί leginiUB, aeqni' 
t TiKcc patna erit', 



^ 



ΧΧΠ ADNOTATIONES CRITICAE. 

Β63 AemissagHe lumina velat] de hoc loco ad Iliad. lib. A.V11 
jF- 136 recte me mieit Skntgoliius; hic enim. vir doctiasi- 
mue eximia. comitate etiam plng^ilae huiua editionis per- 
legit, nDDiiulla monuit perutiliter, 

270 Ctow] lam oodd., quod sine ulla dubitatione aspematus 
aum, cum haec particula in ipao initio euuiitiati regentiB 
extet neqae iiisi aperto calami errore hic mrepBerit, contra 
Clam ad ββαβιιηι aptiBsime qnadrare mihi pereuaeit locus 
Marcellini Comitis chronographi, qui hia de rebua aub anno 
CCCXCV 910 refert: Rit/imw Patrieius Archadio prindpi 
iimHas tendens Alaricum GothoTum regem missis clam 
pecuniis infestwm τίίριώΐύαβ fecit. quae de ratione inter 
poetam noatrum et Mari'elliiiuiii Comitem intercedente 
equidem cogitarem , in Mus. Ehen. tom. XLIV p. 698 
pruetereuiido adumbravi, mox autem si diij placet publici 
iurie faciaiB. 

290 Eaemus\ Em et j, quoa aequendoa putaTi. nam priiauni 
fluviue 'percurri' vis poteat; deiade Hebnts (eii; enim Bi. 
cum ceteria tnsa.) in Thracia eat et in Bhodopes latere 
orieatali; itaqne primum deeeri Eliodopen mcmorandam 
fiiiflBet, dein in Thraciam tendi, ultimo Hebrum percurri. 
ergo Saemum restitui, nam Bhodopcn quRsi Haemi partem 
inductam licentiae poetae Facile adtribuemue. 

312 iwwis] nunc bono ajiimo edidi pro 'advenia' accipiena. 
oUm coiiieti apud Bi. meis, quod tel propterea diaplicet, 
quia in seqnenti rereu eadem rox occurrit. ceterum ad 
uaum liiiiuB Terbi Claudianeum cf. IV cona. Hon. 36 nbi 
novis idem Talet atque 'uaqne adbuc oan Tiaia'. 

32S cmae quisqite petat] cum aolo Em acripsi; ai enim guas 
legia, pleoiiaBmQa moleatus oritur, 

350 Umite] rurauB quod praebent Em et i, magia placuit, quam 
tramite, quo baud ita apte terrae tinguam in taare pro' 
ieotani signiflcari credo. 

371 extendere] Et, qnod etiara Bi. postea adprobaviape videtur, 
qui iii indice bniic locum etiam s. v. extendere adnotaTerit; 
ipee in contextu habet intendere. cur autem illud praetn- 
lerim, Benau9 ipae docet; praeterea verbis incotumes v. 370, 
intendere τ. 871, tnsperatoque τ. 372 oriri cacophoniatn 
patavi. 

398 rumore] eleganter exco^itayit leepius; mucronf oiuiiea mB8., 
cui lectioni interpretatione Buecheleri quamTis perspicua 
aactoritatem apeciemqiie adcreecere negaTerim. msnet enim 
difBcultas, quae eat in ipea verborum comgtoaitioDe: manet 
etiaiD repetitio nimia ingrata, cum idem iam Taleaot Terba 
qiiae anteoedunt: seges tmdique ferri circumfma mieat. 
ροτΓο ai diligentiua comparationem poeticam, qna hic locii£ 



ADNOTATIONES CRITICAE, XSIII 

omBtus eat, persequaris, ritium illad traditionia &gOnscaB 
neceBBe eet. tertium enim quod dicitar comparatioiiid in 

veibia Jlta pavet strepitua ei tanli »»i>aiur sihHa vulgi 

pasttumeseequieuoncoiicedet? desiderari ergo JnTerau 393 
vocem talem qualem. 'clamore' \a propatulo eat, id qnod 
COBfirmajit τ. 384 eq. verba vox desuper ingens infremuit 
itaque ad cuniectULam delegati, qun leepio adsentiremur, 
facere non jiotuimue. 
5 ipsuntgttt] Birtina propoeuit, nostrumc[ue codd., qiiod aa inre 
repDdiarerim , nuDc dubito. cf, enim Rapt. I '27 aq. Pro- 
serpina . . passedit dotale Chaog. 



De Bello Gildunico. 

61 akreni] ac. Libja Nilaaque. Birtius qaare ahrem es Ρ ' 
Bolo reciperet. qou aatis declaravit. 

67 Fharium] Skutsohiua coutulit Stat. Theb. ΙΠ 222: (haec 
ttavis) ρήηια Diearcheis Pkarium gTaois mtulit annum. 
—63 interpanxi diice Mommaeno. 

β9 praeda] praedo Bi. ex ΠΈ, qnos teate^ minoriB pretii eequi 
noloi. ceterum bene ipea pi-aeda dicitur id reliquiase, quod 
ex praeda relictam eat. 

ββ aq. btllig . . . agebant] bello quamqnam YF connaendare 
pOBaunt. propter Dumeram pluralem clades'et saeeula reieci 
eadumqne de canaa agebat displicet, praeaertim cum haee 
lectio DOD nisi libria JZA debeatur. 

91 Siiphacein] de buiu9 nominia menaura iaaolita cf. quae ei- 
poeuit proiimuB editor in praef. p. CCXI. 
JSO Cyhele sicco] hunc Terborum ordinem coLfidenter cum op- 
timia YC retiniO; quod βπϊπι Bi. iu re1\quOTaiii librorum 
scnptura eicco Cybeh magia gratam atque poeticam eaae 
diiit verborum conlocationem (cf. p. CXIY), non Bummi 
momeDti est; cetenim oppoBLtioni membrorum nec-nec 
pftrtiuiilae sufSciunt. 
<188 Tedole»ia\ ecripsi, redoUnt codd. jnixtos redolent imguenta 
urtuyra coniecitBi,, quod mea quldem aenteiitia recuBandam 
eet. eic enim totiue loci compositionem intellego: poeta 
poitquftm saevam crudoUtatein Hanri eatia ilepinxit, inde 
α vereu 183 turpiBsimanim libidinuni, quaa Oildo eiuaqne 
sectatoreii eiercebant, iuentionem facit. iiaqne v. 183 vocie 
'Baugoinis' vel 'cruoria' rcpetitio neque nllo modo deai- 
detatar neqne oumino optata videtuL'; nam in praecedenti- 
bu8 amplisaime de aangumolentA aaevitia Gildonia trane- 
actuin est. iam vero eum quaa de noTO genere libidinia 
1 dicenda eunt, Teraibue 184 sqq. ezplioari ad^aravet^ 



ADSOTATIONES CRITICAE. 



1 



si enuntiatuia regens efficeretur Yerbia mixtis . . . coronis, 
inexpectatum mgiatumque existumavi. quod qoi repatar 
Terit, fortasBe soripturam quam ottuii pvobabit. 

aOl ni] VP/I; nisi reliqui, 

241 Ji^rmo] Bi. proposuit ac defendit in praef, p. CIV n. 3. 
In primo euim, quod babent omiiee Hbri. qnis Banum ease 
sibi persuadeatf vel qiiis Geeiiero pro '■prunuia in genitort•' 
acripienti adBentiatur? 

ΌιΊ pdissei] hnnc manuscriptorQin coneeneum ut deeeieret 
Birtiam. locus Alcimi Aviti c. VI 359 movere non debuit; 
ibi enim verba 'signa petout' habent aibi accugatiTum 
dependentem 'adierBarios' , bic autem ei legas Si Mgna 
petissent obvia, traditam lectionDm vix emenditTem ; siai 
quod aane trnnsitiva sine obiecto Batia ia delicUB habuit 
poeta (Bi. praef. p. CCXXV). 

89Θ pafre remoto] qnid liabeat ofieneionis bic locas quaqiie Tia 
medelam adeecutua sim, apud Bi, iam expoeitum est, de 
participii 'remotuB' in fine versus poaiti ubu praeameto 
cf. praetet locum illiu adhibitum etiam Manl. Theod. 317, 
Nnpt, 42 et 325. Rapt. I 219, Bell. Goth. 421, VI cone. 
Hon. 447; neo fortaaae aine fruetu oonferenduB eat epi- 
taphiuB ConBtantii Clilori hoc ipso aimo a Mommaeiio in 
Hermae tomo XXVm editue, ubiTersnslT: trislen stantaciea 
magno ductore remoto. 

S30 devictos teniiit fiduda itfiiiirosl aic plerique et optimi libri, 
contra qDOS devictis iumuit deTiientia Mauris fiirtiua slne 
neoessitate praetuJiBBe videtur; cf. etiam eius adnotationem. 

847 Servati] hao ϊοοθ offensus Bi. DevicU eioogitaTit, ego 
rectieBimam lectionem traditam ^uto; ut enlm FirmilB 
Tbeododo, ita Gildo HoDorio ad Tincendum seryatue (i. e. 
iBBervatus) eet, quo melior fulgeat gloria douiiis Tlieodo- 
siomrQ. cetemm eodem senan vocem 'servare' adhibnit 
poeta in Eutr. Π 36 aq.: Quam, niiJiiina, poenam servatis 
sceUri'! 

896 Occidii\ JIBA, Ohtrwncat cnm VCe Birtiua, sed ipse, qnift 
per totum enuiitiatum teispuB praeteritum ob^net, de 
leotione optimae librorum clasais dubitabat (p. CCXXIII). 

40S ific] Binc V 'P; aed illnd cuin C maxime reatitui, GeBnerum 
BQcutnH cuiuB ysrba adpono ; ' ^ed eicuBatioDia aliquid 
babuit AtreuB, qui se Thyestae adalterium, in coniuge tua 
A&iope admiaBuai, ultam ierit,' Bic autem i. e. 'apud 
Firmum' odium, «on poena fuit. 

414 dttm] contra VP qui praebent cum, recepi; JUud enim 
semper, huc rariue iudicatiTum poatulat, 

441 oiieri] ovium V Bolne, quam lectionem etsi aagaciter de- 
iendere proiimna editor conatui eet, tainen accipere nolui. 



ADNOTATIONES CEITICAE. XSV 

Terba enim qnae sunt Arma oneri, fuga yrraesidio non in- 
compoaitam repetitionem, eicut Eiiiimadyertit Bi., eed totius 
Beotontiae, qua de oriaatiira et puguaiidi conaaetndiiie 
Manrorum ogebatui, quaei conclusionem noa ineptam 
continere equidem censeo. Amta autem telia iaculisq^ue, 
boc eat leri araiatura.e opposita eese memeuto. denique 
libro V — licet optimua ait — multo minorem fidem haben- 
dam esee in rersibua et aliis et hia ipsia Qild. 420^44& 
iufra ad Feecetiii. 1, 3 pluribuH deiQonstrabo. 
nee mona awi eifca] cum optimis libris YFC coasentieuti- 
buB retiniii. 
-18& totum TerBum TP secutas edidi, cum reliqui libri legant: 
' Soloite iara, meii', damant 'aut rumpiie fkmem' , quod prae- 
tnlit Birtiu3 et fefltinationem claaBiarionim Terbia Solvite . . 
aut rvmpite praeclare depinctam eaee antuma,t. ego m 
contrarias pattes transii, cum debilie potiuB ac paium 
apta haec gradatio θββθ nimiaque gtosaatorem in sjnonjriuis 
IndeQtem resjpere mihi quidem Tideretur. contra in verbie 
ab maa. Υ Ρ traditis anaphorani efficacem et poeta noHtro 
τθΓθ dignam agnovetim. 

In Eutropinm. 

I 6 wxasgve] amnea libri praeter B, cuiue leutionem binaaque 
Bi, probavit et adsumpBit coll. Plinii Hiat. Nat. II c, 99; 
sed idem loeus Plinianns docet in talinm prodigioruin de- 
ecriptione verbiim 'videre' magnopere uBitatum esse neque 
igitm eet, cur librorum conaenBum fere omniuiii recusemuB, 
ceterum lulius Obseqaene 31 : iftlerdkt eiiam dvae lunae 
vitae; et aiiciliiv idem aaepius. 

13 ioterpQnctioneni post fibris & Birtio et Mommseiio propo- 
eitam cave ne EequariB et ipae Bi. bene cavit. verba enim 
quae sudI ^uae wma portmdant swperi ad tria illa qaae 
praecediitit enantiata, doq ad vocem nefas Bolam adpoeita 
esae aine dubitatiooe coQteDdo. porro aeqnabilem seuten- 
tiamm illarum conettuctionctD quls tangere audeat? 

30 tiirae] de boc loco Tide quae expoaui 'De codicibuB 
Cmaciania' p, δβ. 

88 Sic omnin Mobte] of. ibidem p. 69 et β2 (aub Addendie). ni 
quJB vero de lectione etiamnunc dubitet, locum adferam 
ita cODOinentem, ut iam desinat dubitatio, T! cona, 29T: 
Sed pignora nobis Homanu» carasque Murws praedamgue 
tenebat! amat acilicet Claadianna suaipaiuB verba i'epet«re. 

81 UW>] IHM Ρ'ίΙ ΘΙ conieotura ortura vidytnr ideoque rei- 
ciendumi domino . . . wio pro ablalivo abaoluto accipio. 
nmilia contulU Geeiierue ad 1. 



SXVI ADNOTATIONES CRITICAB. 



1 



74 «tiiinwi•] praeclare coQaervaTftnmt ΙΙ'Τ', cum reliqui «ί/ίίΜΤ 
tra.daiit, quod recepit Birtiua. sed poet aent&ntias generales, 
qaae versibus 73 et 73 continentur, nimc de βθ ipao anique 
eimilibua ennnchum loqui ia.m verba. Nos Lueina fugit 
apertiBsime docent. deinde ύ τθτΐια nec . . . amor in UQsm 
eDnnlietum conBtringas, aequentia tie/Ioit*ii oris gratia bre- 
vitate laborant et incompOBite iniecta suiit, 
91 Ε geiaino ditata mertj Ε pro Et solue P', quod ita pla- 
cuit Birtio, ut in textum veciper.'t, fooitque lioc certe auo 
iure; neque ipao mari ditatur Lais, sed inTenibus e mari 
ntroque CoriDtliimi Tenientibus. 
93 taciv] iacH iiulla auctoritate adiutiis Haiiptiua commen- 
dabat, pellectua locoillo Horatii, aed tbifeneatrae quatiuntnr 
iactibaa, hic de iajiua agitur; neque iactua pertinet niai 
ad remotiora. 

108 rapido] ae qnia riAido legendnm pntet, conferatur locns 
Vergilii Ecl. II 10, quem aperte noater imitataa est: et 
τα^Δο feesis messoriints aestu. 

166 primvmque] cnm pleriaque et optimia membrania retmni. 
AbundaDtiua eaim Euiropium prLmum exitium aibi produiit, 
tum rei publicae. 

156 nihil in hoc Terau ra.utanduni est. neque enim ad summos 
honores trahere debemua genetiTnm fhalami, aed apectant 
huec ad auuiinoe magiatratus, quibua potitua eEt Eutropiua, 
qnem et consnlein et praefectum praetorio et magietnim 
milituin fuisae a Biitio edocemur (p, XXX n. β et in indice 
Bub iiomine\ Teiba autem quae aunt ab imis thalamis ex- 
plicationem habent iia quae v. 105 — 109 de munere eunuchi 
poeta prompsit. 

172 vota ραίί] offi-ndtbatiir his iUrtiua; sed vota aUi quod pro- 
ponit iam eo int<ilerabile Tidetur, quia elUionem in haoc 
Bedem hexametri per coniecturam inferre vix licet. hoc 
ftutpin recte T. d, monuit, agi non de TotiB et aomnue 
Eotropii Bed aliomiii, itaque vertendum eat: mae fur die 
Wiinsche der Menschen anerlraglich und selbst /ϊίι- Οα-ί 
Trdwne unausdepkbar ist. idem Bi. in indice p. 663 pati 
defendit conlato Euf. II 7 : IV cons. 177. certe eaite quod 
habet laengriniua ηθιηίηί placebit. 

176 BuecheleruB veiba Qui . . . diesiiKulat in UDam aenteiitiain 
compriiliendi iubet. nt veto illud ie»iiMm v. 174 prorana 
ezigit, ni fallor, tibi opponi vocem nihil, quae extat in 
eequenti versu, 

178 gemescunt] Ε et C, qnod reeepi, quia Β snminam ia re 
orthographica habet auctoritatem ; cf. 'tremeacere' in codd. 
Vergiliania, aimilia. itaque etiam in Eaptu ΙΠ 130 geme- 
scunt reetitui. 



ADNOTATIONES CHITICAE. XXVII 

195 Claustra reinoliri] cf. Statii Theb. S 527. 
' ill Quo] nou mtod adBumpai, qnia illud ορίίιιιίβ ntriaeque 
clttseiB liljna, V et C, fulcitur. 

iSi averiaque] adversague P, quod commendari possit loco 
Statiftno Theb. V 367, quem adtnlit Bi sed recte ille 
aeersaque edidit; bic enim inaleTokDtia deorum io Eutro- 
pium, niag-iBtrniQ militutn, eiprimi debiiit, qiiod qni in- 
tellesit BaebTeagiue etiam ίο Statii cognatum locum averso 
iiiferri iusBit, 

(67 ineptus] aic optimi libri V et C, quod ideo retinendum 

181 quin] iure Bi. offeniua est veraibuB aSl — 3S4 {Geminam . . . 
deeet), qiiippe qni nullo Tinculo cohaererent cuni praece- 
dentibitB. nempe TereibuB 234 — sei eEpoeitum eat de 
Eutropio maglstro militum, qni bttrbaromm deTictionem 
sibi aiirogat; proponitar ut potius Cybeben quam Martem 
colat. nimc aubito de inaidiiB agitur, quibna Gildonem 
Orienti conciliaTerit odiumque inter principeB eicitaTerit. 
inteiTOgatiTum quid speciem prae ae fert qa&u haec artiB- 
aime conexa ^int cum antea memoratis et quasi nuuc de 
le eadem agatur de qna in prioribus. itaqae quoiiiam 
βροηϊ versus vii esse poseunt — quis eaim credat? — 
milii perauaBi τίϋιιια ineBae in ipso quid. acripai quin, 
quod pro quin etiatii legitur Eutr. II 526, Sttl. II 160 

.409 dominus] domini quod praebet boIub teatis e, recipere non 
aasaa βαηι, qnia deeat £, qui niai conseatit, de ε dubitari 
poBsit. dominua de Aruadio accipiatui neceese eet, quem 
caate ignomiaia perBtriagere videtnr poeta; idque adden- 
dum θβοθ puto ad ea, quae coalegit Birtius ift praef. p. XLt. 

JI67 Iudaiois]oihi\ mataDdum eat; cf. Biitiuai in Mua. Rhen. 
tom. XLT ρ iBl. 

Λ17 Quod libet ingenio] Tersiii Incem addidit Birtiue 'Zwei 
poliliBcbe Satiren' p. 45 adn. genBumque quem postalavit 
proraas probo; tamen ego in optimocuiii librarum lectdoni- 
bue insistens eenBum non mutaTi dum ecribo: Quod libet 
iagenio, atibigil ... de ingemo confer illud iiigenium Vetteris 
lib. II pf SO. dativue autPin qiii eiigitur ex antecedenti 
poaatntibvs facile BiippktiduB eat. 
8 ηοΆ tonginqua] coiimngeiiduiti eaEe mouet Skutscbius; cf. 
Biitium ad locum. 

412 reptns] optimi trea mm. ETC, quOB cur reliDquamue nalla 
caaaa eet; aic repens clades auripait LmuB XXII 7, 4 et 8, 1. 
apud Claudiatmin repens adiectivi yif'e fungitnr, qnod ei 
copala Beqnenti terrorisqae elucet. itaque Wiaseenbormum 
probo, qui etiatn apud Livium repeiis pro adiectivo, nou 
pro ndverbio accepit. 



Γ 



XXVUL ADNOTATIOISES CRITICAE. 

446 igne] cf. Birtii iudicem a. τ. ignis. 

4G0 soeium averaafvs] removere nolui, cum conjulto poeta voci 

adservabantwr in y. 448 hanc cum iucnnclo ludo verborura 

opposuifse videatur; et BdtendaG Telim ad adaoaantiam 

aversatus Avemo. 

456 KuTjrai] BirtiuB; surgat codd.; illud car placuerit, ptimo 

obtutu adparet. 
499 rttu] sistroEnic, quod probaverimtoiniieaferepOBtHeinBium; 
eed Bi. de lectione dubitationeoi movit iu praef. \i. CXil, 
refntaTitque rectieaime iam Geaneviie argumenta Heiiiau. 
eensus enim bic est: regnet Bterititas, desmant conubui, 
vivatur denique, sicut viierant Amazoiiea, Bub impeiio 
iDnliebn et aine conubiis i. e. Λτηαίοηίο ritu. 
504 Murus] non Sebrus legendum esse defpndi in Pbilologi 

tom. XLIX p. 567 Bq. 
Ilpraef. 16 proeumbit] pleriqne et optitni libri; procumbunt BA, 
quodcorrecturanidoctilibrariiBapit(cf.Bi.p.CCSXIV). 
Ά2 facii^ qnibuB de canBiB BcripBeriin , expOBituni in- 

Tcnies loco uiodo citato p. 668, 
40 inm] ouro optiiniB edidi; Bcilicet vatee tui iam somnia 
DOii vident, Bed pervigilant a eomno et Bomnio &lieni. 
1115 bic locus ipse ulcus habere iddetur, ciuod adbuc irDetra 
aanaTe viri docti conati annt. eanatus autem esset, si es 
Stil. Π 206 vuhtus tectura hic iQculcare quiapiam auderet. 
ceterum wlcera erupervnt etiam legitur apud Senec. de 
tranqu. au. II 12. 
62 ferai] es C reBtitni propter praedilectuni apud Claudianum 
praedicati numerara singularem, qua de re confer Birtii 
praef. p. CCXXIV; et adnotandum est PulmaDni codicem 
UDUiQ, Plaatiniftmim J, boe loco eibibuieee refert, quod 
licet de fide libri dubitps, certe tamen eodem tendit. 
83 videbani] quod iaitio Bcripaerat Ρ ', Buecheleram secutus 
reatitueudum putavi poetae, 
149 move] bene proposuit Birtius propter verte et sume, quae 

sequantnr. 
176 alae] ex atilai aumina cum vi pereuadendi olim reetituit 

BubeDins. 
185 redeuntej Bi. ei ί solo mdoiit retinente, qaod certe prae- 
Btat coniecturia leepianis. attamen aiiie dubio acqnieeceti' 
dum egt ia lectione redeunte, cntUB optima lidea; acilicet 
mitra ledit circa capnt in ocbeio; sic ex QmntilianQ 
enotant; ille gwi tn se redif orhis; itemque Vergilius 
Georg. Π 401: redit agticolis labor acfus in orbem; alia. 
231 Mi/mtia] ei aolo Α recepi; neque enim intellegeretiir, qna 
lege alae ipaae icfemae dicerentur, requintque etiam 
iembria snum epitbeton. 



ADNOTATiONES CEITICAE. XXIX 

235 νίάίταΐ} optimi testeB VC, quorum a.iietoritatem cur re- 
pellamua iion Tideo. 

303 lorvi lacrimis] duce C trdneposDi, quk amat poeta ad- 
iectivum conlocare aate penthemimereu, ai substantiTum 
in fine positum eat. 

337 quod Bi, Munditiae interpungendo separaTit, ramus placet; 
ego rureua cooiunii minmeqtte viriles munditiae. hanc 
Tocem ftijtem de orationifl munditia βίτβ venustate inter- 
pretor, quod vii opuB eet exem])lie coromendare. aictandein 
eKCueatur, quod inter asyndeta Eemel infermissa eat co- 
pul& mte in minimeque, qua offeudebatar Birtiue (cf. praef. 
p. CCXXI); eet enim fmmditiae altemm Eubiectum et ipsum 
qnoque ad pra.ediuatum 7aus maxima pertiDet, 

UO obruat] BirtiQa, quod ad eenaum unice quadrat. de Tarie- 
tate scriptuviLrnm -viae eiiiEi apparatum criticum. ceteriun 
defenditar quod eilidi etiam versibus htiius libri 3Ϊ — 39, 
obipoeta ConBtaDtinopolim pro crimiiiibue EutTopiiNeptuno 
concedit. 

361 deftsw'] ν'φ, Bed ο V in litnra, defessi<S. defosai inre 
defendit TrumpiuB, neque enim terga defessi dici possunt 
homines illi, qui prmi;ipum munere fanguatur, Bsd liabent 
sane in tergis Ttrberum vestigia i. e. defoBsa terga 
TerberibuB. 
Γ— 890 praeatantium codieum EC Bcriptnratn fUrorem eo 
magiB reetituBQdarn patavi, quo faciliorem βββθ videbam 
erroreiii reliquormn m fiiialB omittentium. Qade qnid lu- 
Cietanr, id pTO^atulo eat; tota etiim barum sententiaium 
compoBitio concuinior facta eat, abi accusatiToa Tarbigtlwa 
et GruOiMngos separare i,am non iQbtimur. itaque inter- 
puBctionem mutaTi. porro timidam ex omniQm fere pon- 
Bensn praetuli qaippe quod attributum aptiasimam rela- 
tJDHem babeat ad oves quae eequuutar; et optime in ore 
LeoniB, militis glorioai, timidus audit adveraarius. 
llTl jjMppiliw] spectari e puppibus V aimiliterquB ut videtur P', 
quDO diep]icet propter eliaam ί Toualem. infeliciter etiani 
Heinsiua e rvpibus coniecit; aam nautaa esae, qui ιιαηίϊο& 
de incendUB adferant, maxime conligitar ex v. 473, ubi ία 
pelago favilla velie iuhaeteiu obBeFTatnr. denique lociuii 
eic eiplico ut pvppibus sit datiTus; puppea ipsae in navi- 
gando Bpeotont arbee acccuBae. 

tB9 rerunt] quod praebeut codicea, fetre nequeo, quia eventuB 
rerum certe magiatec aoii eat; nec si rervm ad euenius 
trahaB, id aatia placet; iiani eventM absolute poeituB eat 
apnd Lifium SXll 39, 10 (evenius stwltorvm iste magigter 
est) et apud Oridinm Hcroid. II 85 Bq. {eareat Bueeeseibus, 
opto, quisquis ab eventu facta notanda puiat). recepi igitur 



1 



XXX ADNOTATIONES CEITICAE. 

Birtii coniecturam. elegantem eerMfn, id quod nou longe 

abeet a lectione traiJita et sane probatnr coll. v. 500 sq. 
620 proiecHs] cootra eolum V, qui habet prostratis, retinui. 
567 ^i] ex C potiHBiinum refeci, nam V dfiflcit; Sed non bene 

iteraretur ex v. 655. 
592 Sas, StilitAo, tendo lacriniaej banc sinreraiQ poetoe ssse 

EcripturaTnmihiperauasitBirtiuspraef.p.CCXadn.S etp.CV. 

Feecenniiia de nuptiis Honorii Augusti. 
1 8 doctior] Horatii loco I 29, 9 pellectus eum solo Υ euidi — 
et ita ediderat leepius, — sed nuno ipae aa iure fecerim, 
dabito, oum non aoltun eodicifl V auctoritatem in Fescenni- 
TUB minorem esee eluceat ex iis quae adootat Βϊ. (ρ. XCY), 
ged etiam lectionem certioT eiquisiti aliquid habeie equi- 
dem concedam. 

Et de minore auctoritate, qua hac in parte V utitur, 
paullo copioaiiis agam. iUaiti membraiiain clanBeimam qui 
pecBcripeit librarius prmcipalis omisit simnl Belli Giid. 
y. 420—445 et Euf. Π ν. 627 et FeeceimiDa et Nupt. praef. 
T. 1 — 16; neque ϊβτο idem libranQS fuit, sed eonector ue- 
tuetus, qui alia manu et Gild. 420—446 et Fescennma et 
Nupt. 1 — 16 in folio adiecto una aupplevit. haec qnae 
dixi Bupplementa quid tandem valeant diiudicare noBtrum 
eBt. et certo jirava aunt haec; uild, 490 adeo festinant, 
FeBC. 1 18 pius, 22 ihit (pro uret) et in (cnm P), 26 horridis 
(pro acerbis), 27 5 (pro cam). 31 tu, 37 gue,• II 18 micius• 



et agredi (cum B), 13 Qnod om., 14 hoc ^otiens mdepP 
[1» ex corr.). 24 hanelitus, 26 tirias; Nnpt, pf. 5 chiton (eed 
corr.), 16 renatos (ct*. Π et P). quae deptaTationaiii longa " 
eane caterva eBt eoqne mHgia scrupulos inicit, quia in Ρ 
plerumque veriorem Bcripturain Bsrratam yidemua, 

Contni comniendati.ir V his tantum Bcriptionibua , de 
quibns dubitari τίχ poBsit: Fesc. 1 23 Qaot (oum B); II 3 
herilis (cf. in Ε miisi; IV 37 ducit (cum ΠΑ contra P); 
deniqne Feec. I 18 voles (cum Δ et M); ego vero hia om- 
nibga cousideratie iam etiam de ipao volei haeeito; fieri 
enim poteet, ut potiuB Ε aequendua sit, egregius auctor, 
ex quo petes traditur. 

Denique hae annt leetionee, de quibua in diyeraaB partes 
discedi poesit: Nupt. praeE 11 rmn (quod ego nunc quidem 
eo confidentius reicio); Gild. 441 ovium (de quo dictum tot 
ad locum); Feac. I 2 doctior q ..... 



ADNOTATIONES CRITICAE. SXXJ 

Libram Ρ artiBBimo vincnlo CTiia V ligari Birtius evicit; 
itaqve haud scio iui dncePconligi possit viTam inaniim 1 
iu V noDHiimquani lectiones Ρ eshibiturBm fuieee, e. g. 
Gild, 4S3 ieotiis, 424 tiwu», 433 irenUtus (et id i|]Buiii 
iecipiH.tiir Telim non obetante aisi C); Feac. I S9 Qui 
(pro Qais); II 17 tybris (pro iibm); 11 31 uirecta. 
1 iVirnoJ Fraedo Be et K. quie tamen Tenantem Honorium 
pniedonem dixerit? profectuB autetu ex bac lectione 
Heinaius Fraeno propoaait, qua matatione fere Dihil 
mDtutur nisi littera. d, pertinet auiem. hio abUticus ad 
rtaes (cf. Stil. II 371). quod vero in reliquia codicibus 
exnibetur Praeda, hanc ECcipturam ex illo Praedo orttiiu 
eaee existumo. ceite ueBnerus Terutn uon adeecutus est 
ezplicans odore praedae cornipedem eaee citatum. immo 
'eqnQa citatuB' aioe ablatiru Holet poni, qnod exempliB 
firmare opua fis est neque nisi hoc tmum adpoDO ex 
Vergilio Aen. XII 372 sq. epunwniia /VeMis ora dtatoiutit 
deicira detorsit eqtiontm. Tidea lioc ipso loco Heinsii 
coiiiectnram ndeo commendari, ut recipi queat tel debeat. 
|r 88 adgidiio] aEsiduis VP vel propter terntin&tioiiem moleBte 
repetitam displicet praetereaque eo agspicioaem evo- 
cat, quod pio mv,tais perverBam lectioaem mineii illi 
doo tradunt. ei hao Bcriptura assiduis haud scio an 
flnxerit Birtii coniectura adsidui Bcribeatis, aed ac- 
quieaceodum putari in rcliquoriiia teatimonio, quo legi- 
tnr (tdsidud neque causam idoneain -video, qiin hoc ad- 



De nuptiis Hoiiorii. 

«Γ 13 Centauri FautUque] quid aibi velint, aperint Birtius 
in jiidic:e a. v. CeritaurKS. 

la neetebal ponice] sic inelioreB VP tt Σ (nam nectcbat Α 
quod Ε adproDaBse videtor) , qnoa teetes principaleB 
utriuBque clasBis majiUBcrjptoruin eequi maliii. patet 
eniiD eoe libToa, qui peclebat offerunt, etiam falBo pectiiie 
offerre, ex quo concluditur m ub graseatnm eese iuter- 
polatorem. Birtiua autem adlitteratione Bpeciosa pel- 
lectaa diversa coniuniit ex altens pectebat adeumenB, ex 
alteria pollict (cf. praef. p. CCXIX). 

47 placidaegve] pro placideqtte redintegravi; neque enim 
Amor hoc loco 'placide volarB' dici poteat, quia in versu 
eequenti iactantioi• audit. 

68 eandtnte»] euiii pkriaque edidi vel pi-optei• c. oi, XL 15: 
Oandescet . . Meroe . . pruiHin. 



XSXII ADNOTATIONES CRITICAE. 



62 Bq. hoa vereuB cur tranaposuerim, apud Birtiam. indicB.tuiii 
mvenieB; et vide eius indicern eut neqae. 

108 rrtpititr] de hoc loco of. quae eipOHui in Philologo 
tom. XLIX p. 669. 

12β eolvit] hac Toce complures editoree necuon et Birtiue οββαβϊ 
flunt et hic quidem silvis eBse legendum conieoit. attamen 
aoMt teneri posae pnto cum Gesnero, qui tiimilici iam con- 
tulit. confer etiam apiid noBtmm huf. II 346 solvebat coUa 
et imprimis Stil. II 9 chaos Cleiiuntia solvit. de lectione 
autem fulmina quamvis debite sit libronini testitiioiiium, 
dubitatio moTeri neqait. 

135 sparsa diverni] s^arsi diuisa Π' et Birtiua, quod parum 
Habet aMctorttatia ; sparsi diueisa pteiique, quod \is. auffi- 
cjenter eiplicari poteEt; pars aduirsi de plebe V', quae 
verba eicut suat, aane Eenaa casea sant, aed proxime ac- 
cedunt ad ea, quae leeebat iii codice (eodem?) Vaticano 
LivineiuB (cf. Buimaimi ed. p. 7S6) quaeque ita apecioBa 
milii videbaDtuT, ut teztui inserurem. (conferae quaeso 
sparsa diversi oum (ajpars ad^ipersi de, quod habet V). 

160 coitoto] ΘΧ VP reatitui, jMSCe vohito pro 'ea monatri parte, 
quae piscis erat, in altum erecta' inteipretans. hoc verum 
esge praeclare docet Mouaeenai'! illa imago «aimorea 
clariBBiina Nereidum in monatriB marLois vehentiam, quam 
quidem sd Scopam referebant riri docti. haec enim 
mODBtra, ut Bedere possit Nereis, partem suaiti piBceani in 
altQm volvunt. sic igjtur etiam tiRriB haec pitce voluto 
suileeatlSeTeidem. Tide etiam aarcophagi Bculpturam apud 
Clarac Mus. P). Π 308; alia. 

166 oneranf] οτηαηΐ Bi. ex E; illud taiaea teneftdum pnto ei 
accipiendoin pro 'epleodide et super moduin donare' iiber- 
schUtten. eodem prorsus aensu hoc yerbo uti aolet Liviiia, 
ef. β. g. XXXV 11, 16 et quae ibi conlegit Weisaenbomiue. 

167 Psamal^'] Birtius; pigmea VF, spaiale reliqni, quorum 
neutrum nomeu est Sereidis. lectio Psamathe ad litteroa 
traditaB propiaa accedit qaam Jtonppe, quod eioogitaTit 
leepinB. fateor tamBn me diu haeaiaBe dubitantem, an 
huiic in moduin coriigere liceret nomina. SkutachinB nt 
in Bomine Doto τ. 169 adluaionem quandam ad dare, ita 
in spcttah ad graecam vocem απατάίη agnosoit. 

1Θ0 nosfrij hac Toce frustra editoreB nomiQlli turbati annt. 
VeiiuB agmen suum adfatw, hoc agmeu praecipue de 
AmoribuB interpretaDdum esae patet, quomm numeraa cum 
paene iniilenairiuE eseet, cettepraeTalebat Gratiis et NymphiB. 
cf. etiam v. 163 Progequitwr . . . eomitat/us Amorum. 

243 modo] graviEeimuB huius lectioiiie testie estP; itaque etiam 
de V, qui in his versibua defioit, conclaaioneni facere licet. 



B» I 



ADNOTATIONES CRITICAE, ΧΧΧΙΠ 

J76 ΰ] onmeB praeter Et (lui tradunt I, quod recepit Bi; ned 
«go repudiavi, aeque eniin iam hoc locn iit eat admoaetar 
Maria eequauturque exclamationeB quae alio teuduiit; 
deinde in cubioalo ipso puella ornatnr, cetenim lectionem ί 
ortam eaae ei voee ibis quae aequitur verau 279 creden- 
dam est. 

β92 natoe . . ainnes] nihil mntandum eese VergiH locue SI 
4aaHqq. (ulii ftumne KOto) ab ipeo Birtio accitue apertia- 
sime dooet. 

tl6 quemj quam Em et Bi., eed recte ille adnotat, si gifam 
legatur, deaiderari oopujam yelut 'et qnam' yel 'aut quam'. 
propterea ego juem es reliquia adBumpBt. 

SIB cZoinei] ex νίΤ praetnli, nam hypothetice dictum eat. 



De tertio consulatu Honom. 

Jiraef. 3 e scisso , . tegmine] cur BCripBeriia, expoiitum eet ia 
Philologo tom. XLIS p. 569. 
2 Tergue tuas] dnbitationem quam moTerat BirtiuH in, ad- 

notatione, ipee reiaovit in praef. p. CXXVUI. 
17 eui mtlitat aether] imitatio apertiaaima Propijrtii, apud 
quem IV 6, 39 Apollo a.d Auguatum haec fatur; tibi militat 
areve (sc. meus). 

108 (meri» ventwri] magie placuit, licet etiam datiTUB defeneioniB 
aliquid habeat, 

IIS in te\ Uenti quod οΐίτα coDieieram (cf. loco modo citato 
p. 670), pro vera poetae aeriptura venditare non audeo. 
aimilliiiium eniiu piaepoaitioiUB in αβαια inveui lY cona. 
Hon. G03, c. m. XXVI 94 et o. m. XXVU 110. itemque 
&UBtTa TOcem carmitut tangere L. Muellerua couabatur ca- 
cumina offertina; uam oraculoram mentioQem qiiis hoc loco 
deaiderai'e voluerit? 
1 iaervsgtte} sodaqtit <o, qnod quo aeoau acciperem, frustra 
quaeeivi; neque enim, si quid video, aula imperatoria 
StiliconiB magistri militum. eocia noniinari poterat. mea 
ecriptnra socrttsgue novum acumen iuferre mihi videtui; 
iam enim regina ipBS 'BDcme' vocatur siciit v. 15Θ Theodosine 
ipee 'Bocer'. deinde incundum eat contra poni aocrum et 
nanim, taliaque praeamaSEe nOBtrum docent exempU haeo : 
VI cone. Hon. Ut . . . vices pro prindpe consul imiilerct 
gentroqve aocer et Epith. Pall. praef. 7 Cannett amor 
generi,-soceri revtreittia poeeit. 
I Mtnwmerie] prorsuB retiaenduai ease arbitEror et ipee contra 
se jpBom Bi. defendit in indice β. τ. 
Οίκτοι•» Ofe, ed. Kocb. < <φ. VI 



ι 



XXXrV ADNOTATIONBS CEITICAE. ' 

De quarto consulatu Honorii. 
30 prontni] reatitui Teterem lectionem, cum anotoritas libri Π 
posstmt scribentis contra consensum reliiiuoruin laihi non 
a&tiBfaceret cnmque scriptura Tnlgarie aptieeima videretur; 
scilicet ad proaitnt supplendum eet 'incolia, qui tamen a 
BomiLiUB debellantur'. 
38 cumulos] tuvfulos it-enim boIus Π, quod eadem de caaaa. 
reieci; cf. etiam 'Gallonim cumuloa' apud Livium X 29,19. 

107 permiictU] cf. Birtii pra«f. p. CXU, 

109 itns] de hoo yerbi ire usn cf. Bi. indicem, s. τ. 

156 difficviltates ^uaa hic locua Tiris doctis comparaTerat, 
diaaolTisBe mihi videor in Mua. Rhen. tom. SLIv p. 587 sq. 

169 mutatttr] Hbroe pleroaque et ineliorea aecutus sum ideoque 
interpnnctionem mutaTi. 

18e cum ϊνηα lateret] tie qnia forte cum Eoenigio in le aatro- 
nomica offensua snbditicioe hos Teraua arbitretur, raoneo 
vertenduin eaae: wtuirend doch selbEt der Mond unsicht- 
bar war. 

190 ArctiB\ astris m, quod qnibne de cauaia reieiendum putarem, 
eipOBui in Philologo tom, XLIX p, 745 aq. 

23S geminas] fnistra dimcultatea moYeruntviridocti; rectiseime 
enim Koenigiua ad gemmae aupplevit mentes. etenim trea 
partea aniiai 'trea menteB' Tocavit poeta, periode atque 
Cicero TuBC. I 10 secimdutB Flatonem animum triplicem 
j, Θ. animoB trea esae tradit. atque memorabile pato i» 
yerbis nonnuUis ita coneinere nostrum cum CiceroniB loco, 
nt fortaeae ipsum inapesisae diceudae sit. alter enim. 
latiouem in capite sicut m arce positit, alter capitis fwn^avit 
in arce; alter CMjwiiiiiiietn sitpter praecordia locavit, alter 
inferius coUo . . locavit; denique Cicero duat partes « 
parere νοίαϋ, Claudianue geminas . . . praecepta summae 
doetrinae ^assiiras. ceterum de Claudiauo Ciceconia imito- 
tore cf. Birtii praef. p. CCII adn. 

26.6 Consulitnr] cf. Stoeckeri libellum qui inscribitur 'De Clau- 
diani rerum Boinananim scientia' Marp. 1889 p. 75, qnain- 
qiiatu non taceri debet apud SaUaatium Cat. 51, G hanc 
-locutionem diverGO seiLBa esae poaitam, 

278 iiispeeiiti] pro suspicaa! aocipiendum eeee reote monmt Bi, 
iu mdice a. v. 

296 censesgue] βκ librarum praeter 17 conBenaum ηοη recipere- 

847 Psrimpfei] edidi duce Ε praeeipiie; cum enim ante ad- 
poBituin ait, lectio Praetemptet nullam habet necesaitatem. 

372 Necdum decimas emwwwe arisias] cf. quae esposui in Mus. 
Bben. loco citato ad v. 156. 



ADNOTATIONES CfilTICAE. XXSV 

9 tfn6u>e] <lubitationeB enas ipee 6i. lemoTit in indice, con- 
ferena Rapt. II 93. 

<0S Metti] cf. Stoeekenim ]. I. p. 29 — 31. porro ad leutionem. 
leceptam ducere Tideotar corruptelae nec tu in F et mecAi 
in B, 
1 sqq.] tranepositio verEUUin 471 — 473 poet vereum 483 com- 
mendatur et argumento quod Bi. protulit et hac ratioci- 
natiOQe: TCrsibne βοίιη 46ti — 470 ae qDanam gente agatnr, 
omniDO in incerto rtilictum eat. debuit igitur iam ipaa 
gene indnci. denique v. 478 vocibus per te Honorinm 
poeta adloquitur, qnod facilinB tolerabiniaa, ei non prae- 
cedit iDTOcatio et eTocatio Epb^ee et totiue Graeciae 
T. 471 Bqq., qnae voeatiTi paene vim babent. 
1 arcu] eic PB qaod proeopt&Ti; uctu enim, quod meliorem 
auctoritatem babet, quid aibi velit miuuB adeequor aei: 
alibi de aquae dnctu usurpatum repergo. 

eOO et] de bac Bcriptura non est dubitandQm; ηαιη quod ex 
Isengrinio es adfertur, boc iUe SQmpsit ex Camerte, qua 
te fere omniB auctoritaa lectionia toUitur cf. Bi. praef. 
p. CXC D. 3. 

GSS BowanagKe vota moratur] ad ea, quae apud Si. adnotavi, 
adde etiam Stil. 11 226. 

tOi dvhitateent] eic Ε cnm PA οοη iraatra txadidit; tnrpie 
enim eeset iteratio nimia clausularum in transfeiret, dvibi- 
tarent, fweTeat, irmt. eic etiam e. g. Stil. I 178 sqq. Juita 
leguntur miaterent et penetrassent. ceterQm contra ea, 
qnae Bnecbelema apnd flirtium propoaait, moneo aubiecti 
notioaem ad dubitassent desiderari non poaae; semper eaim 
in barum aententiarum compoiitioQe eubiecta espresBa τι- 
denuiB: Lydia, Ny»a, blandae tigrea. 

^e OtloAaeujl reBcripei; cf. Birtii indicem s. τ. 

Panegyricua Manlii Theodori. 

praef. 1 tantae] ei aolo V ipee quoque recepi; doelae ψ; 
doctrina vero in hia νίτΪΒ ut per ae mtellegebatiir, 
ita ne poatea quidem τ, 7 et 8 a poeta memoratur, 
aed Bola maiestas. 
18 vobifi] maiestaa coetnig illinB, cni praele^it poeta cat> 
men auum, quaai thema totius praefationia dicenda 
eat neque nequom coiibuIuqi vel consuUtus Manlii hia 
in veraibua mentio fit. itaque voce vobis conciliam 
auguatum sine dubio adloqaitur pocta cf. quae Bi. 
eipoeuit in praef. y. XIX et XSXlV adn. 3. 
p&neg. 8 ad rwa] egregie m faUor aliqoig veterom coniecit; 
libti α rwri. patet, Biquidem concinne loqui Tolebat 



X5XVI .ADNOTATIONES CRITICAE. ' 

poeta, hoa exprimeiidum fniBse; aicut Honor ambit et 
Teetigst Tirtutem coueulque ipse in medtis qnaesiUts aratris 
dicitur, ita lictor quoque fuit, iiui veBtigavit ambiTit quae- 
sivit conaulem fiiturQnii ergo noii α rure reTeTtens, sed 
ad rura proficiecens inducendus fuit. 

16 hotuyri] acripsi Birtium secutua, noH hmiore; nam anivw et 
h<more ablatdvi vicem habeie uequeunt, quia ablativas gm 
ez niMl pendens antecedit. virtue autem auuni bonum est, 
eplendor houoris. 

18 Strv/ti(\ iure tradita lectione Traxit τϊτϊ docti turbati sunt; 
nam vita traxit iter ceque ex ueu scriptum eat aeque aatis 
conyenieiiter; icest eniin deapectUB in voce. de emenda- 
tioiiie quam conabantar propoaitia vide Birtium, quoniui 
nullum persuadendi Tim habere milii videbatur, qnippe 
cum a litteTis tiaditia Dimia abeasent. coutra Strtwit quod 
acripsi prosime ad lectiouem yulgarem accedit et proba- 
bilitatem capit ex locutionibiiB Bimilibua apud Senecam. 
Thjeat. 810 via sfrMiiMr, apud Plininni paneg. c. 76 non 
instruendtim illU iter ad hofuan famam, apud Tacitum 
Hiat. m 49, a viam sibi ad potentiam stTnere. 

69 de hoc Tersn vide quae moiiui in editione magiia. 

66 imponii] confer Bi. indicem. a, v. 

6Ϊ secreta] offensionja nihil habet coll. τ. 84 Graiomm obscu' 
ros . . . artes, Stil. I 62 secreta Beli, PJinii Hiat. Nat, pf. 17 
ex lecHone volwninuirt, qaoritm paaca admoduin ttudiosi 
attingunt propter eecretwm materiae. 

63 agmina] ne quia dogmata inferat, meminerit qDam parce 
waecia vocabulie ueua ait Claudianus cf . Bi, praef. p. VIII adu. 4, 
103 choros] boc contra Υ retiuui, qui quidem diaos; aed de 
chao, qaomodo impulBum sit, bic qou diaaeri elncet eo, 
quod haec quaeatio guae vis impulerit artiasime per copu- 
lam gne uexa eat quaestioni praecedentt guae vis anima- 
vtrit astra. uumquam eavtn novam quaeetionem niai per 
aBjadeton poeta inducit. de aatriB autem cJioros aptissime 

foni !iotiiiii eet et conferendum Nnpt. Hon. pf, 16 et StU. 
84. cbororum autem. mentionB indicatur ή αρμονία, quain 
iu aidenbuB aniinatiB valere e. g. docet Flotums lY 4, 8. 

108 fraeta] hoc Terbum audacisaime poBitum Birtium aedniit, 
ut facta ex Β solo inculcaret. eat autem audacia baeo; 
to&itrua oriuntur dum nubea fraagitur Tento; hic aittem 
ipaa tonitrua Teato fracta audiunt, in quo ceraitur putidua 
poetae amor otnnia detorquendi. 

109 Quts] ad reutum qui praecedit trabendum mihi pet^oaai 
ideoqne interpunctionem mutavi, 

111 rutiJoB tractusj de iioc loco Birtiua haec laecuin nommuni- 
cavit: 'fortaaae legendum aretts; certe hic locua de plnvio 



ADNOTATIONES CEITICAE. XX5VII 

arcn interpcetandas eat, n&m conferenda suot cum quaeatio- 
nibus hiece Claudiajii capita Aetii UI 3 πιρί ^povttbv, άβιρα- 
amv, χίραννών; III 1 κΐρΐ νΐφώΐ', ύετώΐ', ];'<i>''»i', jcil.BEiii'; 
III 5 κίρΐ ίίριΐοΒ et hic quidem Metrodoro auctore doBemor 
ΰταν SUc νιφών ^lloe ΰιαλάμ-ψ'^), tb μίν νίφοί κνανίζίιν, την 
d' ttiyijV inv&eaivee&at. tinc igitur rutilua ille color". 

J2fl cauewjwe] pawiBqne Bnechelema rei conTenienter, sed ^r&e- 
cam vocem vix adniistt poeta. ego caims ita dictum putem, 
nt G. τα. ΣΧΙΧ 3 yuae cauea iwbet iMllegceTe solem. itaque 
causis pro 'certis catiBis' fortafise accipiendum eet. 

180 indicat\ siffnet qaad ptaebent fB valde adridere debet; 
tollit eaim hiatom moleBtioTem; tamen aapeniatua Bum, 
qnia Bignantem praecedit τ. 126, 

173 redi] reetitui, qnainquam eic cacophonia oritur (cf. Bi. 
praef. p. CCXIS) et quamqaam Ε diBcrepat. hoc enim 
acamen ett poetae , itenim renire debere TL•eodoΓυm i. e. 
redire et quidem nohiseum, quia lustitia Pai Fideu re- 
dieront (cf. Koenigium ad 1.) itemque in eequenti Yereu 
reverti ponitnr. 

475 longt] pro diu bene adaeiraTit V '. cf, Bi. indicem a. v. 

teo ef\ itenun ¥ aoluin aecQtna edidi, aut reliqui. sed copulam, 
Bon diaiunctionem quieqne expectabit, 

.101 lAbt/as] qnod primua edidit Scaliger, comiaendatDr aimili- 
tndine litterarum; nam Tydos Tel HdoB codd., quod iahile- 
rabile eat. 

J05 iwmwM reruinj sio interpretor: ut Eoma ipea Eomaiiia 
iDmen r«rw» i. e. totius orbia teTramiu viea est, ita quat- 
tnoi illae Italiae dioeceeea, qoaa nodo descripsit poeta, 
ποη inepte lumma rerum dici poBsunt. 

Ϊ16 deeori] ex V ' magia plaouit qoam dtcora. 

f84 de hoc versu coater qaae adnotavi apud Birtiuin. 

187 loMtsque] nihj] mutandum, nam lassi facti aunt pootea im- 
petu ruentiB aquae. 

tse et volvant] bene Birtius reBtitnit ex B, qui ptaebet tt vol- 
vat; cf. eiuB praef. p, CCXX. 

8*3 LargiOT et] oura optimia V et Ε Bdidi cf. v. 234. 

Ml Cresamt] ex V maJui propter jnodi coDomnitatem; sequitnr 
eniffl fioreat, quod artiBBime per copnlam coniiiactum eat 
cum anteuedentibus. huc accedit, quod lectioiiem crescite 
ortam esae es surgiU, quod eequitur v. 264, probabile 

UO Eti] eic cum Ε Bcripsi; 9Ϊ euim vereua 279 apurius est, de 
qeo nullne dubito (cf, Birtii praef, p. CV), Et Tersu 280 
noa safficit. qaod ei pro vet eseet accipiendnm, id quod 
ioetinet Buechelerus, non video cnt Bon ipeum vd a poeta 



Ί 



ΧΧΧνίΠ ADNOTATIONES CRITICAE. 

300 nidant] de hac lectione tide Birtii adnotationem, quae 
etiam eo commeiLdari videtur, quod leonem, qui perfoaeuH 
rnit, non pallebuut homines; pa,llent, si iiudiuat rudentem. 

311 — 324 de aorum. verfluum compositione et conejtu cf. quae 
eipOBui ia Fhilologo tom. XLIX. p. 741 sq. 



De conaulatu StUichonis. 

I IG plus splettdei] ei Π recipiendum existumavi; respondet 

βούη sic ophme veraui aequenti, ubi plus egit mermU: 

atque etiam τ. 14 verbis yuofjcum^ue relvnquam, maius erit 

commendatur comparativus. 

82 gerebat] ne quia legeret regebat, monuit Bi. in praef . p. CXI. 

109 ifecl prfletuli quippe magis conciniium. V defioit, aed 
Θ3 Ρ ' conici debet etiara in V extitisBe Nec. 

114 retunderei] VE qui gravis teatiam conaenaus aic legendam 
βΒΒθ mihi perBuaait, dou reconderet quod habeiit reliqni, 
et illud confirmat res ipsa. nam. enaein, qaem strituerat 
Stilico coutrBi barbBroa , recondere quidem Bufinas noa 
potuit; condit eiiiia gladium U aolue, qui gerit. sed 
hebetabat vel retundebat Ruflnus Stiliconia ensem eo, 
quod moras obstruebat et foedera obsesBia praebebat. 

174 nun-am] quod ex HA. recepi, etiam adridebat Birtio; nullis 
reliquij quod durius et mtoleiabile TidBtur. erant enim 
Cerauiuae rupes ob ipaoa nimboB fanioeae. ad millum 
antem 'milituiu tuorum' ex vereibue 1 70 aq. facile BUpplebiB. 

226 Albim] Bufficienter explicavit Birtiua io iodice b. t. GaUicus. 

263 Pendenf] melioree libri VP coacinente Em, Splendent re- 
liqai; aed oum pliaretra aaepius et aptissime coninngit 
poeta vocem pendere cf. Bi. indicem a. v. plMretra. 

300 tngenles] cum librorum conaensu retinui coll. YI cons, 
Hon, 147 aq. ingentes . . CM/as volvebat. 

303 ^oe] Teram eaae lectionem nec vero ηοη, id est inter- 
TOgatiram. esse amplaui hanc sententiatii persuadetur mihi 
intuenti v. 309 sqq. ubi eat quot . . oculi . . euffieerent? 
itemque iudicasae videtur Buechelerue (cf. apudBi.). quae 
cnm ita siut, improbatur libn Ε auctoritaa neque iam 
Bpeciem veri habet vereum a04 foetum ease interijolatoria. 
ibi enim concluditDt : si Ε illud non falao acripait, ne in 
Terau a04 quidem omittendo fidee ei haberi potest, immo 
librariuB vetuatus, quia hic veraua interciderat, negationem 
non inepte inculcavit. 

306 posset] V cum plenBque, quod praetuli, 

331 Eomtdeas leges rediisse fatemur] cf. quae de lectione, 
quam Ε offert, censuit Birtius p. CXI. 



ADNOTATiONES CRinCiE. XXSIS 

384 iaurui] librie repugnantibus actipai pro iaiiros,• illum enim 
accueatiTum poeta aemper pTaetuHt cf. Bi. indicem b. t. 
II 8 medio'^ slc dedi melioribuB librie VPJT obaequena, com 
reiiqui L•B.bθItint tnediam. iHud autem exqniBitiiia videtur 
hahetque aaalogiam apud Tet^lium nocU volat medio 
eaeli terraeque. et paulo audaciue apnd nDfitrum legimus 
VI conB. HoL•. 2ia belli medio Padus a/rhiter ibat i. a. 
belli et Koinae medio 'in der Mitte sivischen KriegsBehau- 
plaU und jRom'. 

£3 Theoilosiuta] cf. qnae adnotavi ad panag. Prob. 51. 

69 aqq. de borum Tersuum seusn longiuti eipOBui apud Sirtium 
ad V. 71. 

89 Bmaragdo] rectiaeime cum Ε legit Birtiua. nt yitetur mo- 
leetua in &ae trium Tersuum sigmatiamuB (τ, 8S bacis, 
V. 89 Btnaragdis, τ. 90 hi/acmthis). 

90 redwtdantes] com VPJI praetuli, quia fortiue cst ot magia 
poeticumj renidentes φ. 

136 Interius] ef. Birtiiim p. CXI. 

164 iub le quodj ^BA, quae conlocatiD veTboram multo ele- 

gEuatior magiBque ex usu poetae θββθ videtnr poteBtqae Ε 

adprobaBBQ in A. 
183 hoe] eic onmes boni libri, quod retiiieDdum pntaTi. 
186 opiant] eic libri pcaeter VP, qui praebent aptant; asd 

tUad coiQmendatur conlato Persio V 2. itaqtie senaua bic 

est: legati praeeeute Houorio laudationem Stiliconie habi- 

turi Bolemni eiordio utuntur, utinain centenas vocea habe- 

remue! bii:ut ipse poeta nOBter in Pan. Frob. τ. 55. Bioulia 

coiupDBuit labJiiuB in ed. Femi. 
186 limite] idoaeoB teatea non habet baec lectio, nisi quod 

veriBimillimam est iiniine ia VP es ipea originem cepisse. 

militem autem inermem umquata dictum eese negaverim. 
191 possideant] hnnc coiiiuiictivum propter solam rei metricae 

rationem ροθίαιη poauieee adparet. 

197 hniue versus Benanm eufScienter iam Gesnerus eiplieaaBe 
mibi Tidetur; ceteruai SkutachiuB Catnllum XXXI 5 con- 
ferendum eese moiiet. 

198 Exiectisque] de iteratioiie copulae neceaearia cf. Birtii 
praef. p. CCXU, quem aecatuB aum. 

SSS βίΙηΐίβΓίί] recte recepit pcoiimua editor, quod omiseie eie, 
quae ille iam expoBuit, probatur τβΐ temporam coutempia- 
tione; nerape coniunotiTus perfecti vel fnturiir 
exigitur. ii vero iDanuacripti , qui alteram pr" 
feront, conianctivuin habent temporia impBrte 
eoque falsi coarguuntur. 

340 dominie] aic Ε cum adsedie, quod praetuli 
qnta fortius eBt. 




f 

■ 431 



XL ADNOTATIONES CRITICAE. ' ^ 

S04 fraetorum] BcripBi; factorum EJI, fatornm φ, quod plane 
aenaa caesam. qua via coniectnram meam adBecutus eim, 
fa.cile videbit, qui lioram TerBaum inde a v. S9S BeDaura 
perspexerit. cavere ecim vult Dea Boma, ne Stilico hono- 
rem eibi oblatum coBtemijat qnippe polliituin a,b Eutropio 
ennucho. quomodo itutem illum Orientalia miniBtri atatimi 
caetigare et mordere Claudjanus amet, s&th notum ent 
lectoribua ei libm in Eutropium. atque eodem tenduiit 
apertiiiBiine ία ν. 303 sq. Eidtributa turpia a,a exempla et casiis 
ad οΜτίδΜ.' posita; quibus impulaus lectionem fraetorvm 
sine dubio refeci, ha.nc autem TOcem bene quadrare ad 
Bpadonfiin docet Hieronjnjus ep. 79, 9 histrio fractus tn 
feminam. 

3S1 Fosse queas] ex AB/1 praeoptaTi, doh ioluiu ut Titarem 
moteataoi elisioaeni, qaae est in ceterorum lectione Te 
ceTtum est, aed etiam quia illud esquiB;tiuB videbatur mi- 
nuBqne interpolatorem redolet. exempla vide apnd Birtium, 
qui ipse quidem lectionem receptam commeDdat p, CCXXV. 

340 jftiiervae] Minervam edebant dnce E. mihi contra pcr- 
euasum est melius Bcriptum esae in Yaticano et aliia: 
inaigne Minervae spirat ojjms i. e. daa ausgezeichnete Werfc 
der Webkitnst (Minervae) scheini sii atmen vel «JirftiiiAes 
Leben zu haben. aequuiitur enim persona« deBcriptae quaBi 
vivae: infane TagieaB, Serena palleacena, equitane EucheriDB. 

348 Stmaid\ ad hnnc locum cf, quae animadverti in Mus. Rheii. 
tom. XLIV p, 686 adn. 

360 /ueoMiem] quod praebent ff, subesse videtur ipei scripturae 
fuganieni ίη V optimo. idem re ipaa Fommendari adparet 
itaque recepi. 

392 awes^ ex Ε potiesiiuuin reiiuiendum θββθ BirtiiiB me monet 
itemque defendit coainnctivuin Skutachiua colt. Eorat. 
C. I 2, 60. 

397 vutgi] ad milia trasi; Tarisaime enim fortiui interpnngitar 
in pedis sexti ΐηίΐίο. 

402 iDterpUDii Buechelernin prioreaijue secutus; nam qnae ip^e 
apud Bi. espoaui, nunc nimia artifloiosa mihi TidentuT, 
quam ut sustiiieam. 

420 et] VJI(P), ctti reliqui; aed dativus minuB placnit; neque 
enim in boaorem PhoeniciB redolet eius bustan). 

434 genti\ do liac eraendatione, qua vemm adtigiaae Yidetnr 
Koenigiue, vide ίρβαιη. atque etiam hoc contra vulgatam 
menti adferri poteet, speluncam illam fabuloBam, de qaa 
yerba faeit poeta, ipfiuB menti non imperviam ίηΐΒΒβ; 
aliter non descripBisaet. 

eum iegifcus] aic accipe ut apnd L•ucanum I 642 errat nulla 
cum lege nuMidm. 



ADNOTATIONES CEITICAE, XLI 

467 OTtus] bauc optimorum Bcripturam son est cur deserajnus. 
de hortis Soba (sic enim Tulgo) nihil conipertmii habeo 
neqne video, qao iure hortormn mentio Tallem prae- 
cedat. contrerio enim primum va1!i9 memoraiida fiiit, 
deinde hortoa ίο ea βΗοβ ease. Bnfficit quod edidi; nam 
Sol noyum auniim BUBcepturuB Orientein ut adiret ne- 
neefe fuit. 
JU 41 oiiffl] contra Vi7, qui praebent altutn, tenundum pnto; 
nant desideratur notio Beinpitemi vel longi temporia, 
quae reNpondeat voci nomtumquam quae praecedit. estra- 
ordinariam enini sicnt in BteUiB eat, quod numqDatu 
pereuot, ita in Ιοϊθ, quod eius regnnm tam diDturnum 
eat. contra altum detrita voi est et in hoc coneiu 
otioBa, 

ISl Kie\ hanc voculam quia meliori auetoritati debetnr, re- 
feci; bene enim etiaia inBerrit auapborae. 

139 profteta] qaamquain profecias in Ε antare docuit Bi., 
tamen Teram hoc eaee non conseDtio; immo voceB tKta 
T. 138 et vrofecta inter ae plane reapondeiit. 

167 lusus] cf. Bi. indicem b. t. 

169—171 Bacclius falao ab Ee cum Β hic importari nunc 
ipae Bi. me monet; facOe eniin obeervatiu' noa nisi eos 
deos a Claudiano boc loco commemorari, quorum cultus 
ant genuinuB Ramanus erat aut publica anctoiitate 
Βοιπαιπ. tranalatua eat, uade brtaaretiir Romae aeter- 
Ditas. illuc pert.inent lappiter, Minerra, Veata, huc 
Magna Mater et Aeaculapina. e contrario Bacciianalia 
BeDatam eemper coercuiBae BatiB oonBtat. deindeverBU 171 
itltro me ita offendebat, ut cum AB^ hospes reficerem; 
nec eoim ultro AeaculapiuB B'<mam venit, sed arcesaitus 
βΒ|. quae ciUD ita aint cumque duaa faUaa lectionea Ε 
hoc loco praebere Tideamna, quia defenswm cum Em 
BHribere velit? ego depulsurvg restitui. 

!31 vicitl pleriqae et optiiiii. 

236 gttut] cur ediderim, ei Birtii adnotatione latis elucet. 

377 eat] quamquam aane moleeti aliquid habet inxta ire 
quod sequitur in eodem veran, tamen Π eoli erit legentl 
obtemperare ansna non siun. 

326 fiuvics] retinui; (rustra enim Bi. p. CX fluvitB, qaod 
praebet Β concineote fortaaee E, defendere conabatur; 
&eque enim necesse eet vertamuB per ftuvios 'dureh die 
Flmse', eed ibat liberiue djctuoi eat pro vekebatwr; qaod 
ai BnbatituimuB , iUnd per aon aenaam babet localein, ~ 
aed instrumentaleo], sicat etiam in loco Aneonii cognato, 
id qnod recte Bi. eiplicaTit 1. L 

347 aq. de hia yeraibua cf, Bi. p. CCXVII. 



ΧΙΠ ADNOTATIONES CRITICAE. 

357 ClaSBis torva] sic optime difficiiltateB, quam movet lectdo 
tradita, suetuliijse BL Tidetur, quem vide p. CXI. 

858 Ad] es Em et Α unice reoipiendum esae docent verba in 
puppe qua.e praecedunt. 

De sexto consulatu Honorii. 

48 Arvaque] quibus de oausis pro aeraque coniecerim, eiposi- 

tura inTemea in Philologo tora. XLIX p. 746. 
64 miraius] Bnpple es; of. de ellipei Terbi esse Bi praef. 

p. OCXXIV. 
95 smiore] cf, Bi. indicem e. τ. 

168 sororeg] vix abstinere potai, quin ei V reciperem sowms; 
aic enim ei pra,edicajitur cbori, ηατί aliquid seneui Eid- 
creecit. coutra sororeg uihil est niei eolenme et decaatatnm 
ornainentum Nympliarum. abatinui tamen, nam Tidetui 
aaiie sonores corraptela in Ρ indicare sorarei priiuaiiani 
lectioneiu fuisae, iude sonoTii eese efFectani. 

304 ^tc rurstM dum\ de interpimctiotie huiua loci eipoani loco 
modo citato p. 747. 

S38 comedit] considit ab Ε scriptum esse Bi. teatdB eat; taiaeii 
praetuli perfectum; certe enim eam verbi fiaiti fonnam, 
quae aiiiaaiiue haic de quo agitur verbo nexa eat, movere 
■V. 246 in eodem perfecti t«mpore poaitam Yidemns. 

291 Haec] nic dedi, quamvis minima libroram auctoritate fultus. 
nam poetquam Appenniiium montem per escursum. fuaiua 
deecnpdit Alaricua, ubi narratiouem ledintegrat, admODtem 
ΓββρΪΓ,βΓΒ non poterat Tocibus per iuga niai addebat demon- 
stratiTum haec. 

29T aq. Interlocutoria esae verba sed pignora . , . (efiefioi graviore 
mterpanctioue indicare conataa sum. de nobis cf. ad Eutro- 
pium I 33. 

310 atgue] ο utinam ιπθΗοΓβΒ VPJI, qualem quidem. hiatum 
poat exclainationem nuaquain alibi aibi conceasit poeta cf. 
de hiatu Bi. praef. p. CCXV. 

3S0 tefendil] quod multo meliore auctoritate iunitituT, nou eat 



365 fiuminej hoc prlmaa Geenerus contra libromm ( 

tacite auppoauiiso Tidetur, quod leepium adeo fefellit, ut 
id ipsuia pro libroram manuacriptoruiQ lectione Tenditaret. 
habent certe omneB libri impreBei quos iDspexi maiimeque 
Heinaiua et Burxaannaa nomine neque apud Clerqinm difFerre 
lectionem adnotatur. nomkie autem nimis obacoie de im- 
peratore praedicatur, quem Incem ac. Mundi antea v. 364 
proeclare diierat poeta, ttumine ai legitor, iam Demo, de 
quo id dictum ait, dubitabit. 



ABNOTATiOKES CEITICAE. XLUI 

405 iweEis] fultusgv€ quod ei Ε eUcuerunt, propter adliteratio- 
nem plBCuit Birtio, immerito. ivstie eniui qiiam proprie 
et ipsi rei convenienter acriptum sit, rel unuB locua Oellii 
(V, 6, 31) demoiiateat, ubi exponitur non triumphari niei 
CUiD bella, 'cum insto hoste' geata aiat. cf. Mommeeiii iaa 
pnbl. Bom. tojo. I' p. 133, 

160 adewnda] hoc satis tutatus eaae mihi ΐϊάεΟΓ apud Birtium. 

463 vel] boc loco pro et poeitum eaae B.ppa,i'et, hilui et geates 
barbaraB {arma extei•») et Ιβκϊοηββ Romanaa Stilico ad 
bellum arceaaiTerat. de hoc verbi vel apud Claudiaiiam 
nsu cf. Bi. iadicem s, v. 

468 prosiemwis obviti] omnia V et P, quod quamquam tolerari 
poteatjlllQd tainea defenditur coll. Sti\.U.20 obvia prostemas. 

470 tibi] ex ΎΠ praetuli, cum Eomam adloquatur Honoriua, 
Bomae aatem, non Honorii vatea θββθ dicimtnv; cf. τ. i92, 
iibi vatnm iageDJa taa i. e. Raiuae propria vocata annt. 

477 eece fintm] βίο ω, quod Talde olfendit hano ob cauBam, 
quod neque ecce neque en umqDam aliter adhibuit Cl. niei 
ut eet^uatur UDminativnB. eKempla uou conligo, anUBqiiiaqne 
ίπτθηΐΓθ poteat apud Bi. in indice. eiceptio una esae crede- 
batur in Paneg. Prob. v. 203, ubi cum traderetnr 'et dupiici . . . 
malrem', cosiectatuoi est 'en duplici' eqa., quod incertum 
eat. eipectatur igitur noetro loco 'ecce vir' atqne cor- 
ruptuin locum esae credo, quamquam emendatio plnuaibiUDr 
mflii non obtigit. cogitavi de ecce vir, en. 
I cerinmini] aio optimua V cnm aliia. intellege doctos dioros 
de poeei Claudianea; haec doHa dicitur certftmine laudis 
StilicODis, qiiia Hnte aniiuin 404 iam multa cannina panxit 
ille in ducia laudem. 

497 fdtiuo] seewndo omaea editores iade ab Heiusio, iniuria; 
neqne reBpexeniBt eiigi ad nunc amne Tocabulum ορροΒΪ- 
tniu voci redeante quae aeqnitur. agitar eniiii de aeatuniii 
Tecessu et acceaau, quod retuso (sic enim in V et M) ita 
exprimit, ut veri epeciem inaiimain prae ae ferat. recte 
enitn iatn Heinsiua adtulit Lucani exemplum V 601. 

BIS ΜΛίίαβ] Bic fona librocum VP babniBae Tidetori wmbrae φ. 
illud recte praelatum est; ti enim umbras legeretnr, similee 
enperracaneum foret; omnes scilicet corpona umbrae eius 
Bimilea aunt. coiitra tindas in hac BeDtentia eum looum 
habet, quem flvmina in aequenti versu 514 reBpondentque 
inter ae haec nomiua, 
i cuneloe] eic teatea melioreB, et cf, etiam v. 616 eq. ίοίίβ 
teptenis arcibu». 

:B45 undare] u-no ore, quod praebent ΑΒΑ, vel propter duriorem 
eUBioneiQ ante qointam araim iinprobatur cf. Bi. praef. 
p, CCiVIL 



Ί 



SUV ADNOTATIONES CRITICaE. 

660 aditu] neqae liabitu qiiod leepius neque actu qaad ego 
couiecimus , neceesitatem habet. apertuiu enim eet eeno- 
tuDi impctraBBe B.b Honorio, ne conutarentar eius cnrroii], 
quod nimirum noniinpetrtiTiBsent niBicienienjadifuHoDOriuB 
AiisEet vel niai facilem aditum petentibus iU pra^boieaet, 
clemenB igitnr iiiiitM, quitt pectore imperator dicitur. 

566 praesm]a\im VPIT. 

657 eurutt] Birtiue, quem. Tide ad locum, 

665 cernens] ne qnis eicut Burmaiinue couiectni-iB indulgeat, 
cf. Nnpt. 108 duin singuL• «rtiii. 

669 chalybe] aic fere onmeB; nam in V ealibem dutos ax ealibe 
indittos oriDndum Tidetur; ergo B«cusatiTi eolus testie 
eet £; hnius autem lectiones nbi non OonsenUt Ε (Em), 
CDtn magna BuBpicione acctpiendoe Bunt. eetqae etiam 
lenior elisio ablatiri. 

577 sub aurato] bene dietinxit editor maior; fortasse tamen 
potiue CKrafo es V tecipienduni. 

60t votis] ab bac lectione, qnae fere rega&t in libris, recedere 
nou ausuB sum; vota BcUicet fuer&nt 8;ιηπιαϋ1ιΐ eiueqne 
partiiim; id enim optaverant, ut Yictona reduceretur; haec 
vota nunc ooraplota sunt {cf Ri. praef, p. LTII); nec eme 
caaaa Beqnitnr promittit, nempe ab his ad nova vota pto- 
cedit Victoria. 

613 geniw] epecies, qnod offerunt VPBA, fortasBe non patvam 
commendationeTO habet coU. Stil, II 4!>3 antigvi species 
Bomana senatus. 

eaa kaec] cf. Bi. praef. p. LXVI adn. 

631 «na\ quidquid coniecerunt Tiri docti, tameD una Bcripsisse 
poetam perBuaflimi babeo. sequitur eniin τ. 632 partittg 
inde catervis, itaqae antea onmem phalangem unavt faisse 
Tel in unum coercitaia memoranduai fuit. 

De bello Gothico. 
Hunc titulum Boloin verum eB&e puto et propterea reBtitui; 
argumenta ipse Birtias dedit in praef. p. CVIII et CCII adn. 
praef. 9 hic] falao apnd Bi. ad ipsam domum PytJiiain traii, 
cam ad Bomani Bolaci reepiciat. e^nuit liomae prin- 
ceps titulum i. e. ut titulua Romae \el hic eeset. 
B.G. 17 tnvti] ef. Bi. praef. p. CXIII. 

20 sed] frastra Bi. sic cocieci-Be existumo. uimirum quamvis 
non idem est quod licet v. 11 nullaqDe grammatica 
relatio inter baBce conianctiones intercedit; neque Ucet 
hoc loco coninnctionis vicem habet; itaque gravius, ut 
prioreB, pmui τ. 19 fine. eententiae antem aic con- 
tinuantur; Den Dichtem steht es ja frei, diese und jene 



ADNOTATIONES CRITICAE. XLV 

Wuftder von der Argo iw erefiftim. Aher (sed τ. 19) icenw 

sie aitch all dies Fabelhafu verdoppein, eo ejreicAew sie 

dwA nifAt die gegenviiirtige WirHidikeit. 
48 MuIie£w]C,nuifs^retiqai;eedt't^,non^pmefere]iduines9e 

credo iii eeiiteiitia, uegativa, praeaertim cum Eeqoatnr awt. 
91 si] vuigatara bene defendit, ut opiaot, Buecheleraa ; confer 

etiam^ quod proiime a,d manuin eat, τ. 140 si Hte ncordor. 
109 currws] fraatra Bi. dabitatioaeiu niovit et ad coniecturam con- 

fugit, iii enim uuima plauBtra sunt oneraria, quao in triuuipho 

namquam deerant cF. MommBem iue publ. Hom. 1^391 d. 3, 
118 /ΜΓοΗβ] cf. Bi. praef. p. CXV. 
153 fceiiojtM) offenBionem habere haDC TOceiu coocedo; de Tera 

emendatioDe mihi miDue conatat. aensuBfere exigit ZaiioMte, 
107 toUen»que\ lotidemgiie quod Ε tradit, reieci et quia adrerbia 

nuineralia totiens et ter decies τ. 166 intor se respondent 

et quia magis magisque testi Ξ diffidere coepi. 
174 rura] ei rerum qua Tia refecerim, expOBitum habee iu 

Philologo tom, SUX p. 747. 
180 tntciCtiitB] h£.adqiiaquani tacgere debebaivt vixi docti coll. 

ManL Theod. τ. 206 - 210. 
Ϊ38 Territat] iterativa eatie rara apud Claudianum inveiiiTintur 

(cf. Bi. praef. p. CCXII); tamen hano textua emendandi 

caiiecun idoaeaui esse non credo. 
21% nacii] nancti C; eadem. -varietaB apud Vergilium, ubi 

Ribbeckina codicem RomaDum maiime eecutue tianc pac- 

ticipii forniam in teitu poeuit, cum Hauptiiie daret formam 

breriQrem. 
321 praettTVOJati panllo audacias dictum pro pervolat, eed cf. 

bil. Itai. X 111 hasta praetervolat auras. 
329 parat] eic ? duo apud BurmaDnum p. 8Θ9, qnod adsunipsi, 

qnia respoadet hic Iocub coaipaiationiB Yersui 31:1 dum 

redeo . . . referens. 
3Φ0 iRt] hov iaiu placuerat Heuisio neque fortasse reiecisset 

leepiue, li id ipaum in Ε eiitare compeitum babuieset. 
566 ίί Norica nra tenebant] cf. Ovid. Met. III 2 Dietaeague 

Tvra lenebat. certe nihil mutandnm. 
384 longe eermoftepettto] Ιοηρο C ι praeterea Bi. in Benan offeneua est 

et coDiecturam proposuit; ego acquievi iu recepta leotione, 

Jonge pttito pio ionga accipiendum eaae ratuB. pluxa ej:- 

emplu ftdferre potuiSBet longiug petens, eed unum tantum 

itdfert. cetertim cf, Gildo v. 326, 
S94 gercnii] de hoc et BequeatibnB recte dieputavit Stoeckems 

'l)e Claudiani poetae veterum rerum Romanaruin scientia' 

Marp, 1889 p. 67 et 68. 
407 rario*] olim quod hilarog conieci, non eolent hoc verbum 

poaeie poetatij nUQC laetoa propoao, unde praetec coa- 



XLTl ADNOTATIONES CRITICAE. 1 

ciniiitatem recaperutam etia.m adliteratio nascitur non in- 
iucunda. vim maioTem αοπ in smgultu sed in laetitiae 
signis ineaee Toluiese poetam docet etiam Terana 411, ubi 
in compairatione bovei gatident fideles reddere mugitMS. 

416 Yannaalicis] DDice legendum esee Birtiue in praef. p. XLYIU 
demonstraTit; cf. ibidem p. CVI. 

436 diffwdit] aic DielioreB, quod retiDui; perfectum enim et ad 
exclaniationeiu aptiuB -videtur et praecedit muiata qiiod 
est vice perfecti et v. 437 ndit contractam fonnam per- 
fecti eese poaae notiBBimum est. denique versus 449 item 
perfectnm offert traxit. 

441 reddidif] vitac deBideiari monuit BirtiuB, quod quidem 
poasia reponere ϊθΙΙθ v. 440 pro Terbo spretae. tamen 
illiun elipsin quam maxime Claudianeam ease probaii puto 
ipao verbo Biinplici dare, quo pro luci i. θ. pilae dare eive 
edere ueuG eat poeta Feec. τ. 6 Te Leda mallet quam dare 
Castorem. itemque alisolate poatea legmiua restitwt v. 445. 

466 temptam} qua de canaa ex ttmptat ΒΊ. refecerit, piimo ob- 
tatu Tidendam est. 

4e6 humilisqμe\ cf. c 

471—474] de horum τ 
ρ. CSin sq. 

505 nescioquavi] ά% lectione ne dabites; tamen paene inepte 
adfectat orator Bomae ignoratiotiem. idem enim v. 507 aqq. 
bene norit urbem et de hiBtoria eiiiB refert. 

G4I Bcrvire dattl haec lectio Baae satie debile eet. quid enmi 
mirum, eubiugatos scrvirt? non siae iure igitnr proximus 
editor servare dati conatns eBt; quamviB hoc eatis duram 
esae videatur pro in auxilium dati. ego acqniesco in tradita 
lectione eo aensii, ut quale aemtimn sit, in BequestibnB 
expoBatur. 

548 HviC iter asgue datnr] haec etiatn verba traxit ad oraculum 
Birtiae, hoc at seneu aliquatenua commeudari yidetor, 
tamen mmua placet, quia oraculum fimri hemietichio satis 
incredibile eat. praeterea animadvertenduin est iii verai- 
bu8 646 et54T litteraTum luBuni eina aevipropriam etiaaxiiae 
in a«nig:maticiB receptnm aententiiB inesse; Bcilicet i^anm 
nomoa ROMA per actostichon et telestichon latet hia in 
TeraibuB. 

5Θ2 petertdam] hanc lectionem ut reBtituerem Skutschiua lae 
moDUJt; gentJB enim. fidea auapecta dicitur τ. 6Θ1; sed dux 
ille praeclaniB docitit morteTii pro Latio θββθ petertdam 
fldemque eic recuperayit. 

583 praefecttis] bic Vahcanna quintiia apud Clerqinm, quod onm 
magna dubitatione recepi; praeclaTus eiiim quod to, into- 
Jerabile θβθθ fere coneentieiit omnea. 



ADNOTATIONES CRITICAE, XLVII 

686 rescissaqtte] cf. de codd. Cuiac. p. 6Θ. 

699 et 600. m loeo difficUlimo Birtiiim seqni minna pOBsum, 
qai fundator originie coniunsit et Beparayit; haec autBai 
l^utologia moleetinfiima eat. praeteri^a. qttantvm dederit 
miKi qnidem non aufflcecet; desideraretur enim genetivns 
ei (ptanfunt pendenB. itaque olim temptabam guam vim 
pro guantum, quod taoien cur reiciam unaaquisqiie sentiet, 
denique paene perBuasit niihi Gesnerus tuae origims ad 
guanttim ita trahens, nt intellegeret ingenium eive natM- 
ram. fatBndum yero est hanc tdcib originis notionem 
aliiinde me finnare non poase. de structura verbi dare 
cf. c. m. XVII 43. 

•84 amisit in annis] vide Philologi tom. XLIX p. 747. cf. etiam 
Stil. I 196. 

Carmina MiEora. 
Conspeetua notaram. 

G: cod. SangallenBis n. 429, membr. aaec. IX, non pertinena 
nisi ad Gigantoinachiam. 

B: cod. Veronenaia 163, membc. aaeo. IX. 

£: cod. Mediceus plut. 33 cod. Θ, cbartac. saec. XV. 
: escerpta Gcyraldina in margme Aldicae eiemplaris Lngdu- 
DenBia 757 G 2. 

T; cod. Vatdconus n. 2Θ09, membr. Baeo. XII. 

Pi cod. Parieinus lat. 18, 652, niembr. saec. XIU. 
: cod. Cantabrigienaia coll. Trmitatia, 0, 3, 2Ξ, membr. 
aaec. ΧΙΠ. 

A; cod. AmbroaianQB S. 66 snp., niembr, saec. XV. 

M: cod. AmbrofliannB Μ 9 eap., membr. aaec. XII/XIII, rarius 

adhibitue. 
S: uodicoe deteriores. 

I Inacriptioneui Ad Stilichcmem ex Ε restitut. 
VI 8 recte Birtius comunsit jJro cuspide ferri cuncta volanl. 
volare enim uiiice quadrat ad cuBpidem , et tollitur uni- 
formitaB, qoa singulae sententiae Binguloa τβΓΒαβ com- 
plebaat. 
I de dtTisione huiaa carnunia cf. Birtii praef. p. T. TfTT 
debuisaet ille vir doctua aiterani partem anmero YIII 
Bignare eaque ratione uumerationem carminnm aequen- 
tium mutare. quod nunc ne ego quidem feci, ne novi 
numeri lectoribua offerrentur. 
S Unanimi] cum KA refeci, qua de ra cf. quae eipoaui ad 
Prgb. 331. 
!IX 89 Utmor] timor melioree, quod non aufficit. 
» tmorem} cf. pmeg. Prob. v. 17. 



XLVm ADNOTATIONES CEITICAE. 



1 



XI 3 iDterpuiisi Buechelerum aecutua. 
XIII in titulo sua pro eins acoipe; patet hae inacriptionee 
noa positBs esae u.b ipsD poeta. 
XVn 15 Dextram exerit iUe] editur secundum *; eregit E, quod 
fere idem τΒΐθΓβΙ. neutrum aensui Boffieere videtiir. 
cum enim nihil sine cansa, iu artificio sit vel deacri- 
batur, si sola laeva patei• port-atur, djcendmn fiiit, 
quem ad &nem destra exeratur, iam veio ubi veates 
volautes descriptae auut, aaepissuae aolet maaua ho- 
mini a vesti quam retiaeat a.dplicari. ne plura ad- 
feram, m memoriam revoco locum Moechi Europae 
T. 126 sqq., quem imitatne est UTidius, ubi puella dum 
iiltera manu se BUBtentat, altera ηορφυρεην xiilitov 
ηιύχα: ef^tiE . . . κοίπώ^ S' άνίμαιαι πέχλας κτί. itSiqae 
expecto: reiectas vento cMamides dea^ra adripit ille. 
_ auificecet autifem haec lectio: reieetae vento ehlamides; 

^^^^^_ dextra adripit iUe (ec. eas). fieri tamen poteat, ut 

^^^^^^L poeta scribeua d&t^am exerit ille ta,cite mente Bupple- 

^^^^^^P Tent adrepturus cMamides. 

^^^^B SO tneruere] cf. Fhilologi tom. XLIX p. 748. 

^^^^^B 88 Humina] hoc ne quie taugat, conferat τ. 2 divitto me- 

^Λ ritos semper honore coU. 

fl 85 patri] repoaoi ex Δ, quod quam ueceeEarluni ait, docet 

I aequeus veraus. de elisione bac iii aede verBua non. 

■ Boluin perimesa eed etiam non iuBolita cf. quae con- 

Γ totit Bi. m metricia quaa iuatituit observationibuB 

■^ p: ccxvn. 

XTIII S munnuTa] haec lectio libri Υ et aola aenaam praiebet 
hoc in loco et ftilcitur coll. IV cons. Hon. 65. 
9 Absentis] cf. Birtii praef. p. LXU. 
XIX 2 Accola] scripsi Bartbium aecutuei /ncela codd. 

II gtterellae] hac voce efficitur ne Birtiam quidem (praef. 
p. XI gq.) prorsDB aafficienter boc c&rmen eaarraBae. 
acilioet non eolum convicia diierat poeta (v. 10), quae 
fortasae bodie eztant in carmine miDOre XXI, aed etiatu 
qnereUaa ad ipenm Eitdriaiium detulerat, aic porro 
esplicatur \ox dolor (y. 6), ubi Heinsius eaZor; ipse 
Claudianus antea ab Hadiiaiio laeauB fusrit necesae 
est, uode ad quetellae illa» impulauE eat. qnaliB ille 
dolor fuerit, ne suspicari quidem potest. addo ϊθγο, 
ne hac quidem via id contingcre, ut timor quod ple- 
riqne HCiibiint v. 7 defendamuH. 
89 εαΙβηί\ κχ V optimo et Α recepi propter rabiem quae 

praecedit τ. 37. 
83 insignis . . . iriamphus] aic edidi R secutua; insignes 
triumpkoa reliqui. piimum enim ia eiclamatdone ac- 



ADNOTATIONES CEITICAE. XLIX 

cusativum poni ia Clftudisno non memini^ deinde in 
duabus Eententiis v. 63 et 64, qaia, ρβτ aDaphorain 
iuQctae eunt, eadetu constructio eii^tur. niniinmi ad 
_^ insignis sapplendum eet erit, cui reapondet omabere. 

SXIV de boc carmine cf. Bnecheleram apud Birtiain praef. 

LXXX n. 6. 
XXY 6 niitsto sudantem ventilat vvain] lectionem atabilivit Bi. 
nec inutUiteT conferatur anthologia latica. ed. Riese 
c. 6Τδ Ύ, 3: musto gravidtis . . itvas. 

13 vagantes] Heineium aecutae recepi; nam ca^antur, quod 
praebent libri omnee, OBjBdetoa efticit, quod quH,iituiii 
potest evitat poeta in tali compoeitioiie seatentisinmi 
per CDpulae conimicta. ceteram HeiiiEii elegaDtiseima 
couiectura aliquantum tollitur molesta. repetitio vei- 
bornm in ifi' terminftntima. 

28 pai»nas] hanc vocem aolna Ρ teetatur, cuiuB teatimo- 
nium auctoritite eo increacit, quod V in hoe versu 
deeet, aolet autem Ρ cum. V* conapirare, capillormn 
mentio poet cotnas certe molestiBeima Tidetnr, quain- 
qnam aimUiter peccavit Seneoa apotbeoaie e. 4 v. 3: 
at Lacliesis redimita comas, omata ea^Roe. papiltas 
memorari commeiidat etiam «eraus T, ubi pectus exHtuni 
legitur. 

30 gwaerifl omnea praeter E, qui habet pOKit. aed gnae- 
ritur HjmenaeDB, qaia latet, et (juaeaittim eum eaae, 
non postulalwm, docet vereus 34 ubi invenitac vel con- 
Bpidtvr tandem. deaique praepositio inter v. 29 meliua 
cam guaerere quam cum poscere coniuDgitur. 

70 ntatne] Heiueius paCfie. tamgravemmutatioiiemutevite- 
τααβ, m Celermae parenlea accuratiBBime excuasi^j poetae 
Terbia iL•quiΓeQdum erit. et priinum masimi momenti 
boc eese videtur, quod Celeriiiae patria nomen proraus 
tacetur τ. 83 {genitor). our taceatur, neBcimiia aane. 
iam Tero Celerina TomU nata eat et aecola Danmii 
T. 70, et indole Scytica v. 135; ergo haud veri diaaU 
militer coniecerie patrem ipaum fuieae Su^thicum i, e. 
ant Qolliiim aut eimilia originis. id fi.nnatiir v. 127, 
nbi Hister patrim dicitar i. e. ad patrem pertinena. 
porro de patrp legimus cognomina sampsit plena ducwn, 
in quibuB premenda est τοχ sumpgtt, scilicet barbarns 
et homo noviiB nobilitatem dQcklem ipae acquiaivit 
defueratque nobilitaa eiua genti. quae interpretalio 

fon iniprobafailia eat, intellegitur, quo iure Claudia- 
Celerinae aponBae Bobilitatem τ. 70 ez matre de- 
erit, pater barbarne ίη matrimonium dmerat 
trini neptem aut proneptem Qomenque Celerina. 
Οϊϊ, ed. Xoch. 



ADNOTATION'ES CRTTICAB. 



Γ 

Η ipsa acceperat a matris avo, ea. via fortasRe nt etiam 

^V mater puellae vel avia idem Celerinaie nomea ba- 

■ buieeet. conferas notiseimuia exemplum A^ippae, 
Β cniuB fllia Agrip^ina, neptie item Agrippina nomi- 

■ tiata erat. — denique ei quaena, cur v, 83 genitons 
I nomen tam. aniie taceatur, fortaase in dactjlico 

■ verau pooi non potuit nomen barbamni. 

■ U caro] cf. Birtii piaef. XLV n. 6 ; eimiUime in nomine 
Η Carus lueit Otidius ei Pont. IV 13, 2: . . . guigve, 
Η gμod ee vere, Care, vocaris, ave. 

■ 86 JiectorMm] eic TPj regnoTwn, quod in teliquie, pro 
^L 'proviiiciaruin' τθΐ ''dioeceeeon' ut dici pos^et, Bjjtius 
^^^^^^ conlato Eut. I τ. S13 mihi non pecauaBit, econtra a 
^^^^^^L locia Tocem 'rector' coatiQeatibus (cf. Bi. ind.) in- 
^^^^^H primieexXVII 49 eq. lectio quam recepi commendatnr 
^^^^^B atque adprobatur. 

^^^^B 182 cmimas] es Μ bIg adrisit, at recipere auderem. 
I XaVI 9 Ιαάίϋηκηι] iion Biiie aliqna offeiieioiie «βββ concedo, 

mniium emm eet, attamen boc loco libnun Τ tequi 
non licet, qnippe qui in sequeotibiis plane inter- 
polataB ait ofEeiena taeitum^ie {repetitum ex Yerau 9) 
pro α vate, quod nimiruoi desiderari scquit; neque 
emm ab aliia eea a semet ipeo (vate) non celebra- 
timi θβΒβ fontem indicare Tult poeta. 

16 perfodit] libvi perforat, quod praye repetitnm es 
Tersu 14. coniecturaiii Tariationia gratia proposui. 

46 levis exili cortiee] cf. levior eortice Horat. III 9, 22; 
etructura antem ablativi apud Claudianum oSendit; 
conieoi igitur: Et levior viU cortice lerra natat. 
cf, etiam Bi. βά locuui. 

49 Fjicta manii credas] in interpunctione a Birtio re- 
ceaai, nam Facta obiectum esae tocib credas oecesae 
videtur. Biiiiiquam enim eredas τθΐ Bimilia forma 
patenthetice ponitur. of, Bi. ind. s. τ. credo. 

76 pares] eic meliorea omneB, qnod reicere non auana aain. 
XXVII 21 Bq.] quidqnam mntare nolni coU. c. m. XLVII 11, ubi 
B(Ma variata colorwn fioribus lagitur. Birlius iridem 
in alis Phoenicis apud Lactantium τ. 133 recte corn- 
paravit; idem Bunc baoc Buepicionem. mecum coiu- 
mnnicat: mtus Iridis ambit flore color, ut fios Jridis 
ab exenipfo plaotae cogaomuiis aumptum slt. 

24 sui] cum VA necnon et Ρ tenendum putaTi coU. 
T. 95 et 101. 

68 eoiiiiu)B]Buf3cieiiterexplicatumeBtinBirtiiiQdice e.v. 

91 Thebimoj sic boni omiiee libri; thabeo A. iltocum 
teetUQOnmm deeerere non aueue Buni , quainvis 



1 



ADNOTA'nOSES CEITICAE. LI 

msuetum dt hoc a^ecUTum de Tbebaide Aegjp- 
tioca, 

96 mirata relucent limiHa] cf. quae eipoeni ia 'codcl, 
Cuiacianis' p, 60. 

98 naree] bae non inepte ex VP receptae aunt; con- 
ferfttur B, g. lulina Valerins p. 217 (ed. Kaebler); 
lumgite «b sacris exceseeramus arboTibuSj sed adhuc 

etiam odore turis nares verberabantuf. 

XTin 21 GyrraeuB] cf. Bi. indicem b. t. Girraeua. 

34 tnadidoe] tox nimis B.bundat quidem nec eine qaa- 

dam Bpecie maribus Bi. prapoeuit; tameB de maris 

deminutione non agit poeta, eed fluviorum taiituiii. 

XZX. 4 Et] tmt floluB V, quod praefeirem, εί etatueadum 

esaet gemmaa coii originein he,berB ex Rubio mari. 

21 aTmavtti potuit Claudianus ia vetsu ponere 'amia 
babuit' idque Beneus requirebat, sed summa audacitt. 
eodem aenau artaavit pericEtatuB eat. 

25 de boc Tersu ei Τ conatitueiido seiiteDtiam dixi 'de 
codd. Cuiac.' p. 57. 

73 Turia] Ώκτία omaes Hbri; aed cf. Stoeclteruml. 1. p. 78. 

87 Nafiaeae\ quo inre aequerer Heinaii lectioneni, ex- 
plicaTi 'de codd. CniaE.' p. 61. 

90 fvlgere] fluxere mae.; eiigitur inflnitivuB hiatoricue, 
nam Eequitui nasci. ad lectiouem receptam cf. OTid. 
Aiuoi.ll5,S7: QuaUTOSaefv.lgentintersualiUamiictae. 
101 et 102^ mterpuncttoaem a Birtio Dovatam grato aniino 
recepi. primum eaim regni omen in verbie mnlto 
planiuB fuit, ei illud imperat Aic semper eeparatim 
eSertur. ddnde ne impetat quidem TheodoBiQS 
aaferre Serenam, sed ipse anfert; cf. τ. 99 ferebat. 
ergo avferre ex imperat non pendet. denique quod 
T. 101 syutaxia manca et quoai abmpta est quid me 
auferre, aperte d^iiigere voluit poeta ipeam in- 
fantiam parvae pnellae, quam expreaae memorat 
T. 103. praeterea quid aibi yuH erior in Tersu 102, 
nigi error ille est grammalicua? haec perstimiit 
Birtiua in libelio 'De atnoram in arte antiqua Bimu- 
lacriB' (Marp. 1B92) p. XSXVI. 
112 intendii] Υ quod recipere malui. 
1S9 fateri} cf. Birtiam ad locmn et eius indicem s. v. 
176 flumina] nihil inatauduiuj son iaBolitum euiui est 
'pallescere flumina' cf. quae eiposui in PbiloL 
tom. XLIS p. 668. 
193 ad hirnc Tereum cf. Bi. prael'. p. XSVII n. 4 
206α et 206b] Tereuia 206b praiiter ? aolus offert V, quo 
— lolim, quamquani difficultatee euiateaee 



ΑΌΝΟΤΑΤΙΟΝΕίϊ CRITICAB. 



■ Llt 

■ Beiitio. scUicet io loco, qualeni conetitiiertmt editorea 
I prioiea, aegre fertur, quod deeet Terbum &tiitum, cum 
^^ praedicati viceai halieant contenti et confessi oraiaao 
^^^^^ suni. praeterea optime legitur Unius imperiis traditnt; 
^^^^^Λ FQBpondent ecim praecise verba τ. 20Θ sq. umts eligitur 
^^^^^t ductor. qaae <rum ita eiat, tamen neacio, quomodo 
^^^^^1 defendam. voLem a>nf£ sae v. 206, nisi forte poeta 
^^^^^F suioma cum audacia hanc Bententiam Bubease role- 
^^^^^ bat: procellae confeBeae aunt ailem {ac. gubematoria) 

pavore (bc nautarum) ita ut pro confltendi notione 
HUpponendnin oflBet demonatrantea' βϊτθ 'teatatae'. 
214 lundne vuitus\ nuvnna eive deos in hnnc locum in- 
ferre non plaLUit hmvna quod haliet TaticaoaB, quid 
sibi velint non adbequor. denique ne iumina quidem. 
Bwe oculoB StibconiB apte rtispectabat miilier; aptiua 
vultus. itaque boc reBcripei, utpote cum adiectirum 
madido quod praecedit meltaa cum lumine qtiam cum 
tmZiw comungendum eaae facile conceBaeria, 

XXXI 47 perficeret'] sic RV teBtes optimj, quoruni auctoritatem 
cnr deaeiam non video. 
53 ^iam\ ipme A, quem aolum aequi Βοη debemus. 

XXXn 4 iw] ei optimie praetuli. cf. etiam qiiae adnotavi ad v. 7. 

6 KMflien] acripsi; mentem quod propo9iiit Birtina, rei- 
ciendum puto propter Mertte, quod praecedit τ. 3, 

7 huno versum non Bolum Υ oDiisit, aed etiam codei 
ille ViadoboneBBifl aaeo. X, in qno eitant cnm aliiB 
Aldbelmi epiatolae et iDEertum est c. 'De Salvatore'; 
cf. Bi. praef. p. LSXX a. 7. certe omiiit eiim ibi versum 
lafF^, Don omiait Gileaiua editoree; illi vero fides habenda 
esse videtur. apurLum himc verBum, quem ego ex- 
ρΓβΒΒΪ ex β, ease iam seuEeruDt HeinBius et BarthiuB^ 
qnae difficultatea Birtio paraTerit, videaa in eius ad- 
notatione et in praef. 1. 1. et p. CCSVIIL acoedit, 
quod misere claudicat atructura, ai τ. 4 qui et τ. 7 
qitem legitor; totum enim carmen in seqDentiibua non 
enuntiata per relativuiu aubordumta, aed primaria et 
coordiuata contLnet. denique es Terbo tumu^a qito- 
modo accaaatiTua pendere poseit, duIIo pactK) Tideo. 
ergo V. 4 (tt refeci dacibus EVP et ipso illo codice 
VindobonenBi; Teranm 7 espunsi. 

16 su^jIich'] cf. 'de codd. Cuiac' p. 60. 

Adicio ad hoo carmen conapectum Jectionum codicia 
VindobonenBia eiua quem disi, earum Bcilicet, quibna 
diBcrepat a textu buius editioaia. deprompsi autem 
θχ laffei Monumentia Mogantmis" p. 35: 1 Criste, 
2 fandit, 4 domvsH, δ eorpore miindum, β adfarigue . . . 



ADNOTATIOSES CRITICAE. ΙΠΙ 

homineqtie, 7 omisit,. 9 areano, 11 polum . . . repetor, 
16 guinec, 19 perpetet pro repeiens, luce (an ie itue?), 

80 ut se pedilme, Sl Jnnuoe m (pro jJnnua siTicen). 

SSSina S /ul cum peioribuB edidi coll. e, m. XXX τ. 190. 
eed cL Birtium ail locum. 

KXSVIl porrectam] solus V, quod tecepi. 

δ auxit] Sirius ardens m V ex Ruf. I 241 ialatnm puto; 
Qec eufficit a.i:is. quomodo enim ardor Sirii con- 
Btringere give miniiere poteet aqaam ' undiqae cla,u- 
9am? senene autem, si quid Tideo, hic est; umor ille 
in cryetallo hieme qnidem βίτβ frigore non minujtur, 
aetate qua, glaciee dissotvi Bolet aoQ aagetnr, denique 
temporiB τι, qua onuim adrodimtur, οπιιιίοο non te- 
auatus eat. itaque auxit elegautisBime excogitatiii» 
videtur. 
XL 4 Ciceront] ne Gcerona legeretur, Bittius praecavit in 
praef. p, IX adu. 

I XLIU 6 dilata] delata HeineiDS; agnoeco potius eumniam 
audaciajn Claudiajieaiu; sensue enim aperte bic eet: 
pater poeDam non dedit, nnuc dat fllius. itaque /n 

irolem ruunt periuria patris senBum habet quaai 
ostilem pro 'perinrionim poena ruit in prolem' ; 
haec poena igitur dilata est, ipea perinria dilata 
dixit poeta. 
10 eadetn] cf. Pbilolog. tom. XLIX p. 748; interpretaa- 
dnm est; haa opefl idem niembrum quod paraTit, i. β, 
lisguai refimdit. 

^IV 6 /ui(] hoec TocuU FruBtra eiercnit ingeuia criticomm; 
quam eodera iure scripeit Claitdianua qtio trat vereu 4. 

XLVI 4 faeiura] de Thetide nojj reete poRita eBset haeo τοϊ; 
ilaqne ad antia dei trahendam puto. 

ELTHI 7 veTBare] magis placuit. quani wxare ; t-olerabile 
ntruraque. 

XLIX 6 amiata] crux haec eet interpretuiii, emeDdationum 
autem nullani cognoTi quae non itiBtato dubitationem 
admittat. moleetum Bane est Tocis annandi repetitio 
cf. V. 5. nihilominus acqnieBco in iiiterpretatioiie tra- 
ditae tectionie hac; frigna quo cuncta, ec. torpedinis, 
i. Θ. CQBcta membra eiUB armata ngeut h. e. et ar- 
mantur et rigent. 
10 eubit] mo libri. lilii.tiim ingratum fortasBe toler 
ferri nequit duplex participium eaUnta cottfisa, 
deait TBrbuin Smtnu, leepine euo &t. sed aphaereein 
talem pOBt ο Tocaleni non admiBit CiaDdianua cf. Bi. 
praef. p. CCXVI. mbit antem optime reapondet verbo 
quod pequitur resurgtt. 




LIV ADNOTATIONES CRITICAE. 

L 5 et β] tniiiBposui hos Tersua iiropterea, quia pluralia 
mnctorum sine nomine non niei iu ioitio atare potuit. 
refero sanctontm ad nomina Pauli et Petri. sic etiam. 
bene barbarna iDrumpena primo loco memoratuT. 
IJ 6 SjracMSiiis] cf. Birtii ptaef. p. CCXI. 

13 ineontem] egregie tutatur Cerieru^ insons apnd Hor. 
c. Π 19, 29. 
ίΐΐΐΐβ Μϊ] ad VG; illud tamen 'liortari in' Vergilianom eet 
et magis poeticum. 

46 ipse] huins vocia qnam dubii testee eint non ignoro. 
exigitur vero quia per gradationein a MambiiB et Pro- 
serpiDa iid Flutouem ipsum procedit nari-atio et cf. 
Ovid. Met. V τ. 366: rex pavet ipse silenttifa. 

69 fonte] Bic traditum in nullia quod eoiam mannseriptis 
nec ΐύ nec g. praebet auteia i.im Iimtina a. MDXIX. 

88 revetaio] tarpi catu vitio prosodiaco relcvato es mes. 
imprimeadum dedit leepius. proficiseendum est Tide- 
licet βϊ Ιεοΰοηβ libri V quam. esbibui. banc ne emen- 
datione quidem egere credo, aed interpretatione, inaulam 
Lemaum, cuiue magnitudiue 09 Mimantia quasi velo 
tectum βϊτθ Telatum eat, pro iatiulo torquet et elevat 
eupra caput; qaa actione iam oa revelatam est, ut cuspide 
MartiB feriri poaait. 
- " " J cf. Bi. indiBem i. v. 



De raptu Proserpinae. 

ConBpectus notarum. 

F: cod. FlorentinuB bibl. St. Cracia, pl.- XXIV siDistr. n. 12, , 

membr. aaec. XII. 
W: cod, Antverpiensie ΠΙ 59, membr. Baec. SIII. 
D: cod. Mueei Britannici 6042, membr, Baec, ΧΠ1. 
A: ood. Osoniensia Bodleianus Auct. J. 2. 16, membr. Baec. Xtll, 
C: cod. Cantabrigiensia coll. Corporis Cbristi n, 228, membr. 

aaec. XIII. 
B: eiuBdem codicie pars tertia, 
S: cod. Parisinus lat. n. 16005, membr. aaec. XIV, 
V: cod, AntTerpiensia Ν 71, membr. Haeo. XIV, non ubique 

adhibLtuB. 
k: escerpta ejratdina in margine Aldinae exemplans Lugdii- 

nenBiB 757 G 2, 
C: codd. deteriores. 

I praef, mihi dum praefationes reliquas Claudiani contemplor, 
aaimus aemper eo trahitur, ut huiua praefationis finem 
deesae putem, aolet enim ad se reflectere poeta, sed 



ADXOTATIOTfES CEITICAE. LV 

t|noniam imperfeetum a poeta relictum esse totum carmen 
invictia argaiiieatia a Birtio demoustratum est, etiam de 
pTaefatione idem valere facile credideris. 
8 patiJere vela] of Propertiua II 21, 14 (apud Lachm,). 

I 1 liic TeiBua extat etjam in codice Santeniano saec. IX et 
Bcriptnm habet adfiata; cf. Bi, praef. p. LXXXI et CCVII. 
80 famulaUti•] numeniB Bingularis poGitum est ea lege, quam 
observavjt Birtiua praef, p. CCXXIV. cetemm neceaaariua 
Tidetur, ηθ relativa quae seqnuiitar f^lso trahautriii ad 
VuJgua iners, cum ad i)t pertmeaiit videlicet. 

laa Bennaeae] Ennee AC, eTmeae c, Ethnee otBnes fere reliqai. 
baec Bcripturaruin vanatio inter verba Hennaeus et Aelnaeus 
non eolnm apud muttos auctorcs aolemnis eat, qua de 
re faae egit Drakenborchiua ad Silinm Italicum I 93 (cf. 
etiam ibidem ad II 304), aed etiam apud noatram coiH' 
plaribna locia ia diacrimen Tooatur, utrum HennaeAts an 
AetnatHS aive 3enna an Aetna lectionem praeferte volueria. 
qua de cauaa ne aingulu poatea locia eadem de re longiQS 
tractanduta sit, totam quaegtioneiii nLmc εϊ fleii poesit 
peragcre liceat. difScoItas autem aane baud parra haec 
est: cnm Hennam, famosam iUam Cereris sedein, in medio 
Siciliae iusulae aitam fuiase conatet (conferator β. g. teatia 
grayiesiroue Cicero Verr. IV 48 ■umbilieiis Siciliae), Clandia- 
iLnm aaepiua ita narrationem itu^tituere tidemus, quaei in 
regioae qaae circa Aetnam inoiitem aita est, Cerea filiam 
sbdiderit. attamea poetam nostmm Uuua fabnlae locum 
fajnoaisaimum Hennam igaorasee ipsamque deam Cererem 
Aetnaeam vocare potuisee quia facile aibi perauaaerit? ac 
re Tera si libri tecuiidi verapa 101 sqq. diligentius per- 
epexeiii), iam οαιπίβ, quo de loco agat poeta, dnbitatio 
tollitur. aeque enini cum Propecpinam cum deabns pev 
prata ladeDtem depingat, inontent iLltum aive eiua cUtos 
memorat Claudianua, aed moUiter editam fuiaae illam re- 
gionem et planitiem uoa ηϊεί in collem creTisBS eipreasis 
verbia dedcribit, quam descriptionem mirum in modum 
coDgriiere cma Ciceronia illa modo citata iQveuiea, huc 
accedit , quod ipae poeta v, 113 Fergi lacaa ϊΙΙϊαβ 
mentionem facit, qnem baud procul ab Henna abfuiaae 
DOtnm est. nutic igitar aine nlla dabitatione atatueudam 
cet hie de quibua modo a^ebatrur Teraibua Claudianum 
Bennaeam regionein depiniisee Hennamque ipaam quasi 
aedem illiua fabulae u^urpaeae. itaque priiuum verau 72 
libri aecnndi Hetma, ib. τ. 3S9 tita Henna, noatro loco 
1 122 Hennaeae a Birtio rectiesime tegitur; deinde aatem 
ΙΠ 86 Heniuu (cum Pulmanno) et ib. 820 Smnata (e.am 
Farrhaaio) reitdtuatar neceaee eet. neque probare possiun. 



Ί 



LVI ADNOTATIONES CRmCAE. 

qaae esposuit Birtiua in praef. p. CLIV, utique Aetna eive 
Aetnaevs lectionem reficiendam piopOQens. quod a.utetfi 1 160 
n codice F aolo Htrmeos pro Aetnaeos traditum videDiiiB, id 
uulliua momenti est; nam Ulo locQ de Aetna et de eias 
regione agece poetam. in propatulo est. deniqne priue- 
quam h.uiuB disquieitionia fiDem factom, qua re haec mter 
Tariae lectioueB diiudicandi difficultas mea, ^uidem sen- 
tnntia angeatur, nou taceain. Claudianue eaim βίτβ ce- 
glegentda sive Licectia quadam poetica abductus aaepius 
rem ita narrat, quaBi Henaaea regio eadem atque Aetnaea 
ait aut pauluin tantiim ab ea abfueat. aic de vicinitate 
horum loconim exponit III 132 sq. et 136 aq. ; aic Aetnaeae 
regionie deBCfiptione illaperacta (1 160^178) pergere andet: 
Mie vbi aervandum mater fidissima pigntts abdidit, eqs. 
quae poetae incurioeitaB confueionem. de qua actuin est 
parftvieHe niilii quidem yidetur; habet autem ei- parte ex- 
cusationem, si reputaveris apud Beriptorea Aetnaeus voca- 
bulum latiore «ignificatu pro Siailiis haud raro poeitum 
eaee (cf, Drakenb. ad Sil. II 304). 

184 sq.] ia interpnnctione Bnechelerum eecutus buid. 

113 tMncio] magna W; wna reliqui, ei quo ima refioi inbet 
HeinaiQB. eadem de lectioae proficiBceuB iuiicta BirtiuB 
propOBuit coulato Sallusti loco cognato [UiBt. lY 20). qnara 
couiecturBm iam prtdein mihi adrideDtem minc egregie 
confirroari ϊητβπίο loco Ovidi (Met. XY 2B0eqq.), quem ei 
comparaTeriB noatruiii ante ociiloe habuiaee fortaaee mibi 
coficedei. itaque plenum eiprimere liceat: 

Zancle quogue iuncfa fuiBBe 
Dicitur Ifaliae, d6nee confinia pontus 
Abstulit fi viedia teUuretn reppuUt unda. 
quibus veraibua ei Claudiani locum contra pDBueris uibi) 
iam addeuduin erit: 

Trinaeria quondam 
Italiae pan iuneta fuit; eed pontus et aeslm 
Mutavere gitum. Eupit confinia Nereus eqa. 

196 tibi] recepi, quift meliore auctoritate utitur qnam eui. 

208 iumidas] cnm FW, non timidas legendum ease puto; ne- 
cesee enim est baccbari etiam Qargara cuta ailvia. hoc at 
eiprimeret poeta, twmdas Bilvaa inclinari diiit i. e. ei- 
ultantea yenerantnr deam. 

Ξ14 dngit]^ hanc plariinorDm librorum acripturam ut r< 
Lucam locuB conlatna me non addncere potuit. vestit SS e 

260 iuBtis] iitssis Α eolus, quod non neceflaarium. loca f 
qoae inaBa sunt, etiam iusta enint elera^ntoruni. 



ADNOTATIONES CRITICAE. LVH 

I II praef. 39 ducia] mcommocla τοτ, quia in vereu praecedenti 
quamriB diveraa mensnra legitur dwcis ab orbe 
gregea. nec hoc Batia; aed etiara τ. 62 ducis in 
ort>e chorofi. itaque de comiptela cogitaTi. uam 
etiam littera s in vereu 39 iuiucunde iteratur. ac- 
cedit, quod miruin est Geryonem ducem praedicari, 
quasi ad militiam aeyi Cooataiitinorum pertinnerit. 
-qTiodsi legere Telis tergeminigw riri, poseis ad 

Oridium proTocare, qni ita acripsit Trist. IV 7, 16. , 

8 nfc] praetuU, etias) adlitterationie ratione habita. 

Ώ 18 dirum] libri FSC, quod dudam exMbent, id ex dttnitn 

Tidelicet ortum eet et iaae haec lectio maiorem auctori- 

tatem nanciscitor. tamen dirum magis eeneum iniat; eic 

eniiii praedicari Bolent rea iuferorain. 

28 hnno verBUm qua via refecerim, indicatum habes apud 

Birtium. 
SG habet] id recte reatitutuiti puto; nam erat, qnod in pleria- 
que niBa., offendit iam propter temporis verbi inmiitatio- 
iiein; prseeentia enmi et antecedunt et eequuutur. 
62 odwMcts] hocTeriBeimumputo, qaamquam ttrfejwpiia meliore 
fide traditnia eet, placeret aane, ai Bcriptum easet positis 
pellig aicnt eupposifis apud Statium Ach. 1Γ 85. at τθγο 
Ofjempiie id son sigDificat, sed deBignaret >u-ma τϊ erepta 
eeee. ergo BtatDendiira eat Amazonae poat bellum belli- 
coeam qnaDdani Baltationeiu non eine peltis fecisBe. 
72 Hmma] cf. quae eipOBui ad I 122. 
80 abtwat] aimeget δ, ahnegat A', ahnuat reliqui, quod prae- 

tnli coll. YI cone. 694 et Ruf. U 72. 
84 leto] HeinBium eo libentius Bocutue sum, quia eitant in 
carnune illo de Phoenice v. 52 haeo; proprio aoles pvbe- 
seert leto. ceterum cf. Birtii adnotationein. 
91 medioque . . sereno] BnfficienteT locimi eiplicaTit Geenerae 

qaem Tide. 
182 germiria] praetuli, quia non apte floree illi anioeiii, de 

quibus agitur, gramina dici poseunt. 
329 paoifitag] ^aciferas quia solus F praebet, in teita ponere 
nolni cf. Bi. praef. p. CLVUl. attanieii etiam paeifer apnd 
Claudianum recepta rox eati cf, Rapt. Π ptaef. 10. 
219 tendif^ rect« Birtius, nou Tumpit. nam illa τοτ est propria 

Claudiauea qua de re cf, indicem. 
256 Hon] cum FA praetuh anapliorae 
300 MeHgia] cf. Bi. praef. p. CLVTI. 
SOe Sitque raliait] Si( fatum quamq^uai 

firmat, tamen nintia diaplicQit qnia Beqnitai i 



LVin ADNOTATIONES CRITICAB. 

verau haec fatus et quia praecedant τ. S06 famvilae 
et V. 304 fateri. 

340 opaci] de hao Toce despero. 

345 WtKbibnnt] a,deaquaeapudBirtium exposni, SkutBchiua 
addit male in Statii Silv. V Ϊ, 27 Tulgo choris legi pro 
comie confertque ib. V 3, 278, Theb. I 90, 115; Lucan. 
IX 670; Martial. VII 1, 2, 
III 11 reverendaqut] mre receptnm puto ; certe quod antea 
regitabat et mcida, praeterquam quod ad sensum mi- 
Bime qnadrat, etiam sonum habet nimia Bimilem voci 
placidus quae praecedit. 
37 ^ui] cur FC, Ββά illud multo melius. etenim sensus 
cansalis est esplicaturque, cur luppiter parcus dictue 
ait; quippe qui campoa horrere situ . . velit. 
48 adeo] iitnc Toci aptiBBima gradatio iaeet; ideo qnod 
piaebent FS certe ex ideos ortum eat quod aequitur 
prosimo Tereu. 
86 Senncte]• cf. quae eipoani ad I 122. 

105 Si tua nata, Ckres] cf. Bi. praef. p. CXLV n. 9. 

143 adlaUtra] non recte Birtius cum aestuat coainnziBae τϊ- 
detur;- fuisaet emm potius dicendam. 'aeetnat adfereDB 
ciboa'. quid sit, de quo aestuat, indicatur v. 144 sq. 
ego adlatura ei eommisent pendere volo, quod qaaro 
aptum ait, imuBquiaque videt. 

156 interceptas] cam ommnm fere consfinau contra Γ eolum 
Tepagnantam canSdenter retinai ; satiB enim tibri F 
auctoritatem Bi. ipae demiiiuit. interniptas qviod habet F, 
eo ma^s dieplicet, quia abrumpit legitur v. 160, poteat- 
qne ortum cepisae βϊ similitudine syllabaruDi mtiM in 
T. 155. 

177 effusa comaa et pUlvere cano] difficultatea qnaB hic locna 
τϊτίβ doctiB paraverat, egregie dissoM Tidentur conlnto 
loco Tergiliano Georg. IV 337, ubi scriptum extat: w/m- 
phae . . . effiisae caeBanem per coUa. aic ra vera quod 
optimia libriB finuatur etiam noBtTO in loco teDeadnm eet 
effvsa comas et deiiide ciim Α pitlvere eano, quod ipsum 
quideni tatatui- ipae ClaudianiiB cf. I 187 (et adde Stat. 
Silv. II 2, 7). eic etiom moleetiaBima tautologia tollitur, 
quam effecenmt Tsrba m/ttsa et soTdida, neque quia- 
quam negaTerit ej hac quam recuperavimos lectione 
multo efflcaciorem evadere eententiam. 

180 Laxamit frenoaque rfotor] bic SkutschiuB me mittit ad 
Stat Silv. Π 6, 13, ubi legitur rumpat frenos dolor. cf. 
Birtium ad locum. 

1β9 «β] οοωιηβηάιιΙιΐΓ vel Ovidi loci comparatione. 

318 vetitamqne] cf. quae dixi apnd Birtiam. 



ADNOTATIONES CEITICAE, LrS 

811 de hoc verau, quem emendfitiorein praestitit Isei^riaiufl, 
mitto ad Bi. ptaef. p. CXCIII. 

230 Smnaeaque] cf. q^aae exposui ad 1 122. Pa,rrha,Biu3 aatem 
num lectionem B3 libris niaiiuBcriptis sumpaerit, mihi non 
conetat; eat tamen veri siitiile. 

S41 du^escere] retinendum e^t; fraBtra θοϊπι apud Bi. conieci mar- 
zescere, cum iam v. 247 legatur maTcehartt cumque decrescere 
roi non inaolita apnd CTaudianun) eit cf. Bi. indicem. 
TMte] cum fere umnibiie libria recepi idque dici posse ipse 
Eti. ostendit in iudice β. τ. quie. 

S63 F«iiu] elieioQem exuuaare oonatua eat Bi. p. CCXVIK; 
emeadationem libroruiu ζ ultro ριιεαβ proliaTerim. sed 
praeftinat Cl. componere ^lumina' et 'vnltum' of. ind. β. γ. 
7 nitniumgue] in hoc quoque louo difficiliore eo deTeni, ut 
lectioDem traditaia aervarem. iamiamque Cuiacianua Claverii, 
coiuG aiictoritatem aatia piofligaTij vitntm^ite Barthiua, item 
fortaaae ζ nonuulli, quod plaue otiosuiu edt. timidumgue S 
Bolus, non ita mate, eea tamen ut Teram eaae diffldami 
praecedit enim v. S6& tremebtmdus, quod iatu idem valet, 
neqiie eat cur timor viri urgueatur. reatat lectio tradita 
quam' dixi. coaiUDgB,tat nimium profutido, accipiatiir ni- 
mium pro 'valde', intellegatur 'ore profimdieaimo'. 

S13 bunc versum deeeee nolo, habe* eniin relationem ad ver- 
suiiL 311, qnae verba querelis Cerena ammno non inter- 
pOBuiaset Claudianiia esaeatque plane eupervacauea, nisi in 
eequentibus adluderetur, ut me moQet Birtiaa. 

«47 Coei] cf. Bi. praef. CXCVIU n. 8. 

""5 OBerso] cnm fere onmibuB rescripBi, nam palchre lioc et 
gT&phice deBcriptmn videtur, quod Cerea in hac re frontem 

131 roiaritfli] recte ei S recepit Bi.; viarum enim vel diaplicet 
propter v. 440. 

Carminam 



V: cod. AinbrosiaDus Μ 9 aup. memlii 
"i achedae PGirescianae codicia Taticani ' 
: cod. HeideibergeaaiB S58, 44°, chartac. 
Camera: editio Claudiani VieunensU 1610. 
ClaTeriua: editio Pariaina 
laengriniai: editio Basileeueia 15S4, 
Aldina: editio Aldina 1623. 




LX ADNOTATIOHES CEITICAE. 

Ώ Β sq.' lioB TeiBus, quos quam foede troditos ba,beamue in magiia 
editione Tidendujn est, Birtinin maainie secntuB reseripsi. 
nexa et /hufmie τ. 6 iUiiiB couiecturae debetur et Metite 
fftcile adBuuu poterat es Gellii laca & Birtio citato, iibi 
(SV 2, 8) re/uuere anintuin acriptum eet. Sippocrenaeon 
accHsatiyum ease confldo. 

10 Somana] permirniQ boc, tainen ta.ngere aon ausus siaa; 
fortaeee enim aa caltam Hetcnlie Bomauum respiciebat 
poeta et in fine canninis eam rem eiplicatiue tiractahinie 
fuit; finis nempe deeat. 

12 Cwi enpirl cuin Livineio et Bnecbelero praetulii Cuisemper 
enim praebet R vetuatiseimua. 

82 Tardala\ A. Biese ei Tardatam qnod lejritnir apnd E. 
Tardata eine dubio ad pars peitinet, possis eadem eenBU 
Tarda tamen a Birtio recipere; certe autem post sjnrie 
interpungendum non eet. 

46 nutnen ^uae] ex «urnen<j^ refeci, ut serTarem vulgatam 
CTCasset, qiii coniimctiTUB pro 'creavit' vel 'creaverit' tali 
in carmine oEFendere nott debet. cetetuai ipee codex 
YeroneDsiH cominutationeDi quam auacepi, comprobat et 
cotumetidat M&menyu^ ecribens (qu^ ^^ quae). 

G9 relevans] Birting, ad Bensnm certe aptiesime. equidem 
in locnm desperatniu noTa conaraina infeire destiti. 
SintschiuB quod Uvens ei Ε ad pondas tr.ihere vuH, id 
impoeaibile mibi Tidetur, 

Gl gentifMB inermis et unM$1 cum vitio metrico txaditur, qualia 

80 aproe] defenditur ope Aldbelmi cf. Bi. praef. p. CLXV. 
103 tiwilt] non pro genetwo, sed pro datiTO acceperim: agri 

nulli reflonant fietibua i. e. sie geben Niemandem Widerliall 

attf sein Klagen i. e, Niemand Magt. 
116 vinci] BirtiuB idnctum, quod dispUoet propter participia 

dno aBjndeta. fortasBO locaa aic emeadari potest, iit 

Atgue mplmmdo mirarUem /wnino vincis (a yincieDdo] 
ATgoliei victor portans sab tecta U/ranm. 
134 deMro] cnm Buecbelero retinendum putavi cf. Birtii ad- 
iiDtatioDein. 
ΠΙ b boc epigramma reeepi atque hoc aigno ab Illa diatinxi. 
txaditum est in schedis PeireBciaDia quae Tocantar nte 
in folio ioaorto codici Vaticano 9135 (fl) ; cf. Bi. praef. 
p. CLXVn et CLXIS. 
V iu boc carmine quod tatttum naufragiuni pasenm est, 
qnantum debeatur Tirorum doctorum coniecturis, buib 
locie indicatum ii 



ADNOTATIONES CRITICAE. LXI 

4 solidare] post ea, quite-Bi. ad locum disputavit, nihil 
mutare ausus sum. 
61 e^] retinui; Bi. aes pulchre quidem, sed non necessarium; 
et sequitur aeratas v. 62. 
• 63 foUigenis] hoc ex Aldhelmo defendit Bi. p. CLXVIII. 
79 potitd^ cuni omitibus rescripsi; neque enim hoc passivum 
1Ώ tali carmine quemquam offendet. 
YII 4 vincli] monente Skutsehio Heinsium eecutus edidi ; nempe 
• secura esto Venus vinculorum Lemniorum illorum, 
quae extant apud. Claudianum Rapt. III 275. 
XII 4 sqq. parenthesim institui; agitur nempe de balneo Pontico 
cf. V. 2. Hic autem v. 7 referendum est ad cm v. 6; 
quodsi cui ex latex v. 5 penderet, versus 7 — 10 de balneo 
Gai agerent (cf. v. 4), non de Pontico. sequitur ut cui 
iUud coniungamus cum u/ndoie v. 2. 
XXI a de titulo cf. quae adnotavi sub margine. 
XX de.titulo quem restitui cf. Birtium p. CLXXI sq. 

Carmina uraeoa. 

De horum carminnm traditione cf. quae disputavit Birtius 

in praefatione p. LXXeqq. qnatenus autem in textu 

huius editionis emendundo viros doctos secutus sim, in 

margine suis locis indicatum videbis. 

Γιγ. fr. Π versum quem eleganter Birtius in initio huius frag•" 

menti interpolare conatus est, tamen recipere ausus 

non sum. 

60 %arivavti] hanc formam cum in LXX extare lexica doceant, 

tutatue sum. 
68 aijv τοις τέ] fort&sse tolerari potest in carmine hoc serae 

graecitatis. 
72 ώς περϊ Θήροις] aptissime ex περϊ QijQas Buechelerus refe- 
cisse yidetur. nam Theram insulam olim montem flammas 
eructantem tulisse notum est, cum quo bene comparatur 
γίγας αΐ&όμ,ενος. 
V 2 interpunxi Birtium secutus. cf. eius praef. p^ LXXin. 



CLAUDII CLAUDIANI 



CARMINA 



PANEGTBICVS DICTVS PROBINO ET 
OLTBRIO CONSVLIBVS. 

(!■) 
Sol, qui flaminigeria mundmii complexus habenia 

VoItis ineKhauBto redeimtia saecula motUj 

Spaive diem meliore coma crineiaque repexi 

Blajidius elato surgant temonE! iugales 
LXifflaiites roseum frenis spumantibus ignem. 5 

Plam nova germanis veatigia torqueat annus 
■'Consulibus, laetique petaut exordia menses. 
I Scis genus AucheniiLm, uec te latuere potentes 
■Atniiiadae; nam saepe soles ductoribus illis 
Ε^ιβίαιιτατϋ vias et cursibus addere nomen. 10 

PHis neque per dubium pendet Portuna faTorein 
f Ifec aovit nmtare vices, sed fixus in onmes 
I CogDatos procedit honos. Quemcunique require 
L Hac de stirpe Tirum: certum est de coasule nasci 
ί Per fescea numerantiir avi semperque renata 15 

ί Kobilitate vireat, fst prolein fata sequiintur 
' Gontiuuuiii simili aeiraiitja lego teaorem. 

Nec quisquam proeenua teinptet, licet aere vetusto 

Floreat et claro ciugatur Roma aeiiatu, 

Se iactare parem; sed, prima sede relicta 20 

_ Auchemis, de iure iicet certare secvuido: 

Haud secus ac tacitam Luua regaante per aethratti 
iBidereae cedunt acies, cam fi'atre retuso 

Aemuliifi adversis flagraverit iguibus orbia; 



9 Amniadae] ecripii; Auniadac 



Ori^ ti, Xooli. 



22 aethram] scriimi; 



2 CLAVDII CLAVDIANl 

Tunc iubar Arcturi languet, kmc fidva Leonis 26 

Ira perit, Plaustro iam rara intermieat Arctoa 
Indigiiata tegi, iam caligantibus annis 
Debilis Orion dextram miratiir inerteni. 

Quem prius adgrediar? Veteris quis facta Probini 
Nesciat aut nimiaa laudes igDOret Olybri? 30 

Viyit adhuc completque vagia sermonibua aures 
&loria fusa Probi, quam dod ventura silebimt 
Lustra nec ignota rapiet sub uube vetustas. 
Illuin fama Tehit trans aequora transque remotas 
Tethyoa ambages Atlanteosque recessua. 36 

Audiit efc gelido si quem Maeotia paaeit 
Sub love vel calido si quis coniimctua in axe 
Naacentem te, Nile, bibit. Virtutibus ille 
Fortiinam domiiifc ntunqnamque levantibus alte 
Intumuit rebus; sed mens circuniBua luxu 40 

Noverat iDtactum vitio servare rigorem. 
Hie Don divitiaa nigrantibiia abdidit antris 
Nec tenebria damnavit opea; sed largior imbre 
Suererat umumeras homiiium ditare catervaa. 
Quippe Telut denso curreiitia muiiera nimbo 45 

Cemere semper erat, populia uiidare penates, 
Adsiduos intrare inopes, remeare beatos. 
Praeceps illa manua fluvios auperabat Hiberos 
Aurea dona vomens, si quia tellure reTulsa 
Sollicitis fodiena miratur collibus aurum, 60 

Quantum stagna Tagi rudibus stillantia vems 
Efflusere decus, quanto pretiosa metalli 
Hemii ripa micat, quajitas per Lydia culta 
Deapiiniat rutilas divea Pactolus harenas. 

Non, mihi centenis pateant si vocibus ora SB 

Multifidusque ruat centiim per pectora Phoebua, 
Acta Probi narrare queam, quot in ordine geiitea 
Reserit, ad auitimi quotiens fastigia iuria 
Venerit Italiae late eum frena teneret 



3G Maeotift] Claverius; meotica. 



(L) PAHEGTR. DICTVS PEOBINO ET OLYBRIO COSS. 3 

!lllyricosque sinua et quos arat Africa campos. 60 

Sed nati vicere patrem aolique merent^ir 

Victores audire Probi. Non contigit illi 

Talis honor, priniB cum parte yiresceret aevi, 

Kee consul cum fratre fuit. Vos nulla fatigat 

Ciira diu maiora petens, noii anxia mentein 65 

Spea agit et longo tendit praecordia voto: 

Coepistis quo finia erat. Primordia vestra 

Tix pauci memere aenes, metaaqiie tenetis 

Aute genas dnleea quam floa iuvenilia invmibret 

Oraque ridenti lanugme vestiat aetaa. 70 

Tu, precor, ignanun doceas, Pamasia, vatem, 

Quis deua ambobuB tajiti sit nmneriB auetor. 

Poatquam ftilmineia impellens viribus hostem 
Belliger Auguatus trepidaa laxaverat Alpes, 
Boma Probo eupiens dignas peraolvere grates 75 

Sedula pro natia domiiium flexura rogando 
Ire parat. Famuli cumim iunxere volantem 
Impetua horribiliaque Metus, qui aemper agentes 
Proelia ciim fremitu Romam comitantur anlielo, 
Sive petat Parthoa seu cuapide turbet Hydaspen. 80 
Hic ligat axe rotaa; bic aulj iuga ferrea nectit 
Comipedea rigidisque docet aervire lupatis. 
Ipaa, tnumpbatis qua poaaidet aethera regnis, 
Adailit iimuptae ritns imitata Minervae. 
Ifam neque caesariem crinali stringere cultii 86 

Colla nee ornatu patitur mollire retorto; 
Dextmui imda latua, niveoa exerta lacertoa, 
Andacem retegit mammam, laxumque coerceaia 
Vordet gemma ainum; nodus, qui siiblevat enaem, 
Album pimiceo pectua diacnminat ostro. SO 

Miaeetur decori virtus puleherque severo 
Armatur terrore pudor, galeaeque mmaci 
^ava cruentarum pFaetenditiir umbra iubanuii, 
St fonnidato clipeus Titana laceasit 
Luimiie, quem tota variarat Mulciber arte: β5 

"* ; patrius Mavortia amor fetusque notantur 



4 CLATDn CLAYDIANI 

Romulei; pius amms inest et belua nutrix; 
Electro Tiberis, pueri formantur in auro; 
Finguut aera lupain; Mavors adamante coruscat. 

lam aimul emissis rapido velocior Eiiro lOO 

Fertur equis; atiident Zephyri cursuqiie rotanim 
Saueia dividuia elarescuiit nubila sulcis. 
liec traxere moras, sed lapsu protinua mio, 
Quem poscunt, tetigere louum: qua fijiB sub imo 
Augustaiit aditum curris anfractibus Alpes lOB 

Clauatraque congestia scopulia diiriasima tendunt, 
NoB aJia reseranda manu, aed pervia tantum 
Aiigusto geminisqae fidem mentita tyraimis. 
Semirutae turres avulsaque moenia iumant; 
Crescimt in cumulvim strages vallemque profLmdam 
Aequavere iugia; stagnant inmersa cruore iii 

Corpora; turbantur permixto fiinere manes. 

Haud procul exhausto laetua certamine victor 
Caespite gramiiieo consederat arbore fiiltua 
Adclines umeroa; domiinim gaviaa coronat 115 

Terra auuni, surguntque toria niaioribua herbae. 
Sudor adbuc per membra calet creberque recurrit 
Halitua et placidi radiant m caaaide vultus: 
Qualia letifera populatua caede Gelonos 
Procubat borrendua Getico Qradivus in aryo; 120 

Eiuvias Bellona levat, Bellona tepentes 
PulTere solyit equos, inmensaque comus in bastam 
Porrigitur tremulisque ferit splendoribus Hebnim. 

Vt stetit ante ducem discuasas Roma per auras, 
Coriacia ter sonuit rupes et inbomut atrum 126 

Maiestate nemus. Prior bicr "0 munen amicum' 
Dux ait 'et legum genetrix longeque regendo 
Circumfusa polo consors ac dicta Tonantis, 
Dic agedtun, quae cauaa viae? eur deseris arces 
Auaoniaa caelumque tuum? die, maxiina rerom! 130 
Non ego vel Libjeos cessem tolerare labores 



1S8 ac dicta,] Birtiits; HJdicta, adducta. 



(Ι.) PANEGTB. DiCTVS PKOBINO ET OLYBRIO COSS. 5 

SarmaticosTe pati medio aiib frigore Caiiros, 

Si tu, Roma, vclJs; pro te quascuinque per oras 

rbiinus et nulla aub tempestate timentes 

Solstitio Meroeu, bruma temptabimns Histrum'. 136 

Tum reginB refert: 'Non me latet, inelite rettor, 
Quod tua pro Latio victricia eastra laborant 
Nec quod servitium rursus Furiaeque rebelles 
Edomitae paribus sub te cecidere triumphis. 
Sed precor, hoc domim cum Kbertate recenti no 

Adicias, si vera mauet reverentia nosfcri. 
Simt milii pubeittes alto de seniiue fratres, 
Pignora cara Probi, festa quoa luee creatos 
Ipsa meo fovi grpiiiio. Cunabula parvis 
Ipsa dedi, ciim matris onus Liicina beatum 145 

Solverefc et magnoa proferrent aidera partus. 
His ego nec Decioa pulchroa forteave Metellos 
Pmetulerim, non, qui Poenum domuere ferocem, 
Scipiadaa Gallisque genus fatale GamilJlfla. 
Pieriia pollent studiis iniiltoque redimdant 160 

Eloquio; nec deaidiia dapibusve paratia 
Indnlgere iuvat nec tanta licentia vitae 
Adripit aut mores aetas lasciya relaxat: 
Bed gravibua curia aniiimiii sortita aenilem 
Ignea longaevo irenatur cordii itiTentus. 166 

Illis, quam proprjani ducunt ab origiiie, Bortem 
Oramus praebere velis aiiiiiqiie faturam 
Devoveaa venieiitis iter. Non improba poseo, 
Non insueta dabia: domus baec de more requmt. 
Adnue: aic nobis Scythicus tamuletur Arases, 160 

Sic Rhenua per utrumque latua, Medisque aiibactis 
Nostra Semiramiae timeant msignia turrea; 
eic fluat attonitus Romana per oppida Ganges'. 

Ductor ad baec: 'Optata iubes ultroque Yolenten 
Diva, rogaa; non baec precibua temptanda fuisaent. 
Tsque adeone meam coadunt oblivia mentem, 
Vt pigeat meminissG Probi, quo iudice totam 
Tidunns Heaperiam fesaaaque resurgere gentes? 



β CLAVOII CLAVDIANI 

Ante dabimt hiemes Nilum, per flumiua damiiiae 
Errabunt glacieque niger damnabitur Indus, i 

Ante Thyesteis itemm conterrita mensis 
Interciaa dies refagoa vertetur in ortus, 
Qnam Probus a uoatro posait discedere sensu'. 

Dixerat et velor iam amitius adTolat urbem. 
Extemplo strepuere cbori colleaque canoria i 

PlauaibuB impulsi septeua voce resultaDt. 
Laetatur veneraiida parens et pollice doeto 
lam parat aurataa trabeas cinctusque micantes 
Stamine, quod molli tondent de stipite Seres 
Frondea lanigerae carpentes vellera silvae, i 

Et longum tenues tractua producit in auniin 
Filaque conereto cogit aqualere metallo: 
Qualis puTpureas praebebat eandida veates 
Numiiiibua Latona auis, cum aacra redirent 
Ad loea nutricis iam non errantia Deli, i 

Illa feros aaltus et desolata relinquens 
Maenala lassato certis venatibus arcu, 
Phoebus adliuc nigris rorantia tela Tenenis 
Extincto Pythone gerens; timc insiila notos 
Lambit amica pedes ridetque Aegaeus alunmis i 
Lenior et blando testatar gaudia fluctu. 

Sie Proba praecipuo natoa exomat amictu: 
Quae decorat mvmdvim, cuiua Bomana potestas 
Fetibua augetur. Credas ex aethere lapaam 
Stare Pudicitiam vel sacro ture vocatam i 

Iimonem Inacliiia oculos advertere templis. 
Talem nulla refert antiquis pagina libris 
Nec Latiae cecinere tubae nec Graia vetustas. 
Comuge digna Probo; nam tantum coetibus extat 
Femmeis, quantum aupereminet ille maritos. s 

Ceu aibi certantes, sexus quid poaait uterque, 
Hunc legere torum. Taceat Nereida nuptam 



i Graia] Heinsiaa; grata, graeca. 201 iiuid] Cla- 

qui. 20Ξ tonim] Claverina; ad herum, 



α.) PANESYR. DICTVS PfiOBINO ET OLYBRIO COSS. 7 

Pelion. daplici fecundam conaule matrem 
Felieemque uterum, qui nomiua parturit annis'. 

Vt sceptnun geasere inanu meiiibrisque rigentes 
Aptarere togas, signum dat summus hjulca 206 

Kube Pater gratamque facem per inane rotantes 
Proapera vibrati tomienmt omina nimbi. 
A-ccepit aonitus curvia Tiberinus in antris 
Ima valle sedens. Adrectis auribua baesit, 210 

Vnde repentinus populi fragor. Ilicet herbis 
Fallentes thalamos et structa cubilia musco 
Deaerit ac Nymphia uniam commeiidat erilem. 
Illi glauca mtent hirsuto limiina vulUi 
Caemleis infecta notia, reddentia patrem 215 

Oceanuin; crispo densantTir gramiiie colla; 
Vertice hixuriat toto oriualia hanmdo, 
Quam neque faa Zephyris frangi nec sole perustam 
AestiTO candore mori; sed vivida frondet 
AequaevuiD complexa caput. Taurina levantur 220 
Coruua tempo]'ibu8 raueos sudantia rivos; 
DistUiant per pectus aquae; frons hiapida manat 
Imbribua; in liquidos fontes se barba repectit. 
Palla graves umeros velat, quam neverat uxor 
llia percurrens vitreaa sub gurgite telas. 225 

Est in Romuleo procumbens inaula Thybri 
Qua mediiis geminaa ioterfluit alveus urbes 
Discretas subeimte freto, pariterque minaDtes 
Ardua turrigerae aurgunt in culmina ripae. 
Hic stetit et aubitum prospexit ab aggere votum: 230 
Uuammos fratres iimcto stipante senatu 
Ire foras strictaaque procul radiare aecures 
Atque vmo biiugea toUi de limine faaces. 
Obstupiiit visu auapenaaqiie gaudia vocem 
Oppressam tenuere diu; mos inchoftt ore: 235 



203 Pelion o] Olaverius; Pelione. 308 toBiierunt] 

Gronoviue; teDuerunt. 2S1 Unanimos] seripai; unanimee. 

13C foiu] Mommeenui! foram. 



8 CLAVDU CLAVDIANI 

'Bespice, si tales iactaa ahiisse fluentis, 
EuTota Spartane, tuis. Quid protulit aequum 
Falaus olor, valido quamvis decemere eaestu 
Noverit efc ratibus saevas arcere procellas? 
En uoya Ledaeis suboles fulgentior astria, 
Ecce mei civea, quoruin iam Signifer optat 
Adventimi stellisque parat convesa futuris, 
lam per noctivagos dominetur Oljbrius axes 
Pro Polluee rubens, pro Castore flamma Probini. 
Ipsi vela regent, ipsis donantibus auraa 
Nayita traiiqiiillo moderabitur aequore pinum. 
Nimc pateras libare deis, nunc solvere multo 
Nectare corda libet. Niveos iam pandite coetua, 
Naides, et totum violis praetexite fontem; 
Mella ferant silvae; iam profluat ebriua anmis 
Mutatia in vina vadis; iam sponte per agros 
Sudent inriguae spirantia balaama venae! 
Cmrat, qui sociae roget in convivia mensae 
Indigenas Fluvios, Italia quicuinque subetTant 
Montibus Alpinasque bibuBt de more pnimaa: 
Yultiiniusque rapax et Nar vitiatua odoro 
Sulphure tardatusqne suis erroribus Vfens 
Et Phaethonteae perpessua darana ruiiiae 
Eridanus flavaeque tereus querceta Maricae 
Liris et Oebaliae qui temperat arva Galaesus, 
Semper boiioratus nostris celebrabitur undis 
Iste dies, semper dapibus recoletur opimis'. 

Sic ait et Nympbae patria praecepta secutae 
Tecta parant epulis ostroque iofecta coruseo 
Vmida gemmiferia inluxit regia mensis. 

bene signatiim fratemo nomiae teinpusl 
conaaiiguijieis felix auctoribua annns, 
Ineipe quadrifiduin Phoebi torquere laborem. 
Prima tibi procedat hiejng noii frigore torpena, 
Non eanaa vestita nives, non aspera ventia, 



24ΪΙ Kaidei] Sealiger; Naiadeu 



(Ι.) PANEGYR. DICTVS PROBINO ET OLYBEIO COSS. 9 

Sed tepido calefacta Noto; ver inde serenum 
Protinus et liquidi clementior aura Favoni 
Pratis te croceis pingat; te messibus aestas 
Induat autumnusque madentibus ambiat uvis. 
Omni nobilior lustro, tibi gloria soli 275 

Contigit exactum numquam memorata per aevum, 
Germaiios habuisse duces; te cuncta loquetur 
Tellus; te variis scribent in floribus Horae 
Longaque perpetui ducent in saecula fasti. 



CLAVDn CLAVDIAiJI ΐΝ RVFINVM LIBER 

PHIMVS. 

DTCIPIT PBAEFATIO. 

(II.) 
Phoebeo domitus Python cum decidit arcu 

Membraque Cirrhaeo fadit anhela iugo, 
Qui spiris tegeret montes, hauriret hiatu 

Fluiniiia, sanguineia tangerefc aatra iubis; 
lam liber Pamasus erat nexuque soluto 5 

Coeperafc ereeta surgere fronde nenius 
Coneuasaeque diu spatiosis tractibus omi 

Seeuras ventis esplicuere comas 
Et qui vipereo spumavit aaepe veneno 

Cephisos nitidis purior ibat aquis. 10 

Omiiia 'io Paeao' regio sonat; omnia Phoebum 

Rura canont; tripodas plenior aura rotatj 
Auditoque prociil Musarum canniiie dulci 

Ad Themidis coevmt antra severa dei. 

Nuiic alio domini telis Pythone perempto is 

CoHTenit ad nostram sacra caterva lyram, 

Qui stabilem serpans Augustis fratribus orbem 
lustitia pacem, viribus arnia regit. 



m RVFINVM 

LIBEB Γ. 

(ΙΠ.) 

Saepe Tpihi ilubiam traxit aententia meutem, 



f[lll.) IN KVTINVM LIBEU PRIMVS. 
Curarent superi terras an nullua messet 
Rector et iiicerto fluerent mortalia caau. 
Nam cum dispoaiti quaeaissem loedera mvmdi 
Praescriptosque inari Jiiies aimisque meatus 
Et lucis noctisque vices: tunc omnia rebar 
Consilio firmata dei, qui lege moveri 
Sidera, qui fruges diverso tempore nasci, 
Qui Tariam Phoeben alieno iusserit igni 
Compleri Solemque suo, porrexerit imdis 
Litora, tellurem medio libraverit axe. 
L Sed cTim res homiimin tarita caligine volvi 
■ Adspicerem laetosque diu fiorere nocentes 
Ρ Vexarique pios, rursus labetacta cadebat 

Relligio causaeque viam non aponte sequebar 
Alteriua, vaaio qnae currere aemiDa motn 
Adfimiat magnumque uovaa per inane flguraa 
Fortiina, non arte regi, quae numina sensu 
Ambiguo vel niilia putat vel nescia nostri. 
Abstulit himc tandem Rufini poena tumultmn 
Abaolvitqiie deos. lam non ad culmina rerum 
IniustOB crevisse queror; toUimtiir in altuni, 
Vt lapsii graviore mant. Vo3 pajjdite vatij 
, Pierides, quo tauta lnea eroperit ortu. 

Invidiae quondaiQ atiimilis incaiiduit atrox 
I AUecto, placidas late cuiii cemeret urbes. 
I Frotinus mfemas ad Hmiiia taetra sororea 
Γ Concilium deiorme vocat. Glomerantiir in uiium 
I Innimierae pestes Erebi, quascunique sinistro 

6 nuiiBqiie] Hemsita; aimique, ammeqne. 



12 CLAVDII CLAVDIANI 

Nox genviit fetu: nutrix Discordia belli, ; 

Imperiosa Fames, leto vicina Seuectua 
Impatiensque sui Morbus Livorque aeeiuiilis 
Aiciiis et sciaso maerens veiamiiie Luctua 
Et Timor et caeco praecepa Audacia vultu 
Et Luxiis populator opuni, quem seinper adhaerens . 
LifeHx humili gressu comitatur Egeataa, 
Foedaque Avaritiae compleKae pectora matris 
Insoiimea longo vemunt esamme Curae. 
Complentur vario ferrata sedilia coetu 
Torvaque collectis atipatur curia monstris. 
Allecto stetit in mediis viilgusque tacere 
luaait et obstantes in tergum reppulit angues 
Perque umeros errare dedit. Tum corde aub imo 
Incluaam rabidis patefecit vocibus iram: 

'Sicine tranquillo produci saecula, cursu, 
Sie fortimataa patiemur vivere gentea? 
Quae DOva corrupit noatroa clenientia morea? 
Quo rabies imiata perit? quid inania prosuut 
Verbera? quid facibus nequiquam cingimur atris? 
Heu nimis ignavae, quaa luppiter areet Olympo, 
Theodosius terria. En anrea nascitur aetas, 
En proles antiqua redit. Concordia, Virtus 
Cumque Fide Pietas alta cervice vagantur 
Insigneiiique cammt nostra de plebe triumphiim. 
Pro dolorl ipsa mihi liquidaa delapaa per auras 
lustitia iasultafc vitiisque a stirpe recisia 
Elicit oppreasas teiiebroso carcere legea. 
At nos indecores longo torpebimus aevo 
Omnibua eieetae regma! Agnoscite tandem 
Quid Furiaa deceat; consuetas sumite virea 
Conventuque nefas tanto decemite dignum. 
lam cupio Stygiis inTadere nubibua astra, 
lam flatu violare diem, laxare profimdo 
Prena mari, fluvioa ruptis inmittere ripia 
Et rerum vesare fidem'. 

Sic fata crueutum 



(III.) ]Ν RVFiNVM LIBEK PKrMVS. 13 

MTigiit et totos serpentimi erexit hiatiis 

Noxiaque effadit concuaao cririe veneDa. 

Anceps motua erat vulgi. Pars maxima bellum 

Indicit auperia, para Ditis iura veretur, 

Liesenauque alitur ramor: ceii murmiirat alti το 

Impacata quies pelagi, cum flamine fracto 

Durat adhue saevitque tumor dubiumque per aestum 

Lasaa recedentis fluitant Testigia venti. 

Improba mox siirgit tristi de sede Megaera. 

f~ Quam penes insani fremitua animique profamas 76 
Error et vmdaiites spnmia furialibus irae; 
Jion nisi quaesituin cogaata caede cruorem 
InlicitumTe bibit, patrius quem fuderit ensis, 
Quem dederiut fratres; haec terruit Herculis ora 
Et defensores terrarum poUuit arcua, 80 

Haec Athamanteae direxit apictda dextrae, 
Haec Agamemnonioa inter bacchata penates 
I Altemia luait iugTiba; hac auspice taedae 
Oedipodeu matri, natae iuuxere Tbjesten. 
Qaae tunc horriaonia efiatur talia diutis: 85 

'Sigua quidem, aociae, divoa attoUere contra 
Nec fas eat nec posse reor; aed laedere mundiun 

f8i libet et populia eommime intendere letiun. 
Est milii prodigiiim cunctis inmaiiiiis hydris, 
Tigride mobiliHs feta, violentius Austris 90 

Acribus, Enripi fiilvis incertius imdis 
KufinuSj quem prima meo de mafcre cadentem 
Suscepi gremio. Pai-vus reptavit ία iato 
Saepe sinu teDeroque per ardua colla volutus 
Vbera quaeaivit fletn liuguiaque triaiUcis 95 

Mollia lambentea finxenmt membra cerastae; 
Meque etiam tradente doloa artesque noeendi 
Edidicit: aimulare fidem sensusque minaces 
Protegere et blando fraudem praetesere risu, 
Plenixs aaevitiae lucrique cupidiae fei-vens. 
Non Tarteaiacia illuni eatiaret barenia 
lempeetae pretiosa Tagi, nDn st^pa rubeatia 




14 CLAVmi CLAVDIANI 

Aurea Paetoli; totumque exhauserit Hermum; 
Ardebit maiore siti. Quam fallere mentes 
Dochis et unanimoa odiis turbare sodales! 106 

Talem progenies hominiini si prisca tulisset, 
Perithomn fugeret Theseus, offensus Oreatetn 
Desereret Pylades, odisset Castora Pollux. 
Ipsa quidem fateor vinci rapidoque magistram 
Praevemt ingenio; nec plus sermone morabor: iio 
Solua habet acelenim quidquid posaedimus omues. 
Hunc ego, si veatrae rea est accommoda turbae, 
Regalem ad sumini produeajn prineipia aulam. 
Sit licet ipae Numa gravior, sit deuique Minos, 
Cedet et iuaidiia nostri flectetur alumni'. iiB 

Orantem aequitur clamor cunctaeque profauas 
Porrexere manua inventaque tristia laudant. 
Ula ubi caeruleo vestea conexuit angue 
NodaTitque adamante comaa, PMegethontn sonormn 
Poacit et ambusto flagrantis ab aggere ripae 120 

Ingentein piceo aueeendit gurgite piaum 
Pigraqae veloces per Tartara concufcit alaa. 

Est locus extreinum pandit qua Gallia litus 
Oceani praeteiitus aquia, ubi fertur Vlixes 
Sanguine iibato populiun. moviase silentem. 126 

Illic umbrarum tenui atridore volantum 
Flebilia auditur queatus; siamlacra coloni 
Pallida defimctasque yident migrare caterras. 
Hinc dea prosiluit Phoebique egressa eerenos 
Infeeit radios ululatuque aethera nipit 130 

Temfico: sentit ferale Britaunia munnur 
Et Senoimm quatit arva fragor revolutaque Tethya 
Substitit et Rhenus proiecta torpuit uma. 
Timc ia Cftnitiem mutatis sponte colubria 
Longaeymii mentita aenem nigisque seueras i36 

Peraiilcata genas et ficto languida paasu 
Inyadit muroa Eluaae, notissiina dudum 
Tecta petens, ociUiaque diu liventibua haesit 
Peiorem mirata virum, tiun talia fatur: 



(III.) ΙΝ RVFINVM LIBEE PEIMVS. 15 

'Otia te, Riifine, iuvant friistraqiie iuventae 140 
Consumis florem patriis inglorius arrie? 
Heii nescia quid fata tibi, (£viid eidera debent, 
Qiiid Fortima parat: toto doininabere miuido, 
Si parere velia! Artua ne aperae seiiiles! 
Namque mibi magicae vires aevique futuri i46 

Praesciua ardor inest; novi quo Thessala cantu 
Eripiat limare iubar, quid signa segacis 
Aegjpti raleant, qua gens Chaldaea vocatis 
Imperet arte deis, nec me latuere fluentes 
Arboribua auci fiinestaniiiique potestas 160 

Herbarum, quidqQid letali gramine poUena 
Caucasua et Seytbicae vernant in *gramiiia rupeSj 
Quas legit Medea ferox et callida Ciree. 
Saepiua horrendos manes sacrisque litavi 
Noctumis Hecaten et eondita fimera traxi 155 

Carminibua Tictura meis, multosque canendo, 
QuamTis Parcarum restarent fila, peremi. 
Ire vagaa quercus et iulmen stare coegi 
Versaque non prono curraYi flumina lapsu 
In fontea reditura suoa. Ne vana locutum leo 

Me fortaase putes, mutatoa ceme peuates'. 
Diierat, et niveae (mirum!) coepere coliinmae 
Ditari Bubitoqiie trabea lucere metallo. 

Inlecebria capitur iiiiniiimque elatus avaro 
Pascitur aspectu. Stc rex ad prima timiebat 166 

Uaeonius, pulchro cum verteret omnia tactu; 
Sed poatquam riguiase dapea fulvaiuqiie revinctos 
In glacietn vidit latices, tum nmnus aeerbum 
Sensit et inviso Totum danmaTit in auro. 
Ei^ ariiTii victua 'aequimur quocumque vocabia, 170 
Beu tu vir aeu numen' aifc, patriaque relicta 
£oaa Furiae iuaau tendebat ad arces 
^tabilesque oliin Symplegadaa et freta remis 
Inclita Tbessalicia, celaa qua Boapbonis urbe 
Splendet et Odrjsiia Aaiani discrimmat oria. 176 

Vt loDgum permensua iter ductuaque maligao 



Γ 



IQ CLAVDII CLAVDIiNI 

Staniiiie fatoruni claram siibrepsit in aulam, 
Ilicet ambitio nasci, discedere rectuin, 
Venum (luncta dari; profert arcaua, clientes 
FalUt et ambitoa β principe yendit lioitores. lai 

Ingeuiiiiat urimen, coimnoti pectoria ignem 
Nutrit et exiguuin Btimulando viiliius acerbat. 
Ac velut imiiuneroa amnes accedere Nereus 
Neacit efc imdanteiD quamvis biBC hauriat Hiatrnio, 
Hinc bibat aestivnm septeno gui-gite Nilum, 18I 

Par semper similisque manet: sic fluctibus auri 
Expleri calor ille nequit. Cuicumque monile 
Contextiim gemmis aut praedia culta fuiasent, 
Rufino populandas erafc, dominoque parabat 
Exitium fecundus ager; metuenda colonis 19( 

Fertilitas: laribus pellit, detnidit avitis 
Finibua; aut aufert vivis ant occupat herea, 
Congestae ciimiilantur opes orbisque nimas 
Accipit una domus: populi serTire coacti 
Plenaque privato succuinbmit oppida regno. 19( 

Quo vesane ruis? Teneas utrmnque licebit 
Oceanuui, laset nitilos tibi Lydia fontes, 
lungatur aoliuiH Croeai Cyrique tiara: 
Niuaqiiaiii dives eria, immquaiii satiabere quaestu. 
Semper inopa quiciuDque cupit. Contentus honesto 
Fabricius parvo apemebat nmnera regum 201 

Sudabatque grayi consul Serranus aratro 
Bt casa pugnaces Curios ai^usta tegebat. 
Haee milii paupertas opulentior, hae(! mihi tecta 
Culmiaibus maiora tuis. Ibi quaerit inanes aOi 

Lmuries nocitura cibos; hic donat inemptas 
Terra dapea. Rapiunt Tyrios ibi vellera sucoa 
Et picturatae saturantur murice vestes; 
Hic radiant flores et prati yiva voluptas 
Ingemo variata suo. Fulgentibus illic 2Κ 

Surgunt strata toria; hie raollis panditur herba 
Sollieitum curis non abruptura soporem. 
Turba salutaiitiim latas ibi perstrepit aedea"; 



(III.) m BVFINVM LIBER PRIMVS. 17 

Hic BTium cauti^s, lebentis murmura rivi. f 

Ymtur exiguo meliuB: uatiirq beatis siQ 

Onmibus esae dedit, ai quia cognoTerit utj. 
Haec si nota forent, iruereamr simplice cultu, 
Clasaica Qon gemerent, nou stndula fraiinus iret, 
Nec ventus quateret piippes nec macliiija mUToa, 

Crescebat acelerata sitja praedaeque reeentis 220 
Ineeatus flagrabat ftmor, nuliuscjne petendi 
Cogendive pudor: crebris periuna nectit 
Blanditiia; aociat perituro foedere dextras. 
Si semel e tantis poaceuti quiBque iiegasset, 
£ffera praetuinido quatiebat corda farore. m 

Qaae sic GaetiUi iacalo percusaa leaeiia 
Aut Hyrcana premens raptoj-em belua partus 
Aut serpeus calcata furit? lurata deorum 
Maiestas teritiir; iiusquani reseruQtia aieiisae. 
Mou couiuux, QOii ipse giniul, uoo pignora caesa Suo 
Sufficiunt odiis; noii extinxisse prapiuquos, 
Non notoe egiese gat 6st; exciudere cives 
Funditus et notoen gentiE delere laborat. 
Nec celeri pennut leto; cmdelibus aute 
Suppliciis friiitur; crueiatua, viucla, tenebras 336 

Dilato mucrone pamt. Pro saevior ense 
Parcendi rabies concessaque vita dolori! 
Uora adeoue paruni est? Caueis fallactbiis instat, 
Arguit attonitoe se iudice. Cetera se^is, 
Ad facinus velox, penitus regione remotaa 240 

Impiger ire riae; non ϋΐιυα Sirius ardens 
Brumave Eipbaeo stridenB Aqmlone retardat. 
Effera torqutibaut avidae praecordia curae, 
Effugeret ne qttifl gUdios neu perderet ullum 
Augaeto miseriuite nefaK. Non Qectitur amiis, 316 
Kon aetate labat: iuvenum rorantia (^oUa 
Aute patriLm Tultue etricta cecidere securi; 
Ibat grandeeTua nato moriente auperstea 
Post trabeas esul. Quia prodere tauta relatu 
Fimera, quie caedes pobsit deflere oetandiLS? ίί^Ο 




Β 18 CLATDII CLAVDIANI 

Quid tale imnanes umquani gessisse feriintur 

Vel Sinis Isthmiaea pinu vel rupe profunda 

Sciron vel Phalaris tauro vel carcere Sylla? 

mites Diomedia nqm] Busiridis arae 

Ciementesl lam Ciima pius, iam Spartace seguia 2B6 

Rufino collatus eria! 

Deiecerat omnea 
Occultis odiia terror tacitique sepultos 
Suspirant gemitus indignariqae Terentur. 
* At non magnanimi virtua Stilichonis eodem 

Fracta metu; solus medio sed turbine rerum 280 

Contra letiferos rictus eontraque rapac«m 
MoTit tela feram, volucria non praepete cursu 
Tectus equi, non Pegaseis adiutua habenia. 
Hic ciinctia optata quiea, hic sola pericli 
Turris erat eUpeusque tnicein porreetus in hoatem, 
Hie profugia sedes adversaque aigna furori, 268 

Servandis Lic caatra bonis. 

Hucusque miQatiia 
Haerebat retroque fuga cedebat inerti: 
Haud secus hibemo tumidus cvim vertice torrens 
Saxa rotat volvitque nemus pontesque revellit, 270 
Frangitur obiectu scopuli quaerenaque meatum 
Spimiat et inlisa montem eircuintoiiat unda. 

Qua dignum te laude feram, qiii paene ruenti 
Lapauroque tuos umeroa obieceris orbi? 
Te nobis trepidae sidus ceu dulce cariDae 276 

Ostendere dei, geminis quae laaaa proceilis 
Timditur et victo fcrahitur iain caeca magistro. 
Inachius Rubro perhibetur in aequore Peraeus 
Neptuni domuiaae pecus, aed tutior alis: 
Te non peima vehit; rigida cum Gorgone Persens: 
Tu non vipereo defensua erine Meduaae; 281 

Illam rilia amor auapensae virgmia egit: 
Te Romana aalua. Taceat superata vetuatas, 
Herculeos coiifeiTe tuis iam desmat actua. 
Yna Cleouaeum pascebat ailva leouem; 285 



(III.) ΙΝ KVFINVM LIBEK PRIMV8. 19 

Arcadiae saltura vastabat dentibus uniim 
Saevus aper, tuque ο cum pressa matre rebellis 
Non ultra Libyae fines, Antaee, nocebas, 
Solaque fulmmeo reaonabat Creta iuvenco 
Lemaeamque virena obsederat liydra paludem. 290 

Hoc monatrum uon uiia palua, iion una tremebat 
Insiila, sed Latia quidquid dicione subactum 
. Vivit, et a primis Ganges borrebat Hiberis. 
Hoc neque Geryon triplex nec turbidus Orei 
lanjtor aequabit nee si concurrat in unum 295 

Via hydrae Scyllaeque famos et flanmia Cbimaerae. 

Certamen subliine diu, sed moribus impar 
Virtutmn scelenunque fuit. lugulare miijatiir; 
Tu probibea; ditem spoliat: tu reddis egenti; 
Emit: instauraB; acceudit proelia: vincis. 300 

A.C velut infecto morbus crudescere caelo 
Ineipiens primos peeudum depascitur artus, 
Mox populos urbesque rapit ventisque perustia 
Corruptos Stygiam pestem desudat in amnes: 
Sic avidus praedo iam non per singula saevit. 306 
Sed sceptris iuferre minas omnique perempto 
Milite Romanas ardet pruatemere virea, 
lamque Getas Hiatrumque mnvet Scythianique receptat 
Auxilio traditque suas boatilibus armis 
Relliquias. Mixtis desceudit Sarmata Dacia 310 

Et qui comipedes in pocula Tiibierat audax 
Massagetes caesainque bibens Maeotm Alauus 
Membraque qui ferro gaudet pinsisae Gelonus, 
Ruflno collecta manus. Vetat ille domare 
Iimectitque moras et congrua tempora differt. 316 

Nam tua cuni Qetieaa atraTisaet dextra caterras, 
Vlta ducia aocii letum, paraque una maneret 
Debilior faciliaque capi, tunc impiua ille 
Proditor imperii couiuratusque Gefcanun 



SO CLAVDll CLAVDIANI' 

Distulit mstaates eluso principe pngnas S90 

Hunorum laturns opem, quos adfore bellcr 
Norat et inTisis mox se conimigere ctetris. 

Est genus extremoa Scythiae Tergentis in ortua 
Trans gelidam TanaiD , quo hoq famoshis uUnm 
ArctoB slit. Turpes habJtus obscaenaque visu 825 
Corpora; meiiB duro numquam cessura iabori; 
Praeda cibiia, Titanda Cerea frontemque secari 
Ludus et oeciaoa pulchnini iurare parentee. 
Nec plus nnbigenas duplex natura bifonnes 
Cognatis aptavit equis; acerrima miilo s30 

Ordiue inobilitas insperatiqne recuraws. 

Quoa taraen impavidus contra apuinaiitiB ad Hebri 
Tendis aques, sic ante tubas aciemque precatus: 
'Mavora, nubifero sea tu procumbis in Haemo 
Seu te cana gelu Bhodope seu remige Medo 336 

Sollicitatus Atbos seu caligontia nigiis 
Ilicibus Pangaea tenent, accingere mecum 
Et Tbracaa defeude tnios. Si laetior adsit 
Gloria, Testita apoliis doEabere quereu'. 

Audiit ilta pater acopulieque nivalibus Haeiai 340 
Surgit et bortatur celerea elanaore rainiatroa: 
'Fer galeam, Bellona, mibi nexuaque rotarum 
Tende, Pavor. Frenet rapidos Fonnido iugales. 
Festinas urgete manuH. Meua ecee paratur 
Ad belluia Stilicbo, qai me de more tropaeia 345 

Ditat et boatiles auependit in arbore cristas. 
Conununea semper litui, eommuiiia nobia 
Signa canunt itmctoque sequor tentoria eami', 
Sic fatus campo insiluit lateqae ftigatae 
Hiuc Stilicho turmas, ulino Gradirus agebat 860 

Et clipeia et mole pares; stnt caasia utriqne 
Sidereis birsuta iubia loricaque cnrsu 
Aestuat et largo aaturatur Tulnere coraus. 

Acrior interea voto multisque Megaera 
Luxuriata malis maestaiii deprendit in arce 366 

lustjtiam diroqoe prior aie ore lacessit: 



(ΠΙ.) IN RVFINVM LIBER PfilMVS. 21 

'En tibi piisca quies reoovataque saecula rursus, 
Vt rebare, vigetit? en uostra potentia ceseit 
Nec locus est uaquam Furiis ? Huc luininfl flecte. 
Adspice barbariciB iaceant quot moenia flaimnis, 360 
Quas mihi Rufinua strages quaQtmnque cruoris 
Praebeat et quantia epuleiitnr caedibua hydri, 
Liiique homines BOrtemque meam, pete nidera; notis 
Auttimni te redde plagis, qua yergit m Aiiatroin 
Signifer; aeativo sedes Ticina Leoni Sti5 

lam pridem gelidaeque vacant coufiaia LibrAe. 
Atque utinam per τοά^τά sequi conTexa liocTeti' 

Diva refert: 'Non ulteriiie bacchabere demais. 
lam poeiias tuiie iete daJiit, iam dehitus ultor 
Inininet, et, terraa qui niuic ipflumqiie iatigat 370 
Aetbera, non vili moriena condetur harena. 
lamque aderit Ueto promissua Honoriue ββρο 
Nec forti genitere miiior uec fratre oonisc», 
Qui siibiget Medos, qni caspide proteret ludos. 
Sub iuga ventiiri regee; calcabitur oeper ^75 

Pbasis equo pontemque pati cogetur Araxea, 
Tuque aimiil graTibus ferri religata catenis 
Espellere die debedlataeque draconum 
ToDsa comas imt) baratbri claudere reoessu. 
Tiim tellus commuiiis erk, tum liuute aullo 330 

Diiicemetur aeer; nec Tomere snlciis Bidaneo 
Findetur: sabitis mieasor gaudebii finstis. 
Rorabunt querceba ίατίβ; atagsaatia pafiaim 
Vma fluent oleique lacus; nec inTiruee tinctis 
Velleribna quaeretur honoa, sed aponte rubebimb 385 
Attonito paatore gregea pontumque per omnem 
Eidebunt virides gemmis uasceutibus algae'. 



22 CLAVDII CLAVDIANI 

IN RUFINUM LIBEK SECVNDVS. 
rtiCIPIT PRAEFATIO. 

(IV.) 

Pandite defensum reducea Helicona sorores, 

Pandite; promissis iam licefc ire choris: 
Nulla per Aonios hostilia bucina campos 

Canniiia mugitu deteriore vetat. 
Tu quoque aecuris piJsa formidine Delphis 

Floribus lutorem, Delie, cinge tuum. 
NnUiia Caatalios lafciees et praescia fati 

FlumiQa polluto barbams ore bibit. 

Alphcua late rubuit Siculumque per aequor 
Sanguineaa belli rettulit luida notaa 

Agnovitque hotos absens Aretbusa triumplios 
Et Geticam sensit teste cruore necem. 

IninenaiB, Stilicho, suceedant otia ciiris 

Et noatrae patiens corda remitte lyrae, 
Nec pudeat longos mterrupisae laborea 

Et tenuem Musis constituiaae moram. 
Fertiir et indomitus tandem poat proelia Mavors 

Lassa per Odrysiaa fimdere meinbra nivea 
Oblitusque eui poaita clementicir liasta 

Pieriis aures paeifieare modis. 

8 piomiesU] Birtius; ρβτηιϊβΒΪΒ. 



ί 



(V.) ΙΝ RVFINVM LIBER SECVNDVS. 

m RVFmvM 

LIBEa u. 



lam post edomitas Alpes defensaque regna 
Hesperiae merita compleKus aede parentem 
Auetior adieeto fiijgebat sidere iiniudus, 
lamque tuia, Stilielio, Eomana potentia curis 
Et reruni conmiiasua apex, tibi credita fratriiJii 5 

IJtraque maiestaa geminaeque esercitus aulae. 
Rufinus (neque enirn patiuntur aaeva quiftem 
Grimina pollutaeque negant areacere fauces) 
Infandia iterum terras accendere bellis 
Inchoat et solito paceni vexare tumiiltii. lo 

Haec etiam secum: 'Quanam ratione tuebor 
Spem vitae fragilem? qua tot depellere fluctus 
AVte queam? Premor lunc odiis, hinc milite cingor. 
Heu quid agam? non ai-ma mihi, non principis ullus 
Auxiliatur amor. Matiira pericula surgvmt 16 

Vndique et impoaiti radiant «ervicibus ensea. 
Quid reatat, niai CTOiicta novo confundere luctu 
Ineontesqiie meae populoa miacere rvdnae? 
Everso iuvat orbe mori; aolacia leto 
Exifcium eomnnme dabit nec territus ante 20 

Diacedam: cum luce simul linqueiida potestas'. 

Haec fatus, ventis veluti si freiia reaolvat 
Aeolus, abrupto gentes sie obice fiidit 
LasaTitque viam belliii et, ne qua maneret 
Imnuiiia regio, cladem divisit in orbem 2E 

Diaposuitque nefas. Alii per terga ferocia 
BanuTii aolidata ruunt espertaque remos 
FranguiLt atagna rotia; alii per Caspia claustra 
Armeniasque nives inopino tramite ducti 
InTadunt Orientis opes. lam pascua fuinaiit 30 

Cappadocuni Tolacnimque pareiis Argaeus equorum, 




Sf4 CLA.VDII CLAVDlANI 

lam rubet altus Halys nec se defendit iniquo 
Monte Cilix. Syriae tractas vastimtur amoeni 
AdauGtmnque choris et laeta plebe canorum 
Proterit imbelleiii sonipes hostilis Orontem. 36 

Hinc planctua Asiae; &etiois Europa catervis 
Ludibrin praedaeque datur frondentia ad uaque 
DaLmatiaB fiues: omnis quae mobile Ponti 
Aeqiior et Adriacas tellus interiacet undas 
Squalet inops pecuduin, nullia babitata colonia, 4o 
Instar anhelantia Libyae, quae torrida semper 
Bolibus humano Mescit niaiisuescere eultu. 
Thessalus ardet affer; retioet pastore fiigato 
Pelion; Ematliiag iflDis populatur aristas. 
Nam plaga Paimoniae miserandaqae moenia Tbraeum 
Aryaque Myaonim iam nulli flebiie damnuni, 46 

Sed cursus soUenmis erat campusque forori 
Expositus, sensuniquc maiis detraxerat usus. 
Ebeu quam breyibua perGulit ingentia fatis! 
Iroperium tanto quaesitum sangame, tanto 60 

Seiratum, quod mille ducfmi peperere Iftbores, 
Quod tantis Romana maniis contexuit aimis, 
Proditor umis inera angiisto lempore vertit. 

Vrbs etiam, magnae quae ducitar aemula Romae 
Et Calchedonias contra (^spectat harenaa, 65 

lam non finitimo Martis ten-oi-e movetur, 
Sed propius lucere faces et rauca sonare 
Comua vibratisqiie peti faatigia teliii 
Adspicit. Hi TigiH muTos BMione tiieri, 
Hi iunctis properant portus mtmite carinis. 6« 

Obsessa tamen ille fenis laetatur in «Ae 
Exultatque malis summaeque ex culmiiie turria 
Impia vicim cemit epectaciila campi; 
Vinctaa ire imnis, tiiBc m Tada prosima mei^gi 
Seiniiiecem, himc snbito percussniu vnhaere la^i 68 
Dum fugit, hnTtc aninraiii portis «fflare sv^ ipeis- 
Nec canos proilesaB ϊβηί pueriqae crnore 
Mtteraoa uadan sinus. Imneitsa vnlaptas 



(V.) ΙΝ RVFINVM LIBER BECVNDVS. 25 

Et risus plernmqiie aubit; dolor afficit tmus, 
Quod feriftt non ipse manu. Videt omma late 70 

Exceptis ineensa euia et criHiine tanto 
Lu3uriat carnmtjiie sibi noa abnuit hosfcem: 
lactabatque ultro, quod soli cestra paterent 
SermonumqTie foret Ticibus permissa poteetas. 
Egregii quotiene exisset foed^ria auctor, le 

Supatur Bociis, circumque annata clientum 
Agmina privatis ibant famulaiitia sigQis; 
Ipse inter medios, ne qnft de parte reliuqunt 
Barbariem, revocat fiilvas m pectora peiles 
Frenaque et inmatiee pharetras arcnsque sonoros eo 
Adsimulat meBtemqne palam proclamat amictu, 
Nec piidet Auaonios cnrms et mra reg^ntem 
Sumere deformes ritus vestemque Gretenim; 
Instgnemque habitum Lafjii matare coactae 
Maerent captivae peiuto iudice leges. 85 

Quie popiili tiun vnltue eratl q«a« nmrniura turtam! 
(NtHn ϊηΪΒβτϊβ ne flere quidem snt Jraure dolorem 
CoUoqmis impane lioet): 'Qnonam ueqii^ ferenme 
Exitiale iuguai? durae qius terminns nmqiiari] 
Sortis erit? quis noB fimeeto turbine reruni 90 

Aut tantis solvet lammis, quos barbftms illiiic, 
Hinc Rnfinue ngit, i]nibu& arr* iretaijKjne negetar? 
Magna qmdem per niim Iwee, sed maior obwrat 
Bttra tecta tmwM-. Tendem sucourre ra«Bti 
Heii patrifte, S*ilich.o! Diiectia faic pi^piera certe, »6 
Hic domiia, hic fialaJHJe primum geniaubMs omen, 
Hic. tibi felioes ereitit rega taedas. 
Vel soluB sperate Teni. Te praelia vbo 
Langueseent avidiqvie oaidet -deeieiitia ιηοιιβίη'. 

TalibuB niig6tmr tKecors Aurora piwjeiilis, ϊοο 

At Stilicho, Zepliyris ϊτβιιι primam briima remitti 
Et iuga Jiffiieis nudM-i coeptia pruime, 
Partibus Italniie tnta sub paoe relietie 
Ytraque ceetra muvens Phoebi proper»bat ad ογϊλβ, 
ββΙΙίοΒ diecretm Koaqne robom tnnnis 



Γ 



CLAVDII CLAVDIANI 

Amplezus. I^iimquam taatae dicione sab iina 

Convenere manus nee tot discrimina vocum: 

l\]iac Armeniae vibratis cnnibus alae 

Herbida colleetae facili velamiiia nodo; 

Inde truces flavo comitantur vertice Galli, ii 

Quos Bhodainis velox, Araria quos tardior ambit 

Et quos uascentes explorat gurgite Rbenus 

Quosque rigat retro pemicior unda Ganmnae, 

Oceani pleno quotiens impellitiir aestu. 

Mens eadem cunctis aniniique recentia ponunt u 

Vulnera; non odit victus victorve superbit. 

Et quamvis praesens tuiiior et civilia nuper 

Clasaica bellatrisque etiaimmnc ira caleret, 

In ducia eximii eonspiravere faYOrem. 

Haud aliter Serxen toto aimul orbe secutus is 

Narratur rapiusse vagos exercitus amnea 

Et telis umbrasse diem, cum claasibas iret 

Per scopulos tectumque pedes contemneret aequor. 

Vix Alpes egreasua erat nec iam ampliua errat 
Barbarus adventumque tiraens ae cogit in unam is 
Plamtiem tutoque includit pascaa gyro: 
Tum duplici fossa non exuperabile Tallum 
Asperat altemia sudibua murique iocata 
In apeciem caesia obtendit piaustra iuvencia. 

At procol exangius Rufikum perculit borror; IS 
Infeotae pallore genae; stetit ore gelato 
Incertus peteretne fagam, veniamije subaetus 
Posceret an fidos sese transferret iu hoates. 
Quid nune divitiae, quid fulvi vaata metalli 
Congeries, quid purpureia effulta colunmia u 

Atria prolataeve iuvant ad sidera moles? 
Audit iter nmneratque dies spatioque vianun 
Metitur Titam. Torquetur pace futura 
Nec recipit sonmos et saepe cubilibus amens 
Excutitur poenamque luit fonnidine poeuae. 14 

Sed redit in faciem scelemmque inmane resiunit 
Ingeniiaii aacraaque fores praedivitis aulae 



(V.) IN RVFISVM LIBER SECVNDVS. 27 

Intrat et Arcadiuin inixto terrore preeatur: 

'Per fratris regaie iubarj per facta parentis 
Aetherii floremque tiii te deprecor aevi, 145 

Eripe me gladiis; liceat Stiuchonis iniquaa 
Evitare miuas. In nostram Gallia caedein 
Coninrata venit. Quidquid rigat ultima Tethjs, 
Extremos ultra volitat gens si qua Britamios, 
Mota mihi. Tantia eapiend) credimur armis; 150 

Tot signia imuin petitur caput. Vnde cruoris 
iata sitia? GemiDuin caeli aibi vindieat axem 
Et iiulliiin vult esse parem. Sueeumbere poscit 
Cancta aibi: regit Itabajn Libyamque coercet; 
Hispania Galliaque iubet; non orbita solis, 155 

Νοη illum iiatura capit. Qaascumque paravit 
Hic AitgQstua opes et quas post bella recepit, 
Solus habet, poasessa semel nec reddere eurat. 
Scilicet ille quidem tranquilla pace fruatur; 
Noa premat obsidio. Quid Tkracam invadere temptat;? 
Deserat lllyricos finea; Eoa remittat lei 

Agmma; fratftniaa ex aequo dividat haataa 
Nec sceptri tantum fueris, sed militia heres. 
Quodsi dissinmlaa nostrae succurrere morti 
Nec prohibere paraa, Manes et sidera testor: IG6 

Haec cerris non sola cadet; miseebitur alter 
Sanguis; nec Stygias ferar incomitatua ad uudaa 
Nec mea secunis ridebit fimera victor!' 

Haec ubi, dictatur facimis misauaque repeute 
Qui ferat estortaa invito principe vocea. no 

Interea Stilicho iam laetior lioate propinqiio 
Nec multo spatii distantibus aequore Tallis 
Pugimndi cupidas accendit voce cohortes. 
Ameniia frons laeva datur; per cornua Gallos 
Dexteriora locat. Spiunis igneaeere frena, 175 

Palveria extolli nimboa lateque videres 
Burgere purpureia imdantes anguibut 



leo Tkrocam] eeripsi; parteo 




28 CLAVDII CLAVDIANi 

Serpentumque vago caelum saevire volatu- 
Implet Thesealiam ferri nitor, anbraqne docti 
Cornipedis teneroque anmis reptatua Acliilli 181 

Et nemus Oetaeum radiat, Clamore nivalis 
Ossa tonat pulaoque fragor gemmatnr Olympo. 
Intiuiniit virtus et lucis prodigus arsit 
Impetus; haud illos rupes, haud alta Tetarent 
PlumiTia: pmecipiti stinTisseiit omnia cursu. ιβί 

Si tunc Jiis anirais acies cotlata faiseet, 
Prodita ϋοη tantas Tidieaet Graecia caedes, 
Oppida semoto Pelopeia Marte vigerent, 
Starent Arcadiae, starent Laoedaemonis arces; 
Non mare fiuuaaset gemiaTiiii flagrante Coriutho ΐβ( 
Nee fera Cecropiae traaisaent Tinculm mati-es. 
Illa dies potuit uostrw iiupoiiere faxxa 
Cladibiis et sceleria cansas anierre fiituri. 
Livida pro quantimi rapuit Fortuna triumphnm! 
biter equos interque tubas maodata feruiitur ibe 

Regia et armati veiiiunt ductoris ad aiires. 

Obstupuit; simul ira vimin, aiiiiul obniit iugeiis 
Maeror et ignaTO tantum licuisse DooeDti 
Miratur. Dubios anceps seBtentia νοίτϋ 
Eventus: peragat pugiias an fortja coepte soc 

Deserat? IlljTicis ardet succtirrere danmis: 
Praec^is obstare timet. Reverentia frangit 
Virtutis stimulos: hinc pTiblica oommoda euadent, 
Hinc metus iuvidiRe. Taudem indi^iatus ad astra 
Extollit palmas et ab imo pectore fatar: iO( 

'Numma ilomams oecdum satiatia niinis, 
Si iuyat imperium peiiitus de stii-po revrili, 
Yuo si placuit deleni s&ecula lapsu, 
Si piget humajii generie: prenimpat in Rrra 
Libertaa εθτΐπβ raaris τ«1 Umite iusto 2U 

Devius errantea PhaeUon confandat habeoas. 
Cur per BHlmnm geritur? Procambere munduia 
Hoc auctore pudet. Mediis revocamiu- ab ai-mis 
(Pro dolor]) et strictos deponere ei^inur enses. 



(V-) ΙΝ HVFDJVM LIBER SECVNDVS. 



Η Vo8, arsutae urbes peritiiraque moenia, testor; 21 
Η Cedo equidem et miseram permitto citsibua orbem. 
Β Flectite signa, duces. Redeat, iaio miles Eous. 
Β Parendum est. Taceajit Htiii. Prohibete sagittas. 
Η Pareite contigiio — Rufinus praecipit! -^ bosti.' 
Η His dictis onmes uua fremuere mauipli 22 

■ Quantuin non Italo percussa Ceraunia ilactu, 
QQaBtum nott madidis elisa tonitma Cauris, 
Seeernique negant ereptaqne proelia posctml^ 
Insignenique ducem popnltis defendit uterque 
I Et sibi qiiiaque trahit. Magno certstur amore, ia 
Β Altenuunque £dem uon inlaudata Iscessit 
W Seditio talique simul clamore qaeruntur: 
" 'Quis Tnihi nudatos enses, qiiia tela lacertis 

Excutit et solvi carvatos imiierat arcus? 
Quisnam audet stricto leges imponere ferro? 23 

Iuflammata aemel nescit mitescere virtus. 
lam mihi barbaricos Bitiectia pila cnioree 
Sponte volant oltroque mauus macrone fnrenti 
Ducitar et siccum gladiom vagina recusat. 
Non patiar. Sempeme Qeus discordia xioatra 23 

Proderit? En iterum belli eivilia imago! 
Quid consangiiineas aciea, quid dividis olim 
Concordes aquilas? Nor diasoeiabile corpus 
ConiuBetumque smnua. Te qua libet ire aequemur. 
Te vel Hyperboreo danmatam aidere Thyleii, ai 

Te vel ad inceoeaa Libjae comitabor barenaa. 
Indorum si stagna petas Rubrique receBsus 
Litoria, auriiieruni veniam poturua Hjdaspeii; 
Si calcare Tiotnm aeeretaque noecere Nili 

INaacentis iubeas, muadujii post terga relmquam; 241 
Et quociuiiquii loco 8tilJcho teatoria figat, 
Haec patria eat.' 
Dui inde Tetat: 'Desiatite, quaeso, 
Atque aTidam diflerte manum. Cadat iate minacia 
Invidiae cumulus. Non eat victoria tanti, 
Vt Tidear viciase mihi. Vos fide ioTraitiis aai 



30 CLAVDTI CLAVDIANI 

Ite, mei quondiiin socii.' Nec plura locutns 

Mexit iter: vacuo qualis discedit liiatu 

InLpatiens remeare leo, quera plurima cuspis 

Et paBtorales pepulenmt igne catervae, 

Lnclinatqiie iubas demisaaque limmia yelat 255 

Et trepidaa maesto riinattir munnure ailvaa. 

Vt sese legio vidit disiimcta reLLnqm, 
Ingentem tollit gemitum galeasque solutia 
Vmectat lacrimis preesamque moranfda Tocem 
Thoracum validos pulsant suHpiria nexus: 260 

'Tradimiir, heu, tantiunque sequi prohibemur amoremt' 
Exclaiiiaiit. 'Spermsne tuas, dux optime, dextras, 
Quas tibi victrices totiens Bellona probavit? 
Noa adeo viles? adeo felicior axia 
Hesperius, meruit qui te rectore teneri? 2β5 

Quid nobia patriam, qiiid cara reviaere taudem 
Pignora dilectosve iuvat colutsse penates? 
Te aiue diilee nihil. lam formidata tyranni 
Tempestas subeimda mihi, qui forte nefandas 
Glam parat inaidias, qui noa aut turpibus Hunia 270 
Aut impacatia famulos praebebit AJanis; 
Quamquam noji adeo robur defecerit omne 
Tantaye geatandi fuerit penuria ferri. 
Tu, lieet occiduo maneas sub cardine caeli, 
Tu mibi dus aemper, Stilicbo, nostramque vel abaena 276 
Experiere fidem. Dabitur tibi debita pridem 
Vietima: promissis longe placabere sacris.' 

Tristior Haemoniia miles digresaua ab oris 
Tangebat Macetoin fmeB murosque aubibat, 
Thessaloiiica, tuoa. Sensu dolor haerefc iii alto 280 
Abditus et tacitaa vindictae praestruit iras, 
Spectaturque favens odiis locus aptaque leto 
Tempora. Nec quiaquam tanta de pube repertus, 
Proderet incautia qui corda minaiitia verbis. 
Quae non poateritaa, quae non mirabitiu• aetas 286 



S70 Clam] scripsi; 



(V.) IN RVFINVM LIBER SECVNDVS. 31 

Tanfei consiliuin vulgi potuisse taceri 

Aut facinus tam grande tegi mentisquG caiorem 

Kon sermone viae, dou inter poeula rumpi? 

Aequalis tantam tenuit constantia turbain 

Et fuit aFcaniiin populo. Percurritur Haemus, 390 

Deseritur Rhodope Thraciimque per ardua teudiuit, 

Donec ad Herculei perreutiun noniims urbem. 

Vt cessisae dueem, propius Tenisse coliortes 
Cognita Riifiiio, magna cervice triiunphat 
Omnia tuta ratus aceptnimque capessere fervet 295 
Et conitiratoa hortator voce clientes: 
'Vicimiis, expulimus, facilis iam copia regni. 
Nullns ab hoste timor. Quis eitini, quem poscero solum 
Horruit, hmiG taato munitum milite Tincat? 
Quis ferat arraatimi, quem non snperavit inermem? 300 
I nunc, esitium nobis meditare remofcus 
lacaesuni, Stilicho, dum nos longisaima tellus 
Dividat et mediis Nereus interatrepat undia. 
Alpinas transire tibi me sospite rupes 
Haud dabitur. laculis illmc me figere tempta. 306 
Qnaere feros enaem, qui uostra ad moenia tendi 
Poasit ab Italia. ίίοη te documenta prionmi, 
Non exempla vetant? quisnam conatus adire 
Haa iactat vitasse luanus? Qetrusimus orbe 
Τθ medio tantisque aimul apoliavinma anmB. 310 

Nunc epulis tempua, socii, manc larga parare 
Mimera donandumque novis legionibus auriun! 
OpportuQa meia oritur lux crastina votis. 
Quod nolit rex ipae velit iubeatque coactus 
In partem mihi regna dari. Contingat ia luio 315 
PriTati fugisae modiiin crimenque tyranni.' 

Talibus adclamat dictis infaine nocentuni 
Concilium, qui perpetuis crevere rapinia 
£t quos ima facit Rufiiio causa sodales: 
Inlicitum duxiaae nihil; fimesta tacere 3S0 

Nexiis amicitiae. lamiain conubia laeti 
DespondeQt alieua sibi fniatraque τϊοίββϊιιι 




32 CLAVDIl CLAVDIANI 

Promittimt, quae quisque petat, quas deroret urbeB. 

Coeperat humanoa alto sopire labores 
Nox gremio, aigraaque aopor difEiiderat alas, 3-26 

Ille (fiu curia animum stitnulfmtibus aegre 
Labitur in somnos. Toto vis corde quierat, 
Eece Tidet dims adludere protiimB umbraa, 
QTias dedit ipae neci; quaruta quae clarior ima 
Visa loqui: 'Prol surge toro. Quid plurima yolvia 330 
Anxiua? Haec requiem rebua fineaique labori 
Adlatura dies: oiuui iam plebe redibis 
Altior et laeti manibua portabere Tnlgi.' 
Haa canit ambages. Occulto fallitur itle 
Omine uec capitia sentit praesagia fisi. 344 

lam aummum radiia atringebat Lueifer Haemum 
Feetinanique rotam solito propetantior urget 
Tandem Rufini viaurua funera Titan; 
Desiluit atratia densaeque capaeia turbae 
Atria regi&co iussit splendere paratu 34q 

Exceptura dapes et, quod poat vota daretur, 
Xnscidpi propriis aunim fatale tigviris. 
Ipae ealutatum reducea poat proeKa tiirmaa 
^ιη regale tumeua et prmcipe oelsiur ibat 
Collaque femineo aolvebat mollia gestu 34β 

Imperii certua, tegeret ceu purpura dudum 
Corpus et ardentes ambirent tempora geniniau. 

Vrbia ab anj^ato tractu, qua vergit in Ausfcrmn, 
Planitiea viciim patet: nam cetera pontus 
Circuit exiguo diriirii se limite pasaua. SBO 

Hic ultrix aeiea omatu lucida Martia 
Explicuit cuiieos. Pedites in parte ainiatra 
Conaiatunt. Equites illinc poacentia cursiuii 
Ora reluetftntur pressia sedare lupatia; 
Hine alii aaevum cristato vertice uutant sea 

Et treinuloa Tuneris gaudent vibrare coloree, 
Quos operit formatque cbalyba; coniimcta per artom 
Flexiba inductia ammatur lajnina membria; 
Soiribilea nau: credee aimulacra moyeri 



[V.) ΙΝ RVFIKVM LIBER SECVNDVS. 3; 

Ferrea cognatoque viros spirare metaUo. 36i 

Par vestitus equis: ferrata froute minaiitur 
Ferratosque levant securi vulnerie armoa. 
Diviso stat quisque loeo. Metuenda voluptaa 
Cementi pulcherque timor, spirisque remisaia 
Mansuescmit varii vento cessante dracones. 36i 

Au^atus veneranda prior vesilla salutat, 
Rufinus sequitur, quo fallere cimcta solebat 
Callidus adfata, devotaque bracliia laudat; 
Nomine quemque voeat; natos patresque reversis 
Nuiitiat incoluines. ΐ]1ί dum plurima ficto 37f 

Certatim aenuone petiiat, estendere longoa 
Α tergo flexus insperatoque suprema 
Circuitu sociare parant; deereseere campus 
Ineipit, et clipeis in se redeimtia iuuctia 
Curvo paulatun sinuanfcur comua ductu 37f 

(Sic ligat innienaa viridea indagine saltus 
Venator; aic attonitoa ad litora pisces 
Aeqnoreua populator agit rarosque plaganiin 
Contrahit anfractua et liiaiites eolligit oras). 
Excludunt alios. Cingi se fervidua ille 38( 

Nesoit adhuc graviterque adprensa veste morautem 
Iscrepat Augustum: acandat sablime tribunal, 
Participem sceptri, sociiun declaret bonoris — 
Cum subito etringimt gladios; τοχ desuper ingens 
Infreiniiit: 'Nobis etiain, deterrime, nobia 3θί 

Speraati famalas imponere poase catenaa'? 
Vnde redi neacis? Patiame audire satellea, 
Qui legea aliia libertatemque redusi? 
Bia domitmii civile iiefas, bis rupiinus AJpes, 
Tot Π08 bella doeent nulli servire tyraiuio.' 390 

Deriguit. Spes nulla fugae; seges undiqiie ferri 
Circumfusa micat; dextra laevaque reviactus 
Haesit et enaiferae stupuit rumore corouae, 
Vt fera, qtiae nuper inontes amiait avitos 



893 rtunore] Jeepiits; muerone. 




34 CLAVDn CLAVDIANI 

Altonimque exul nemomio damnatur hareiiaG 895 

Mimeribua, commota niit; vir mm-nmre contra 
Hortatnr nixusque genu venabula tendit; 
Illa pavet atrepitua eiiiieosque erecta theatri 
Respicifc et tanti miratur sibila vulgi. 

Vnus per medios audendi pronior euse 400 

Prosilit exerto dictisque et viiliiere torvus 
Impetitr 'Hac Stilicho, quem iactas pellere, dextra 
Te ferit; hoc absens invadit viecera ferro.' 
Sic fatiir meritoque latus transverberat ietu. 

Felix iEa manus, talem quae prima cniorem 406 
Hauaerit et iessi poenam libaverit orbis! 
Mox onmes laniant hastis artusque fcrementes 
Dilacerant; imo tot corpore tela tepeseimt 
Et non infecto puduit mucrone reverti. 
Hi Tultus ayidos et adhuc spirantia velltmt 4io 

Ltimina, truncatos alii rapuere lacertos. 
Ampiatat ille pedes, umenmi quatit ille solutis 
Nexibua; Mc fraeti reaerat curvamina dorai; 
Hie iecur, bic cordis fibraa, hic pandit anbelaa 
Pulmonia latebras. Spatium non iiivenit ira 4i5 

Nec locus eet odiia, Consumpto fnaere vix fcum 
Deseritur sparaumque perit per tela cadaver. 
Sie mons Aoniua rubuit, oum Penthea ferrent 
Maenades aut aubito mutatum Actaeona coruu 
Traderet msania Lafconia visa Molossis. 420 

Crirmiibiiaue tuis credis, Fortima, mederi 
Et male donatum certas aequare faTorem 
Suppliciis? Vna tofc milia morte rependia. 
Eversis agedum Ruflmun divide terria. 
Da caput Odrysiia, truneuia moreantur Achivi, 4S6 

Quid reliqaia dabitur? nee singula membra peremptie 
Sufficiunt populia. 

Vaeuo plebs imdique muro 
lam seeiipa fluit; senibus non obstitit aetas 
VLTgiiiibuaTe pudor; viduae, quibus iile marifcos 
AbstnUt, oi'bataeque ruunt ad gaudia matres 480 



(V,) ΙΝ BVFINVM LIBER SECVNDVS. 

Iusuliantque alacres. Laeeros iuvat ire per artus 
Preasaque calcato vestigia sangmne tingui. 
Nec miiiu9 adsiduis flagrant eUdere saxis 
Prodigiale caput, quod iam de cuspide summa 
Nutabat aigaa redieus ad moema pompa. 4 

Dextera quin etiam ludo eonceasa vagatur 
Aera petens poenasque animi persoMt avari 
Terribili lucro vivosqHe imitata retentus 
Cogitur adductis digitos ijifiectere nervis. 

Desiuat elatia qiiiaquam coofidere rebus 4 

Instabilesque deos ac lubrica nimiina discat. 
Illa majiua, quae sceptra sibi gestanda parabat, 
Cuias ee totieus summisit ad oaciila aupplex 
Nobilitas, inhuinata diu miseroque revulsa 
Corpore feralem quaestvun poat fata reposcit. i 

Adspiciat quiaquia mmium sublata aecundia 
Colla gerit: triviis ealcandua apargitur ecce, 
Qiii sibi pyramidas, qni non cedcntia templis 
Omatura suos extruxit culmina maneg, 
£t qni Sidonio velari credidit ostro, 4 

Nudua pascit aves. lacet eii, qui possidet orbem, 
Exiguae telluTia inops et pulvere raro 
Per partes tegitur nusquam totienaque sepultua. 
Senaenmt convexa necem tellusque nefanduiQ 
Amolitur onus iam respirantibus astris. i 

Infemos gravat umbra laeiia, Pater Aeaeus horret 
Intrantemque etiam latratu Cerberas urget. 
Tunc animae, quas ille fero sub iure peremit, 
Circiuastaiit mgrique trabunt ad iudicis amam 
lufesto iremitii: veluti paatoris in ora 
Commotae glomerantur apes, qui duleia raptu 
Uella vehit, peimasque cient et spicula tetidQiit 
Et tenuia aaxi per propugnaeula cinctae 
Kimosam patriam dilectaque piunicis antra 
Defendunt pronoque favos esamiiie velant. 

Est locua infauatis quo eonciliantur in unum 
CocytoH Phlegethooque vadia-, inaoioeQijs \ι,\«ϊαρ» 



4β0 

46& 1 

m 



36 CLAVDII CLAVDIANl 

Alveus; liic volvit lacrimas, liic igne redundat. 

Turris per gemirLOS, flammis vicinior, aiimes 

Porrigitur solidoque rigens adamante sinistnim 470 

Proluit igne latus; dextro Cocytia findit 

Aequora triste gemens et iietu concita piaagit. 

Huc post emeritam mortalia saecula vitain 

Deveniunt. Ibi nulla manent discrimma fati, 

Niilliia honos vanoque exutum nomine regem 47s 

Proturbat plebeius egens. Quaesitor in alto 

CoDspicuus solio pertemptat crimina Minos 

Et iustis dirimit sonfces. Quos nolle fateri 

Viderit, ad rigidi tranBmittit verbera fratris. 

Nam iusta Rhadamantliya agit. Cum geata supemi 480 

CurricuH totoaqiie diu perspexerit actus, 

Exaequat damniara meritis et muta feranun 

Cogit vincla pati. Truculentos iogerit ursia 

Praedonesque lupis; fallaees vulpibus addit, 

At qiii deaidia semper Tinoque gravatus, 485 

Indulgeas Veneri, Yoluit torpescere luxu, 

Hune siiig immmdi piugues detrudit in artua. 

Qui iuato plua esae loquas arcanaque suevit 

Prodere, piacosaa fertur victurus in undas, 

Vt nimiam pensent aetema silentia vocem. 490 

QuoB ubi per variaa aimis ter mille flguras 

Egit, Letbaeo purgatos fliunine tandem 

Riirsas ad humanae revocat primordia formae. 

Tum quoque, dtun lites Stygiique negotia aolvit 
Dura fori veteresque reos es ordine quaerit, 496 

Rufinum procul ecce notat viauque severo 
Luatrat et es tmo coueussa sede profatm•: 

'Huc aupenmi labes, huc insatiabilis anri 
Proluviea pretioque nihil non auae parato, 
Quodque mihi summmn ae«lu8 est, huc improbe 
legum 500 

Venditor, Arctoi stinmlator perfide Martia! 
Cuius ob innumeraa atragea aiigTistua Avemi 
laui sinus et plena lassatur portitor alno. 



(V.) ΙΝ RVFINVM LIBER SECVKDVS. 



37 



Quid demeus mauifesta negas? En pectus inustae 
Defonnaiit maculae vitiiaque inoleyit imago 506 

Nec sese commisaa tegunfc. Genua omne dolonini 
In te ferre libet: dnbio tibi pendula rupes 
InmiDeat lapau, volucer te torqueat axis, 
Te refugi fallant latices atque ore natanti 
Arescat decepta aitis, dapibusque relictis BiO 

In tua mansurus migret praecordia vultur. 
Qnamquani onmea aEi, quos baec torinenta fatigant, 
Pars qnota sunt, Rufine, tuil Quid tale vel andax 
Fulmine Sahnoneua vel iingiia Tantalus egit 
Aut incoiisulto Tityos deliquit amore? 51B 

Cimctorum si facta simul iimgantur in unum, 
Praecedes numero. Cui tanta piacula quisquani 
Supplicio eonferre valet? quid denique dignum 
Omnibus iaveiLiam, Tincaiit ciim singula poenas? 
Tollite de mediis animarum dedecus imibria. 6-20 

Adapexisse sat est. Oculis iam parcite noatris 
Et Ditis purgate domoa. Agitate flagellis 
Trans Styga, trana Erebum, vacuo mandate baratbro 
In&a Titanimi tenebraa infraque recesaua 
Tartareos ipaumque Chaoa, qua noctia opacae 525 

Fundamenta latent; praeceps ibi meraus anhelet, 
Dum rotat aatra polua, feriunt dum litora venti.' 



626 ipBomqne] Sirtiits; QoBtmmque, 



DE BELLO GILDONICO 

LIBER I. 

(XV.) 

Bedditus imperiis Aiiatier subiectaque mrsus 
Alterius convexa poli. Rectore sub imo 
Conspirat geminas frenis comniimibiis orbia. 
Tii mnin im Europen Libjae. Concordia fratnmi 
Plena redit. Patriis solum qnod defuit armis, 
Tertius oecubuit nati virtute tyrannus. 
Horret adhuc animus manifestaque gaudia differt, 
Dum stupet et tanto cunctatur credere Yoto. 
Necdum Cinyphias exercitus attigit ora^: 
lam domitus &ildo. NiiUia vietoria nodis 
Ha«sit, non spatio terrae, non obice ponti. 
Congressura profugum captum vox nimtiafc una 
RmnorGmque sui praevenit latirea belli. 
Quo, precor, liaec effecta deo? Robusta vetusque 
Tempore tam parvo potuit dementia Tinei: 
Quem veaiens indixit hiems, ver pereulit Jiostem. 

EKitium iam Koma timens efc fessa negatia 
Prugibus ad rapidi limen tendebat Olympi 
Non solito Tultu nec qualia iura Britaniiis 
Dividit aut trepidos aimiinittit fascibus Indos. 
Vox temiis tardique gradua oeiiliqiie iacentes 
Interiua; fiigere genae; ieiuna lacertoa 
Hxedit macies. Vmeria vis sustinet aegris 
Squalenteiu clipeum; lasata oasside prodit 
Canitiem plenamque trahit rubiginis haatam. 
Atfcigit ut tandem caelum genibusque Tonantis 
Proeubuit, tales orditur maesta querellaa: 



(SV.) DE BELLO GILDONICO LIBEE PRIMVS. 39 

'Si mea mansuria meruenmt moenia uasci, 
luppiter, auguriia, ai stant iiimota Sibyllae 
Carmma, Tarpeiaa ai necdum respuia arces: 30 

AdTenio suppiex, non ut proculcet Araxen 
Consul OTans nostraeve premant pharetrata secures 
Suaa, nec ut Riibris aquilaa figamus harenis. 
Haec nobis, haee ante dabas; mmc pabula tantiun 
Roma precor. Miaerere tuae, pater optime, geiitJs, 3B 
Extremam defende famem. Satiavitnua iram 
Si qua ftut; lugenda Getia et flenda Suebia 
Hausimus; ipaa meos horreret Parthia caaus. 
Quid referam morbive luem tumuloave repletost 
Stragibus et crebras corrupto sidere mortes? 40 

Aut flnTiuni per fcecta Tagum sinmnisque minatimi 
CoUibua? Iiigentea vexi BiiiiuE.er9a carinas 
Kemoninjque aouoa et Pyrrbae saecula sensi. 

'Ei mibi, quo Latiae Tirea urbisque potestas 
Decidit! in qualeni paulatim fluximus umbram! 15 
Armato quondam populo patrumque vigebam 
Conciliia; domui terras urbesque revmxi 
Legibus: ad aolem victrix utrumque cucurri. 
Postquam iiira feros in ae commiinia Caesar 
Transtiilit et lapsi loores deauetaque priscis 60 

Artibus in gremiuia pacis aervile receasi, 
Tot mibi pro meritis Libyaio Nilunjque dedere, 
Tt "donmiani plebem bellatoremque aeiiatimi 
Classibus aestivis alerent geininoque viciasiin 
Litore diversi complerent horrea venti. 56 

Btabat certa salus: Mempbis si forte negasset, 
Peusabam Pharium Gaetulis messibus anaiiin, 
Frugiferaa certaro rates lateque videbam 
Punica Niliacis c.oneurrere carbasa velia. 
Cum subiit par Roma mibi divisaque aumpait 60 

Aequales Aurora togas, Aegyptia rura 
la partem ceaaere novae. Spes uiiica uobia 
It«stabat Libjae, quae vix aogreque fovebat; 
"lolo ducta lioto, Eumquam secura iuturi, 





40 CLAVDH CLAVDUS! 

Semper inops, ventique fidem poscebat et aimi. 

Hanc quoqae mmc Gildo rapuit sub fine cadentia 

Autunmi. Pavido metiimir caerula voto, 

Puppia si qua venit, ai quid fortasse potenti 

Vel pudor extorsit domino vel pra«da reliquit. 

Pascimur arbitrio Mauri nec debita reddi, 70 

Sed sua concedi iactat gaudetque diurnos 

Vt famulae praebere ciboa vitamque famemque 

Librat barbarico fastu TTilgique superbit 

Pletibua et tantae suapendit fata minae. 

Roiniileaa veiidit segetea et possidet arva 76 

Vulneribus quaesita meis. Ideone tot aniios 

Flebile cuin tumida bellimi Carfcbaguie gessi? 

Idcirco Toluit contempta luce reverti 

RegoluH? hoc danmis, genitor, Caimeiisibus emi? 

lucassimi totiens lituia navalibua arsit 80 

Hiapanuiii Siculumque fretum vastataque tellua 

Totque duees caesi mptaque emisaus ab Alpe 

Poenus et attonitae iam proximus Haniiibal urbi'? 

Scilieet ut domitis frueretur barbams Afria, 

Muro auatiiiiii Martem noctesque cnientaa sb 

Colliiia pro turre tuli? Gildonis ad usum 

Carthago ter victa niit? Hoc mille gementia 

Italiae clades impensaque aaecula belUa, ' 

Hoe Fabius fortisque mibi Marcellua agebant, 

Vt fiildo ciimularet opea? Haurire veneua 90 

Compulimus dinim Syphacem fractumque Metello 

TraKimua iomaiiein Marii auh vincla lugurtham, 

Et Niunidae Gildonis enmt? Pro funera tanta, 

Pro labor! in Bocebi regnuin sudavit uterque 

Seipio. Romano vicistis aanguine Mauri. oj 

Ille diu miles populus, qui praefait orbi, 

Qui trabeae et sceptra dabat, quem semper in arinis 

Horribilem gentea, placidum sensere subactae, 

NuBC mliononia ligens perfort misBrabile pacis 

Supplicivim milloque palam ciroamdatus hoste lOO 

Obsessi discriiDGii habet. Per singula letum 



(XV.) DE BELLO GILDONICO L3ER PEIMVS. 41 

Impendet momeiita mihi dubitandaque pauci 
Praeacribant alimenta dies. Heu prospera fata! 
Qiiid ιητίΐι septenos montea turbttiiiquG dediatia, 
Quae parvo uon possit ali? Felicior easem 106 

Angostis opibua; mallem toierare Sabinos 
Et Veios; brevior duxi securiua aevum. 
Ipaa nocet moles. Ytinam remeare liceret 
Ad veteres flnes et moenia pauperis Anci. 
Sufficerent Etrusca mihi Campauaque ciuta iio 

Et Qxiincti Curiique aeges, patriaeque peteiiti 
Rusticus inferret proprias dictatnr anstas. 

'Nunc quid agam? Libyam Gildo teuet, altera 
Niliun. 
Aat ego, quae terras umeris pontimiqiie atibegi, 
Deseror: emeritae iam praemia nulla senectae. 116 

Di, qiiibus iratia crevi, auccurrite tftiidem, 
Esorate patrem; tuque ο si aponte per alhun 
Vecta Palatiuis mutasti coUibus Idam 
Praelatoque laTaa Pbrygioa Aimone leonea, 
Matemis precibua natuin iam flecte, Cjbebe. 120 

Sin prohibent Parcae falsisque eluaa vetustas 
Auapiciis, alio saltem prosternite casu 
Et poenae mntate genua. Poraenna i-educat 
Tarquinios; renovet feralea Allia pugnaa; 
Me potiua saevi manibua permittite Pvrrhi, 125 

Me SenoDum fiiriis, Brenoi me reddite flammis. 
CiiDcta fame leviora tnihi.' 

Sic fata refusis 
Obticuit lacrimis. Mater Cjtherea parensque 
Flet Mavors sanctaeque memor Tritojiia Veatae, 
Nec Cybele aicco nee stabat lumine Iimo. I30 

Maerent indigetes et si quos Roma recepit 
A-ut dedit ipsa deos. Genitor iam corde remitti 
Coeperat et sacrum dextra sedare tumultum, 
Cnm procul insauis qnatiens iilnlatibus axem 



IM C^bebe] oybele. 



42 CLAVDII CLAVDIANI 

Έί coutusB gemis mediis adparet in astria 13 

Africa: rescissae vestes et spicea pasaiin 
Serta iaeeiit; lacero crmales vertice dentes 
Et fraetum pendebat ebur, talique superbas 
Ιηηιρϋ clamore fores: 

'Quid magne moraris 
luppiter avulso nexu pelagiqiie solutia 14 

Legibua iratiun popiilis mmittere fratrein? 
Mergi prima peto; vemant praenipta Pacbyno 
Aequora, laxatis subaidant Syrtibua urbes. 
Si mihi Gildonem nequeunt abducere fata, 
Me rape Gildoni. Felicior iUa perustae 14 

Pars Libyae, iiiraio quae se munita ealore 
Defendit tantique vacat secura tyraimi. 
Crescat zona rubens; mediua flagrantis Olympi 
Me quoque limes agat; melius deaerta iacebo 
Vomeris impatiens. Pulaia dominentur aristis 16 
Dipsades et sitiens attollat glaeba cerastas. 
Quid me temperies invit? quid mitior afitlier? 
GiMoni feeiinda fui. lam solis babenae 
Bia senas torquent hiemes, c«rvicibus ex quo 
Haeret triate iugum. Noatris iam luctibns ille 15 
Conaemiit regminique aibi tot vmdicat aimos. 
Atque utinam regnum! Privato iure fcenemur 
Ezigui apecie fimdi. Quod Nilus et Atlas 
Disaidet, occiduia quod Gadibus arida Barce 
Quodque Paraetonio secedit litore Tingi, le 

Hoc aibi transcripsit proprium. Pars tertia mundi 
Vniue praedonis ager. 

'Distantibua idem 
Inter se vitiis cmctua: quodcumque profimda 
Traxit avaritia, luxu peiore refimdit, 
Instat terribiHa , viyia, morientibua heres, 16 

Virginibus raptor, tbalamis obscaenus adulter. 
Nxilla qiiiea: oritiu• praeda cesaante libido, 



160 TingiJ pinguiB; gaages. 



(SV.) DE BELLO GILDONICO LIBER PRIMVS. 

Divitibusqae dies et nox metuenda maritis. 
Qaisqiija vel locuples pulchra vel coniuge iiotus, 
Criniiiie pulsatur falso; ai crimma desimt, 
Accitus conTiva perit. Mora nulla refiigit 
Artificem: varios sucoa spmiiasque requirit 
Serpenttun virides et adliuc ignota novercis 
Gramina. Si quiaquam vultu praeaentia damnet 
Liberiusve gemat, dapibus crudelia in ipsis 
Emicat ad nutuiii stricto muerone miniater. 
Fiius quisque toro tacita fonnidiae libat 
Camificea epiilas incertaque pocula pallens 
Haurit et intentos capiti circianispicit enses. 
Splendet Tartareo furialis mensa paratu 
Caede madens, atrox gladio, suapecta veneDO. 
Vt vmo calefacta Veaua, tum aaevior ardet 
Luxuries, mixtia redolens ungueDta coronis: 
Criiiitos inter famulos pubemque canoram 
Orbatas iubet ire nurus nuperque peremptis 
Adridere Tiria. Fhalarim tormentaque flammae 
Profuit et Siculi mugitus ferre iuvenci 
Quam talea audire cboroa. Nec damna pudoris 
Turpia aufficiunt: Mauris clarissima quaeqiie 
Fastidita datur. Media Carfcbagiiie ductae 
Barbara Sidoniae aubeimt conubia iuatres; 
Aethiopem nobia genermn, Nasamona maritiun 
' Ingerit; exterret cunabula discolor iiifaiia. 
Hia fretua sociia ipso iam prineipe maior 
Incodit; peditiun praeeummt agmina ionge; 
Circumdant eqmtum tiinnae regeaque clientes, 
Quos nostria ditat spoliia. Proturbat avita 
Quemque domo; veterea detrudit nire colonos. 
Exiliia disperaa feror. Numquaame reverti 
Faa erit errantesque solo iam reddere cives?' 
Iret adhuc ία verba dolor, ni luppiter alto 
Coepisaet solio (vocea adamaiite notabat 



44 CLAVDIi CLAVDIANI I 

Atropos et Lacliesia iungebat stamma dictis): 
'Nec te, Roma, diu uec te patiemur inultam, 
AMca. Communem prostemet Honorius hostem. S05 
Pergite aecurae. Vestruin vis nulla tenorem 
Separat et soli faiimlabitiir Atnca Romae.' 

" Dixit et adflayit Romam meliore iuventa. 
Continuo redit ille vigor serLiiqiie colorem 
Mutavere comae. Solidatam erista resurgens aio 

Erexit ■galeam clipeique recanduit orbia - 
Et levis excusaa micuit rubigine cornus. 

Vmentea iam noctis equos Letbaeaque Soimius 
Frena regens tacito Tolyebat sidera curni. 
Iftm duo divorum proceres, maiorque minorqne 216 
Tkeodosii, pacem laturi gentibus ibant, 
Qui lovis arcanoa monitiis mandataque ferrent 
Fratribus et geminis aancireiit foedera regnis: 
Sic cum praecipites artem vicere procellae 
Adsiduoque gemens undarum verbere nutat 220 

Descensura ratis, caeca sub nocte vocati 
Naufraga Ledaei auatentant vela Laconea. 
Circulus ut patuit Lunae, secuere meatua 
DiTersos: Italas aenior tendebat in oras; 
At pater, iatranteai Pontum qua Boaphorus artat, 226 
Areadii tbalamia urbique inlapaua Eoae. 
Quem aimulac vidit natua (nam clara nifcebat 
Cyntliia), permixto tremuenmt gaudia fletu 
Complexuque fovens, quos non speraverat, artua 
Ό mibi post Alpea nuiic primuin reddite, dixit, 2ao 
Vnde tuis optatus ades? da tangere dextram, 
Qua gentea cecidere ferae. Quis tale removit 
Praeaidium terria? Vfc te moi-talia pridem 
Implorant longeque piuni fortemque requirunt!' 

' Cui pater in talea nipit auapiria voces: 235 

'Hoc erat? in fratrea naedio diacordia Mauro 
Naaeitur et immdua germanaque dissidet auIaV 
Gildonisne salus tanti sit palma furorie? 
Scilicet egregiua morum magnoque tuendus 



(XV.) DB BELLO GiLDONICO LIBER PRIMVS. 45 



I'Et CTiiua meritie pietas in fratre recedatl 240 

Infirmo genitore, vide, civile calebat 
Diacidium; dubio stabant Romana sub ictu; 
Quia procTil Armenius ve! quis Maeotide ripa 
Rex ignotus agit, qui me noa iuTit eimtem 
Aimlio? Fovere Getae, venere Geloni. 94& 

Solua at hic non puppe data, uon milite missu 
Bubsedit fluitaiite fide. Si signa petisaet 
Obvia, detecto auinmissius hoste doleremr 
Kfistitit in speculia fati turbaque reducfcus 
Libravit gemiiLaB eventu iudice vires aso 

,Ad rerum mojnenta cliens seseque daturua 
Vietori; fortuna simul cum mente pependit. 
si non cupidis essem praereptus ab astris, 
Dxemplum sequerer Tulli laniandaque dumis 
Impia diversis aptarem membra quadrigia. 265 

Germani nuiic usque tm respoDsa colebat: 
En iterum calcat. Tali te credere moiistro 
Post patrem fratremque paraa? Sed magna repeiidit 
Inque tuam sortem numeroaas transtulit urbea! 
Ergo fas pretio cedet? mercede placebit 2θθ 

Proditio? Taceo, laeai quod transfuga fratris, 
Quod leTis iogemo. QuaiuTis discriiniiie summo 
Proditor adportet auapensa morte salutem: 
Numquam gratus erit. Daumamus luce reperta 
Ferfidiam nee nos patimur committere tali. 266 

Hoc genua emptori civea ciun moenibua offert, 
Hoc vendit patriam. Plerique in tempus abusi 
Mox odere tamen: tenuit aic Graia Philippus 
Oppida; Pellaeo libertas concidit auro. 
Romani aeelerum semper sprevere miiiiatros. 270 

Noxia poUicitum doniiiio niiacere veneua 
Pabriciua regi nudata fi-aude remisit, 
Infesto quem Marte petit, belluinque negavit 
"" fanjuli patrare nelas, ductosque Camillus 



141 Infinaol Bjrtjm,• 



■iW5?•. 



ί 



46 CLAVDn CLAVDIAlil 

Trans mumin pueros obsessae reddidit urbi. 275 

'Tradmitiir poenis alii, CDin proelia tollimt; 
Hic manet ut moyeat? Qaod respiodt alter in hostem^ 
Snscipis in fralreiu? Longi pro dedecus aevi! 
Cm placet, australes Gildo condonat habenas 
Tantaque mutatos seqmtnr proTincia. mores. 280 

Quaslibet ad partes aninms nutayerit anceps^ 
TransfaiLdit secmn Libyani reflwimque malignus 
Cominodat imperimiL Mauri fait Africa niiiiias.' 
Tollite Massylas fraades^ remoyete biliiigaes 
Insidias et yerba soli spirantia yiras. 285 

Ne consangumeis certetur cominmTis annis, 
Ne, precor. Haec trucibTis Thebis, haec digna Mycenis; 
In Maoros boc crimen eat. 

'Quid noster miquiun 
Molitur StiUcbo? quando non ille iabei^ti 
Paruit? An qmsqnam nobis deyinctior extat? 290 
Vt sileam yarios mecnm quos gesserit actus, 
Quae vidi post fata, loquar. Cum divus abirem^ 
Res incompositas (fateor) tmnidasqae reKqrd. 
Stringebat yetitos etianmimi exercitus enses 
Alpinis odiis^ altemaque iurgia yicti 295 

Victoresque dabant. Vix baec amentia nostris 
Excubiis, neduin puero rectore quiesset. 
Heu quantiun timui vobis, qrdd libera tanti 
Militis auderet moles, ciun patre remoto . . 
Ferveret iam laeta novis. Dissensus acerbus 300 

Et gravior consensus erat. Timc ipse patema 
Successit pietate mihi tenerumque rudeinque 
Fovit et in veros eduxit prmcipis annos^ 
Rufinumque tibi, quem tu tremuisse fateris, 
Depulit. Himc soluin memorem solumque fidelem 305 
Experior. Volrd si quid, dum vita maneret, 
Aut visus voluisse, gerit•, venerabiKs illi 
Ceu praesens numenque vocor. Si tanta recusas, 

299 patre remoto] scripsi; carcere moto, ceca remoto. 



(XV.) DE.BiiLI.O GILDOMICO LIBBR PBIMVS. 47 

At Boceri reverere faces, at respice iratris 
Conubium -pignusque meae regale Sereime. 310 

Debueras etiam fratemis obvius ii-e 
Hostibus, ille tuis. Quae geus, quia Rbenus et Hister 
Voa opibus ivmctoa conspirantesque tuliaaet? 
Bed tantum permitte, cadat. Nil poacimus ultra. 
Hle licet sese praetentis Syrtibus armet 316 

Oppoaitoque Atlante tegat, licet arva referta 
ABguibus et solia medios obiecerit aeatus: 
Νοτί consilium, novi StilicbOms in onmes 
Aequalem casus ammum: penetrabit hareQas, 
Inyeniet Tirtute Tiam.' 

Sic divus et inde 320 

Sic Datus: 'lussis, genjtor, parebitur ultro. 
Amplector praecepta libens, nec carior alter 
pognato Stilichone mihi. Commissa profanus 
DJe luafc; redeat iam tutior Africa frati-i.' 

Talia diun longo secum sernione retexuiit, 325 

Hes^eriam pervenit aviis caatumque cnbile 
Ingreditur, Tyrio quo faaus Hoiiorius ostro 
Carpebat teneroa Maria cum coniuge somuoa. 
Adsiatit capiti; timc aic per sonmia fatur: 

'Tautane devictoa tenuit fiducia Mauros, 330 

Care nepoa? Itenim post me eoniurat in arma 
Progenies vesana lubae belliimque reaumit 
Victoris cum atirpe aui? Firmuimie iacentem 
Oblifci Libyam nostro sudore receptam 
Rioraua babent? ausus Latio contendere Qildo 395 
Gerraard nec fata timet? Nune ire profecto, 
Nunc vellem notosque aenes oatendere Tultus; 
Noime meam fiigiet Maurua cum viderit iimbram? 
Quid diibitas? exurge toris, invade rebellem, 
Captivum mihi redde meum. Deaiate morari, 340 

Hoe generi fatale tuo: dum aanguis in orbe 
Noater erit, aemper pallebit regia Boccki. 
Inngantur spoliia Firmi Gildonia opima; 
"" ^rpfet gemJnoB Maunisia laurea ctutus; >" 




CLAVDH CLAVDIANI 



^t. awl 



Vna domus totiena ima de gente triampliet. 
Di bene quod tantis interlabentibus mmis 
Servati Firnmsque mihi fraterque nepoti.' 
Disit et adflatue vieino sole refugit. 

At iuueneni stimalis iimiarLibus aemula virtus 
Esacuit; iam puppe vehi, iam stagna secare 360 

Fervet et absentes iovadere cuspide Mauros. 
Tum iubet aeeiri socerum dextramque vocato 
Conserit et, quae sit potior sententia, quaerit: 

'Per aonmoa πιϊΗ, sancfce pater, iam saepe futura 
Panduntur nmltaeqiie eaimnt praeaagia noctes. 366 
Namque proeiil Libyeoa venatu eingere saltus 
Efc iuga rimari canibua Ga«tula videbar. 
Maerebat regio saevi vastata leonis 
Incursu; pecudum strages passimque iuvenci 
Semmecea et adfauc infecta mapalia tabo ' .seo 

Sparaaque aanguineia pastonini fiinera campia. 
Adgredior latebraa monatri inirumque relatu 
Conspicio: dilapsus honos, cerrice niinacea 
Defluxere iubae; fractos inglorius armos 
Supposuit servile gemens iniectaque Tincla 365 

Vnguibus et subitae collo aonuere catenae. 
Nunc etiam paribus secvim eertare tropaeia 
Hortator me cogit avua. Quonam usque remoti 
Ciinctamur? Decuit pridem complere biremea 
Et pelagi superare moraa. Transmittere primus 370 
Ipse paro; quaecumque meo gens barbara nuhi 
Sfcrmgitur, adveniat: Germania cimcta feratur 
Navibiis et socia comiteiitm• classe Sygambri. 
Fallida translatum iam sentiat Africa Rhemmi. 
An patiar tot probra sedena iuTenisqne relinquam 375 
Qiia« teiiiii rexique puer? Bis noater ad Alpes 
Alterius genitor defensuin regna cucurrit, 
Nos praedae facilea inaultandique iacemua?' 

Pinierat. Stilicho contra cui talia reddit: 
'Adveraine tubam prmceps dignabere Mauri? 380 

^uferet igDavua clari solacia leti, 



(Χν.) DE BELLO GILDONICU LIBEK PEIMVS, 49 

Te bellaiite mori? Decernet Honoriiis inde, 

Hinc Gildo? Prius astra Chaos miacebit Averno. 

ViQdictain mandasse sat eat; plna nomima horiOr 

QuauL tuus ensis aget. Miuuit praeseutia famain. 3S5 

Qui stetit aequatur campo, coUataqne nescit 

Maiestatem acies. Sed quod magis utile factu 

Atque hosti graviua {sensus adverte) docebo. 

Est illi patribus, sed non et moribus isdem 

Uascezel, ftigiens qui dira piacula fratris 390 

Spesque suaa vitamque tuo commisit asylo. 

Hunc ubi temptatis fruatra mact^re nequivit 

Iitsidiis, patrias in pignora coatulit iraa 

Et, quos ipse aiiiu parvos geataverat, una 

Occidit iuvenes inhuinataque corpora vulgo 396 

Dispulit et tumulo cognatas arcnit umbias 

Naturamque simul fratremque hommemque ci-uentus 

Esuit et tenuem eaesis invidit harenam. 

Hoc facinus refiigo damiiaTit aole Mycenas 

Averfcitque diem; aceleri aed reddidit Ati-eus 400 

Crimen et infandas excusat coniuge mensas. 

Hic odium, non poena fuit. Te perdita iura, 

Te pater iiltorera, te nudi pulvere manes, 

Te pietaa polluta rogat; ai fientibus aram 

Et propriiun miseria numen statuistis Athenae, 405 

Si Pandionias planctu traxere phalanges 

Inachides belloque rogos meruere maritis, 

Si maeato squalore comae lacrimisque senatum 

In Niiniidas pulaua solio eommovit Adherbal: 

Hunc quoque nuac Giido, taato quem ftmere inersit, 

Hunc doleat veniaae ducem seseque mijioreui 411 

Supplicibua aciat esae tms. Quem sede fiigavit, 

HuQC praeceps fiigiat, fregit quem clade, tremiscat 

Agnoscatque suum, trahitur diim victima, fi-atrem.' 

Haec ubi sedenint genero, notiasima Marti 4i5 
Robora, praecipuoa electa pube mauiploa 
Diaponit portiique rates iostauTat Etrusco. 
Herculeam auus Alcides loviamque cohortem 



50 CLAVDII CLAVDIANI 

Rex ducit superum, premitur nec aignifer iillo 
Pondere: festmant adeo- Tesilla moveri. 4s 

Nervius insequitur meritusque vocabula Felix 
. Dictaque ab Augusto legio nomenque probantes 
Invicti clipeoque animosi teste Leones. ^ 

Dictis ante tamen prmcepa confirmat itmOa 
Aggere conspieuus; stat circumfusa iuventus J2 

Nixa hastis pronasque ferox acconunodat auresi 

'Gildonem domitura manus, promissa miiiasque 
Tempus agi, Si quid pro me doluistis, ia armis 
Ostentate mihi; iusto magnoque trivunpho 
Civiles abolete notas; sciat orbis Eous 431 

Sitque palam Gallos causa, non robore vioci. 
Nec vos, barbariem quamvis coUegerit omnem, 
Terreat. Au Mfturi fremitiun raucosqiie repulsus 
Vmbonuni et vestros passuri conunmua ensea? 
NoE contra elipeis teetos gladiisque micautes 43; 

Ibitia: in solia longe fiducia telis. 
Exarmatus erit, cum miasile toraerit, hostis. 
Dextra movet iaculum, praetentat pallia laeva; 
Cetera audus eques. Sonipes ignarus habenae; 
Virga regit. Non ulla fides, non agminis ordo; 44C 
Arma oneri, faga praesidio. Conubia mille; 
Non illis generis nexus, uon pignora cm-a«r 
Sed numero languet pietas. Haee copia viilgi. 
Vmbratus dux ipse rosis et marcidua ibit 
Vnguentis crudusque cibo tifcubansque Lyaeo, 445 

Confectus aeuio, morbis stuprisque solutus. 
Excitet iucestos turmalis bucina somnos, 
Imploret citharas cajitatricesque cboreas 
Offensus stridore tubae discatque coaetus, 
Quas vigilat Veneri, castiis impendere noetea. 450 

'Nonne mori satius, vitae quam ferre pudorem? 
Nam quae iam regio restat, si dedita Maiiris 
Regibus Illyricis accesserit Africa damnia? 
lus Latiiun, qnod tiinc Meroe Rubroqne solebat 
Oceano cingi, Tyrrlieiia clauditur imda; 455 



(XV.) DB BELLO GILDONICO LIBEE PRIMVS. 51 

Et cui non Nilus, non intulit India metas, 
Romam iam finis erit Trinacria regni. 
Ite recepturi, praedo quem suatiilit, asem 
Ereptumque NotTim; caput insuperabile reriun 
Aut rnet^ in veatria aut stabit Roma lacertis. leo 

Tot mihi debetis populos, tot nira, tot nrhes 
Amissas: uuo Libyam defeiidite bello. 
Vestros imperimn remos et veatra sequatur 
Carbasa; despectas trans aequora ducite leges. 
Tertia iam eolito eervix mucrone rotetur 465 

Tandem funereis finem poaitura tyraimis.' 

Omiiia conTeniunt dicto fulvuaque Tonantis 
Anniger a liquida cuiictia spectantibus aethra 
Correptuin pedibua curvis imiexnit hydnun, 
Duinqiie reluctautem morau partitur obimco, 470 

Haesit in migue eaput; tnmcatua, decidit anguia. 
Uicet augiiriia alacres per aaxa citati 
TorrenteBque niunt; nec mons aut silva retardat: 
Pendula ceu parvis motarae bella colonis 
Ingenti clangore grues aeatiTa relinquunt 475 

Thracia, cum tepido permutant Strymona Nilo: 
Ordinibus variis per nubila tesitwr al«B 
Littera pennarumque aotis conaeribitur aer. 

Vt fluctua tetigere maris, timc acrior arsit 
Impetus; adripiunt iiaves ipsique rudentes 480 

Espediiiiit et vela legunt et comua summia 
Adaociaut malis; quatitur Tyrrhena timiiiltii 
Ora nec Alpheae capiiuit naTalia Piaae: 
Sic Agamemnoniam viudex ciun Graecia claasetn 
Solveret, mnumeris fervebat vocibua Aulia. 485 

Non illoa strepitua impendentiSqiie proceUae 
Bigna nec adventua dubii deterruit Auatri. 
Ύβΐϋΐβ' proclamaut 'socii, iam uellite funein. 
Per vada Giidouem quaravia adveraa petamus. 
Ad bellum noa trudat hiems per devia ponti. 490 

Quasaatis cupio tellurem figere roatria, 
Hbu nimium segiies, cauta qui merite uotatis, 



52 CL. CLATDIANI DE BEI.LO GILDONICO LIBEE PlilM, 

Si rerolanfc mergi, graditur si litore comix. 
Ora licet maculia adaperserit occiduua sol 
Lunaque coaceptis livescat turgida Cauris 496 

Et contusa vagoa iaeulentur aidera crines; 
Imbnbus umescaDt Haedi nimbosaque Tauruia 
Ducat Hyas totusque fretis descendat Orion: 
Certa fides caeli, sed maior Honorius auctor; 
liEus auspiciis mmensa per aequora miles, 600 

Non Plaustris Aretove regor. Contemne Booten, 
Navita, turbinibus msdiis permitte carinas. 
Si mihi tempestas Libyam ventique negabiuit, 
Angusti Fortuna dabit.' 

lain classis in altum 
Provehitur; dextra Ligures, Etruria laeva 505 

Linquitur et caecia vitatur Corsica saxis. 
Humauae specie plantae se magna figurat 
Insiila (Sardiniam veteres dixere coloni), 
Dives ager frugum, Poenoa Italoeve peteuti 
Opportima situ: quae pars vicinior Afris, 510 

Plana solo, ratibus cleraens; quae respicit Arcton, 
lomitia, scopulosa, procax subitisque sonora 
Flatibus; Insaaos infamafc navita montes. 
Hic hoTniiiiim pecudumque lues, si pestifer aer 
Baent et exelusia regaant Aquilombus Aiistri. 516 

Quos ubi luctatis procul efiFiigere carinia, 
Per diversa ruiint sinuosae litora terrae. 
Para adit antiqua ductos Carthagine Sulcoa; 
Partem Utoreo complectitur Olbia muro. 
Vrbs Libyam coutra Tyrio fimdata potenti E20 

Tenditur iu longum Caralis tenuemque per imdas '- ■ 
Obvia diinittit fracturum flamina eollein; 
Efficitur portus medium mare, tutaque ventis 
Omnibus ingenti manauesciuit atagna recessu. 
Hanc oiniii petiere manu proriaque reductis 625 

Suspensa Zephyros expectant classe faventes. 



1 




LIBEE PRIMVS. 
(XVIir.) 
Semifcros pai-tus metneDdaque pignora matri 
Mo^nibua et mediia auditum nocte luponim 
Munnur et attonito pecndes pastore lociitas 
Et lapidura duras liiemee nimboque miiiftceiii 
Sanguineo rubuisse lovem puteosque cruore 
Matatos visasque polo conciirrere liuias 
Et geminos soles mirari desiiiat orbis: 
Omnia ceaserunt eimucho eonsule moiistra. 
Heu terrae caeKque pudor! trabeata per urbes 
Osteatatur anus titulumque e£Femiimt anni. 
Paiidite pontifices Cumanae camiina vatis, 
Fulfnineoa soUera Etniria consulat ignes 
Iuiuersiiiaque uefas fibris exploret haruspex^ 
Qoae nova portendant superi. Nilusne meatu 
Devius et nostri temptat iam transfaga mundi 
8e Rubro miscere mari? ruptone Niphatt; 
Rarsum barbaricis Oriens vastabitur armia? 
An morbi ventura lues? an iiulla colono 
Responsura aegea? Quae tanfcas espiet iras 
Victima? qoo diras iugulo placabimus aras? 
Consule lustrandi fasces ipaoque litandum 
Prodigio; quodcumque parant hoc omine fata, 
Eutropius cervice luat. 

9ie omiiia nobis, 
Hoc regni, Fortima, tenea? Quaenam ista iocandi 
Baerititt? hiimanis qiiaDtum bacchabere rebus? 
Si tibi aervili placvdt foedarL• curulea 




54 CLAVDII CLlVDIAKI 

Crimine, procedat laxata compede conaul, 
Rupta Quirinales sumaut ergastula cinctus; 
Da saltem queineiuiLque virum. Discrimma quaedam 
Simt femulis splendorque suus, maculamque iniiioi-eui 
Condieioma habet, domino qui vixerit uno. 31 

Si pelagi fluetus, Libjae si diaeis harenaa, 
Eutropii numerabis eroa. Quot iura, quot ille 
Mutavit tabulas vel quanta voeabula vertit! 
Nudatus quotiens, medicmn dum coasulit emptor, 35 
Ne qua per occultiim lateat iactura dolorem! 
Onmes paenituit pretii venumque redibat, 
Dom vendi potuit. Postquam deforme cadaver 
Mansit et in rugas totus defluxit aniles, 
Iftin specie doni certatim limine pellunt 40 

Et foedum ignaris pruperaiit obtmdere munua. 
Tot tranalata iugis smnniiait coUa, vetuatura 
Servitium seniperque noviim, nec destitit umquaiin, 
Saepe tamen coepit. 

Cunabula prima crueiitia 
Debet suppliciis; rapitiir casfcrandus ab ipao ■ 46 

Vbere; auscipitnit matria poat viacera poenae. 
Advolat Armeniua certo mucrone recisos 
Edoctua mollire marea danmuque nefandum 
Aueturus pretium; fecimduin corporis ignem 
Sedibua exhaurit gemima imoque sub ictu 50 

Eripit officiuin patria nomenque mariti. 
Ambiguus vitae iaciiit, penitusque aupremum 
In cerebrum secti traxerunt Mgora nerri, 
Laudemuane manum, quae vires abstulifc hoati, 
An potiua fafco causam tribuisae queramui•? 65 

Profiierat mansisae virum; felicior extat 
Opprobrio; aerviret adhuc, ai fortior eaaet. 

Inde per Asayriae trahitur coinmercia ripae, 
Hinc fora veiialis Galata duetore frequentat 
Permutatque domoa varias; quis Domina posait 60 
Tanta sequi? Miles atabuli Ptolomaeus in illis 
Jfotior; hic iongo lasaatua paelicia uau 



{XVIU.) IN EYTEOPIYM LIBER PfilMVS. 55 

Donat Arintliaeo; neque enim iam dignua haberi 

Nec maturus emi. Cum fastiditus abiret, 

Qiiam gemuit, quanto planxit divortia luctu! 65 

'Haec erat, heu, Ptolomaee, fldes? hoc profuit aetas 

Id gremio consumpta tuo lectuaque iugalis 

Et ducti totiens inter praesaepia aomni'? 

Libertas promissa perit? Vidaunme relinquis 

Eutropium tantasque premunt oblivia noctes, vo 

Crudelis? Generis pro aors durissima noatri! 

Femina, ciim senuit, retinet connbia partu, 

Vxoriaque decus matris reverentia pensat. 

Nos Lucina fugit, iiee pignore nitiiQur ullo. 

CiUQ forma dilapsus amor; defloruit oris 75 

Gratia: qua iniseri scapulas tutabimiir atte? 

Qua placeam ratione senex?' 

Sic fatus acutmn 
Adgreditur lenonis opus, nec segnis ad artem 
Mens erat offieiique capax omnesque pudoris 
Hauserat insidias. Custodia nulla tuendo sd 

Fida toro; nulli poterant excludere vectes: 
Ille vel aerata Danaen ia turre latenteni 
EKceret. Fletns domini fingebat amantis 
Indomitaaque mom, pretio lenibat avaras 
LasdTasquo iocie; nnii blandior ullus euntis ss 

Ancillae tetigisae latos ieviteique reductia 
Vestibus oeculto crimen mandasse susuito 
Nec furtia quaesisse locum nec fraude reperta 
Cautior eluai fremitus vitare mariti, 
Haud aliter iiiTenum iiamniia Ephyreia Lais 90 

Ε gemino ditata mari; cum serta refudit 
Canities, iam turba procax noetisque recidit 
Ambitua et raro pulsatur iaiiua tactu 
Seque reformidat speeulo danLnaQte senectus; 
Stat tamen atque alias succiiigit lena tniniatraB 95 
Dilectumque diu quamvis lougaeva lupanar 
Circnit et retinent morea, quod perdidit aetas. 

Hinc honor Entropio; camqae omiiibns unica rirtus 



56 CLAVDU CLAVDIANI 

Esset in euinichis thalamos servare pudicos, 
Solus adulteriis creTifc. Nec verbera tergo 
Ceasavere tamen, quotiens decepta libido 
Irati ealuiaset eri, frustraque rogantem 
lactantemque auos tot iam per lustra labores 
Dotalem geuero uutritoremque puellae 
Tradidit. Eous rector consulque futums 
Pectebat dominae crines et saepe lavanti 
Nudus in argento lympbam gestabat alimmae. 
Et cuin se rapido fessam proieeerat aeatu, 
Patriciua roseis pavouum Tentilat alis. 

lamque aevo laxata cutia, aulcisque geuarum 
Corruerat pasaa faciea rugosior uva: 
Flava minus presao finduntur vomere nira, 
Nec vento sic vela tremunt. Miserabile tiirpea 
Exedere caput tineae; deserta patebant 
Interralla comae: qualis sitientibus arvia 
Arida ieiuiiae aeges iaterluc«t aristae 
Vel qualia gelidis pluma labente pruinia 
Arboris inmoritur tnmco bmnialas hirundo, 
Scilieet ut trabeis iniuria cresceret olim, 
Has in fronte notas, lioe dedecus addidit oris 
Lijxuriae Fortuna suae, cuni*pallida nudis 
Oasibus horrorem dommis praeberet imago 
Decolor et macies occiirsu laederet onmes, 
Aut pueria latura metus aut ta«dia menais 
Aut crimen famulis aut procedentibua omen, 
Et nihil exhausto eaperent in atipite lucri. 
Sternere. quippe toroa vel caedere ligaa culiaae 
Membra negant; auruiD, vestes, arcana tueri 
Meiia infida vefcat; quis enim committere vellet 
Lenoni tbalamum? Taudem ceu funua acerbum 
Infaustamque suis trusere penatibus umbram. 
Coutemptu iam liber erat: sic pastor obesum 
Laete canem ferroque ligat pascitque reviiietuinj 
Dum validus aervare gregem vigiliqne rapacea 
Jjatrata terrere lupoa; cum tardior idem 



{STIII.) IN EVTliOPlVM LIBER PRIMVS. 



57 



lam scabie laceras deiecit sortUdua aurea, 
Solvit et exuto lucratur vinciila collo. 

Eat ubi despeetus nimius iuvat. Vndiqiie pulso 
Per cunctaa Kcuit fraudes impune vagari 
Et fatis aperire viam. Pro quiequia Olympi i40 

Summa tenes, tauto libuit mortaKa risu 
Vertere? Qui servi uon est admissus in iisunt, 
Suseipitur regnis, et quem privata mimatrtiin 
Dedignata domus, moderantem sustinet aula. 
Vt primuni vetulam texere palatia viilpemj ii6 

Quia non iDgemuit? qma non inrepere sacria 
Obsequiia doluit totiena venale cadaver? 
Ipsi quin etiam tali consorte fremebant 
Ii«gales famuli, qiiibus est inlustrior ordo 
Servitii, sociLimque diu sprevere auperbi. i60 

Cemite, quem Latiia poacant adjiectere fastis: 
Ciiius et eunuchoa pudiaitl Sed viiior ante 
Obscurae latuit pars iguotiaBima turbae, 
Donec Abimdaiiti furiia — qui rebus Eois 
Esitium primumque sibi prodiixit — ab imis 155 

Evectus thalamia summoa invasit honores. 
Quam bene dispositiim terria, ut dignus iniqui 
Fnictus consilii primis auctoribua instet. 
Sic multos fluyio vatea arente per annoa 
Hospitu qui caeso moniiit placare Tonantem, 160 

Inveiitaa prinius BuBiridis imbuit aras 
Et cecidit saeyi, quod dixerat, hostia sacri. 
Bic opifex taun tonnentorumque repertor, 
Qui hineata iiovo fabricaverat aera dolori, 
Primus inexpertum Siculo eogente tyrajmo 165 

Sensit opua dociiitque suum mugire iuvencuni. 
NuUiaa Eutropius, quaiu qui ae protulit, ante 
Direptas poasedit opea jiuUiunque priorem 
Perculit exilio sohimqiie boc rite peregit, 
Auctorem damiiare aimm. 

Postquam obsitua aevo 170 

dnr excelsam rerum sablatua iu arcem, 



58 CLAVDIl CLAVDIANI 

Quod nec vota pati nec fingere somnia poasunt, 
Vidit 8ub pedibus leges subiectaque colla 
Nobilium tantumque aibi permittere fata, 
Qui nihil optasset plus libertate mereri. 175 

latniam disaimulat dominoa alteque tumescimt 
Servilea animi. Procerum squalore repletus 
Carcer et eiulibus Meroe cainpique gemeacunt 
AetHopiun; poenis homiaum plaga personat ardeiis; 
Marmaricos claria Tiolatur caedibus Hamiiion. iso 

Asperiua nihil est bumili cum anrgit in altum: 
Cuneta ferit dum cuneta timet, deaaevit in omnes 
Vt ae posae putent, n<:e belua taetrior uUa 
Quam servi rabies in libera terga furentia; 
Agnoscit gemitiis et poenae parcere nescit, 185 

Quam subiit, dominique memor, quem verberat, odit. 
Adde, quod eunuchus nulla pietate movetur 
Nee generi natiave cavet. Clementia eunctia 
In similes, animoaque ligant conaortia damni;* 
late nec eunucMa placidua. 

Sed peius in aurum 190 
Aestuat; hoc mio fruitur suceisa libido. 
Qmd nervoa aecuiase iuvat? Via nulla cruentam 
Caatrat aTaritiam- Parvis exercita fiirtis 
Quae vaatare penmn neglectaque aueverat arcae 
Claustra remoliri, nune uberiore rapina 195 

Peccat in orbe manus. Quidquid se Tigria ab Haemo 
Dividit, boc certa proponit meree locanduin 
Institor imperii, caupo famosua honorum, 
Hic Asiam viUa pactus.regit; ille redemit 
Coniugia oniatii Syriam; dolet ille patema 200 

Bithynoa mufcasae domo. Subfixa pateuti 
Vestibulo pretiis diatiiiguit regula gentes: 
Tot GalatttO, tat Poiitus eat, tot Lydia nuiomis; 
Si Lyciam teiiuisae velis, tot millia ponas, 
Bi Phrygaa, adde; parum! Propriae solacia sorti ao5 
Comunmea vult ease notaa efc venditus ipse 
Veadere cuncta cupit. Certantum aaepe duorum 



(ΧνΠΙ.) ΙΝ EVTR0P1VM LIBEfi PEim'S. 59 

!Di7ersum suapendit ouus; cuin pondere iudex 
Tergit, et in geminaa nutat proTincia lanees. 

Non pudet heu, siiperi, populos Tenire aub hasta? 
Tendentia. certe pudeat. Quo iure sepulhiia au 

Mancipium tot regna tenet, tot distrahit urbes? 
PoUentem solio Croesum vietoria Cyri 
Fregit, ut euuuclio flueret Paetolus et Hermus? 
Attalue heredem voluit te, Koma, relinqni, 216 

Kestitit Antiochus pra«9cripto margine Tauri, 
Indomitos curru Servilius egit Isanros 
Et Pharos Augwsto iacuit vel Creta Metello, 
Ne non Eutropio quaestua numfiroaior esset? 
In mercem veniunt Cilices, ludaea, Sophene 220 

Romaiiusque labor Pompeiamque triumphi. 

Quo atruis hos a\iri cuinulos? quae pignora tantis 
Succedent opibua? Nubas ducasve licebit: 
Nuinquam mater eris, munquam pater; hoc tibi ferrum, 
Hoc uatura negat. Te grandibus India gemims, 22b 
Te foliis Arabes ditent, te vellere Serea: 
NuUus inopa adeo, nulluin sic urget egestas, 
Vt velit Eutropii fortimam et membra pacisci. 

lamque oblita sui nec sobria divitiis mens 
In ndseras leges homitiunique negotia ludit. 230 

ludicat eunucnus; quid iam de consule miror? 
Prodigium, quodcumque gerit. Quae pagina lites 
Sic actas memiuit? quibus umqcam saecula tems 
Eiinuclii videre fonun? Sed ne qua vacaret 
Pars iguoTTiinia neiz quid restaret inaTisum, 336 

Arma etiam violare parat portentaque monatria 
Aggerat et acciun petulans amentia certat. 
Enibuit Mavors ayersaque risit Euyo 
Dedecus Eouin, quotiens mteiita aagittia 
Et jjharetra fuigens anus esercetur Amazon 240 

Arbiter aut quotiens belli pacisque i-ecurrit 
Adloquiturque Getas. Gaudet cuiii viderit hoatis 
Et sentit iam deesae viros. Incecdia fumant, 
Uuris nuUa fides, aqualent populatibus agri 



60 CLAVDK CLAVDIAMI 

Et medio spes aola mari. Trana Phaain agTmtur 245 

CappadoCTini matres, gtabuiiaque abducta paternis 

Oaucasias captiva bibunt armeiita pruinas 

Et Scythicis mutant Argaei pabula sjlvis. 

Eitra Cimmeriaa, Tauronuii claustra, paludes 

Flos Syriae servit. Spoliis nec sufficit atrox 2S0 

Barbarus: in caedem vertunt lastidia praedae. 

Dle tamen (qiiid enim servum mollemque pudebit? 
Aut qvad in hoe poterit vultu flagrare ruboris?) 
Pro victore redit: peditum vexilla sequuntur 
Et turmae aimiles eTmuchommque mampli, 255 

Helleapontiacis legio dignisaima aignis. 
Obvius ire cUeiis defensoremque reveramn 
Complecti. Placet ipse sibi laxaaque laborat 
Diatendisse genaa fictuinque inflatiis aiibelafc, 
Pulvere respersus tineaa et solibus ora 3β0 

Pallidior, verbisque aonat plorabile quiddam 
Vltra nequitiam fraetis et proelia narrat 
Perque auam tremiila teatatur voce sororem: 
Defecisae yagas ad pnbHca commoda virea; 
Cedere livori aec suateiitare procellas 2β6 

IuTidia«; mergique fretia spiunantibus orat. 
Exoretque utinam! Diud talia fatur inephia, 
Deterget lacrimas atque inter siiigulft dicta 
Flebile suspirat: quabs venit arida aocrus 
Longinquam visiira nurum; τίχ lassa reaedit 270 

Et iam vina petit. 

Quid te, turpissime, bellis 
Inseria ant saevi pertemptas Pallada campi? 
Tu potea alterius studiis haerere Minervae 
Et telaa, non tela pati, tu stamina nosse, 
Tu segaes operum sollers urgere puellas 276 

Et niveam dominae pensis involTere lanam. 
Vel, ai sacra placent, babeas pro Marte Cybeben; 
Rauca Celaenaeos ad tympana diace furores. 
Cymbala lerre licet pechisque inlidere piuu 
Ingmais et i-eliquum Pbrygiis abacidere cnltris. 280 



\ 



] (XVUl) ΙΝ EVTROPIVM LIBEE PR1M\'S. 61 

Arma relinque viris. Greminam quin dividis aulam 
Conarisqiie pios odiis committere fi-ati-es! 
Te magis, ah. demens, veterem si respicis artem, 
Conciliare decet. 

Geatis pro talibua amium 
Flagitet Eutropiua, ne quid non poUnat nnus, 285 
Dux acies, iudex praetoria, tempora couaui! 

Nil adeo foedum, quod non exacta vetustas 
Ediderit longique labor commiserit aevi. 
Oedipodes matrem, natam duxiase Thyestes 
Cantatur, peperit fi-atres locasta marito 290 

Et Pelopea sibi. Thebas ac fiinem Troiae 
Tristis Ereclithei deplorat scaena theatri. 
in volucrem Tereua, Cadmus se vertit in anguem. 
8cylla uovos mirata canes. Hunc arbore iigit, 
Elevat huiic pluma, squamis hunc fabula vestit, S95 
Hunc solvit tiuvio. Niunquani spado consul in orbe 
Nec iudex ductorve fuit! Quodcumque virorum 
Est decus, eunuobi acelus est, Exempla creantur 
Quae socci superent riaus luctusque cothumi. 

Quam pulcher conapectua erat, cum tenderet artiia 
Esangues onerante toga eincfcuque gravatus 3αΐ 

Indutoque aenex obaeaeiiior iret in auro: 
Hmnani qiialia aimnlatov siinius oria, 
Quem puer adridens pretioso atamine Seruio 
Velavit nudasque nates ac terga reKquit, 305 

Ludibrium mensie; erecto pectore dives 
Ambulat et claro sese deformat amictu. 
Candida pollutoa eomitatuT curia fasces, 
Foreitan et dominua. Praebet miracula iictor 
Consule nobilior libertateraque daturus, 310 

Qaain necdam meniit. Scandit aublime tribuusl 
Atque inter proprias laiides Aegyptia iactat 
Somnia prostratosque caiiit; ae vate tjraimoB. 
Bcilicet in dubio vindes BelloDn pependit, 



62 CLAVDII CLAVDIANI 

Dum spado Tiresias enervafcusque Melampui 
Reptat ab extremo referena oracula Nilo. 

Obatrepuere aTiiim voces, exhorruit aimus 
Nomen, et insaniuii gemino proclamat ab ore 
Eunuchuiiique vetat fastis accedere lanus. 
Sumeret inlicitos etenim si femina fasces, 329 

Esset turpe minus. Medis levibusque Sabaeis 
Imperat hie seius, reginarumque sub armis 
Barbariae para magna iacet: gens nulla probatiu-, 
Eimuchi quae sceptra ferat. Tritonia, Phoebe, 
Terraj Cerea, Cybeie, Itmo, Latona coluntur; 325 

EΐlIιucL•i quae templa dei, quas Tidimus araa? 
Inde saeerdotea; baec intrat peotora Phoebus; 
hiae cammt Delphi; Troianam aola Mineryani 
Virginitaa Veatalis adit flammasqiie tuetar: 
Hi uullaa meriti vittas semperque profani. 330 

Naacitur ad fructum mulier prolemque fnturam: 
Hoe genus inventum eat ut serviat. Hercnlis arcti 
Concidit Hippolyte; Danai fiigere bipennem, 
Penfclieailea, tHam; claras Carthaginis arces 
Creditur et centum portia Babjlona superbam 335 
Femineus striixisse labor. Quid nobile gesait 
Eimucliua? quae bella tulit? quaa coudidit urbes? 
IUas praeterea rerum natura creavit, 
HoB feeere manus: seu prima Semiramis aatu 
AasyriJs mentita virum, ne vocis acutae 340 

Mollities levesve genae se prodere possent, 
Hos sibi coniunsit aimilea; seu Partliica ferro 
Lnxuriea vetuit nasci lauuginia umbram 
Servatoque diu pueriH flore eoegit 
Arte retardatam Veneri servire iuventam. 345 

Fama prius falso aimilia vanoque videri 
Fieta ioco; levior Tolitare per oppida rumor 
Riderique nefas: veluti nigrantibua alia 
Audiretur olor, corvo certante liguatria. 
Atque aliquis gravior raomm: 'ai talibua, inquit, 3B0 
Creditur et niioiis turgeut mendacia moustris, 



■ (XVIII.) m EVTEOPIVM LIBER PRIMVS 6; 

lam testudo volat, proferfc iam comua vultur; 
Prona petunt retro fluvii iuga; Gadibus ortuin 
Cannani texere diem; iam frugibua aptum 
Aequor et adsuetum silvia delphiua videbo; 35i 

lam cochleia honiiues iunctoa et quidquid inaue 
NOtrit ludaicis quae pingitur India velis'. 

Subicit et mistia salibus laseivior alter: 
'Miraris? nihil est, quod non in pectore magimin 
Concipit Eutropius. Semper noTa, grandia aemper 
Diligit et celeri degustat smgula sensu. 3Gi 

Nil timet a tergo; vigilantibuB undique euris 
Nocte dieque patet; leuis facilisque moveri 
SuppUcibiia mediaque tamen raollissiiiius ira 
Nil negat et sese vel non poscentibua ofFert; 36ύ 

Quod libet ingenio, subigit traditque fruendum; 
Quidquid amas, dabit illa manua; commuBiter oinni 
Pungitur ofBcio gaudetque potentia fleeti. 
Hoc quoque eonciliis peperit meritoque laborum, 
Accipit et trabeas argiitae praemia destrae'. 37Q 

Postquam vera fidea facimia vulgavit Eoiun 
Gentibus et Hoinae iam certius impulit aurea, 
'EQtropiumne etiam uoatra dignabimur ira? 
Hic quoque E,omam meruit para esse doloris?' 
Sic eiFata rapit caeli per inama cursum 376 

Diva potens unoque Padiun translapsa volatu 
'.'astra sm rectoris adit. Tuid forte decorus 
Cum Stilichone geuer pacem implorantibus ultro 
Gemiams responsa dabat, legesque Caucis 
Arduus et davia signabat iura Suebia, ugo 

His tribuit regea, hia obside foedera sancit 
lodicto; bellomm alios transcribit in iiaua, 
Militet ut noatris detonaa Sygambria aignis. 
Loeta subit Romam pietas et gaudia paene 
Movenmt lacrimas tautoqiie exultat ahimno: 3sr> 

Sic annenta suo iam defensante iuvenco 



64 CLAVDn CLATDIANI 

Celsius adsurgunt erectae comua matri, 

Sic iam terribilem stabulis donmiumque ferai-uai 

Crescere miratur genetiix Massyla leonem. 

Dimovit uebulam iuvenique adpaniit ingens. 89C 

Tnm sic orsa loqiii: 

'Quantiim te pnncipe poasiin, 
Non longinqua docent, doinitfj qnod Saxone Tethys 
Mitior aut fracto secura Britaimia Picto; 
Ante pedea humili Franco tristique Suebo 
Perfnior et noatnim video, Germaiiice, Rbenum. 390 
Sed quid agam? Discors Orieus felicibus actis 
Invidet atqiie alio Phoebi de eardine surgimt 
Crimina, ne toto eonspiret corpore regnuin. 
Gildonis taceo magDa cum laude receptam 
Perfidiam et fretos Eoo robore Mauros. 40C 

Qnae suscepta fames, quantum discriminis urbi, 
Ni tua vel soceri numquara non proyida virtus 
Australem Arctois pensasset frugibua animin. 
Invectae Rbodani Tiberina per ostia classes 
Cinyphiisque ferax Araris succeasit aristis. iot 

Teutouicua vomer Pyrenaeiqoe iuveiici 
Sudavere mihi; segetes mirantur Hiberas 
Horrea; nee Libyae sensenmt damna rebellis 
Iftin transalpina eonteuti messe Quirites. 
Ille quidem solvit mei-itas (sdt Tabraca) poenas, 41C 
Vt pereat quicumque tuis conflixerit aniiis. 

'Ecce repeQS iadem clades a partibus exit 
Terrorisque nimus, sed plus habitura pudoris 
Eutropius consul. Pridein tolerare fatemur 
Hoe geiiiis, Arsacio postquam se regia fastu 41f 

Siostulit et nostros comipit Parthia mores. 
Praefeeti sed adhuc gemmis vestique dabantur 
Custodes sacroque adhibere ailentia aomiio; 
Militia eunuchi uuraquam progresaa cubili, 
Non vita spondente fidem; sed inertia tutmn iU 

Mentis piguua erat. Secreta monilia servent, 
Omatas curent Tyrios: a fronte recedant 



(XVIIL) IN EVTROPIVM LIBER PRIMVS. 65 

&ηρθΓΪί. Tenero tractari pectore nescit 
?ublica maiestas. Numquam vel in aequore puppitn 
Vidinms eimuchi clavo parere niagistri, 425 

"Toa adeo spemi faciles? orbisque carina 

'ilior? Aviroram sane, quae talia ferre 
fiaudet, et adsuetas sceptris muliebribus urbes 
Poasideant; quid belliferam commimibiis urunt 
Ibaliain maculia nocitiiraque probra severia 430 

Amniiaceiit popuUs? Pcregrina piacula foiii 
Pellantiir longe Latio nec transeat AJpes 
Dedecua; in solia, quibus extitit, baereat arvis. 
^Bcribat Halys, scribat famae contemptor Orontes: 
Per te perque fcuos obteator Roma triiimpbos, 435 
Kesciat hoc Thybris, numquam poseentibus oliui 
Qui daie Dentatis amios Fabiisque sofebat. 
Martius emmchi repefcet suffiragia campus? 
Aemilios iater aervatoresque Camillos 
Eutropius? lain Chryaogonis tua, Brute, potestas 440 
Xarcissisque datur? Natos hoe dedere poenae 
Profuit et misero civem praeponere patri? 
'Hoc mihi lanieulo poaitis Etniria castris 
Quaesiit et taDtum fluyio Porseniia remotus? 
Hoc meniit vel ponte Cocles vel Muciua igne? 415 
Viaceribua fnzatra castum Lucretia femim 
Hersit et attonitum tranavit Cloelia Thybriin"? 
Eutropio fasces adservabantiir adempti 
Tarquiniis? Quemcuinque meae vesere cniiiles, 
Laxato veniat aociujii averaatua Avemo, 450 

Impenai sacria Decii prorumpite buatis 
Torqnatique tnicea animoaaque pauperis iunbra 
Fabricii tuque o, ei forte iiiferna piorum 
Ingera et Eljsias sciudia, Serrane, novales. 
Poeno Scipiadae, Poeno praeclare Lutati, 453 

Sicama Marcelle ferox, gens Claudia surgas 
Et Curii veteres; et, qui sub iure negasti 



46β suTgaa] Birtiws; surgat. 




66 CLAVDII CLATDIANI 

Vivere Caesareo, pai-vo procede sepulcro 
EutropiTini pasaure Cato; remeate tenebris, 
Agmina Erutorum CoiTinoniioque catervae. 
Eunuchi restros habitus, maiguia sumimt 
Ambigui Romana mares; rapuere tremendas 
Hannibali Pyrrhoque togas; flabella perosi 
Adspirant trabeis; iam non Timbraciila gestant 
Virginibus, Latias ausi vibrare aeciires! ■ 

'Linquite femmeas infelix turba latebras, 
Alter quos pepulit sexus nec suscipit alter, 
Exeeti Veneris stimulos efc vulnere caati 
(Mista duplex aetas; inter puerumque senemque 
Nil mediimi): falsi complete sedilia patres, 4 

Ite novi proceres infecimdoque aenatu 
Eutropium atipate ducem; celebrate tribunal 
Pro thalamia, verso iam discite more eurules, 
Non matrum pilenta sequi. 

'Ne prisca revolvam 
Neu nmnerem, quantis iniuria mille per amios 4 
8it retro ducibus, cjuanti foedabitur aevi 
Canitiea, unam subeant quot saecula ciilpam: 
Inter Arintbaei fastos et nomen erile 
Servua erit domiiioque suos aequalis honores 
Inseretl Heu aemper Ptolomaei uoxia mundo i 

Mancipia! En alio laedor graviore Pofcbino 
Et patioi• maius Pbaiio scelua. Ille cniorem 
Conaulis unius Pellaeis eaaibua liauait; 
Inqainat hic omnes, 

'Si ml privata movebimt, 
At tu piiucipibus, veatrae tu prospice causae 4 

Regaleaque averte notas. Himc accipit unum 
Aula magistratain : Tobis patribusque reeurrit 
Hic altemus houos. In erimeti euutibus aimis 
Parce, quater consull Contagia fascibus, oro, 
Defendas ignava tuia neu tradita libris 4 

Omina vestitusque meoa, quibus onuio, quod ambit 
Oceamis, dom\u, tanta caligiue mergi 



(XVm.) IN EVTROPIVM LIUER PRIMVS. 67 

Cftlcarique sinas, Nam quae iam bella geramiis 

Hollibus auspiciis? quae iam conubia prolem 

Vel fmgem latura segea? quid fertile terria, 495 

Quid plenujn sterili possit sub consnle aasci? 

"Eimuchi si iura dabunt legesque tenebunt, 

Ducant peusa viri mutatoque ordine reruni 

Vivat Amazonio couiusa licentia ritu. 

■Quid trahor ulterius? Stilicho, quid vbicere differs, 
■Dum certare pudet? nescis quod turpior hostis BOi 
Laetitia maiore cadit? Piratica Magnum 
Erigit, mlustrat servilis laurea Crasaiun. 
Adnuis. Aguosco freiDituiii, quo palluit Eurus, 
<iuo Maiori Grildoque ruit. Quid Martia eigna 505 
eollicitas? Non est iaculia haatisve petetidns: 
CoQScia auccumbeiit audito verbere terga, 
Tt Scytha post multos rediena exercifcus anuo.s, 
Cum sibi servilis pro finibus obvia piibea 
Jret et arcerat dominoa tellure revereos, 610 

&rmatsin ostenais aciem fudere flagellis: 
UOtus ab inceptis ignobile reppulit horroi- 
ynlgus et addictiia sub verbere torpuit ensis'. 



m EVTROPIVM 
LIBEE SECVNDVS. PRAEFATIO. 
(XIX.) 
Qni modo sublimes reram flectebat ba])euas 

Patricius, rursimi verbera uota timet 
lEt solitos tardae passurus compedis orbes 

In dominos vanas Inget abisse miiiBs. 
Culmine deiectum vitae Fortima priori 

Iteddidit, insaiio iam satiata ioco. 
Bcindere Eunc alia meditatur ligna securi 
FaBcibus et tandem vapulat ipse auia. 




68 CLAVDII CLAVDUSI 

Ille citas consul poenaa ae consule solvit: 

Annus qui trabeas hic dedit eiilium. lo 

Infaustum populis in se quoque Tertitur omen; 

Saevit in auctorem prodigiosus honos. 
Abluto penitua reapirant nomine faati 

Maturamque luem aanior aula TOmit. 
Dissiinalaiit socii coniuratique recedunt, la 

Proctimbit pariter cum duce tota cohors; 
Non acie victi, non seditione coacti; 

Nec pereimt litu, quo periere, viri. 
Concidit exiguae dementia vulnere chartae; 

Confecit saevum Kttora Martis opus. 20 

MoUia femiaea detruditur arce tyrannus 

Et tlialamo pulsus perdidit imperium: 
Sie iuvenis nutante fide veterique reducta 

Paeliee defletam linquit amica domum. 
Canitiem raram largo iain pulvere turpat se 

Et lacrimis rugas implet anile gemens 
Suppliciterque pias hiuiiilia prostratus ad aras 

IVKtigat iratas voce tremente nurus. 
Imiimieri glomerantur eri sibi quisque petentes 

Mancipium solis utile suppliciis. 30 

QuamTis foedus enim mentemque obaeaenior ore, 

Ira facit pretium; poena meretur emi. 

Quas, spado, nttnc ten-as aut quem tranaibis in axem? 

Cingeria hinc odiia, inde recessit-anior. 
Vtraque te gemiiio sub sidere regia damnat: 35 

Hesperius numquam, iam nec Eous eris. 
Miror cur, aliis qui pandere fata aolebas, 

Ad propriaiti cladem caeca Sibylla taeea. 
lam tibi nulia videt fallax insomBia Nilus; 

PerTigilant vates iaiu, miseraiide, tui. io 



(SrS.) IN EVTROPIVM LIBEE SECVNDVS. 

Quid soror? audebit tecum conscendere pnppim 

Et veniet longmn per mare fida comes? 
Ab fortasse toros eunnchi pauperis odit 

Et te nunc mopeni divea amare negat? 
Euimchi iugulmn primus secmase fateris. 

Sed tameii exeniplo non feriere tuo. 
Vive pudor fatis. En quera tremuere tot urbes, 

En coius populi sustinuere iugum! 
Direptas quid plangis opes, quas natus habebit? 

Non aliter poteras principis esse pater. 
Improbe, quid pulsas muliebribus aatra querellis, 

Quod tibi sub Cjpri lifcore parta quies? 
Omnia barbarico per te eoncussa tumultu. 

Crede mibi, terra tntius aequor erit. 

T ftm non Armenios iaculis terrebis et arcu, 

Per campos Tolucrem. non agitabis eqoiun; 
Dilecto camit Byzantiua ore aenatua; 

Curia consiliis aestuat orba tuis: 
Emeritam suspende togam, suspende pharetram; 

Ad Yeneria partes ingeniumque redi. 
Non bene Gradivo lenonia dextera seirit. 

Suscipiet famultun te Cytherea libens, 
Insula laeta eboris, blandomm mater Amonim, 

Niilla pudicitiae cura; placere poteet. 
Prospectant Papbiae celsa de nipe puellau 

Sollicitae, salTam diun ferat imda ratem. 
Sed vereor, teneant ne te Tritones in alto 

LaBciras doctum fallere Nereidas, 
Aut idem cupiant pelago te mergere veuti, 

Gildonia nuper qui teDiiere fugam. 
Inclita captivo raemoratur Tabraca Mauro, 

Naufragio Cypnis sit memnranda tiio. 
Vecturuin moriens frustra delphina vocabis; 

Ad terram aoloa deyebit illc υϊγοβ. 
Qmsquia adhuc similia euiiTichiis tendit in actus, 

Reapideiis Cj7>rura desinat esae ^ΰ}„ 




CLAVDII CLAVDIANI 



IN EVTBOPIVM 

LIBEB SECVNDVS. 
(SX.) 
Mygdonii cineres et si quid restat Eoi, 
Quod pereat, regni: certe Jion augure falso 
Prodigii patuere nunae, fnistraque peraeto 
Vulnere monatriferi praesagia diacitis amii. 
Cautior ante tameii Tiolentuin navita Caurum 
Prospicit et tiimidae snbducit vela procellae. 
Quid iuvat errorem mersa iam puppe fateri? 
Quid lacrimae delicta levaiit? Stant omina vestri 
Consulia: iniriotis haesere piacula fatis. 
Tunc decuit sentire nefas, tunc ire recentes 
Detersum maculas. Veteri post obruta morbo 
Corpora Paeonias nequiquam admoveris herbas. 
ΛΊοβΓβ poasessis alte auffusa medullis 
NoQ leviore manu, ferro sanantur et igni, 
Ne noceat fnistra mox eruptura cicatrix. 
Ad vivum penetrant flammae, quo fiinditus umor 
Defluat et vacuis corrupto aanguine venia 
Areacat fona ipae mali; truneatur et artua, 
Vt liceat reliquia sectinmi degere meiQbria, 
At voa egregie purgatani credjtia aulam, 
Eutropiiitn ai Cyprua habet yindictaque mimdi 
Semivir exul erit. Qui vos lustrare valebit 
Oceanua? tanhim faeinus quae diluet aetaa? 

Induerat necdiuii trabeas: miigitns ab axe 
Redditus infemo, rabiea areana cavfimas 
Vibrat et altenio confliguDt culmiua lapau. 
Bacchatua per operta tremor Calcliedona movit 
Pronus efc in geminaa nutavit Boaphonis iirbes. 
Coneurrere freti fauces, radice revulsa 
Vitant iaatabilem rursum Symplegada naEtae. 
Scilieet haec Stjgiae praemitttmt signa sorores 
JSt sibi iam tradi populoa boc cousule gaudent. 



(SX.) ΓΝ EVTROPnTa LIBER SECVNDVS. 71 

Mox oritur diversa luea: hiue Mulciber ignes 
Sparserat, hmc victa proriiperat obice Nereus; 
Haec flagi'ant, haec teeta natant. Quam, numina, poeuam 
Serratis sceleri, cuiiia tot cladibus omen ss 

Constitit? Ineiimbas utinam, Neptime, tridenti 
Pollutranque eolum toto cum crimine mergas. 
Tuam pro nmniio Ftti-iia coucediiiius urbem. 

Vtque semel patuit monstris iter, onmia tempus 4o 
Nacta suum properant: nasci tiun decolor imber 
InfeEtumque novi vultus et dissona partu 
eemiua, ttun lapidum fletua armentaque vulgo 
Ausa loqui mediisque ferae se credere muris; 
Tum vatea sine more rapi lympbataque passim 45 
Pectora terrifici stimulis ignescere Phoebi. 
Fac nullos ceeuiiase deos: adeone retuai 
Quisquam cordis erit, dubitet qui partibiis illis 
Adfore fatalem castrati consulis aimuni? 
Sed qiiam caecus ijieat vitiia amorl Omiie iiiturum &o 
Deepicitur suadentque brevem praeaentia fi-uctuui 
Et ruit in vetitiuii danmi secora libido, 
Dum mora supplicii lucro serumque quod instat 
Creditur. Haud equidem contra tot eigna Camillo 
Detalerim fasces, nediim (pro sesna!) inerti 55 

Mancipio, cui, cuncta licet ι■eaponsa iaberent 
Hortantesque licet spondereut prospera divi, 
Turpe fuit cesaisse viros. 

Exquiiite retro 
Crimina coatinui lectis annalibus aevi, 
Priaca recensitis evoMte eaecula fastis: 60 

Quid senis mfandi Capreae, quid ecaena Neronia 
Tale ferat? Spado Romoleo auccinctus amictu 
Sedit in Auguatie laribiis. Vidgata pafcebat 
Aula aalutantcm etudiis; huc plebe aenatus 
Perimxta trepidique duces ommsque poteatas β5 

Confluit. Advolvi genibus, contingere dextram 
Ambitus et votum deformibua oaeula rugia 
*" PraiBBidiam legiun genitorque vocatur 




r 



72 CLAVDi: CLAVDIANI 

Principis et famulum dignatur regia patrem. 

Posteritas, admitte fidem: moiminenta petimtiir 70 

Dedecoris multisqne gemuiit incudibus aera 

FonnBtiira nefaa. Haec iudieis, illa togati, 

Haec nitet armati species; aunieroaua ubique 

Fulget eques: praefert eimuchi curia vultns. 

Ac veiuti caveant ne quo consistere virtus 75 

Possit pura loco, cunctas hoc ore laborant 

Incestare Tias. Maneant imnota precamur 

Certaque perpetui sint argumenta pudoria. 

Subter adulantea titiili miiiiaeque legmitm• 

Vel maribus laudea: claro quod nobiljs ortii 80 

(Cum vivant (Ιοτηίαϋ), quod masima proelia boIus 

Impleat {efc patitur miles!), quod tertius urbis 

Conditor (hoc Byzas Constantmusque Yidebant !). 

Inter quae ttumdus leno producere cenas 

In lucem, foetere mero, dispergere plansum β5 

Emptiiras in vulgias opes, totosque theatris 

IndiUgere dies, alieni prodigus auri. 

At aoror et, si quid portentis creditiir, iixor 

Mulcebat matres epulia et more pudicae 

Coniugis eunuchi celebrabat vota mariti. so 

Hanc amat, hanc summa de re vel pace vel armis 

Consulit, huic curas et clausa palatia ntaQdat 

Ceu stabuliun vacuamque domiLai. Sie magna tueri 

Begna nibil patiensque iugi deluditur orbia? 

Mitior altemuni Zephyri iam bruma teporem 95 
Senserat et primi lasabant germina flores, 
lamque iter m gremio pacis sollemne parabant 
Ad mmO9, Ancyra, tuos, auctore repertum 
Eutropio, pelagi ne taedia longa subirent, 
Sed vaga laseivis flueret diacursibus aestas: loa 

Vnde tameu tanta sublimea mole redibajit, 
Ce\i vinctos trabertint Medos Indiunque bibissent. 
Ecce autem flavia Gradivus ab usque Gelonis 
Arva cruentato repetebat Thracia ciirru: 
Subsidant Pengaea rotis altaeque aonoro 105 



(XX.) ΙΝ EVTROPIVM LIBER SECVNDVS. 73 

Stridvmt axe nives. Ut vertice constitit Haemi 
Femineasque togas pressis conspexit liabeiiis, 
Subrisit cnidele pater cristiaque micantem 
Quasaavit galeam; tunc implaeabile numeii 
Bellonam adloquitur, qiiae sauguine sordida Testem iio 
Illjricis pingnea pectebat stragibus liydros: 

"Necdum mollitiae, uecdum, germaiia, mfideri 
Possinnua Eoae? numquain comipta rigescent 
Saecula? Cappadoeum tepidis Argaeua aceryis 
Aestuat; infeux etianmum pallet Orontes. ii5 

Diim pereiiiit, meiQiiiere mali; si corda pariimper 
R«3pirare ainas, nuUo tot fiinera sensu 
Praetereunt: antiqua levis iactura cruoris! 

'Adspicis obscaemun facinus? quid crinibus ora 
Protegis? en quales sese diffiidit in actus 120 

Parva qiiies, qaantum noeiienmt otia ferri! 
Qui caruit bellis, eiinuebo traditiir aEHua. 
Actirai de trabeia eaaet, ai partibus una 
Mens foret Hesperiis; rueret derisa vetustas 
Nullaque calcati atarent vestigia iuris, Ι2η 

Ni memor imperii Stilicho moruinque prioram 
Turpe relegasset defenso Thybride nomen 
Intactanique novo servasset crimme Komam. 
Dle dedit poi-tiun, quo ae ptilsata referret 
Hoiestas Latii deformataeque sucures; 130 

llle dedit fastos, ad quos Orieute relicto 
Confageret sparauin maculis servilibus aevum. 

'Quam similes haec aula viroa! Ad moenia visus 
Dirige: mun saltem tacita fonnidijie mussant? 
Num danmant animo? Plandentem ceme senatum I86 
Et Byzantinoa proceres Graioaque Qiuiites. 
pairibua plebea, ο digni conaule patresl 
Qtiid? quod et annati cesaant et iiiiUa viriKa 
Inter tot gladios sexum remiiiiscitiir ira? 
Hucine noatrcimiD cinctua abiere uepotiim? 140 

Sic Broti deBpectus houos? 



74 CLAVDn CLATDIANr 

Romule, quod serus temeratis fascibus ultor 
Advemo: iamiam largis haec gaiidia faxo 
Compenaent laerimis. Quid dudmn inflare moraris 
Tartaream, Bellona, tubam, qviid striugere falcem, 145 
Qua populos a atirpe metis? Molire tumultus, 
Excute delicias. Thracum Macetumque rumae 
Taedet et in gentes iterum saevire sepultas. 
Damna minus consueta move; trans aeqiiora saevas 
Verte facea; aliis exordia sume rapinis. 150 

Koii tibi Riphaeis hostia quaerendua ab oria, 
Nou per Caucasias aceito tnrbine rallea 
Eat opua. Ostrogotbia colitur mixtisque Gruthungis 
Pkryx ager: hos parvae potenmt impellere cauaae 
In scelus; ad raorea facilis natura reverti. 155 

Sie eat: in nostro quando iam milite robur 
Torpuit et molli didicit parere magiatro, 
Vindicet Arctoua violataa advena legea. 
Barbara Romano succnrrant arma pudon'. 

Sic fatus clipeo, quantum vix ipse deonun iGO 
Arbiter infesto cum percutit aegida nimbo, 
Intonuit. Responsat Athos Haemusque remugit; 
Ingeminat raucum Rhodope eoncuasa fragorem. 
Comua cana gelu mirantibua extvdit imdia 
Hebrus et exangiiem glaeie timor edligat Histnim. 165 
Tunc adamante gravem nodiaque rigentibua bastam, 
Teluni ingens nullique deo iacalabile, torsit. 
Fit late niptia via nubibus; illa per auras 
Tot freta, tot montea uno contenta volatu 
Tranailit et Phiygiae mediia adfigitur aryis. 170 

Sensit humue; gemuit Nyaaeo palmite felix 
Henniia et aurata Pactolua iniiorniit nrna 
Totaquc aummiasis flevemiit Dindyma silvis, 

Nec dea praemissae atridoreni segniua liastae 
Conaeqiiitur, centumque viaa meditata noeendi 175 
Tandem Tarbigilum (Geticae dux improbua alae 

149 moTe] scripsi Bitiiitm Beattae; moyeut. 
176 ϋ,Ιαβ] Subenus; aulae. 



(ΧΣ.) ΙΝ EVTROPIVM LIBER SECVNDVS, 75 

Hic erat) adgi^editiir. Viso tum forte redibat 
Eatropio vacuua donis, feritasque dolore 
Creverat et, teneria etiam quae crimina auadet 
Ingeniis, Scythicum pectus flanmiabat egeatas. 180 
Huic sese vnltii simulatae coniugia offert 
Menfcitoque ferox iucedit barbara greaau, 
Carbaseos induta sinus: post tei'ga reductas 
Vberibus propior mordebat fibula vestes 
Inque orbem tereti mitra redeunte capilliini 1S5 

Sti-mierat et viiides flavescere iusserat anguea. 
Advolat ac niveis reducem complectitur uliiia 
Infiiuditqxie amino fiiriflle per oscula virua. 
Prmcipe quam largo veniat, quas inde reportet 
Divitias, aatu rabiem motura requirit. 190 

Ille iter ingratura, vanos deflere iabores, 
Quoa auper eunuehi faatus, quae probra tulisset. 
Continuo aecat imgiie genas et tempore paadit 
AcL•epto gemitus: 

Ί nunc, devotua aratiis 
Scinde aolum positoque tuos mucrone sodales 185 

Ad raatros audare doce. Bene rura Gruthungus 
Excolet et certo diaponet sidere vites. 
Felices aliae, quas debellata maritis 
Oppida, quas magnis quaesitae viribua oniaut 
Sxuviae, qiiibus Argivae pulchi-aeque miaistraut 200 
Tbeaaalides, famulas et quae memere Lacaeuas. 
Me nimium tinxido, nimium iunxere remisao 
Fata viro, totum qui degener exuit Hiatruin, 
Qui refagit patriae ritua, quem detinet aequi 
Gloria conceaaoqiie cupit vixiase colonus 205 

Quam dominus rapto. Quid pulcbra vocabula pigris 
Praetentaa vitiia? Probitatis inertia nomen, 
lustitiae formido subit. Tolerabia iniquam 
Pauperiem, ciim telff geraa? et flebia inultua, 
Cum pateant tantae nullis cnatodibua iirbea? aio 

'Quippe metua poenae. Pridem moa ilie vigebat, 
Vt meritoB colerent impacatiaque rebeVka^ 



76 CLAVDU CLATDIANI 

Vrgerent odiis; at nunc, qui foedera rumpit, 

Ditatur; qui aervat, eget. Vastator Aehivae 

Gentis et Epiruiii nuper populatua iiiultam 215 

Praesidet IUyrico; iam, quos obsedit, amicos 

Ingreditur muroa illis responaa datiirus, 

Quorum coniugibus potitiu• natosque peremit. 

Sie hostea pimire solent, haec praemia solvimt 

Exeidiia, Cunctaris adiuc nnmerumque tuoniin 220 

R«spieia exiguamqiie manum? Tu niinpe quieteni; 

Bella dabimt socios. Nec te tam prona monerem, 

Si contra paterere viros: nunc alter in annis 

Sexus et eunuchis se defenaoribua orbia 

Credidit; hos aquilae Romanaque signa sequuiitm-. 225 

Incipe barbaricae tandem te reddere vitae, 

Te quoque iam timeant admireiiturque nocentem, 

Quem sprevere pium. Spoliis praedaque repletus 

Cum libeat Roinaiias eris'. 

Sic fata repente 
lu diram ae vertifc avem rostroque recurvo 230" 

Turpia et infemia tenebris obacurior aJaa 
Auapiciuiii veteri aedit ferale aepolero. 
ΙΙΙθ, pavor postquam reaoluto corde quievit 
Et rigidae sedere comae, non diatnHt atrox 
lusaa deae; aociis, quae viderat, ordiQe pandit 235 
Inritatque aequi. Coniurat barbara pubea 
Naeta dacem Latiiaque palam descivit ab annis. 

Para Pbrygiae, Scjtbicia quaeeunique Trioriibiis alget 
Proxima, Bitbynoa, solem quae condit, lones, 
Quae levat, attingit Galatas. TJtrimque propinqui 240 
Finibua obKquis Lydi Piaidaeque ferocea 
Continuant auatrale latus. Gens ima fuere 
Tot quondam populi, priaciun cognomen et unum 
AppeUata Pliryges; sed (qiiid non longa valebit 
Permutare diea?) dicti poat Maeo£a regem 246 

Maeonea. Aegaeoa insedit Graecia portua; 
Thjni Thracea arant, quae mmc Bitliyiiift fertm-; 
Kuper ab Oceaiio Galloram exercitus ingena 



(XX.) ΓΝ ΕνΤΚΟΡΙΛ'Μ LIBER SECVSDVS. 77 

Illis ante vagus tandem regionibua haesit 
Saesaque deposuit, Graio iam mifciB amictu, 250 

■Pro Rheao poturus Halyn. Dat cuncta vetustas 
Principivmi Pluygibus; nec rex Aegyptius ultra 
iHestitit, humani postquam puer uberis expers 
In Phrygiam primuni laxavit mvLnnura vocem. 

Hic cecidit Libycis iactata paludibus olim 2&s 

Tibia, foedatam cmn reddidit mnbra Minervam, 
Hic et Apolliiiea victus testudine pastor 
Suspensa memorea inluetrat pelle Celaenas, 
Quattuor hiac magnis proceduut fontibus aomes 
Auriferi; nee miror aquas radiare metaUo, Ε6ϋ 

Quae totiens lavere Mdan. Diversus ad Austrum 
Cursus et Arctoum fluTUs mare. Dindyma fundimt 
Bangarium , vitrei puro qui gurgite Galti 
Auctus Amazoiiu defcrtui' ad ostia Ponti. 
Icarium pelagus Mycalaeaque litora iuncti 265 

Uarsja Maeanderque petimt; sed Marsya velos, 
Dum 8UT1S est, flexuque carens iam flurojjie mixtus 
Mollitur, Maeandre, tuo contraria passus, 
Quam Rhodano stimulatua Ai-ar: quoa iater aprica 
Planities Cererique favet dcusisque Hgatur 270 

Vitibua et glaucae fnictus attollit oKvae, 
Divee equis, felix pecori pretiosaque picto 
Jfannore purpureie, caedit qiiod Symiada, veiiis. 

Talem tmn Pbrygiam Geticia populatibus uri 
Pennieere dei. Seeuras barbarua urbes 276 

lunipit facilesque capi. Spcs niiHa salutis, 
Nulla fugae: putribus iam propugnacula saxis 
IdOuao eoiTuerant aevo pacisque senecta. 

uiterea gelidae secretis rupibue Idae 
DuuL sedet et tbiaaoa apectat de more Cybebc 280 
Curetumquc alacres ad tympaiie auscitat enaes, 
Aurea aanctarum deciis inmortale comanmi 
Defluxit capiti tiu'ria suinmoque volutua 
Vertice crmalis violatur pidvere munia. 
Obstipuere truces omeu Corybautes et ώάο 285 



n 



78 CLAVDII CLAVDIANI 

Pixa metu tacitas pressenmt orgia buios, 
Lndolmt genetrix, tum sic commota profatur: 

'Hoc mihi iam pridem Lacheais grandaeva canebat 
AuguriTim; Plirygiae casus Tenisse supremos 
Delapsus testatur apex. Heu sanguine qualis 290 

Ibit Sangariiis quantasque cadavera lenfci 
Maeandri paasura morasl Ininobilis haeret 
Tenxiimia, haec dudum nato placuere Tonanti. 
Par et fimtimis Iuctus, fruatraque Lyaei 
Non defensuros implorat Lydia thjrsoa. 290 

lamque vale Pbiygiae tellus perituraque flammis 
Moenia, couspicuas quae mmc attollitis arces, 
Mox cainpi nudumque solum! dilecta valete 
Flumina! Non vestris ultra bacchabor in antns 
Nec iuga sulcabit noster Berecynfchia ciimia'. 300 

Dixit et ad tristea convertit tympaua planctus. 
Labentem patriam sacris ululatibus Attis 
Personat et torvl lacrimia maduere leones. 

EutropiuB, nequeat quamvia metoenda taceri 
Clades et trepidus vulgaverit omnia runior, 306 

Ignorare tamen fingifc regnique ruinas 
Diasimulat: parvam latronum errare catervam, 
Ad aoutea tormenta magis quam tela parari 
Nec duce frangendas iactat, sed iudice vires: 
Vaata velufc Libyae venantum vocibus ales 310 

Cum premitur calidaa cursu transniittifc harenaa 
Inque modiun veli ainuatia llamine pennis 
Pulverulenta volat; si iaai vestigia retro 
Clara aonent, oblita fugae atat lumine clauso 
(Ridendum!) revoluta caput creditque latere, 3IS 

Quem non ipsa videt. Furtim tamen ardua mittit 
Cum doma promissa noTia, si forte rogatus 
Desinat. Ille seinel aota diJeedine pra«dae 
Se famulo aervire negat, nec grata timentura 
Mimera; militiam nullam nec prima supecbus 330 

Ciugula dignari; nam quis non conaiile tali 
ViJis boaos? 



(XX.) ΙΝ EVTROPIVM LIBER SECVNDVS. 79 

Postquam precibns mitescere nullis, 
Non auro cessisse Tidet creberque reeun-it 
Nuntius incassimi nec spea iam foederis extat: 
Tandem conaiKmn belli eonfeseus agendi 326 

Ad 9ua tecta vocat. luvenes venere protervi 
Lasciyique senes, quibus est insignis edendi 
Gloria corruptasque dapes variasse deconim, 
Qui ventrem invitant pretio tradimtque palato 
Sidereas Iimonis aves et si qiia loquendi 330 

(jimra coloratis Tiridia defertur ab Indis, 
Qiiaesitos trans regna cibos, quonunque profundam 
iDgluviem non Aegaeus, non alta Propontia, 
Non freta longinqiiia Maeotia piscibua explent. 
Veetis odoratae stadium; laus masima risuai 335 

Per vfftios moTisse sales minimeque viriles 
Mimditiae; eoinpti vultua; onerique vel ipsa 
Serica. Si Chunus feriafc, si Sarmata portas, 
Solliciti scaenae; Romain eontenmere sueti 
Mirarique suaa, (quas Bosphorus obniat!), aedea; 
Saltandi docilea auriganimque periti. 34 1 

Para humili de plebe duces; pars compede auraa 
Cniraque signati nigro liventia ferro 
Iiira regunt, facies quamvia inscripta repugnet 
Seque auo prodat titulo. Sed prima poteataa 346 

Eutropiiun praefert Hosio subnixa secimdo. 
Dulcior hic sane cuiictis prudensque movendi 
luris et admoto qui temperet omiiia fiuno, 
Fervidus, accensam sed qui bene decoquat iram. 
Considunt apices gemini dicionis Eoa«, 360 

Hic coeua, hic leno, defoasi verbere terga, 
Servitio, noii arte pares, hic saepius emptua, 
Alter ad Iliapauos nutritus vnma penates. 

Ergo ubi coUeeti proceres, qiii rebus iii artis 
Consulerent tantisque darent solacia morbia, 365 

Obliti siibito Phrygiae belHsque relictis 



CLAVDn CLA.\T)IANI 



:^ 



Ad solitos coepere ioeoa et iurgia circi 

Tendere. Nequiquam raagna confligitur ira, 

Quis melius vibrata puer vertigine molli 

Membra rotet, verrat quis marmora crine supino? 360 

Quis magia enodes laterum detorqueafc artua, 

Quia yoci digifcoa, oculos qms moribus aptet? 

Hi tragicos memmere modoB; his fabiila Tereus, 

Hia necdum commissa choro cantatur Agaue. 

Increpat Eutropius: non haec apectacula tempus 365 

Poscere; nune aKas armorum incumbere curaa; 

Se aatis Armeiiio fessum pro limite cingi 

Nec tantia unum subsistere posse periclis; 

Iguoscant senio, iuvenea ad proelia mittant — r 

Q]ialis pauperibus nutrix inviaa puellis 370 

Adsidet et tela oomnniiiem quaerere yictum 

Rauca moiiet; festia illae lusisae diebua 

Orant et poaitia aequaevas visere penais, 

Irataeque operi iam lasso pollice fila 

Turbant et teneros detergent stamiiie fletus. 375 

Emicat extemplo eiinctis trepidantibus audas 
Craasa inole Leo, quem vix Cyclopia aoluin 
Aequatura fames, quem non ieiuna Celaeno 
Vineeret; hmc Domen fertur meruiase Leonia. 
Acer in abBeotea Hnguae iactator, abundans 380 

Corporis exiguusqne ammi, doctissimus artis 
Quondam lanificae, moderator peetinie uiici. 
Non alius lanam purgatia aordibua aeque 
Praebiierit calathis, similis nec piQguia quisquam 
Vellera per tenues ferri producere rimaa. 385 

Timc Aias erat Eutropii lateque fremebat, 
Non septem vasto quatiena umbone iuvencos, 
Sed, quam perpetuia dapibua pigroque sedili 
Inter anua interque coloa oneraverat, alyuDi. 
Adaurgit tandem vocemque exproinit anbelain: 390 

'QuisnoTus hietorpor, socii? quonam uaqiie aedemus 
Fenmieia claiisi thalamis patimurque pericliim 
Gliacere desiiUa? Gi-aTiorum turba malorum 



(XX.) ΙΝ EVTHOPIVM LIBER SECVNDVS, 8 1 

Tesitur, ignavis traliimus diim tempoi-a votis. 

Me petit hic sudor. Numquam mea dextera aegms 

Ad femim. Faveat tantum Tritonia coeptis, 39( 

Inceptum peragetur opus. lam cuncta iiirorem 

Qiii gravat, efficiam leviorem pondere laoae; 

Tarbigiloin timidum desertoreaque Gruthungos 

Vt iniBeras popiilabor qybs et pace relata *o{ 

Pristina restituam PHrygias ad ataraina matres.' 

His dictis itenun sedit; fit plansus et ingens 
Concilii clamor, (jualis resonantibus olim 
Exoritur caveis, quotieus crmitus ephebus 
Aiit rigidam Nioben aut flentem Troada fingit. 401 
Protinus escitia iter mremeabile signis 
Adripit infaustoque iubet bubone moveri 
Agmina Mygdonias mox impletura volucres. 

Pulcher et iirbauae cupienB exercitus uiabrae, 
Adsidans ludis, avidus splendere lavacris 4i< 

Nee aoles imbresve pati miiltimique priori 
Dispar, sub clipeo Tbracum qui ferre pminas, 
Dum Stilicho regei-et, nudoque hiemare aub axe 
Sueverat et duris baiirire bipejinibus Hebnira. 
Cum diice mutatae vires. Byzautia robur 4if 

Fregit luxiiries Aucyrauiqiie triurapbi. 
Non peditem praecedit eques; non commoda castns 
Eligitur regio; vicibus custodia niiHis 
Advigilat vallo; non explorantur enndae 
VitSDdaeque viae; uullo se eormia fleetimt 4ac 

Ordine: confiisi passim per opaca yagantur 
Lustra, per ignotas augusto tramifce vallea. 
Sic Tacui rectoris equi, sic orba magiatro 
Fertiir in abruptum caau, uon sidere puppia; 
Sie niit in nipea amisao piaee sodali 49( 

Betua, aulcandas qni praevius edocet imdaa 
InmensTiiiiqiie pecus parvae moderamine caudae 
Temperat et tanto coniiuigit foedera monstiO; 
Illa natat rationis inops et caetia profimdi; 
lem brevibus deprensa vadis ignara ittvei-ti 43i 

Oaframn Ora., ti. gceh. 



CLATDn CLAVDIANI 



jeonis I 



Palpitat et vanos scopulia inlidit liiatus. 

Tarbigilus Βίιιιιι1&Γε fugam flatusque Leonis 
Spe nutrire leves improvisusque repente, 
"Πητη gravibus mareeiit epulis hostique catenas 
Inter Tina crepanfc, largo aopita Lyaeo 135 

Castra subit. Pereunt alii, (lum menibra cubili 
Tarda levant; alii leto iunxere soporem; 
Aat alioa vicina palus sine more ruentes 
Excipit et eiimtilis imnanibiis aggerat imdaa. 
Ipae Leo damnia cervoque fiigacior ibat 440 

Sudanti tremebundus equor qui pondere postquam 
Decidit, implieitus Hmo cunctantia proiiiis 
Per vada reptabat. Caeno subnisa teiiaei 
Mergitur et pmgui suspirat corpore moles 
More 8iais, dapibus quae iam devota fiituris 14S 

Turpe gemit, quotiens Hoaius mucrone coniaco 
Armatur cingitque sinua seeumque volutat, 
Quas figat venibus partes, quae fniata calenti 
Mandet aquae quantoque cutem distendat ecbiiio: 
Flagrat opus; crebro pulsatua perstrepit ictu; 4iO 

Contexit varius penetrans Calchedona aidor, 

Ecce levis frondes a tergo concutit aura: 
Credit tela Leo; valuit pro vulnere terror 
Implevitque vicein iaculi, vitamque nocentem 
Integer et sola formidine saueius efflat. 466 

Quia tibi traetandos pro pectine, degener, enaea, 
Quia aolio campum praeponere auaait avito? 
Quam bene texentum laudabaa canniiia tutua 
Et matutmia pellebaa frigora raensia! 
Hic miaeraiide iacea; bic, diun tua vellera vitasj 480 
Taadem fila tibi nevenmt ultiina Parcae. 

lam vaga pallenteni deusis terroribua aulam 
Fama quafcit; atrataa acies, deleta canebat 
Agmina, Maeonioa foedari caedibua agroa, 
Pampbyloa PisidaBque rapi. Metuendua ab omm 465 
Tarbigilus regioae tonat; modo tendere ciirsum 
In GalatBs^ modo Bithynia incumbere fertur. 



(XX.) ΙΝ BVTROPIVM LIBER SECVNDVS. 

Sunt qui per CiKeas rupto descendere Tauro, 
Simt qxii correptia ratibTis terraque marique 
Adventare feraat; gemiiiantur vera pavoris 
Ingenio: longe spectari puppibiia urbes 
Accenaas, lucere fretum ventoque citatas 
Omnibus in pelago velis haerere favillas. 

Hos inter strepitus fuaestior advolat alter 
Nuiitius: armatam rursus Babjloiia minari 
Hege Dovo; resides Partbos ignava perosoa 
Otia Romanae tiiiem iam quaerere paci. 
Rarus apnd Medoa regiiin cruor; unaque cuncto 
Poena manet generi: quaniTis cnidelibua aeque 
Paretur dominia. Sed qiiid non audeat annua 
Eutropii? aoeium nobis fldumque Saporem 
Percuiit et Persaa in i-egia vnluera movit 
Rupturaaqiie fidem, leto pars ue qua vacaret, 
Emnemdum taedaa trans flajmiia Tigridis egit. 

Tum vero cecidere animi tantisque procellis 
De6ciuiit;. Saepti latrantibua imdique bellis 
Infensos tandem superoa et eonaulia omen 
Agnovere sui, nec iam revocabile danmiuii 
Eveatu stolido serum didieere magistro. 
Namque ferunt geminos uiio de semine fratres 
lapetiomdaa generia primordia noatri 
Dissimili fijmase manu: quoscnmque Prometheus 
Excoluit multuiHque iiuiexiut aethera limo, 
Hi longe ventura notant dubiiaque parati 
Caaibua occummt fabro meliore poHti. 
iDeteriore luto praviia quoa edidit auctor, 
iQuem merito Grai perlubent Epimetliea vatea, 
Et nibil aetherii sparsit per membra vigoris, 
'Hi pecudiim ritii non impendeiitia vitant 
Nec rea ante vident, aceepta clade quenmtur 
£t seri transatta gemunt. 

lam aola renidet 



m] Birtiiu; 



imi 9 

Bbant, soe 1 



84 CLAVDII CLAVDIANI 

In Stilichone salus, et cuius Beinper acerbum 
Ingratumque sibi factorum conscius horror 
Credidit advenfcum, quem si procedere ttiiituin 
Alpibus audissent, mortem poenasque tremebant, 
lam cuncti veniase volunt, seelenimque priorum 
Paenitet; hoc tantis bellonini sidus in iindis 
Sperant, hoe pariter iusti sonteaque preeautur: 
Ceu pueri, quibus alta pater trans aequora merces 
Devehit, intenti lndo atudiisque soluti i 

Latius amoto passim custode vagantur; 
Si gravis auxiHo vacuas invaaerit aedes 
Vieinus laribusque suis proturbet iniiltos, 
Tuia demiim patrem impioraiit et nomen inam 
Voce cient fruatraque oeulos ad litora tendiint. i 

Onmes supplicio dignos letoque fatentur, 
Qui se tradiderint famulis Stiliebone relicto, 
Mutati atupuere diu sensuque redueto 
Paulatim proprii mirEintiir monstra furoria 
Avertuntque oculoa (proiectia faacibus iiorret ι 

Lietor et infames labiiiitur sponte secures): 
Quales Aonio Thebas de monte reversae 
Maenadea infectis Pentbeo sangimie tbyrsis, 
Cum patuit venatua atrox matrique lOtatum 
Conapesere caput, greasus caligiiie figimt ι 

Et rabiem deaisse dolent. Qiiia protinus ipsa 
Tendit ad Italiam aupples Aiirora potentem 
Non radiia redimifca comam, non flammea vultu 
Nec croceum veatita diem; atat livida luctu, 
Qualis erat, Phrygio tegeret cnm Menmona busto. 
Quam simiil agnovit StiUcho aec causa iatebat, ■ 
Restitit; illa inaiinni victricem amplesa moratur 
Aitaque vis lacrimaua inter suspiria fatur: 

'Tantane te noatri ceperimt taedia muudi'? 
Sic me hidibrium famulia risumque relinquia ! 

Dux quoudam rectorque meua? aolamque tueiia 
Heaperiam? domiti nec te post bella tyranni 
Ceiuere iam licuit? Sic te yictoria uobia 



ι (XX.) ΙΝ EVTROPIVM LIBER SECVNDVS. 8Ι 

Eripuit Gallisque dedit? Rufinus origo 

Prima mali: gemiiias inter iliacordia partes 54 

Hoc auctore fuit. 8ed iain maiora moventi 

Oecurrit iusta rediens esercitiis ira, 

Fortia adhuc femque memor. Brevis iude reliisit 

Falsaque libertas; ruraum Stilichoma L•abems 

Sperabam me posse regi. Pro caeca faturi &ii 

Gandia! Fratenio coniimgi coeperat orbis 

bnperiu {qnis enim tanto teiTore recentis 

Exempli paribus sese coniraitteret ausis?), 

Cum subito (monstroaa mihi turpisque relatii 

Fabiila) Rufini castratus prosibt heres, 65i 

Et smules iterum luctus Fortuna rediixit, 

Vt aoluni doinini sexum mutaase viderer. 

'Hie primuni thalanii claustris delicta tegebat 
Clam timideque iiibens; erat inTidioea potestas, 
Sed tamen eunuchi, needum sibi pubiiea iiira 651 

Sumere nee totas audebat vertere leges. 
At postquam pulaisque bonis et fatice retenta 
Peiores legit socioH dignusqiie satellea 
Hine Hosiua stetit, inde Leo, fiducia crevit 
Regnandique palam flagravit aperta libido, 6βι 

Patriciua, consul maculat quos veudit honores, 
Plus maculat quoa ipse gerit. lam aigna tubaeque 
MoIleacTint , ipsos ignavia fluat in enaea. 
Exultaut merito gentea faeiliaque volenti 
Praeda aumus. lam Biatoiiiia Haemoque iiivali 66. 
Vastior espulsia Oriens aqualescit aratris. 
Ei mihi, quae urbes et quanto tempore Martia 
Ignaras vmo rapuerunt proelia curaul 
Nuper ab estremo venieus equitatua Ai-ase 
Temiit Antiocbi muros, ipauinque decorae 57' 

Paene caput Syriae flamrais hostilibua arsit. 
Vtque gravia spoliis nulloque obataute profunda 
Laetus caede redit, aeqiiitur mnerone aecundo 
Continaum viihiuai nec iam mibi Caucaaus hoates 
Nec mittit gelidiis Phaeie; tiascniitur in ipso 



86 CLAVDII CLAVDIANI IN EVTROPIVM LIBEE SECVNDVB. 

Bella sinu. Legio piidem Roinana Gnitliuugi, 
lura quibus victis dedimus, quibus arva domui 
Prftebuimus, Lydos Asiaeque uberrima vastant 
Imibua et si quid tempestas prima reliquit. 
Nee Ti nec nuinero freti; sed inertia niitrit 53 

Proditioque dncum, quoruin per criniina miies 
Captivia dat terga suis, quos teate subegit 
Danuvio, partemque timet qui reppulit omnea. 

'Aula choris epulisque vacat nec perdita curat, 
Duin superest aliquid. Ne quid tamen orbe reeiso 
Venditor amittat, proTincia quaeque superstes 58 

Dmditur geminumque duplex passura tribunal 
Cogitur alterius pretiuin sarcire peremptae. 
8ic Tnihi restituunt populos; tiac arte reperta 
•Biectorum numenim terris pereuntibua augent. 59' 

'In te iftm apea iina mihi. Pro fronde Minervae 
Has, Stilicbo, tendo lacrimas: auccurre ruenti, 
Eripe me tandem, servilibus eripe regnia. 
Neve adeo cimctos pauconun crimine damnes 
Nec nova tot meritis offensa prioribus obatet. 591 
laimaiii fleete ajiiniuia. Suprema perieula semper 
Dant Teniain culpae. Quamvia iratua et exul 
Pro patriae flammisVon distulit arina Camillus. 
Nec te aubtrahimus Latio; defensor utrique 
SnfEcis. Armonim liceat spleudore tuorum 60< 

In commuiie frui; clipeus uos protegat idem 
Vnaque pro gemino desudet eardine virtus.' 



1 



! Stilicho, tendo] BirtiuS; tibi protendo. 



FESOENNINA 
DE NVPTIIS HONORn AVGVSTI. 



I 



Princeps eorasco sidere pidchrior, 
Parthis sagittas tendere doctior, 
Eques Gelonis imperiosior, 
Quae digna mentis laus erit arduae? 
Quae digna formae laus erit igneae? 
Te Leda mallet quam dare Castorein; 
Praefert Afhilli te proprio Thetis; 
Victum fatetur Delos Apollinem; 
'Credit minorem Lydia Lilterum. 

Tii ciim per altas impiger ilices 
Freno eitatiim cornipedem reges 
Ludentque ventis inatabiles coinae, 
Telia iacebimt aponte tuis ferae 
Oaudenaque sacris vulneribus leo 
Admittet hastam morte superbioi-. 
Venus reversum spemit Adonidem, 
rianmat reductnm Cyntliia Virbium. 

Cum post labores sub platani voles 
Virentie umbra vel gelido specu 
Torreutiorem iallere Sirium 
Et menibra soidiio tessa resolveris : 
quantus iiret tum Dryadas calor! 
Quot aestuantes ancipiti gradu 
Furtiva carpent oscula Naides! 



Iiraedo, praedfl. 




Γ 




1 


^m 




88 


CLAVDII CLAVDIANI 


^^ 




Quis V 


ero acerbis horriclior Scj^bis, 


^ 




Quis beiuB 


rum corde furentior, 






Qui, cum 


micanteni te prope viderit, 


1 




Non optet 


ultro servitiuiii pati. 






Qui non catenaa adripiat libens 






CoUoque poscat viiicula libero? 


30 




Tu si niTalis per iufia Caucasi 






Saeyas pet 


isses pulcher Amazonas, 






Peltata pugnaa desererefc coliors 






Sexu recepto; patris et ininemor 






Inter frementes Hippolyte tubaa 


35 




Strictara s 


ecorim laneniida poneret 






Et seminudo pectore ciiigulum 






Forti negatum aolveret Herculi, • 






Bellumque 


solus confieeret decor. 






Beata, 


quae te mox faciet Tinim 


40 




Primiatiue 


aese iunget amoribns. 












L 




II. (XII.) 




■ 


■ 


Age cvmcta nuptiali 








Redimita vere tellus 




^H 


Η 


Ceiebra toros eriles; 




^H 


■ 


Omne nemus cum fluviia, 




■ 


■ 


Omne canat profundmn. 


6 




■ 


Ligiires favete campi, 




^^1 




Veneti favete moates, 




■ 


Η 


Subitisque se rosetia 






ρ 


Vestiat AJpinus apex 




^H 




Et rubeant prumae. 


10 


V 




Athesis strepat choreis 




Ε 




Calamisque flexuosua 




W 




Leve Mincius suaurret 








Et Padus electriferis 








Admodiiletur alnis; 


16 






EpuHsque iam repleto 




1 






« 



(ΧΠ.) PESCENNIN Α DB NVPTIIS ΗΟΝΟΕΠ AVGVSTI. 89 

Resonet Quirite Thybris 

Dominique laeta votis 
Aurea septemgemiiias 

Boma coronet arces. 20 

Prociil audiant Hiberi, 

Fluit unde semen aulae, 

Vbi plena laurearum 
Imperio feta domus 

Vix numerat triumphos. 25 

Habet hinc patrem maritus, 

Habet hinc puella matrem 

Geminaque parte ductum 
Caesareum flumineo 

Stemma recurrit ortu. 30 

Decorent virecta Baetim, 

Tagus intuinescat auro 

Generisque procreator 
Sub vitreis Oceanus 

Luxurietur antris. 35 ' 

Oriensque regna fratrum 

Sinnil Occidensque plaudat; 

Placide iocentur urbes, 
Quaeque novo quaeque nitent 

Deficiente Phoebo. 40 

Aquiloniae procellae, 

Rabidi tacete Cauri, 

Taceat sonorus Auster. 
Solus ovantem Zephyrus 

Perdomiiietur aimuin. 45 



III. (XIII.) 

Solitas galea falgere comas, 
Stilicho, moUi necte corona. 
Cessent litui saevumque procul 
Martem felix taeda releget. 



CLAVDn CLAVDIANI 



Tractus ab aula rm'3U8 ia aulEUu 
Redeat sangiiis. Patris officiia 
Ivmge potenti pignora dextra. 
Geiier Augusti pridem fueras, 
Nimc rursua eris soc«r Augusti. 
Quae iam rabies livoria erit? 
Vel quis dabitur color invidiae? 
Stilicho socer est, pater est Stilicho. 



1 



IV. (SIV.) 
AttoUeiis thalainia Idaliiun iubar 
Dilectus Veaeri nascitur Hesperus. 
lam nuptae trepidat sollieitus pudor, 
lam produnt lacrimas flammea simplices. 
Ne cessft, iuvenis, comminus adgredi, 
Impacata licet saeviat unguibus. 
' Non quisquam fhiitur veris odoribus 
Hyblaeos latebris nec apoliat favos, 
Si fronti caveat, si timeat nibos; 
Armat spina roaaSj mella tegmit apes. 
Creacunt difficili gaudia iurgio 
Accenditque magis, quae refugit, Venus. 
Quod flenti tuleria, plus sapit osculum. 
Dicea Ό!' quotiens, 'hoc mibi dulcius 
Quam flavos deciens vincere Sarmatas!' 

Adspirate novam pectoribua fidem 
Manauramqiie facem tradite aensibua. 
Tam iimetia manibua nectite vineiila, 
Qimm frondens bedera striugitiir aeaculua, 
Quam lento premitur palmite populna, 
Et murmur quenila blandins alite 
Linguia adsiduo reddite mutuia. 
Et labris aniimiin conciiiantibus 
Altemuiii rapiat aonmus anhelitum. 
Ainplexu caleat purpura regio 



IV. (XrV.) PESCENNINA DE NVPTIIS HONORII AVG VSTI. 9 1 

Et yestee Tyrio sanguine falgidas 
Alter virgineus nobiKtet cruor. 
Tum victor madido prosilias toro 
Noctumi referens vulnera proelii. 

Ducant pervigiles carmina tibiae 30 

Permissisque iocis turba licentior 
£xultet tetricis libera legibus. 
Passim cum ducibus ludite milites, 
Passim cum pueris ludite virgines. 
Haec vox aetheriis insonet axibus, 35 

Haec vox per populos, per mare transeat: 
Tormosus Mariam ducit Honorius'. 



EPITHALAMIVM 
• DE NVPTIIS HONORII AVGVSTI. 

PEAEPATIO. 
(IS.) 
Surgeret in thalamura ducto cum Pelion arcu 

Nee caperet tantoa hoapita terra deos, 
Cum socer aequoreus immerosaque turba sororum 

Certarent epulis continuare dies 
Praeberetque lovi cominimia pocula Cliiron, 6 

Molliter obliqua parte refiiaus equi, 
Peneua gelidos mutarefc nectare fontes, 

Oetaeia fluerent spumea vina iugis: 
Terpsichore iacilein lascivo pollice inovit 

Barbiton et molles duxit in antra cfaoros. 10 

Carmina nec superis nec displieuere Tonanti, 

Cum teneria nosaent congrua vota modis. 
Centauri Faunique negant. Quae fleetere Rhoeton, 

Quae rigidmii poterant plectra movere Pholuni? 

Septima lux aderat caelo totiensque renato lE 

Viderat exactos Hespems igne choros: 
Tam Phoebus, quo saxa domat, quo pertrahit omos, 

Pectine temptavit nobiliore lyram 
Veaturumque sacria fidibus iam spondet Achillem, 

lam Phrygias caedes,'iam Simoenta canit. ϊΟ 

Frondoso strepuit felix Hymenaeus Olympo; 

iteginam resonant Othrys et Ossa Thetiin. 



) EPITHALAMIVM ΏΕ NVPTIIS HONOEII AVGVSTI. 



EPITHALAllIVM. 



(X.) 
Hauaerat insolitoa piOmtasae virginis igntjs 

■ Augustns primoque nidiB flagi-averat aestu; 
Nec novus vmde ealor nec quid suspiria velleiit, 

■■lioverat mcipiena et adiuc ignarus amandi. 

Ilfoti illi venator equus, non spicula curae, 5 

■ Kon iaciilum torquere libet; mens onmis aberrat 

~ I vulaus, quod flsit Amor. Quam saepe medullis 
Erupit geraitusl qiiotiens mcaiiduit ore 
FConfeasua seereta rubor nomenque beatum 
Iniussae scripsere iuaiius! lam muriera nuptae lo 
Praeparat et pulchros, Mariae sed luce minores 
Eligit omatua, quidquid venerabilis olim 
Livia dirorumque iiunis gessere superbae. 
Lincuaat spes aegra moras longique videnfcur 
IStare dies seguemque rotam uon flectere Phoebe. 15 
fScyria sic tenerum virgo flammabat AcbiUem 
Fraudis adhue expers bellatricesque docebat 
Ducere fila manus et, mox quos horruit Ide, 
Thessaltcos roseo nectebat pollice erines. 

Haecetiam queritur aecuiri: 'Quonamuaque verendua 
Cimctatur mea vota socer? quid iungere differt, 21 
Quam pepigit, castaaque preces implere recusat? 
Non ego luxuriem regum moremque seeutua 
Qaaesivi \fultimi thalamis, ut nuntia forinae 
Lena per mnumeros iret pietura peuates. 26 

Nec variia dubium thalemiB latiinia amorem 
Ardua commisi falaae eonubia cerae. 
Non rapio praeceps alienae foedera taedae, 
Sed quae aponsa inihi pridem pafcriaque relicta 
Mandatis imfi matemi aengumis ortii 30 

CoDiraunem partitiir avum. Faatidia siipples 
Deposui geasique procum; de tiinine sacro 
Oratnm miai proceres, qui proxima nobis 



93 J 



94 CLAVDII CLAVDIANI 

lura tenent. Fateor, Stilicho, doh parva poposci, 
Sed certe mereor prmceps hoe prmcipe natus, ί 

Qui sibi te generum fraterua prole reviiisit, 
Cui Meriam debeB. Faenus mihi solve patemum, 
Redde suos aulae. Mater fortasee rogari 
Mollior. patrui germen, cui nominis heres 
Succeasi, sublime deeus torrentis Hiberi, 4 

Stirpe soror, pietate parens, tibi creditiis infans 
Inque tuo crevi gremio, partiique remoto 
Tu potius FlacciUa mibi. Quid diTidis ergo 
Pignora? quid iuveni natam non reddis alimiiio? 
Optatusne diea aderit? dabitume iugalis i 

Nos nmquam?' 

Tali solatur vulnera questu. 
Riait Amor placidaeque volat trans aequora matri 
Nimtius et totas iactantior explieat alas. 

Mons latua loniuni Cypri praemptua obiunbrat, 
Invius huinano gressu, Phanumque cubile ί 

Proteos et septem deapectat comua Nili. 
Htinc venti pulsare timent, hunc laedere nimbi, £ 
Hunc neque candentes audent veatire prmnae. £ 

Luxuriae Venerique vacat. Pars acrior aimi 
Exulat; aetemi patet indulgentia veris. f 

In campum se fiuidit apex; huijc aurea saepes 
Circuit et fiilvo defeDdit prata metallo. 
Mulciber, ut perhibent, his oscula coniugis emit 
Moenibus et tales uxorius obtulit arcea. 
Intua rura micaDt, manibus quae subdita uullis ί 
Perpetuum florent, Zephyro contenta colono, 
Vmbroaumque nemua, quo non admittitur ales, 
Ni probet ante suoa diva aub iudiee cantua: 
Quae placuit, fniitur ramis; quae ricta, recedit. 
Vivmit in Venerem frondea onmisque vicissim ( 

Felix arbor amat; nutant ad nnitua palmae 
Foedera, populeo auspirat popubia ichi 

63 post 63 iciingpoiui. 



(Χ.) EPITHALAMIVM DE NVPTIIS HONORII AVGVSTI. 95 

!Et platani platanis alnoq^ie adsibilat ahiiis. 
Labimtiir gemini Ibntes, liic dulcia, amarus 

Alter, et infusis corrumpiuit mella Tenenis, 70 

Vnde Cupidineas armari fama sagittas. 
Uille pharetrati ludimt in margine fratreSj 
Ore pares, aevo similes, gena mollis Amorum. 
Hos Nymphae pariunt, illuiD Venus aiirea aolum 
£didit. Ille deos caelumque et sidera comu 75 

Temperat et summos dignatar figere reges; 
Si plebem feriunt. Nec cetera numina aesunt: 
Hic habitat millo eonsfcrieta Licentia nodo 
Et flecti faciles Irae vinoque madentea 
Excubiae Lacriinaeque mdes et gratus anjantiun 80 
Pallor et in primis titubans Audacia furtis 
lucundique Metus et non Becura Voluptas; 
Et lasciva volant levibus Periuria ventjs. 
luos inter petulans alta cerviee luventas 
Escludit Senium luco. 86 

Procul atria divae 
Pennutant radios silvaque obstante virescunt. 
■Xenmiua baec etiam gemmis extnmt et auro 
Admisceiis artem pretio trabibnBque smaragdi 
'Supposuit eaesas hyaemthi nipe columnas. 
Beryllo paries et iaspide lubrica surgimt 90 

Iiiniiiia despectuaque solo calcatur acbates. 
Jn medio glaebis redolentibua area divea 
iPraebet odorataa niesaes; hic mitis amomi, 
Bic casiae matura aegea, Panchaeaque turgent 
Cinnaina, nec sicco frondeacunt vimina coato 96 

Tardaque sudanti prorepunt balsama rivo. 

Quo postquam delapsus Amor loDgasqiie peregit 

?emia vias, alacer passuqiie superbior intrat. 

7aesariem tunc forte Venua aubiiixa coruaco 

^ ibat solio. Dextra laevaque sorores lOO 

Utabant Idaliae: largoa baec nectaris imbres 

birigat, haec morau mmierosi dentis ebumo 

(ultifidum discrimen arat: aed tertia retro 




96 CLAVDII CLAVDIANI 

Dat varios nexus et iusto dividit orbes 

Ordine, neglectam parteni studiosa relinqui 

PIus error decuit. Speculi aec vultua egebat 

ludicio; similia tecto monatratiir in oiniii 

Et rapitur, quocumque videt, dum singula ceroit, 

Seque probat, Nati venientis conapicit uinbrani 

Ambrosioque sinu puerum complexa ferocem iio 

'Quid fcantiim gavisus?' ait; 'quae proelia sudas' 

Improbe? quis iaeuit telia? IterEnme Tonaatem 

Inter Sidonias cogis mugire iuvencas? 

Αλ Titana domas? an pastoralia Liuiam 

Rursua in antra Tocas? Diirum magnumque videris 

Debellasse deuin'. 116 

Suspensua in oseiilft matris 
nie refert; 'Laetare, parena; iniQane tropaeum 
Rettulinius, noatnira iam seasit Honorius arcum. 
Scis Mariam patremque ducem, qui cuspide Gallos 
Italiamque fovet, nec te praeclara Serenae 120 

Fama latet. Propera; regalibus adniiL• votis: 
lunge toros.' 

Gremio natum Cjtberea remOTit 
Et crinea featiaa ligat peplumque fluenteai 
Adlevat et blando spirantem numiiie ceston 
Cingitiir, impulaos pluviia quo mitigat anmes, IB6 
Quo mare, quo ventos irataqiie fuimina solrit. 
Vt stetit ad litua, parvoa adfatur alunmoa: 

'Heua! quis erit, pueri, vitreaa qui lapsus in imdas 
Huc rapidiim Tritona vocet, quo Teeta per altum 
Deferar? Haud umquani tanto mihi venerit usu. lao 
Sacri, quos petiin^ia, tbalami. Pemicius omnaa 
Quaerite, seu concha Libjcnm circumsonat aequor, 
Aegaeaa aeu frangit aquas. Quicumque repertum 
Duxerit, aurata donabitur ille pbaretra.' 

Dixerat et sparsa diversi plebe fenintiir 136 



(Χ.) EPITHALAMIVM DE NVPTIIS HONORII AVGVSTI. 97 

Exploratores pelagi. Sub fluctibus ibat 
Carpathiis Triton obluctantemque petebat 
Cymothoen. Timet illa ferum seseque sequenti 
Subripit et duris elabitur uda lacertis. 
'Heus', inquit speculatus Amor, *non vestra sub iinis 
Furta tegi potuere vadis. Accingere nostram i4i 

Vecturus dominain: pretium non vile laboris 
Cymothoen facilem, quae nunc detrectat, habebis. 
Hac mercede veni/ 

Prorupit gurgite torvus 
Semifer; midosi verrebant brachia crines; 146 

Hispida tendebant bifido vestigia comu, 
Qua pistrix commissa viro. Ter pectora movit; 
lam quarto Paphias tractu sulcabat harenas. 
Vmbratura deam retro sinuatur in arcum 
Belua; tum vivo squalentia murice terga 150 

Purpureis mollita toris: hoc navigat antro 
Fulta Venus; niveae delibant aequora plantae. 
Prosequitur volucer late comitatus Amorum 
Tranquilluinque choris quatitur mare. Serta per omneni 
Neptuni dispersa domum Cadmeia ludit 155 

Leucothoe, frenatque rosis delpliiiia Palaemon; 
Altemas violis Nereus interserit algas; 
Canitiem Glaucus ligat inmortalibus herbis. 
Nec non et variis vectae Nereides ibant 
Audito rumore feris (hanc pisce voluto 160 

Sublevat Oceani monstrum Tartesia tigris; 
Hanc timor Aegaei rupturus fronte carinas 
Trux aries; haec caeruleae suspensa leaenae 
Innatat; haec viridem trahitur complexa iuvencum) 
Certatimque novis onerant conubia donis. 165 

Cingula Cymothoe, rarum Galatea monile 
Et gravibus Psamathe bacis diadema ferebat 
Intextum, Rubro quas legerat ipsa profando. 
Mergit se subito vellitque corallia Doto: 



167 Psamathe] Birtius; spatale, pigmea. 

CL•▲τ2>I▲lrz Ofp., ed. Kooh. 



CLAVDil CLAVDIANI 



: undis: ΐτΑΗ 
ervae • 



Vimeii erat (luiii stagna anbit; proceaserat \ 
Gemma fuit. 

Nudae Veiierem cinxere catervae 
Plaudentesque siniul tali cmn voce sequimtur: 
'Hos Mariae cidtus, haec munera nostra precanmr 
Aeginiie regina ieras. Dic talia mimquam 
Promeruisse Thetim iiec cum soror AJnpliitrite 176 
Nostro nupta lovi. Devotum sentiat aequor, 
Agnoscat famulum virgo Stilichonia pontum. 
Victricea nos saepe rates.claasemque patemam 
Veximus, attritis cum tenderet ultor Acliivis.' 

lam Ligurum terris spumantia pectora Triton 180 
Adpulerat lasaosque fretia extenderat orbes. 
Coutinuo sublime volaiis ad moenia Gallis 
Condita, lanigeri auis ostentantia pellem, 
Pervenit. Adventu Veneris ptdsata recedunt 
Nubila, clareacunfc puria Aquilonibus Alpes. 185 

Laetitiae causas ignorat dicere miles 
Laetaturque tamen; Mavortia signa rubescimt 
Floribua et snbitis animantm- frondibas hastae. 
Illa aiium dictia adfatur talibus agmen: 

'Gradivmn, nostri eomites, arcete panunper, 190 
Vt soli vaeet aiila mibi. ProciJ igneua horror 
Thoracum, gladioaque tegat vagma minaces. 
Stent bellatricea aquilae saevique draconea; 
Faa sit caatra meis hodie auccunibere aignis, 
Tibia pro lifcuia et pro clangore tubanmi ig5 

Molle lyrae featumque canant. Epiilentiir ad ipsas 
Excubiaa; mediia spirent crateres in armis. 
Laxet terribiles maieataa regia fastus 
£t aociam plebem non indignata poteataa 
Confundat turbae proceres. Solvantur habenis 200 
Gaudia nec legea pudeat ridere aeveraa. 

'Tu feataa, Hymeiiaee, facea, tn, Gratiaj fiores 
Eligej fcu geminas, Concordia, necte coranaa. 
Voa, pennata cohors, qiiocumque Tocaverit usiiSj 
Diviaa properate martu, neu marceat ulla 206 



(Χ.) EPITHALAMIVM DB NVPT1I8 ΗΟΝΟΕΠ AVGVSTI. 99 

Segnities: alii fimalibus ordiue ductis 
Phirijna ventuTfte suspendite lumma nocti; 
Hi noatra nitidos postes obducere myrto 
Contendant ; pars nectareia adapergite tecta 
Fontibus et flamma lucos adolete Sabaeos; 2io 

Para infecta croco velamina lutea Senim 
Pandite Sidoniaaque aolo proatemite veates. 
Aat alii tiialamiuii docto compoiiite textii-, 
Stamine gemiiiato picturatisque columiiis 
AedificetuT apex, qualem non Ljdia divea 215 

Erexit Pelopi nec quem atmxere Lyaeo 
Indoram spoliis et opaco palmite BaccL•ae. 
Illic exiiviaa omnes cumulate parentum: 
Qiiidquid avns aenior Mauro vel Saxone victis, 
Qiiidquid ab imiiimeria aocio Stiliehone tremendua 220 
Quaesivit genitor bellia, quodcumque Gelonua 
Armeniusve dedit; quantiun crinita sagittis 
Attulit extremo Meroe eircumflua Nilo; 
Misit Achaemenio qnidquid de Tigride Medaa, 
Cum siipples emeret Romanain Partbia pacem. 226 
Nobilibua gazis opibusqiie cubilia surgant 
Barbaricia; omnea thalamo conferte triumphos.' 
Sic ait et aponsae petit improvisa penates. 
Illa autem aecura tori taedasque parari 
Nescia divinae fniitur aermone parentia 230 

Matemosque bibit morea exemplaqiie discit 
Prisca pudicitiae Lafcioa iiec volvere libroa 
Desinit aut Oraios, ipsa genetrice magiatra, 
Haeonius quaec.iinique senex aut Thraciua Orpheua 
Aut Mjtilenaeo modulatur peetine Sappbo S36 

(Sic Triviam Latona monet; aic mitis in antro 
UneiiioeyDe docili tradit praecepta Tbalise): 
Cum procul augeri nitor et iucimdior aer 
Attonitaio luatrare domum fimdique comarum 
Gratus odor. Mox vera fides muneiiqiie refiJsit. B40 
Cunctatiir atupefacta Veuus; nunc 'Jra puelli 
"unc flaTam, niveo miratur veiiice matrem. 




Μ 




100 CLAVDU CLAVDIANl 

Haec modo crescenti, plenae par altera lunae: 
Adsurgit ceu forte minor sub matre vireiiti 
Laurus et ingentes ramos oliraque futuras 
Promittit iam parva comaB; vel flore sub nno 
Ceu geminae Paestana rosae per iugera regnant: 
Haec largo matura die aaturataque vemia 
Roribua indulget spatio; latet altera nodo 
Nec teneris audet foliis admittere soles. 260 

Adstitit et blande Mariam Cjttierea salutat: 
'Salve sidereae proles augusta Serenae, 
Magnonim suboles regum parituraque reges. 
Te propter Paphias sedes Cypnimque rebqm, 
Te propter libuit tautos explere labores 255 

Et tantum transnare maris, ne vilior ultra 
Privatos paterere lares neu tempore longo 
Dilatoa iuvenis nutriret Honorius ignes. 
Accipe fortunam generis, diadema resume, 
Qaod tribuas natis, et iii haec penetralia mrsus, 260 
Vnde parens progressa, redi Fac milla subease 
Vincula cognatae: quamvis aliena faisses 
Principibus, regnum poteras hoc ore mereri. 
Quae propior sceptris facies? qui dignior aula -264 
\'iiltus erit? Non labra roaae, non colla pruinae, 
Non crines aequaiit violae, non lumina flamniae. 
Quam iimcti leviter sese discriiniiie confert 
Vmbra supercilii! miacet quam iuata pudorem 
Temperiea nimio nee sanguine candor abundat! 
Aurorae vincia digitos umerosque Dianae; azo 

Ipsam iam superas matrem. Si Baecbua amator 
Dotali potuit caelum signare corona, 
Cur irnllis virgo redimitur pulehrior astris? 
lam tibi molitiir stellautia serta Bootes 
Inque decus Mariae iam aidera parturit aether. 376 
diguo nectenda viro tantique per orbem 
CoBsors imperiil iam te venerabitur Hiater; 
Nomen adorabEut populi; iam Rhenus et Albis 
Serviet; in medios ibis regiiia Sygambroa. 



(Χ.) EPITHALAMJVM DB KVPTriSHOKORHAVGVSTI. 101 

Quid manerein geQtes Atlanteosque recessiis 280 

Oceani? toto pariter donabere muiido.' 

Dixit et omatus, dederant quos nuper oyantes 
Nereides, collo meinbrisque micantibus aptat. 
Ipsa caput distinguit acu, siibstringit amictus; 
Flamiiiea Tirgineis accommodat ipaa capillis. 285 

Aiite fores iam pompa sonat, pilentaque sacm 
Praeradiant ductura nunim. Calet obvius ire 
lam princeps tardumque cupit discedere solem: 
Nobilia haud aliter sonipes, queni primus amoris 
Sollicitavifc odor, tumidua quatiensque decora.s 290 
Curvata cervice iubas Pbarsalia rura 
Pirvolat et notos liiiLuitu flagitat anmea 
Naribas accensis; nmlcet fecunda magistros 
Spes gregia et pulehro gaudent amieiita marito. 

Caudidus iuterea positis exercitus anuis 2Β6 

Exultat socenun circa; nec signifer ullus 
Nec miles pluviae florea dispergere ritu 
Cessat purpTireoque ducem peri\iiLdere nimbo. 
Haec quoque yelati lauro myrtoque t-anebaiit: 

'Dive parena, aeu te complectitiir axia Olympi, 
Seu preinia Eljaiaa animanim praemia valles, 301 
En promiaaa tibi Stilicho iam vota peregit; 
lam gratae rediere vices; cimabula penaat; 
Acceptum reddit thalamum natoque reponit, 
Quod dederat genitor. Numquam te, aancte, pigebit 
ludicii nec te pietas suprema fefellit. 3oe 

Dignus cui leges, dignus cui pignora tanti 
Principis et rerum commendarentur habenae. 
Dicere poaBemus, quae proelia gesta sub Haenio 
Quaeque craentarint fiimanteiii Strymona piignae, SIO 
Quam notua clipeo, quanta vi iulmiiiefc bostem, 
Ni prohiberet Hymen. Qnae tempestiva relatu^ 
Nunc e.aniiaua. Quis consilio, qtds iuria et aeqiii 
Nosse modum melior? Qiiod semper diaBilit, in te 
Convenit, ijigenio robur, prudentia forti. 315 

FVonte qnis aequali? quem sic Iioman& decereiit 



102 CLAVDU CLAVDIANI 

Culminai' suffiuerent tantis quae pectora cuns? 
Stea licet in populo, clamet quicumque videbit: 
Hic est, liic Stilicho! Sic ae testatur et ofEert 
Celsa poteatatis apecies, non voce feroci, 
Non alto simiilata gradu, non improba gestu. 
Adfectant alii quidquid fiiigiqne laborant, 
Hoc donat natura tibi, Pudor emicat ima 
Formosuaque rigor vultuaque auctnira verendos 
Canities festina venit. Cam sorte remota 
Contingat senio gravitas viresque iuventae, 
Vtraque te cingit propriis insignibus aetas. 
Omatur Fortiina viro. Non iilla noceudi 
Tela nec infecti iugulis civilibus enses. 
Non odium terrore moTes nec frena resolvit 
Gratia; diligiiiius pariter pariterque timemus. 
Ipse metus te noster amafc, iuatissiine legum 
Arbiter, egxegiae paeis fidissime custos, 
Optime diictormn, fortunatiaainie patrum. 
Plua iam, plua domino cuncti debere fateimir, 
Quod gener est, invicte, taua. Viucire corona; 
Insere te nostris contempto iure cboreia. 
9ic puer Eucheriua auperet virtiite parentem• 
Aurea aic videat sirailea Thermantia tasdaa; 
Sic uterus creacat Mariae; sic natus in ostro 
Parviis Honoriadea genibus considat avitia.' 




PANEGTRICVS 

DE TERTIO CONSVLATV ΗΟΝΟΚΠ AVGVSTI. 

PRAEPATIO. 
(VI.) 
Parros nou aqiiilis fas est educere fetiis 

Ante fidem solis iudiciumque poK. 
Nam pater, e sciaso saluit cum tegmine proles 

Oraque matemus rupit liiulca tepor, 
irotinus impliinies conTertit ad aethera uidos b 

Et recto flanmias imperafc ore pati. 
Consulit ardente^ radio et luce magiatra 
Natonim vi ng π umque probat. 
igenereni tuj, t t qui lumine visum, 
Vnguibus h η a ira paterna ferit. 10 

Uxplorato uh |u pertulit ignes 

Suatinm q a η biliore diem, 
Nutritur 1 nmiqu [ itens et ftdmiiiis heres, 
Gesturus snmmo tela trisulca lovi. 
[e qnoque Pieriis temptatum saepius antris 15 

Audet magna suo mittere Boma deo. 

buu dominas aiires, iam regia tecta mereD 
Et chelya Augusto iudice noatra aonat. 

3 e eciieo] scripsi; escuBeo. 



CLAVDn CLAVUIANI 



PANEGYEICVS. 



(Vn.) 

Tertia Romulei sumant exordift faaces 
Terqiie tuaa ducat bellatrix pompa euniles; 
Festior armus eat cinctusque iinitata Gabinos 
Divea Hydaspeis augeacat purpura gemmis; 
Succedant armia trabeae, tentoria lictor 
Ambiat et Latiae redeant ad aigna aeciirea, 
Tuque ο qui patrium euria aequalibus orbem 
Eoo cum fratre regia, procede secundia 
Alitibua Phoebique hqvos ordire meatua, 
Spea Totumque poH, quem primo a limine Titae 
Nutrix aula fovet; atrictis quem fulgida telis 
Inter laurigeroa aluenmt castra triumphoe. 
Ardua privatos neacit Fortima penates 
Et regimiQ ctun iuce dedit. Cognata potestas 
Excepit Tyrio venerabile pignua in ostro 
LustraYitque fcuos aquilia victrieibua ortua 
Miles et in mediia cunabula praebuit hastia, 
Te naacente fevos toto Geriuania Rlieno 
Intremuit movitque siias formidine ailvaa 
Caucaaua et poaitia numeii confeasa pharefcris 
IgDavaa Meroe traxit de crine sagittas. 
Reptaati per acuta puer, regumque recentes ■ 
ExuTiae tibi ludua erant, primusque solebaa 
Aepera complecti torvum post proelia patrem, 
Signa triujnpLato quotiens flexisset ab Histro 
Arctoa de strage calens, et poscere partem 
De spoliis, ScytL•ico8 arcus aut rapta Gelorus 
Cingula vel iaculum Daci vel frena Suebi. 
Ille coruacanti clipeo te saepe volentem 
Suatulit adridens et pectore presait aahelo 
Intrepidvun ferri galea* nec triste timentem 
Fulgur et ad snminas tendentem brachia cristas. 
Tum sic laetua ait: 'Rex ο stellantis Olympi, 



1 



■^r 

(VII.) PANEGTH. DE TERTIO CONSVLATV HONORII. 105 

Taiis perdoniito redeat mihi fllius hoate, 
Hjrcanas populatus opes aut eaede siiperbua 35 

Assyria, eic enae mbens, aic flamiiie crebro 
, Tnrbidus et grato respersus pulvere belli, 
^nnaque gaviao referat captiva parenti.' 

Mox ubj firmasti recto vestigia greasu, 
Non tibi desidias molles nec marcida luxu 40 

Otia nec somnos genitor permisit inertea, 
8ed nova per duros mstnixit membra labores 
Et cnida teneraa esercmt mdole vires: 
Frigora saeva pati, graTibus non eedere njmbiaj 
AeativTim tolerare iubar, transnare BOooraa 45 

Torrentuin furias, ascenau vincere inontes, 
Plajaitiem eurau, valles et eoncava saltii, 
Nec Doii iu clipeo vigiles producere iioctes, 
Iii galea potare nives, mmc apicula comu 
Tendere, mijjc glandea Baleari spargere funda. 60 

Quoque magis nimium pugnae inflammaret amorem, 
Facta tui numerabat avi, quem litua adiistae 
Horrescit Libyae ratibusqne impervia Thyle: 
IUe leves Mauros nec falao nomine Pictoa 
Sdomuit Scottumque vago mucrone secutus 55 

Fregit Hyperboreas remis audacibus undaa 
Et gemmis fulgena utroque sub axe tropaeis 
Tethyos altemae refluas caleavit barenas. 
Hoa tibi virtutum stimuloa, haet: semina laudum, 
Haec exempla dabat. IToii ociiia hausit Achillea eo 
Semiferi praecepta aenis, aeu c.oapidia artes 
Bive lyrae cantus medicas aeti diaeeret herbaa. 

Interea tnrbata fides. Civilia nirsus 
Bella tonatit dubiuinqiie quatit dlacordia muQduin. 
Pro ci-imen superum, longi pro dedeeus aevi: 65 

B&rbarus Hesperiaa exul poasederat iirbes 
Sceptraqut! deiecto dederat Romana clienti. 
'lam prmceps molitur iter genteaqiie remotas 
. Colligit Aurorae, tumidua quaacumque pererrat Θ9 
Euphrates, qaas lustrat Halys, qiiaa ditat Orontes- 



106 CLAVDII CLAVDiANI 

Tiiriferos Arabes saltus, vada Caspia Medi, 
A_rmenJi Pliaain, Partiii liquiire Nipliateii. 

Quae tibi tum Martia rabies qQantusqiie sequendi 
Ardor erati' quanto flagi^abant pectora voto 
Optatas audire tubas campique cruenta 
Tempeatate frui truncisque iamergere plantas? 
Vt leo, quem fiilyae matris spelimca tegebat 
Yberibus solitum paaci, cum crescere sensit 
Vngue pedes et terga ivibis et dentibus ora, 
lain aegat imbelles epulas et rupe relicta 
GBetolo com^ ire patri stabalisque inmari 
Aeatnat et celsi tabo sordere iuTenci. 
Hle vetat renimque tibi coDuneiidat habenae 
Et sacro meritoa omat diademate crines. 
Tantaque se rudibus pietas ostendit m aiinis, 
Sic aetaa animo cessit, qaererentur ut omnes 
Imperium tibi sero datum. 

Victoria velos 
Auapiciia eifeeta tuis. Pugnaatia uterque: 
Tu fatis genitorque maQu. Te propter et Alpea 
Invadi faciles cauto nee profuit hoati 
Muiiitis haeaisae locia: apea inrita valli 
Concidit et acopulia patoerunt claustra revulsia. 
Te propter gelidia Aquilo de monte procellis 
Obniit adversaa aciea reyotutaque tela 
Vertit in auctorea et turbine reppiilit hastas. 
Tiinii iim dilecte deo, cui fondit ab antris 
Aeolns armatas hiemes, cui militat aether 
Et coniurati veniunt ad classica venti. 
Alpinae rubuere nivea, et Frigidua anmis 
Mutatis fumaTit aquis turbaque cadentum 
Staret, iii rapidus iuvisaet flmnma aangais. 

At ferus inventor scelerum traiecerat altum 
Non vmo raucrone latus, duplesque tepebat 
Eusis, et ultrices in se conyerterat iras 
Tandem iuata manus. lam Hbertate redueta, 
Qiiamvia emeritum peteret natura reverti 



1 



(Vn.) PANEGYR. DE TERTIO CONSVLATV HONORII. 107 

Numen' et auratas astrorum panderet arces 

Nutaretque oneris venturi conscius Atlas, 

Distulit Augustus cupido se credere caelo, 

Dum tibi pacatum praesenti traderet orbem. iio 

Nec mora: Bistoniis alacer consurgis ab oris, 

Inter barbaricas ausus transire cohortes 

Impavido vultu; linqms Rhodopeia saxa 

Orpheis ammata .modis; iuga deseris Oetes 

Herculeo damnata rogo; post Pelioi^ intras 116 

Nereis inlustre toris; te pulcher Enipeus 

Celsaque Dodone stupuit rurkisque Idcutae 

In te Chaoniae moverunt carmina quercus. 

IUyrici legitur plaga litoris; arva teruntur 

Dalmatiae; Phrygii numerantur stagna Timavi. 120 

Gaudent ItaUae sublimibus oppida muris 

Adventu sacrata tuo, suminissus adorat 

Eridanus blandosque iubet mitescere fluctus 

Et Phaethonteas solitae deflere ruinas 

Roscida frondosae revocant electra sorores. 1 25 

Quanti tum iuvenes, quantae sprevere pudorem 
Spectandi studio matres, puerisque severi 
Certavere senes, cum tu genitoris amico 
Exceptus gremio mediam veherere per urbein 
Velaretque pios communis laurea currus! 130 

Quis non Luciferum roseo cum Sole videri 
Credidit aut iunctum Bromio radiare Tonantem? 
Floret cristatis exercitus undique tunnis, 
Qiiisque sua te voce canens. Praestringit aena 
Lux oculos, nudique seges Mavortia ferri ΐ3δ 

Ingemiiiat splendore diem. Pars nobilis arcu, 
Pars longe iaculis, pars comniiiius horrida contis; 
Hi volucres tollunt aquilas, hi picta draconum 
Colla leyant, multusque tumet per nubila serpens 
Iratus stimulante Noto vivitque receptis 140 

Flafibus et vario mentitur sibila tractu. 

Vt ventum ad sedes, cunctos discedere tectis 
Dux iubet et generum compellat talibus ultro: 



108 CLAVDIl CLAVDIANI 

'BellipoteiiB Stilicho, cuJus mihi robur in armis, 
Pace probata fidee: quid enim per proelia gessi lU 
Te sine? quem merui te nou sudante triumplium? 
Odrysium pariter Getico foedavimus Hebnim 
Sanguiiie, Sarmatieas pariter prostravimus alas 
Riphaeaque simul fessoa porreximua artus 
In glacie stantemque rota aulcaTimos Histrum: isc 
Ergo age, me quoniam caelestis regia poscit, 
Tu curis succede meis, tu pignor» sotus 
Nostra fove: geminos destra tu pvotege iratres. 
Per conaangiiineos thalamos noctemque beatam, 
Per taedas, quas ipsa tuo regina leTavit I6i 

Comugio aocrusque nurum produxit ab aula, 
Indue mente patrem, crescentes dilige fetus 
Vt dueisj ut soceri. lamiam securua ad astra 
Te cuatode ferar; rupta ai mole Typboeua 
Prosiliat, vilielis Tityoa ai membra reaolvat, lei 

Si fiiror Enceladi proiecta inugiat Aetna, 
Opposito StilJchnne cadent.' 

Nec plura locutiia, 
Sieut erat, iiquido aiguavit tramite nubea 
Irgrediturque globum Lunae limenque relinquit 
AreadoB et Veneria clementes advolat auras. lei 

Hinc Pboebi pei-inenaua iter flammamque nocentem 
Gradivi plaeidumque lovem; atetit arce suprema, 
Algenti qua zona riget Satumia tractu. 
Machina laxatur caeli rutilaeque pateacimt 
Sponte fores. Ai'ctoa parat convexa Bootea, i7i 

Australea reaerat portas auepinctua Orion 
InTitantque novum aidua pendentque vicisaiin, 
Quaa partes velit ipae aequi, quibus eaae aodalia 
Dignetur atellia aut qua regione morari, 
decua aetherium, terrarum gloria quondani, 17I 
Te tuus Oceanus natali gurgite laaamii 
Excipit et notia Hiapania prohiit imdia. 

166 socmsque] scripsi; aociaqne. 



(Vil.) PANEGYR. DE TERTIO CONSVLATV HONORII. 109 

Fortmiate parens, primos cum detegis ortus, 
Adspicis Arcadiiim; cum te proclivior urges, 
Occiduum visus remoratur Honorius ignem; 180 

Et quocumque vagos flectas sub cardme cursus, 
Natonun per regna venis, qui mente serena 
Maturoque regunt iunctas moderamine gentes, 
Saecula qui rursus formant meliore metallo. 
Luget Avarities Stygiis iimexa catenis ϊύ 

Cumque suo demens expellitiir Ambitus auro. 
Non dominantur opes nec corrumpentia sensus 
Dona valent: emitur sola virtute potestas, 

Vnanimi fratres, quorum mare terraque fatis 
Debetur, quodcumque manus evasit avitas^ 190 

Quod superest patri: vobis iam Mulciber arma 
Praeparat et Sicula Cyclops incude laborat, 
Brontes iimumeris exasperat aegida signis; 
Altiini ftdiniiiea crispare in casside conum 
Festinat Steropes, nectit thoraca Pyragmon 196 

Igniflmsque gemit Lipare fumosa cavemis. 
Vobis lonia virides Neptunus in alga 
Nutrit equos, qui simima freti per caerula possint 
Ferre viam segetemque levi percurrere motu, 
Nesciat ut spiunas nec proterat ungula culmos. 200 
lam yideo Babylona rapi Parthumque coactum 
Non ficta trepidare faga, iam Bactra teneri 
Legibus et famulis Gangen pallescere ripis 
Gemmatosque humilem dispergere Persida cultus. 
Ite per extremum Tanaim pigrosque Triones, 205 

Ite per ardentem Libyam, superate vapores 
Solis et arcanos Nili deprendite fontes, 
Herculeum finem, Bacchi transcurrite metas: 
Vestri iuris erit, quidquid complectittir axis. 
Vobis Rubra dabunt pretiosas aequora conchas, 210 
Indus ebur, ramos Panchaia, vellera Serea. 



PANEGYIilCVS 
DE QVARTO C0N8VLATV HONORI! AVGVSTL 

(vm.) 

Auspiciis iteruin sese regalibus iiimus 
Induit et nota fniitur iaetantior anla, 
Limina nee passi circum privata morari 
EsnltaDt reduces Augusto eonsule fasces. 
Cemia ut armorum proceres legimique potentea a 

Patricios sumunt habitus et more Gabino 
■Discolor incedit legio positisque parumper 
Bellonun signis seqmtur vexilla Quirmi? 
Lictori cedimt aquilae ridetque togatus 
Miles et iii mediia efFiilget cuna castris, lo 

Ipsa Palatino circumvailata senatu 
lam trabeam Bellona gerit parmamque removit 
Et galeam sacras imieris vectura curules. 
Nec te laurigeras pudeat, Gradive, secures 
Pacata gestare raanu Latiaque micantein 15 

Loricam miitare toga, duin ferreus haeret 
Giirrus et Eridani ludunt per prata iugales, 

Haud indigna coli nec nuper cognita Marti 
Vipia progenies et quae diademata mundo 
Sparsit Hibera domus. Nec tantam τϊΙιογ unda 20 
Pronieniit gentis seriem: cmiabula fovit 
Oceaaus; terrae dominoa pelagique futuros 
Imaenso decuit rerum de principe nasci. 
Hinc processit avus, cui post Arctoa frementi 
Classica Massylas adnesuit Africa launis, ^ S& 

Ille, Caledoniis posuit qvii castra pniinis, 
Qui medios Libyae sub caaside pertulit aestue, 



(TOI.) PAKEGYlt. DE QVARTO COMSVLATV HONORII. Hl 

Terribilis Mauro debellatorque Britamii 
' Litoria ac pariter Boreae vastator et Austri. 
Quid rigor aetemus, caeli qviid frigora prosimt 30 
ignotimique fretum? raadiiemnt Saxone fuso 
Orcades; incaliiit Pictorum sanguiiie Thjle; 
Soottomm cimnilos flevit glacialia Hiveme. 
Quid calor obBistit forti? per vasta cucurrit 
Aethiopnin cinsitque noyis Atlanta manjplia, 3B 

Virgineum Tritona bibit sparsosque veoenis 
Gorgoneos vidit thalamos et vile virentea 
HeaperidTun riait, quos ditat fabula, ramos. 
Arx ineenaa lubae, rabies Maurusia ferro 
reBsit et antiqui penetraJia diruta Bocclii. 40 

Sed laudes genitor longe transgreasus avitas 
Siibdidit Oceanum sceptris et margine caeli 
Clausit opes, quantuin distant a Tigride Gadea, 
Inter ae Tanais quantmu Nilusque relinqumit: 
Ilaec tamei], immmeris per se quaesita tropaeis, 46 
Non generia dono, non ambitiune potitua. 
Digna legi virtua. Ultro se purpura aupplex 
Obtidit et solus meruit regnare rogatua. 
Nnm ciim barbaries penitua commota gemeijtem 
Innieret Rbodopen et inixto turbine gentes uo 

laiQ deseiia suas in noa tranafunderet Arctos, 
DaniiTii totae vomerent cmu proelia ripae, 
Cum Oeticis ingena premeretur Mjsia plaustris 
Flavaque Biatonios operirent agmina campos, 
(.hnnibus adflictis et vel labentibua ictu 56 

il prope casuris: unus tot fimera contra 
tlestitit extinxitque faces agriaque colonos 
KeddJdit et leti rapuit de faucibus urbea. 
Xtdla relicta foret Romani aominis vunbra, 
Ni pater ille tuiis iamiam niitura subiaaet oo 

Pondera turbatamque ratem certaque lernsset 
■Jiaufragium commune inaini: velut ordiue rupto 
Ciun procul insanae trahereut Phaethonta quadrigae 
iJaeTiretque dies terramque et stagna propiuqui 




112 CLAVDII CLAVDIANI 

Haurirent radii, soiito cum murnnire torris 
Sol. occurrit equis; qui postquam nirsus eriles 
Agnovere sonos, rediit meliore magiatro 
MacHna conceiitusque poli, ciirrusque recepit 
Imperium flammaeque modum, 

Sic traditus illi 
Servatusque Oriens. At non pars altera rerum 
Tradita: bis poastissa manu, bia parta periclis. 
Per variuiD gemim seelua erupere tyraimi 
Tractibus oceiduis: hunc saeva BritanDia fiidit: 
Hunc sibi Germanus fainulum delegerat esul: 
AuBus uterque nefaa, dommi respersua uterqne 
lD.8oiiti8 iugulo. Novitas audere priori 
Suadebai. cautiimque dabant exempla sequentein. 
Hic noTa moliri praeceps, hic quaerere tuta 
Providus; hic fusia, coUectis viribua ille; 
Hie vagus excurrens, hic intra claustra reductus. 
Dissimiles, sed morte pares. Evadere neutri 
Dedecus aut mistis licuit procumbere telis. 
Amiasa specie, raptis insignibus ambo 
In vultiis rediere suoa manibusque revincfcis 
Oblati gladiis sumniittuiit colla paratia 
Et ritam veniainque rogaat. Pro danma pudoris! 
Qui modo tam densas nutu movere cohortes, 
Iu quos iam dubius aeae libraverat orbis, 
Non boatea victore cadunt, aed iudice soiitea; 
Daamat voce reos, petiit quoa Marte tyraniios. 
Amborum periere ducea: hic aponte carina 
Decidit in fluctus, illum auua abatulit enaia; 
Hiinc Alpes, hune pontua habet. Solacia caesia 
Pratribus haee ultor tribuit: necis auctor uterque 
Labitur; Augustas par victima mitigat umbras. 
Haa dedit inferias tuinulia, iuventnnque duorum 
Purpureos merito placavit aanguine manea, 

Uli iustitiam confirmavere triumplii, 
Praesentes doeuere deoa. Hinc saeciila diseant 
Jadomitum niliil esse pio tutumve nocenti: 



Ο'ΠΙ.) PANEGYE- DE QVARTO CONSVLATV HONORU. U3 

Niintius ipse siii longas iiicognitus egit 
Praevento rumore viaa, iuopinus utrumqiie 
Pereulit et elausos inontes, ut plana, reliquit. 
Estruite mmanes scopnlos, attollite tuiTGS, 
Cingite vos fluviis, vastaa opponite silvaa, los 

Garganum Alpinis Appenniminique niTalem 
Pemiixtis soeiate iugia et rupibus Haemum 
Addite Caiicaaiia, involvite Pelion Ossae: 
Nnn dabitia nnirum sceleri. Qui vindicet, ibit. 
Omnia subsident meliori pervia causae. llo 

Nec tamen oblitus civem cedentibus atrox 
Partibu3 infremuifc; non insultare iacenti 
Malebat: mitis precibua, pietatis abundans, 
Poenae parcus erat; paei non mtulit iram; 
Post aciea odiia idem qui teriainua armia. 1I5 

Profuit boc yiucente capi, multosque subactoa 
Aepera lafciirae commendavere catenae. 
Magnarum largitor opum, largitor honorum 
PronuB et in meliua gaudena conTertere fata, 
Hinc amor, hinc validiim devoto milite robur. 1!0 
Hinc natia matLSura fides. 

Hoc nobilis ortu 
Nasceria aequaeva cum inaieatate creatua 
Nullaque privatae passus contagia aortis. 
Ommbus acceptis ultro te regia solmn 
Protulit et patrio felix adoleacis ίη oatro, 125 

Membraque veatitai numquam violata profauo 
Id sacros cecidere ainus. Hiapania patrem 
H Auriferia eduxit aquia, te gaudet alumno 
[ BospLonis. Hesperio de limme surgit origu, 
I Sed nutrix Aurora tibi; pro pignore tauto 130 

ι Certatur, getninus civem te vindieat asia. 
I Hereiilia et Bromu suetentat gloria Thebas, 
1 Haesit Apolliueo Deloa Latonia partu 
D Cretaque se iactat tenero reptata Tonanti; 
Β Sed melior Delo, Dictaeia clarior oris 13B 

1 Qaae dedit Loc numeu regio; nou litora uostro 

l CL•lTDUllι Οργ., (.■d Kooh. 






114 CLAVDll CLAVDIANI 

Siifficerent angusta deo. Nec mhospita Cjutlii 
Saxa tuos artus duro laesere cubili: 
Adclmis genetrix auro, circumilua gemims 
In Tyrios emxa fcoros; ululata Terendis 
Aula puerperiis. Quae tunc documenta fntmi? 
Quae voces avium? qiianti per iiiane volatiis? 
Qni Tatum discursua erat? Tibi coroiger Hammo! 
Et dudum taciti rupere ailentia Delphi, 
Te Persae eeeinere magi, te sensit Etruscue 
Aogur et inspectis Babylonius liorniit astris, 
Chaldaei atopuere senea Cumanaque nirsus 
Intoniiit rupes, rabidae delubra Sibjllae. 
Nec te progemtum Cybeleius aere sonoro 
Lustravit Corybas: exercitus uadique fulgenH 
Adstitit; ambitur signis augiistior infans, 
Sentit adorantea galeas, redditque ferocem 
Vagitum lituus. 

Vitam tibi contulit idem 
Imperiunique diea; inter cunabula consul 
Proveberis, aignas posito modo noiiiiiie faatos 
Douaturque tibi, qui tn produserat, aimua. 
Ipaa Quirmali pamini te ciaxit amictu 
Mater et ad primaa docuit reptare cuniles. 
Vberibus sanctia minortaliqiie deaniin 
Crescia adoratus gremio: tibi saepe Diana 
Maenalioa arcua renatrieesque pharetraa 
Suspendit, puerile decus; tu aaepe Mmervae 
Lusisti clipeo fulvamque impune pererrans 
Aegida tractasti blandoa intemtus angiiea; 
Saepe tuas etiam iam tum gaudente marito 
Velayit regina comaa festinaque voti 
PraesiamptTam diadema dedit, tum lenibTis ulnis 
SuBtulit et maguo porrexit ad osciila patri. 
Nec dilatus honos: mutatur principe Caesar; 
Protimis aequaria fratri, 

Non certius uniquam 
Hortati superi, nuliis praesentior aether 



fVIII.) PANEGYB. DE QTARTO CONSTLATV HONORU. 115 

Adfuit ominibus. Tenebris iuvolverat atra 

Lumen hiems densosque Notus collegerat imbrea. 

Sed mox, cum solita miles te voce levaaset, 

Nubila dissolvit Phoebua pariterque dabantiir Ι7δ 

Sceptra tibi miuidoque diea: caUgine liber 

Bosphorua adversam patitur Calcliedoua cenii. 

liec tantum vicina niteiifc, sed tota repulsis 

Nubibus exuitur Thrace, Pangaea renident 

Insaetosqne palus radios Maeotia vibrat. 180 

Kec Boreas nimbos aut sol ardentior egit: 

Imperii lnx illa fait; praesagus obibat 

Cuiicta nitor risitque tiio natijra seveno. 

Yisa etaam medio populis mirBntibus audax 

Stella dje, dubitanda nihil nec erine retuso 185 

Langiiida, sed quantus nimieratiir nocte Bootes, 

Emicuitque plagis alieni temporia hospea 

%nis et agnosci potuit, cum lnaa lateret: 

Sive parens Augusta fuit, seu forte relusifc 

Divi aidua avi, aeu te properautibus Arctis 190 

Cemere aol patiens caeluin commune remisit. 

Adparet quid aigna ferant. Ventora potestas 

Clflruit Aacauio, snbita cum luce comarum 

IimocuQS flagraret apex Phrygioque volutus 

Yertice fataba redimiret tempora candor. iflS 

At tua caelestes mlustrauf; oinma flaminae. 

Talia ab Idaeia primaevus luppiter antris 

Poasesai stetat arce poli famulosque recepit 

Natura tradente deos; lanngiue nondiun 

Vemabaiit vultus nec adbuc per eolla floebant 200 

Uoturae conve.xa comae; tum scindere nubes 

Discebat fulmenque rudi torquere laeerto, 

Laetior augurio genitor natiaque superbus 
lam paribus doplici ftiltus consorte redibat 
Splendebatque pio complexus pignora curru. aoa 

Hand aliter siunmo geinini cuni patre LacoDes, 



116 OLAVDII CL4VDIANI 

Progeniea Ledaea, sedent: in utroque relucet 
Frater, utroque soror; BimiH chlamya effluit auro; 
Stellati pariter crines. luyat ipse Tonantem 
Error et ambiguae plaeet ignorantia matri; i 

Eurotas proprios disceniere nescit alunuios. 

Vt domus excepifc reduces, ibi talia tecvun 
Pro rerum stabili fertur dicione locutus: 

'Si tibi Partlioriun soliuin FortiiDa dedisset, 
Care puer, teirisque procul venerandus Eois ι 

Barbarus Arsacio eonsurgeret ore tiaras: 
Sufficeret sublime genus luxuque fluenteiu 
Deside nobilitaa posset te sola tueri. 
Altera Komanae longe rectoribus aulae 
Condicio. Virtute decet, non sanguine niti. 220 

Maior et utiKor fato coniuncta potenti, 
VJle latena virtus. Quid enim? submersa tenebris 
Proderit obscuro veluti sine remige puppia 
Vel lyra quae reticet vel qui non tenditvir arcus. 

'Hanc tamen haud quisquam, qui non agiioverit ante 
Semet et ineertos animi placaverit aestus, 216 

Inveniet; loiigis illuc ambagibiis itur. 
Disce orbi, quod quisque sibi: 

'Cum conderet artua 
Noatros, aetheriis miacens terrena, Prometbeus, 
Sinceram patri mentem furatiis Olympo 230 

Continiiit claustris indignantemquG reviiixit 
Et, cimi non aliter possent mortaiia fingi, 
Adauiixit geminas. Illae cum corpore lapsae 
Intereunt, baee sola manet bustoque superstes 
Evolat. Hanc alta capitis fandavit in arce sae 

Mandfltricem openim proapeetiiramque labori; 
Illas inferius collo praeceptaque 3\immae 
Passuras dommae digna statione locavit. 
Quippe opifex veritus confundere sacra profanis 
Distribuit partes animae sedesque removit. S40 

Iram Banguinei regio aub pectore cordis 
Prote^t unbutam flammis avidamque nocendi 



(VIII.) PANEGYR. DE QVARTO CONSVLATV HOSOEtl. 117 

Praecipiiemque sui. Babie suecensa tiuneseit, 
Contrahitur tepefaeta metu. Cumque oiimia secum 
Duceret et requieio meiobris vesaua negaret, 245 

InTenit pnlmQnis opem madidiunque fui'enti 
Praebuit, ut tumidae ruerent iii mollia flbrae. 
At sibi cuncta petens, nil coiilatura cupido 
In ieciu' et tractiis imos compulsa recessit, 
Quae, velut inmanis reserat diim belua rictus, 250 
Expleri pasciquQ neqnit: imiic verbere curaa 
Torquet aTaritiae, stimulia nunc flagrat amonira, 
Nunc gaudet, nimc maesta dolet satiataque ruraus 
Exoritur caesaque redit polleDtius hydra. 

'Hos igitur potuit si quis sedare tiimultus, 255 
InconcuBsa dabit purae sacraria menti. 
Tu licet extreiiios late doiniiiere per ludos, 
Te Medus, te mollia Arabs, te Serea adorent: 
Si metuis, ai prava cupis, si duceria ira, 
Servitii patiere iugum; tolerabis iniquaB 260 

Interios leges. Timc omnia iure tenebis, 
Cum poteris rex esse tui. Proclivior usiis 
In peiora datur auadetque bcentia luxum 
InlecebriBqut; effrena favet. Tuiii vivere caste 
Asperius, CTiia prompta Veaus; tum durius irae 265 
Conaulitur, cum poeaa patet. Sed comprime motus 
Nec tibi quid lieeat, sed quid fecisse deuebit 
Oecurrat, mentemque domet respectua honesti. 

'Hoc tc praeterea crebro sennone monebo, 
Vt te totius njedio telluria in ore 270 

Vivere cognoscas, etmctis tua geiitibus esae 
Facta palam nec posse dari regalibus uaquain 
8ecretum vitijs; nam lux altisaima fati 
Occultuin nihil esae ainifc, latebrnsque per omnes 
Iutrat et abstrusos explorat fama recessua. 275 

'Sia pius in priinis; nam ciuii viueaniur in omm 
Munere, aola deos aequat clementia nobis. 
Neu dubie suspectua agaa neu falaua amicis 
RamonuiLTe avidus: qai talia curat, iuanes 



118 CLAVDn CLAVDIANI 

Horrebit strepitus nulla non anxius liora. 

Non sic excubiae, uon circiLmstantia pila 

Quam tutatur amor. Non estorquebis amari; 

Hoe altema fides, lioe simplex gratia donat. 

Nonne vides, openim quod se pulclierrimus i 

Mundua amore liget, nec vi conexa per aeTimL 

Conspireiit elementa sibi? quod limite Phoebus 

Contentos medio, coatentus litore pontus 

Et, qui perpetuo terras ambitque vehitque, 

Nec premat incnmbeus oneri nec cesserit aer? 

Qui terret, plus ipse timet; sors ista tyraimis 280 

Convenit; invideant claria fortesque trucident, 

Muniti gladiia viTant saeptique venenia, 

Ancjpites habeant arees trepidique iniiientur: 

Tu civem patremque geras, tu consule cuuctia, 

Nou tibi, uee tua te moveant, sed publica vota. 296 

'In commvme iubes si quid censesque teueEdmn, 
Primua iussa subi: tunc observantior aequi 
Fit populus nee ferre negut, euiii viderit ipsum 
Auctorem parere sibi. Componitur orbia 
Regis ad exemplum, nec sic inflectere senaua . 300 
Humanos edicta valeat quam vita regentis. 
Mobile mutatur semper cum principe Tulgus, 

'Hia tamen efFectia ueu fastidire minores 
Neu pete praescriptoa homim tranaceiidere fiaea. 
Inqumat egregios adiimcta superbia mores. 305 

Non tibi tradidmius dociles servire Sabaeos, 
Armeniae domiuuiii nou te praefecimua orae, 
Nec damiis Aasyriam, tenuit quam femina, gentem. 
Romani, qui ciuicta diu rexere, regendi, 
Qui nec Tarquinii fastua nec iura tulere 310 

Caesarie. Aimalea veterum delicta loquuntur: 
Haerebunt maculae. Quia non per saecula damnat 
Caeeareae porteuta domus? quem dira Neronis 
Fimera, quem rupes Capreanim taetra latebit 
Incesto poaaeasa aeni? Victura teretur 315 ■ 

Glona Ti-aianij iiou tam quod Tigride victo 



(Vm.) PANEGYR, DE QVARTO CONSVLATV HONORII. 119 

Nostra triumphati fuerint provincia Partlii, 
Alta quod mvectws fractis Capitolia Dacis, 
Quam patriae quod mitis erat. Ne desine tales, 
Nate, sequi. 320 

'Si bella caDant, prius agmina duris 
Exerce studiis et aaevo praestrue Marti. 
Non brumae requies, uon hibeniaeula segues 
Enervent torpore manus. Ponenda salubri 
Castra loco; praebenda vigil custodia vallo, 
Disce, ubi denseri cimeos, ubi comua tendi 325 

Aeqmus aut itenim flecti; quae montibus aptae, 
Quae campis aeies, quae fraudi commoda vallis, 
Quae via difficilis. Fidit si moenibus hostis, 
Tum tibi murali libretur macbina pulsu; 
Saza rota; praeceps aries proteetaque portaa 33i) 

Testudo feriat; niat emersura iuventus 
Effossi per operta soli. Si longa moretui- 
Obsidio, tum vota cave aecura remittas 
Inclusumve putes; multis damnosa fuere 
Gaudia^ diaperai pereunt somnove soluti; 335 

8aepiu3 incautae nocuit victoria turbae. 
Neu tibi regificis tentoria larga redimdent 
Deliciis, neve imbeUea ad signa ministros 
Luxuries arroata trabat. Nce flantibus AustriB 
Neu pluviis cedas, ueu defensura calorem 340 

Aurea summoveaiit rapidoa umbracula soles. 
Iiiventia utere cibis. Solabere partes 
Aequali sudore tuas: ai collis iniquus, 
Primus ini; silvam si caedere provocat uaus, 
8umpta ne pudeat quercmn atraviese bipenui, 345 

Calcatiir si pigra palus, tuus ante profiuiduin 
Pertemptet sonipes. Fluvios tu protere cursu 
Haereutes glacie, liquidos tii sciude natatu, 
Kimc equea in medias equitiun te conaere turmaa; 
KuDC pedes adsistaa pediti. Tum promptiua ibimt 
Te socio, tum conspicuus gratuaque geretur 
Sub te teste labor.' 





120 CLAVDU CLAVDIANI 

Dieturum plura pareutem 
Voce aubia: 'Equidem, faveant modo mimiiia coeptia, 
Haec effeeta dabo, nec me iVatrique tibique 
Dissimileiii populi eommissaque regna videbimfc. 35B 
Sed cur noD potiua, verbis quae disseris, usu 
Experior? Gelidaa certe mmc tendis in Alpes. 
Duc tecum comitein; figant, sine, nostra tyramium I 
SpicTila; pallescat nostro, sine, barbarus a 
Italiamne feram furiis praedonis acerbi 
Subiectain? patiar Boinam servire clienti? 
Vsque adeone puer? nec me polluta pote 
Nec pia cognati tanget vindicta cmoris? 
Per strages equitare libet. Da protmus arma. 
Cor aimoa obicia? pugnae cur arguor impar? ses 

Aequalis mihi Pyrrbus erat, cimi Pergama aolus 
Verteret et patri iion degeneraret Achilli. 
Denique si prmeeps castris baerere nequibo, 
Vel miles veniam.' 

Delibat dulcia oati 
Oscula niiratusque refert: 'Laiidanda petisti; 370 

Sed featinus amor. Veniet robustior aetas; 
Ne propera. Necdum decimas emensua ariatas 
Adgrederis metuenda yiria: veatigia magnae 
Indolis agnosco. Fertwr Pellaeua, Eouin 
Qui donmit Porum, cum prospera aaepe Pbilippi 375 
Audiret, laetos inter flevisae aodalea 
Nil aibi Tincendum patris virtiite relinqui. 
Hoa yideo motua. Fas ait promittere patri: 
Tantua eris. Nostro nec debes regna favori, 
Quae tibi iam natura dedit. Sic mollibus olim 380 
Stridula ducturum pratia examma regem 
Naacentem venerantur apes et piiblica mellia 
lura petuiit tradmitque favoa; sic paacua parvua 
Vindieat et necdum firmatia cornibua audax 
lam rogit annentmn vitulua. Sed proelia differ 385 
In iuTeneiu patienaque meum cum fratre tnere 
Me bellante locum. Voa impacatus Araxes, 



ΙΚ) PANEGTR.IIE QVARTO CONSVLATV HONORII. 121 




'os celer Euphrates timeat, sit Nilus ubique 
Veater et emisso qoidqiiid aol imbuit ortu. 
Si pateant Alpes, habeat si cauea secimdos 39( 

iDstior eventus, aderis partesque receptas 
Suscipies, animosa tuas ut Gallia leges 
Audiat et noatros aequus inodereris Hiberos. 
Tiinc ego seciirus fati laetusque laborum 
Discedam, vobis utrumque regentibus axem. 39f 

'Interea Musis animus, dimi mollior, inatet 
Et quae mox imitere legat; nec desinat umquam 
Teciun Graia loqui, teciiin Romana vetustas. 
AntiquoH evolve duees, adsuesce futurae 
Militiae, Latium retro te confer in aeTuin. 40C 

Libertas quaesita placet? mirabere Bnitiuo. 
Perfidiam damnas? Metti satiabere poenia. 
Triste rigor nimius? Torquati despice mores. 
Mors impensa bomim? Decios venerare nieiites. 
Vel solua quid fortis agat, te ponte soluto 40i 

Oppositus Cocles, Miici te flamma docebit; 
Qmd mora perfrmgat, Fabius; quid rebus in artia 
Dux gerat, ostendet GaUorum strage Camillus. 
^Diacitur hmc niillos meritis obsistere caaua: 
■Prorogat aetemam feritas tibi Puniea famam, 4l( 
'Begule; aucceaaos auperant adversa Catonis. 
Discitur hinc qiiantuiii paupertas sobria possit: 
Pauper erat Curiua, reges cum vinceret annis, 
Pauper Fabricius, Pyrrhi cum spemeret aiirum; 
Sordida dictator flexit Serraniis aratra: 411 

lustratae lictore casae faseesque salignis 
Postibua atMxi; eolleetae consule mesaee 
Et 3ulcata diu trabeato nira colono.' 

Haec geuitor pi-aecepta dabat: velut ille earinae 
Longaevus rector, variis quem saepe procellis iu 
Exploravit hiems, ponto iam fesaus et annia 
.Aequoreas alni uato comiQendat habenas 
Et casua artesque docet: quo dextra regatur 
Bidere; quo fluctua possit moderaniine falli; 



122 CLAVDII CLAVDIAOT 

Qnae nota nimboram; quae fraus infida sereni; 425 
Quid sol occiduus prodat; qno sancia yento 
Decolor iratos attollat Gyntliia Toltiis. 
Adspice nuac^ qnacumque micas^ seu circulus Austri^ 
Magne parens^ gelidi seu te meraere Triones^ 
Adspice: completur yotmii. lam natus adaeqoat 430 
Te mentis et^ qnod magis est optabile^ vincit 
Subnixus Stflichone tuo, quem fratribns ipse 
Discedens clipeuin defensoremque dedisti. 
Pro nobis ηίίιίΐ ille pati iiTQlaixique recusat 
Discrimen temptare sui^ non dura viarum, 435 

Non incerta maris^ Libjae squalentis harenas 
Andebit superare pedes madidaqae cadente 
Pleiade Gaettilas intrabit navita Sjrtes. 

Hiinc tamen in primis populos lenire feroces 
£t Rhenum pacare iubes. Yolat ille citatis 440 

Vectus equis nullaque latus stipante caterva^ 
Aspera nubiferas qua Raetia pomgit Alpes^ 
Pergit et hostiles (tanta est fiducia) ripas 
Incomitatus adit. Totum properare per amnem 
Attonitos reges hmnili cervice videres. 446 

Ante dacem nostrum flayam sparsere Sygambri 
Caesariem pavidoque orantes munnure Franci 
Procubuere solo: iuratur Honorius absens 
Imploratqae tamn supplex Alamaimia nomen. 
Bastamae venere truces, venit accola silvae 450 

Bructerus Hercyniae latisque paludibus exit 
Cimber et ingentes Albim liquere Cherusci. 
Accipit ille preces varias tardeque rogatus 
Adnuit et magno pacem pro munere donat. 
Nobilitant veteres Gennaiiica foedera Drusos, 455 

Marte sed aucipiti, sed multis cladibus empta. 
Qiiis victuin meminit sola formidine Rhenum? 
Quod longis alii bellis potuere mereri, 
Hoc tibi dat Stilichoms iter. 

Post otia Galli 
Limitis hortaris Graias folcire ruinas. 460 



-ι 



(Vni.) ΡΑΝΕΟΤπ. DB QVAETO CONSVLATV ΗϋΝΟΒΠ. 123 

loiiium tegitur velis ventique laboraut 
Tot ciirvare sinus servaturasque Corinthimi 
Proseqiiitiir faciU Neptunus giirgite classes, 
Et puer, Isthmiaci iam pridein litoria exul, 
Seeura repetit portus cum matre Palaemoii. 4S5 

Flaustra cniore uatant: metitur pellita iuveutus: 
Pars morbo, para ense perit. Non Inatra Lycaei, 
Non Erymantheae iam copia sufficit umbrae 
iBDimieria exuata rogia, nudataque ferro 
Sic flagrasae suas laetantur Maenala silvaa. 470 

Gene, qaa noii Seythicos diffuaior ulla Trionea 474 
Incolnit, cui parrua Athoa angustaque Thrace, 475 
Cum tranairet, erat, per te viresque tiiorum 
Fracta duciim lugetque sibi iam rara superstes, 
Et, quorum hiibae spatium yix praebuit orbia, 
Vno colle lateut. Sitiens incluaaque vallo 
Ereptas quaesivit aquaa, quaa boatibus ante 480 

Contiguaa alio Stilicho deflexerat arcu 
Mirantemque novae ignota per avia vallea 
lusserat averao fluTimn migrare meatu. 483 

Excutiat cineres Epiiyre, Spartaniis et Arcaa 471 

Tutior exougiiis pedibus proculcet acervos 
Feaaaque pensatia respiret Graecia poeiiia! 473 

Obvia quid minim vinci, cum barbarua ultro 484 
lam cupiat sei-vire tibi? Tua Sarmata diacors 486 
&acraineuta petit; proiecta pelle Gelomia 
Militat; in Latios ritua transistis Alani. 
Vt fortea in Marte viros animisque paratos, 
Sic iastoa in pace legia longumque tueris 
£lecto8 crebris nec auccedentibus urgea. i90 

ludicibus notis regiioiir, fniimurque quietia 
Militiaeque bonis, ceu bellatore Qairiuo, 
Ceu placido moderaute Nujaa. Non ininmet ensis, 
Nullae nobilium caedes; non crimiiia viilgo 
Teximtur; patria maestus non truditur exul; 495 



iBS transjposui auctore B. 




1 



124 CLAVDn CLAVDIANI 

Impia continui cessant augmeiita tributi; 
Non infelices tabiilae; non hasta refixas 
Vendit opes; avida sector non voce citatur, 
Nec tua priyatis erescunt aeraria damnia. 
Munificus largi, sed doh et prodigus, auri. 
Perdurat noii empta fides iiec pectora merces 
Adligat; ipsa suo pro pignore castra laborant; 
Te miles nutritor amat. 

Quae denique Romae 
Cura tibi? quam fixa manet reverentia patrum? 
Finnatur seniimi iiiria priseamque resumimt 60& 

Camtiem legea emendanturque vetustae 
Accedimtque novae. Talem sensere Solonem 
K«s Pandioniae; sic armipotena Lacedaemon 
Despexit miiros rigido iminita Lycurgo. 
Qoae aub te vel causa brevis vel iudicis error 610 
Neglegitur? dubiis quis litibua addere finem 
luatior et meraum latebris educere verum? 
Quae pietaa quantusqiie rigor tranquillaque magni 
Vis animi nulloque levis terrore moveri 
Nec nova mirari facilis! quam docta facultas 61S 

Ingenii linguaeque modua! Reaponsa verentur 
Legati, gravibusque latet sub moribua aetaa. 

Quantua in ore pater radiatl quam torva ToIuptaB 
Frontis et auguati maieataa grata pudoria! 
lam patrias imples galeas; iam comus avita 620 

Temptatur vibranda tibi; promittitur jngens 
Dextra nidimentis Roniaiiaque vota moratur. 
Quia decor, incedis quotiens clipeatus et auro 
Squameua et rutilua criatia et casaide maiorl 
Sic, cuin Threicia primiun sudaret in baata, 625 

Flumiiia iavemiit puenun Rhodopeia Martem. 
Quae vires iaciilis vel, cam Gortynia teudis 
Spicula, quam felix areus certiqiie petitor 
Viiliieris et iuasiiai meiitiri neseiua ictum! 
Scis, quo more Cydon, qua dirigat arte sagittas B30 
Anneiiias, reftigo quae sit fiducia Partho: 



(Vnr.)HNEGYE- DE QVARTO CONSVLATV HONORII. 125 

Si(! Amphioniae pulcher sudore palaestrae 

Alcides pharetras Dircaeaque tela solebat 

Praetemptare feria olim domitura Gigaiites 

Et pacem latiira polo, semperque cmentus 536 

Ififlt et AIcineiiaG praedam referebat ovanti; 

Cefruleus tali prostratus Apolline Pytlion 

inplicuit fractia moritiira Tolumma ailvis. 

Cum vectaris equo simulacraque Martia ludia, 
Quis mollis siimare fugas, qiiis tendere coutum P40 
Acrior aut subitos melior flesiase reciirsus? 
NoD te Massagetae, aoii gens esercita eampo 
Tbessala, non ipsi potenuit aequare bimembres; 
Vix comites alae, vix te 8uspenaa aequimtur 
Agmina feryentesque tument post terga dracones. B16 
Vtque tuis prinniin sonipes calcaribus arsit, 
^nescunt patulae nares, uon seutit barenas 
Vngola discussaeque iubae sparguntur in annoa; 
Turbantiir phalerae, apmnoais morsibus aurum 
Fumafc, anlielaiites exuiidant sauguine gemmae. &B0 
Ipae labor pulvisque decet confusaque motu 
Caeaaries; vestis radiato murice solem 
Combibit, ingesto crispatur purpura vento. 
Si dominua legoretiir equis, tua poaceret ultro 
Verbera Nereidum stabiilia mitritus Arion 665 

Serviretque tiais contempto Castore frenis 
Cyllarus et flavum Xanthua apreTiaaet Aebillem. 
Ipse tibi famulas praeberet Pegasus alaa 
Portaretque libens melioraque pondera pasaua 
Belleropbonteaa indiguarehu• habenas. Beo 

Quin etiam τθΙοκ Aurorae mmtius Aethou, 
Qui fugat biiijiitii stellas roseoque domatur 
Lueifero, quotieiLs equitem te'ceniit ab astris, 
Invidet mque tuis mavult spumare lupatia. 

Nmic quoque quoa babitus, quantae miracula pompae 
Vidimua, Auaonio c\mi iam succinctus amietu eee 

Per Ligurum populos aolito conspectior ires 
Atque mter niveaa alte veberere eohorteaj 



126 CLAVDII CLAVDIANI 

Obnixisque simul piibes electa lacertis 

SidereTim geataret onus. Sic numina Memphis 670 

In VTilgus proferre solet; penetraKbus exit 

Effigies, brevis illa quidein: sed plnrimus infra 

Liniger imposito suspirat vecte sacerdos 

Testatus sudore deum; Nilotica aistris 

Ripa sonat Pbariosque modos Aegyptia ducit 6ϊί 

Tibia; suumiissis admugit comibiis Apia. 

Omma nobilitas, oamis tua sacra frequentat 

Thjbridia et Latii suboles; couvenit in imum 

Qmdquid ία orbe fuit proeerum, quibus auctor Ιιοηοπβ 

Vel ϋι vel geijitor. Numeroso consiile consiil B80 

CJBgeris efc socios gaudes admittere patres, 

Iidustri te prole Tagus, te Gallia doctia 

Civibus et toto etipavit Eoma senatii. 

Portatur iuTenum cervicibus "aurea sedea 

Ornatuque novo gravior deus. Asperat Indus 6B6 

Velamenta lapis pretiosaque fila smaragdis 

Ducta virent; amethystus mest et fulgor Hiberas 

Temperat arcanis byacmthi caenila flammis. 

Nec rudis in taii stifFecit gratia textu; 

Auget acos meritom picturatumque metallis 6M 

Vivit opua: inulta remorantur iaapide vultua 

Bt variia spirat Nereia baea figuris. 

Quae tantum potuit digitia mollire rigorem 

Ambitiosa colusV vel cuius peetinis arte 

Traxerunt solidae gemmanim atamina telae? 69S 

Invia quia calidi scrutatua stagna profimdi 

Tethyos invaait gremium? quis divitia algae 

Geraima flagrantes inter qnaeaivit harenaa? 

Quia iiinxit lapides ostro? quis miscuit ignea 

Sidonii Rubrique maris? Tribuere colorem 600 

Pboeniees, Seres aubtegmina, pondua Hydaspes. 

Hoe ai Maeoniaa cinctu graderere per urbea, 

In te pampineos tranafei-ret Lydia tbyrsoa, 

In te Nyaa choros; dubitasaent orgia Bacchi, 

Cuj furerent; irent blandae aub vincula tigres. 606 



(TiIl)PAKEGTIl.DE QVAETO COSSVI,ATVHONORn. 127 

I Talis Erytkraeie bitextus nebridE genimis 
I LiWr ^t curras et Caspia flectit eburnis 
I Colla iugis: Satyri circum crmemque solutae 
I UumadeE adstringiuit hederis victricibua Indos; 

1 hostili velatur palmite Gangee. 610 

lepice mox laetuin aonuit clamore tribuiial 
_ —fltoB ineTmte qnater. SoUenmia ludit 
rthaiiia libertaa; deductiuD Vindiee morem 
Lei celebrat, famulusque iugo lasatus erili 
tlucitur et grato remeat securior ictu. 615 

Tristis condicio pulsata fronte recedit; 
in civem rubuere genae, tergoque removit 
Verbera permiasi felix miuria voti. 

Prospera Ronmleis sperantur tempora rebus 
in nomen ventura tuum. Praeinissa fiitTiria 620 

I Dant exempla fidem: quotiena te eursibus aevi 
[ Praefecitj totiens accessit laurea patri. 
f lusi Danuviiiiii quondam transnare Grutlmngi 
I In Ijntres fregere nemus; ter mille ruebant 
I Per flaviuiQ plenae cimeia iimiaiLibus abii. 626 

I Dus Odothaeus erat. Tantae coaamiaa classis 
Ιύΐΰϊρίειίδ aetas et priiuuB contiidit aiiuiis: 
KSummersae sedere rates; fluitantia mimquam 
FLargius Arctoos pavere cadavera piscea; 
Corporibos premitur Peuce; per quinque recurrens 630 
Oetia barbaricoa vix egerit vmda cniorea, 
Confesausque parena Odothaei regis opima 
Bettulit exuviaaque tibi. Civile secLUidis 
I Conficis auapiciis beUuin. Tibi debeat orbis 
I Fata Grutbiiiigonim debellatumque tyraniium: 635 

I Hieter sanguineoa egit te conaule fluctus; 
I Alpiuos genitor rupit te coDSule montes. 
I Sed patriis olim fueraa succesaibus auctor, 
f Nunc eria ipse tiiis. Semper veiiere triumphi 
■ Cum trabeia sequiturque tuos victoria faaces. 
Sis, precor, adsiduus consul Mariique relinquas 
Et senis Augusti numenim, Quae gaudia mimdo, 




128 CL. CLAVDIANI PAN. DE QVARTO CONS. ΗΟΝΟΚΠ. 

Per tua lanugo cum serpere coeperit ora, 
Cum tibi protulerit festas nox pronuba taedas! 
Quae tali devota toro, quae murice folgens 645 

Ibit in amplexus tanti regina mariti? 
Quaenam tot divis veniet nurus, omnibus airis 
Et toto donanda mari? quantusque feretur 
Idem per Zephyri metas Hymenaeus et Emi! 
mihi si liceat thalamis intendere carmen 650 

Conubiale tuis, si te iam dicere patrem! 
Tempus erit, cum tu trans Rheni comua victor, 
Arcadius captae spoliis Babylonis onustus 
Communem maiore toga signabitis aimum; 
Crinitusque tuo sudabit fasce Suebus, 656 

Vltima fratemas horrebunt Bactra secures. 



PANEGYRICVS 
DICTVS MANLIO THEODORO CONSVLE" 

PKAEFATIO. 

(XVI.) . 

I Lndebisne, precor, taiitae subiecta catervae, ■ 

Inter tot proceres, uostra Thalia, loqui? ■ 

Kec te fama vetat, vero quam celsius auctam ' 

Vel servaase labor vel minuisae pudor? 
An Kbi continiiia erevit fiducia eastria 
Totaque iam vatia pectora milea habet? 

Culmina Komam maieatateiiLque senatus 
Et, quibus exultat Gallia, ceme Tiros. 

Omiiibus audiniiir terris mimdique per anres 
Ibimus. Ab nimius consulis urget amor! 

Juppiter, ut perhibent, apatium cum discere vellet 

Naturae regni nescius ipse aui, 
Armigeros utrimque duos aequalibus alis 

Misit ab Eois Occiduisque plagis. 
Pamaaus gemioos fertm• iunsisse volatua; 

Contulit altemas PytMua axis aves. 

Prmcepa non aqailis terras cognoacere curat; 

Certius in vobis aestimat imperiiim, 
Hoc ego concilio collectTim metior orbum; 
, Hoc Tideo coetu quidquid ubique micat. 



Ci-tTpnjn• Opp,| 6d. Kach. 



tl30 CLAVDII CLAYDUNt ^^^^| 

■ FANEUYKTCTS. ^^H 

Ipsa qmdem Virtus pretiuni sibi, solaque late 1 

Fortunae aecura nitet nee faecibus iillis I 

Erigitiir plausuve petit clareacere vulgi. 1 

Nil opis extemae cupiens, nil indiga lautlia, 
Divitiis animosa auis iumotaqiie cuiictis 5 

Casibus ex alta mortalia despicit arce. 
AttameB invitam blande vestigat et ultro 
Ambit Honor: docuifc totiens ad nira profectus 
Lictor et iti mediis consul quaeaitus aratris. 
Te quoque naturae saeris mimdiqtie Tacantem, 10 

EmerituiH pridem desudafcisque remotTUn 
ladiciis eadem rursum coinplexa poteatas 
Evehit et redacem notis impoiiit habenis. 
Aecedunt trabeae: nil iam, Tlieodore, relictum, 
Quo virtus amuio crescat vel splendor honori. 15 

Culmen ufcrumqne tenes. 

Talem te protiiius aimi 
Formavere rudes, et dignnm vita cuniH 
Struxit iter primaeque senes cessere iuventae. 
lam timi canitiea animi, iam dulce loqiiendi 
Pondus et attonitas sermo qui duceret aures, 20 

Mox tmdare foro victris opulentia lingTiae 
Tutarique reos, Ipaa haec amplissima sedes 
Orantem atupuit, bis laudatura regentem. 
Hinc te pars Libyae moderantein iura probavit, 
Quae nimc tota probat; longi sed pignua amoris 26 
Esdguae peperere morae popultimque clientem 
Pubiica mansuris teafcantur vocibus aera. 
Iiide tibi Macetiun tellus et eredita Pellae 
Moema, qnae famidiis quondam ditavit Hjdaspes; 
Tantaque commissae revocaati gaudia genti 80 

e ad rura] a rure. 16 honori] Birtius; honore. 

13 Straxit] ego; traiit. 



(ΧνΠ.) ΡΑΝ. D1CTVS MANLIO THEODORO CONSVLI, 131 

Mitibus arbitriis, quantimi bellante Philippo 
Floruit aut nigri ceeidit ciim regia Pori. 

Sed ποη iilteriiis te praebuit urbibiis aula: 
Maluit esse siiujn^ terria edicta daturus, 
Supplicibus responsa Tenis. Oraeiiia regis 35 

Eloquio crevere tuo, nec dignius umqnam 
Maiestas meminit sese Bomaua locutam. 
Hinc sacrae inandaiitiir opes orbisqiie tribiita 
Possessi, qmdquid fluviis evolvitiir aiiri, 
Quidqiiid luce procul veiias rimata sequacea 40 

Abdita pallentia fodit sollertia Bessi. 

Ac velut exertus lentandia navita tonsis 
Praeficitiir lateri custos; hmc ardua prorae 
Temperat et fluctua tempestatesque futuras 
Edocet; adsiduo eiun Dorida vicerit iisii, 46 

lam clavum totamque subit torquere carmam: 
Sic cuin clara diu mentia doeiimenta dediasea, 
Non te parte sui, sed iu omni corpore sumpsit 
Imperium cunctaque dedit tellure re.geiidos 
Rectores. Hispana tibi Germanaque Tethys 60 

Paruit et nostro didueta Britamiia mundo, 
Diversoque tuas coluenmfc gurgite vocea 
Lentus Arar Rhodanusque lerox et dives Hiberua. 
qnotiena doluit Rhenus, qua barbarus ibat, 
Quod te uon geininis friieretur iudice ripis! 55 

Vniiis fit ciira viri, quodcumque rubeaeit 
Occasu, quodcumque dies devexior ambit. 

Tam celer adaiduos explevit ciiraus honoree; 
Vna potestatum apatiis interfait aetas 
Totque gradua iati iuTeuilibua intulit annia. eo 

Postquam parta quiea et aummum nacta cacumen 
lam aecura petit privatuin gloria portum, 
lugenii redeimt fructua aliique labores, 
Et vitae para nulla perit: quodcumqne recedit 
Litibus, incumbit studiia, ammuaque viciasim 65 

Aut curam impoiiit popiilis aut otia Musia. 
Omnia Cecropiae relegis secreta senectae 



132 CLAVDn CLAVDIANI 

Discutiens, quid quisque novum mandayerit aevo 
Quantaque diversae producant agmina sectae. 

Namque aliis princeps reram disponitur aer; 7G 
Hic confidit aquis; hic procreat onmia flaminis. 
Alter in Aetnaeas casurus sponte fayillas 
Dispergit revocatque deum rursusque receptis 
Nectit amicitiis quidquid discordia solvit. 
Corporis hic damnat sensus verumque videri 75 

Pemegat. Hic semper lapsurae pondera terrae 
Conatur rapido caell fulcire rotatu 
Accenditque diem praerupti turbine saxi. 
Ille ferox unoque tegi non passus Olympo 
Inmeiisuiii per inane yolat finemque perosus 80 

Parturit iimumeros angusto pectore mundos. 
Hi yaga collidunt caecis primordia plagis. 
Numina constituiiiit alii casusque relegant. 

Graiorum obscuras Bomanis floribus artes 
Inradias, vicibus gratis formare loquentes 85 

Suetus et altemo veruin contexere nodo. 
Quidquid Socratico manavit ab ordine, quidquid 
Docta Cleantheae sonuenmt atria turbae, 
Inventum quodcumque tuo, Chrysippe, recessu, 
Qnidquid Democntus nsit dixitque tacendo 90 

Pythagoras, uno se pectore cuncta vetustas 
Condidit et maior collectis viribus exit. 
Omantur veteres et nobiliore magistro 
In Latium spretis Academia migrat Athenis^ 
Vt tandem propius discat, quo fine beatum 95 

Dirigitur, quae norma boni, qui limes honesti•, 
Quaenam menibra sui virtus diyisa domandis 
Obiectet vitiis; quae pars iniusta recidat, 
Quae vincat ratione metus, quae frenet amores; 
Aut quotiens elementa doces semperque fluentis loo 
Materiae causas: quae vis aniiuaYerit astra 
Impuleritque choros; quo vivat machina motu; 
Sidera cur septem retro mtantur in ortus 
Obluctata poloj yariisne meatibus idem 



(ΧνΠ.) ΡΑΝ. DICTVS MANLIO THEODORO CONSVLT. 133 

Arbiter an geminae convertant aethera mentes; ιοδ 
Sitne color proprius reruin, lucisne repulsu 
Eludant aciem; tumidos quae luna recursus 
Nutriat Oceani; quo fracta tonitrua vento, 
Quis trahat imbriferas nubes, quo saxa creentur 109 
Grandinis; unde rigor nivibus; quae flanmia per auras 
£xcutiat rutilos tractus aut fiilniina velox 
Torqueat aut tristem figat crinita cometem. 

lam tibi compositam fandaverat ancora puppim^ 
Telluris iam certus eras; fecunda placebant 
Otia; nascentes ibant in saecula libri: 115 

Cum subito liquida cessantem vidit ab aethra 
lustitia et tanto yiduatas iudice leges. 
Contiiiuo frontem limbo velata pudScam 
Deserit Autmniii portas, qua vergit in Austrum 
Signifer et noctis reparant dispendia Chelae. 120 

Pax avibus, quacumque volat, rabiemque frementes 
Deposuere ferae; laetatur terra reverso 
Ntuiiiiie, quod prisci post tempora perdidit auri. 
Illa per occulttini Liguruni se moenibus infert 
Et castos levibus plantis iiigressa penates 125 

Invenit aetherios signantem pulvere cursus, 
Quos pia sollicito deprendit pollice Mempliis: 
Quae moveant momenta polum, quam certus in astris 
Error, quis tenebras solis causisque meantem 
Defectuin indicat nuinerus, quae linea Phoeben 13() 
Danmet et excluso pallentem fratre relinquat. 
Vt procul adspexit ftdgentia Virginis ora 
Cognovitque deam, vultus veneratus amicos 
Occurrit scriptaeque notas confandit harenae. 

Tum sic diva prior: ^Manli, sincera bononmi 135 
Congeries, in quo veteris vestigia recti 
Et ductos video mores meliore metallo: 
lam satis mdultum studiis^ Musaeque tot annos 
Eripuere mihi. Pridem te iura reposcunt: 
Adgredere et nostro rursuin te redde labori 140 

Nec tibi sufficiat transmissae gloria vitae. 



134 CLAVDH CLiVDIAM 

Humanum curare genus quis terminus mnqaam 

Praeacripsit? nullas recipit prudeutia metas. 

Adde qiiod haec iniiltia potuit conbingere sedes, 

Sed meriti tantum redeunt aetuaque priorea 145 

Commendat repetitus houoa Yirtusque reducjt, 

QuoB fortuiia regit. Melius magnoque petenduiii 

Credis iii abatrusa remiii ratione morari? 

Scilicet illa tui patriam piaecepta Platonis 

Erexere magis, quam qui reaponsa secutua 160 

Obruit Eoas claeaes urbemque earinis 

Vexit et arsuras Medo subduxit Athenas? 

Spartanis potuit robur praestare Ljcurgus 

Matribus et sexvim legea vicere severae 

Civibiis et vetitis ignavo credere muro I66 

Tutius obiecit nudam Lacedaemona bellis: 

At non Pythagorae moiiitus aimique sileQtea 

Famosijm Oebalii luxiun pressere Tarenti. 

'Quis vero insignem tanto sub prineipe curam 
Bespuat? aut quando meritia maiora patebimt 190 
Praemia? Quis demena adeo qui iungere aensua 
Cnm Stilicbone neget? Similein quae protiiiit aetaa 
Consilio vel Marte virimi? Nunc Brutus amaret 
Vivere sub regiio, tali sueeumberet aulae 
Fabricius, cuperent ipsi servire Catones. 166 

Nonne vides, ut noatra soror Clementia tristes 
Obtundat gladioa fratresque amplexa serenos 
Adsurgat Pietas, fractis ut lugeat annia 
Perfidia et laceris morieutes crinibug bydri 
Lambant invalido Furianiin viacla veneno? 170 

Exultat ciim Pace Fides. lam aidera cinictae 
Liquiimis et placidas inter discurrimus urbea. 
Nobiscmia, Theodore, redi.' 

Subit ille loquentein 
Talibua: 'Agreatem duduin me, diva, reyerti 
Cogia et infectum longe rubigine rnris 1Ϊ6 

Ad tua aigua Tocas. Nam qoae Tnihj cura tot amiis 
Altera qiiam duraa sulcia mullire noyalea, 



{Χ711.) ΡΑΝ. DICTVS MANLIO THEODORO CONSVLI. 135 

Nosse soli vires, nemori quae commoda rupes, 
Quis felix oleae tractua, qua« glaeba faveret 
Fnigibus et quales tegeret Tindemia coUes? iso 

Terribiles rurBimi lituoa veteranus adibo 
Et desueta vetus temptabo caerula vector? 
Collectamque diu et certis utcumque locatam 
Sedibus in dubium patiar depouere iamam? 
Nec me, quid valeat natura fortior usus, 185 

Praeterit aut quaatum iieglectae defluat arti. 
Deaidis aurigae αοα audit verbera currua, 
Nec manus agnoscit quein nou exercoit arcum. 
Esse sed iuiustum fateor quodcimique negatur 
luatitiae. Tu prima hominem ailvestribuB antrLs lao 
Elicis et foedo detergea saecula victu. 
Te propter colimus legea ammoaque feranmi 
Exidmus, Nitidis quisquis te senaibus bausit, 
Inruet iutrepidua danunis, hibema secabit 
Aequora, confertos hostes auperabit inermis. los 

Ille vel Aethiopmn pluviis solabitur aestus; 
Illuin trans Seytliiaiii vernus comitabitiir aer". 

Sic fatus tradente dea auacepit habenas 
Quattuor mgenti iuris temoDe refusas. 
Prima Padum Thybrimque ligat crebriaque micaiitem 200 
Vrbibus Italiam; Libjas Poenoaque aeeunda 
Temperat; Illyi-ieo se fcertia porrigit orbi; 
\1tiiiia Sardixdani, Cymiira trifidamque retentat 
Sicaiiiani et quidquid Tyrrhena tundjtur imda 
Vel gemit lonia. Nec te tot lumina renmi 205 

Aut tantum turbavit onus; aed ut altua Olympi 
Vertex, qui spatio ventos biemesque relinquit, 
Perpetuum ntilla temeratus nube serenum 
Celsior eiurgit pluviia auditque rueiites 
Sub pedibus nimboa et rauca tonitrua calcat: 210 

Sic patieBs aniinus per tanta negotia liber 
Emergit aiiuiliaqae sui, iustique teuorem 



201 Libyae] ScaUger; lidos, lydoa 



Γ 



136 CLAVOII CLAVDIANI 

Mectere non odiiun cogit, non gratia suadet. 
Nam spretas quis opes intactaque pectora lucro 
Commemoret? Fuerint aliis haec forte decori: 
Nulla potest laus esse tibi, quae crimina purget. 
Servat moffensam diviiia modestia vocem: 
Temperiem servant oculi; uec lumina fervor 
Asperat aut rabidas suffimdit sanguine venas 
Nullaqiie mutati tempestaa proditui- oris, 
Quin etiam soiites espulsa corrigis ira 
Et placidus delicta domas; nec dentibus lunquam 
Instrepis horreDduni, freiuitu nec verbera poscis. 
Qui fruitur poena, ferus est legumque videtur 
Vindictam praestare aibi; ciim viscera feUe 
Canduerinfc, ardet stimulis ferturque nocendi 
Prodigus, ignarus cauaae: dia proximus iUe, 
Qiiein ratio, non ira movet, qui facta rependens 
Consilio pimirG potesfc. Mucrone cniento 
Se iaetent alii, studeant feritate timeri 
Addictoque hoimmim cTuniJeut aeraria censii. 
Lene fluit Nilus, sed cunctis amnibus extat 
Ttilior millo confessus mummre vires; 
Acrior ac rapidus tacitas praetermeat ingena 
Danuvius ripas; eadem clementia sani 
Gurgitis imnensiim deducit in ostia Gangen. 
Torrentes imnane fremant lassiaquo mineiitTir 
Pontibus et volvant spumoso vertice silvas: 
Pax maiora decet; peragit tranquilla potestas, 
Quod violenfca nequit, mandataque fortius urget 
Imperiosa quies. 

Idem praedurus iniquas 
Accepisse preces, mrsus, quae digna petitu, 
Largior et facilis; nec quae comitatur honoi-es, 
Ausa tuam leviter temptare superbia menteni. 
Frons privata manet nec se meniisse fatetur, 
Quae creyisse putat; rigidi sed plena pudoris 

286 et TolTant] Birtiw; et TolTat, inTolTant. 




(ΧΥΠ.) ΡΑΚ DICTVS MANLIO THEODORO CONSVLI. 13Τ 

Elucet grayitas fastu iacunda remoto. 

Quae non seditio^ quae non insama yulgi 

Te yiso lenita cadat? quae dissona ritu 

Barbaries^ medii quam non reyerentia frangat? 25(V 

Vel quis non sitiens sermonis mella politi 

Deserat Orpheos blanda testudine cantns? 

Qualem te legimos teneri primordia mundi 

Scribentem aut partes animae^ per singula talem 

Ceniiinus et similes agnoscit pa^a mores. 25& 

Nec dilata tuis Augusto iudice merces 
Officiis^ illumque habitum^ quo iimgitur aulae 
Ciiria, qui socio proceres cuin principe nectit, 
Quem quater ipse gerit, perfecto detulit aiino 
Deposuitque suas te succedente curules. 260- 

Grescant virtutes fecundaque floreat aetas. 
Ingeniis patuit campus certusque merenti 
Stat favor: omatur propriis industria donis. 
Surgite sopitae^ quas obruit ambitus^ artes. 
Nil licet invidiae, Stilicho duin prospicit orbi 26S 

Sidereusque gener. Non hic violata curulis, 
Turpia non Latios incestant nomma fastos; 
Fortibus haec concessa viris solisque gerenda 
Patribus et Romae numquam latura pudorem. 

Nuntia votorum celeri iam Fama volatu 270 

Moverat Aonios audito consule lucos. 
Concinuit felix Helicon fluxitque Aganippe 
Largior et docti riserunt floribus amnes. 
Yranie redimita comas^ qua saepe magistra 
Manlius igniferos radio descripserat axes, 276 

Sic alias hortata deas: 

^Patimume, sorores, 
Optato procul esse die nec limiiia nostri 
Gonsulis et semper dilectas visimus aedes? 
[NOtior est Stilichone domus. Gestare curules] 
Έη fasces subiisse libet. Miracula plebi 280 

Colligite et claris nomen celebrate theatris. 

*Tu loyis aequorei summersam fluctibus aulam 



138 CLiVDII CLAVDIANI 

Oratum volucres, Erato, iam perge quadiigaa, 
Α quibus haud umquaiii palmain raptunis Arion- 
Inlustret circum sonipes, quieTimqiie superbo 
Perstrepit hiimitu Baetm, qui splendida potat 
Stagna Tagi madidoque iubas adspergitui' auro. 

'Calliope, liquidas Aleiden poace palaeebras: 
Cimcta Palaemoniis manus explorata coroais 
Adsit et Eleo pubea laudata ToDanti. 

'Tu iuga Taygeti froudosaque Maenala, Clio, 
I Triviae supplex; non aspemata rogantem 
Amphitheatrali faveat Latonia pompae. 
Audaces legat ipsa viros, qui colla feranim 
Arte ligerit certoque premfiEt venabula uisu. 
Ipsa truces fetua captivaque ducat ab antris 
Prodigia et ca«dis sitientem differat arcum. 
Conveniant ursi, magna quos. mole ruentea 
Torva Lycaoniis Helice miretur ab astria, 
Perfossique rudaut populo pallente leones, 
Quales Mygdonio cumi frenare Cybebe 
Optet et Herculei malleiit fregisse lacerti. 
Obvia f iilmin ni propereut ad vuluera pardi 
Semine pemiixto geniti, cum forte leaenae 
Nobiliorem uterum viridis comipit adulter; 
Hi maculis patres referunt et robore matrea, 
Quidquid monstriferis nutrit Gaetulia campia, 
Alpina quidquid tegitur nive, Gallica siquid 
Silya tenet, iaeeat; largo ditescat harena ■ 
Sangimie; coiigiunaiit totos spectacula montes. 

'Nee molles egeant uostra dulcedine ludi: 
Qui laetis risum salibus movisse facetua, 
Qui nutu mambusque loquax, cui tibia flatu, 
Cui plectro pulsaada chelys, qui pulpita socco 
Persouat aut alte graditur maiore cotliuriio, 
Et qui magna levi detmdena murmura tactu 
Iimuineraa Toees segetia moderatus aenae 



Tudant] Birtius; ruaut. 



(ΧνΠ.) ΡΑΝ. DICTVS MANLIO THEODORO CONSVLI. 139 

Intonet erranti digito penitusque trabali 

Vecte laborantes in carmina concitet imdas, 

Vel qui more ayium sese iaculentur in auras 320 

Corporaque aedificent celeri crescentia nexu, 

Quorum compositam puer amentatus in arcem 

£micet et vinctu plantae vel cruribus haerens 

Pendula librato figat vestigia saltu. 

Mobile ponderibus descendat pegma reductis 325 

Inque chori speciem spargentes ardua flammas 

Scaena rotet uarios et fii^at Mulciber orbis 

Per tabulas impune vagus pictaeque citato 

Ludant igne trabes et non permissa morari 

Fida per iimocuae errent incendia turres. 330 

Lasciyi subito confligant aequore lembi 

Stagnaque remigibus spument inmissa canoris. 

^Consul per populos idemque gravissimus auctor 
Eloquii, duplici vita subnixus in aevum 
Procedat pariter libris fastisque legendus. 335 

Accipiat patris exemplmn tribuatque nepoti 
Filius et coeptis ne desit fascibus heres. 
Decurrat trabeata domns tradatque secures 
Mutua posteritas servatoque ordine fati 
Manlia continuo numeretur consule proles'. 340 



DE CONSVLATV STILICHONIS 
LIBEB PEIMVS. 

cxxr.) 

Continuant superi pleno Komaua favore 
Gaudia successusque novis succesaibus augent: 
Conubii needom festivos regia cantua 
Sopierat, cecmit fuso Gildone triiimphos, 
Et calidis thalami successit laurea sertis, 5 

Sumeret ut pariter princeps nomenque mariti 
Victorisque decus; Libjae post proeHa crinieii 
Concidit Eoum, rursnsque Oriente subacto 
Consule defeiisae surgunt Stilichone secures. 
Ordine vota meant. Equidem si cannen in ununi 10 
Tantarum sperem cuiiiulos advolTere renun, 
Promptiua imponam glaciali Pelion Ossae. 
Si partem tacuisse Telim, quodcumque relinquam, 
Mains erifc. Veteres actus primainque iuventam 
Prosequar? ad seae mentem praesentia ducunt. 15 

Narrem iiistitiam? plus splendet gloria Martis. 
Armati referam vires? plus egifc iaermis. 
Quod floret Latiiim, Latio quod reddita servit 
Africa, vicinimi quod nescit Hiberia Maurum, 
Tuta quod imbellem miratur Gallia Rhenum, so 

Aut gelidam Tbracen decertatosque labores 
Hebro teste eanam? Magnum ίτΓϊΉί panditur aequor, 
Ipsaque Pierios lassant proelivia cumis 
Laudibus iimuineris. 

Etenim mortalibua ex quo 
TelJiis coepta coli, munquam sincera bononiin 25 



(XXL) DE CONSVLATV STILICHONIS LIBER PRIMVS. 141 

Sors ulK concessa viro. Quem vultus honestat^ 

Dedecorant mores; animus quem pulchrior omat, 

Corpus destituit. Bellis insignior ille, 

Sed pacem foedat vitiis. Hic publica felix, 

Sed privata mmus, Partitum; singula quemque 30 

Nobilitant: hiinc forma decens, himc robur in armis, 

Hunc rigor, hunc pietas, iiluni sollertia iuris, 

Hunc suboles castique tori. Sparguntur in omnes, 

In te mixta fluunt; et quae diyisa beatos 

Efficiimt^ collecta tenes. 35 

Ne facta revolvam 
Militiamque patris^ cuius producere famam^ 
Si niliil egisset clarum nec fida Valenti 
Dextera duxisset rutilantes criuibus alas^ 
Sufficeret natus Stilicho: mens ardua semper 
Α puero, tenerisque etiam ftdgebat in amiis 40 

Fortunae maioris honos. Erectus et acer 
Nil breve moliri, nullis haerere potentum 
Liminibus fatdsque loqui iam digiia faturis. 
lam tum conspicuus, iam tum venerabilis ibas 
Spondebatque ducem celsi nitor igneus oris 45 

Membrorumque modus, qualem nec cannina fingunt 
Semideis. Quacumque alte gradereris in urbe, 
Cedentes spatiis adsurgentesque yidebas 
QuamYis miles adhuc. Taciti sufi&agia vulgi 
lam tibi detulerant^ quidquid mox debuit aula. 50 

Vix primaevus eras, pacis cum mitteris auctor 
Assyriae; tanta foedus cum gente ferire 
Commissum iuveni. Tigrim transgressus et altum 
Euphraten Babylona petis. Stupuere severi 
Parthorum proceres, et plebs pharetrata videndi 55 
Flagravit studio, defixaeque hospite pulchro 
Persides arcanum suspiravere calorem. 
Turis odoratae cumulis et messe Sabaea 
Pacem conciliant arae; penetralibus ignem 
Sacratum rapuere adytis rituque iuvencos 60 

Chaldaeo stravere magi. Rex ipse micantem 



142 CLAVDII CLAVDIASI 

Inclmat dextra pateram aecretaque Beli 
Et vaga testatur Yolventem sidera Mithram. 
Si quando sociis tecum venatibua ibant, 
Quis Stilichone prior ferro penetrare leones 
Conumnua aut longe virgatas figere tigres? 
Flectenti faciles ceasit tibi Medus habenas; 
Torquebas refuguni Partbis mirantibus arcum. 

NubiKs interea maturae virginis aetaa 
Vrgebat patrias suspeneo principe euras, 
Quem simul iinperioque ducem nataeque maritum 
Prospieeret; dubius toto quaerebat ab axe 
Digniim coniugio generum thalamisque Serenae. 
luciiciimi virtutia erat; per castra, per urbes, 
Per populos animi cunetatitia libra cuemrit. 
Tu legeria tantosque viros, quos obtulit orbis, 
Itttra conailium vincis sensumqvie legentis, 
Et gener Augustis olim socer ipse futurus 
Aecedis. Radiis auii Tyriaqiie auperbit 
Maiestate torus; comitata parentibus exit 
Purpureia virgo. Stabat pater iade tropaeis 
Inclittis; mde pium matris regina gerebafc 
Obseqniuin gravibus subnectens flammea gemmis. 
Tune et Solia equos, tunc exultaase choreia 
Astra ferunt meUiaque lacns et flumina lactis 
Erupisse solo, cum floribus aequora vemis 
Bosphoras indueret roseiaque evincta eoronia 
Certantea Asiae taedas Europa levaret. 

Felis arbitrii princeps, qui eongma mtmdo 
ludicat et primtta cenaet, quod ceruiiniia omnes. 
Talem quippe vinim natia adiimxit et aulae, 
Cni neque luxories bello nec blanda periclis 
Otia nec lucis fructus pretiosior iimquam 
Laudc fuit. Quis enim Viaos in plauatra feroces 
Eeppiilit aut aaeva Proinoti caede tumeiitea 
Bastemas una potuit delere mina? 

62 Beli] Sealigtr; belli. 



3 βι Ι 

L Ι 



(ΧΧΓ.) DE CONSVLATV SITLICHONIS LIBER PRIMVS. 143 

Pallantis mguluin Tumo moriente piavit 

Aeneas^ tractusque rotis ultricibus Hector 

Irato vindicta fait vel quaestus Achilli: 

Tu neque vesano raptas venalia CTirru 100 

Fimera nec vanam corpus meditaris in unimi 

Saeyitiain; tiirmas eqiiituiii peditumque catervas 

Hostilesque globos tumiilo prostemis amici; 

Inferiis gens tota datur. Nec Mulciber auctor 

Mendacis clipei fabricataque yatibus arma 105 

Conatus iuvere tuos: tot barbara solus 

Milia iam pridem miseram yastantia Thracen 

Finibus exiguae vallis conclusa tenebas. 

Nec te terrisonus stridor venientis Alani 

Nec vaga Chunorum feritas, non falce Gelonus, iio 

Non arcu pepulere Getae, non Sarmata conto. 

Extinctique forent penitus, m more maligno 

Falleret Augustas occultus proditor aures 

Obstrueretque moras strictimique retunderet ensem, 

Solveret obsessos, praeberet foedera captis. 115 

Adsiduus castris aderat, rarissimiis urbi, 
Si quando trepida princeps pietate vocaret; 
Vixque salutatis Laribus, vix coniuge visa, 
Deterso necdum repetebat sanguine campuiu 
Nec stetit Eucherii dtan carperet oscula saltem 120 
Per galeam. Patris stimulos ignisque mariti 
Vicit cura ducis. Quotiens sub pelKbus egit 
£donas hiemes et tardi flabra Bootae 
Sub divo Biphaea tulit! cmnque igne propinquo 
Frigora vix ferrent alii, tunc iste rigentem 125 

DanuYiuin calcabat eques nivibusque profuiidiim 
Scandebat cristatus Athon lateque eorusco 
Cuiratas glacie silvas umbone ruebat. 
Nunc prope Cimmerii tendebat litora Ponti, 
Niinc dabat hibenmm Bhodope mmbosa cubile. 130 
Vos Haemi gelidae yalles, quas saepe cruentis 
Stragibus aequavit Stiliclio, vos Tbracia testor 
FlumiBa^ quae largo miitastis sanguine fluctus; 



144 CLAVDII CLAVDUm 

Dicite, Bisaltae vel qui Pangaea iuTencis 
Seinditis, ofifenso qnaotae sub vomere putres i 

Dissiliant glaebis galeae vel qiialia rastris 
Ossa peremptorum resonent imQania regum. 

Singula compleeti cuperem; sed densior instat 
Gestonim aeriea laudumque sequentibus undis 
Obruimur. Genitor caeai post bella tyraimi 1 

lam tibi comiiiissis conacenderat aethera terris. 
Ancipites reruaa riiituro culmine lapsus 
Aequali cervice subis: sic Hercule quondam 
Sustentante polum melius Kbrata pepeudit 
Machina nec dubiis titubatit Sigaifer astria I 

Perpetuaque senex subductus mole parumper 
Obstupuit proprii spectator ponderis Atlas. 

Kulli barbariae mofcus; nil turbida rupto 
Ordine temptavit novitas, tantoque remoto 
Principe mutatas orbis non sensit habenas. i 

Nil inter gemiiias acieSj ceu libera frenis, 
Ausa mauus. Certe nec tantis dissona linguis 
Turba nec armorum cultu diversior umquain 
Confluxit populus: totam pater nndique seciim 
Moverat Auroram; mixtis hic Colchus Hiberia, I 
Hic mitra yelatus Arabs, Lic crine deeorus 
Armeiiius; hic picta Sacea fucataque Medus, 
Hic gemmata niger tentoria fixerat Indua; 
Hic Rhodaoi procera coliors, hic miles aluimms 
Oceani. Ductor Stilicho tot gentibus mius, 1 

Quot vel progrediens vel conspieit occiduua sol. 
In quo tam vario Tocum geneminqiie tiunultu 
Tanta quiea iuriaque metua servator honesti 
Te moderaiite fuit, miUia ut vinea furtis 
Vel seges erepta fraudaret mesae colonvim, ] 

Vt nihil aut saevuin rabiea ant turpe libido 
Suaderet, placidi servirent legibus enaes, 
Scilicet in vulgus manant exempla regentum, 
Ttque duciim lituos, sic mores caatra sequiintur. 

Deaiqne felicea aq^uilaa quocumque i 



(XXI.) DE CONSVLATV STILICHONIS LIBER PRIMVS. 145 

Arebant tantis epoti milibus amnes. 

lUyricum peteres: campi montesque latebant. 

Vexilluiii navale dares: sub puppibus ibat 

lonium. Nulluiii succincta Geraunia mmbis 

Nec ioga Leucatae feriens spumantia fluctu 175 

Deterrebat hiems. Tu si glaciale iuberes 

Vestigare fretuin, securo milite ducti 

Stagna reluctantes quaterent Satumia remi; 

Si deserta Noti, fontem si quaerere Nili, 

Aethiopuin medios penetrassent vela vapores. 180 

Te memor Eurotas^ te rustica Musa Lycaei^ 
Te pastorali modulantiir Maenala cantu 
Partheniumque nemus, quod te pugnante resurgens 
Aegra caput mediis erexit Graecia flammis. 
Plairima Parrhasius tiinc inter corpora Ladou 185 

Haesit et Alpheus Geticis angustus acervis 
Tardior ad Siculos etiamniinc pergit amores. 

Miramur rapidis hostem succuinbere bellis, 
Cum solo terrore ruant? Non classica Francis 
Intulimus: iacuere tameu. Non Marte Suebos 190 

Contudimus^ quis iura damus. Quis credere possit? 
Ante tubam nobis audax Germania servit. 
Oedaut^ Druse, tui, cedant, Traiane, labores: 
Vestra manus dubio quidqmd discnmine gessit; 
Transcurrens egit Stdlicho totidemque diebus 195 

Edomiiit Bhenum^ quot yos potuistis in annis; 
Quem ferro: adloquiis; quem vos cum milite: solus. 
Impiger a primo descendens fluminis ortu 
Ad bifidos tractus et iuncta paludibus ora 
Fulmmeum perstrinxit iter; ducis impetus irndas 200 
Vincebat celeres, et pax a fonte profecta 
Cum Bheni crescebat aquis. Ingeutia quondam 
Nomina^ crinigero flayentes vertice reges, 
Qui nec principibus donis precibusque vocati 
Paruerant, iussi properant segnique verentur 205 

Offendisse mora; transvecti lyntribus amnem 
Occursant ubicumque velit. Nec fama fefeUit 

Clatdiani Opp., ed. Kooh. 10 



146 CLATiDn CLAVOIANl 

luatitiae: videre pium, Tidere fidelem. 

Quem Teniens timuit, rediens Germanus amaTit. 

Dli terribilee, quibus otia vendere seniper 2io 

Mo3 erat et foeda requiem mercede paoiaoi, 

Natia olasidibuB pacfem tam snpplice viiltu 

CaptiTOqne rogant, qnam si post tei^a reTincti 

Tarpeias pressis subeant eerrieibus arces. 

Omiie, quod Oceaniun fontesque interiftcet Hishi, βη 

Unios incursu tremiiit; aine caede subactus 

Servitio Boreaa esarmatique Triones. 

Tempore tam parvo tot proelia aangnine nullo 
Perficis et luna nnper naacente profectus 
Ante redia, qiiam tota fuit, Rhenuniqiie minaceiii 220 
Cornibus infractis adeo mitescere cogia, 
Vt SaliuB iam rura colat flexosque SygambruB 
In falcem curret gladios, geminaaqiie viator 
Cum Tid<3»t ripas, quae sit Romana, requirat; 
Vt iam trana fluTium non indignante Cbauco 925 

Pascat Belga pecns, mediiuiiqiie ingreasa per Albini 
Cialliea Francormn montea ancenta pereirent; 
Vt proool Hercyniae per vasta sileatia silvae 
Venari tuto liceat, lacoaque vetnsta 
Heligioue trucea et robnr nnminis iuatar 230 

Barbarici nostrae feriant impime bipenites. 

Vltro quin etiam devota mente tiienfcur 
Victorique favent. Quotiens sociare catervas 
Oravit iungique tuia Alamannia signia! 
Nec dolmfc eonteinpta tamen, spretoque recessit iS6 
Ausilio laudata fidea. Provincia missos 
Ezpellet citius faacea quam Francia reges, 
Quos dederis. Aeie nec iam pulsare rebelles, 
Sed vinelis punire licet; aub iiidice nostro 
Regia Romanns disqnirit crimina carcer: 840 

MarcomereB Simnoqne doeet; quonim alter I]l;nis(nisi 
Pertulit exiliimi; cum ae promitteret alter 
Esiilis ultorem, iacuit mucrone suorura: 
SiGs avidi concLre novas odioque furentes 



(ΧΪ1,) DE CONSVLATV STILTCHOMS LIBER PEJMVS. 147 

Paeis et ingenio scelenimque cupidine fratres. 245 

Post domitae Arctos alio pronipit ab axe 
Tempestas et, ne qua tiiis intaeta tropaeis 
Para foret, Anstralis sonuit tuba. Moverat onmes 
Maurorum Gildo popiJos, quibus mminet Atlns 
Et qaos interior iiimio plag» eole relegal: 250 

Quos vagus umectat Cinyps et proriiniis hortis 
Hesperidum Triton et G^ir notieainiiis anmis 
Aetfiiopmii, simili mentitus giirgite Nilum; 
Venerat et parvis redimitns Nuba aagittia 
Et velos Garamaa, nec quamviB tristibiis Hammon 255 
itespoQsis alacrem potuit Nasamona morari. 
Btipantiir Numidae campi, stant pulvere Syrtes 
Gaetulae, Poenus iaciilis obtexitnr aer. 
Hi virga moderantiir eqnos; his fulra leones 
Velamenta dabant ignotajTimqne feranim aeo 

Exuviae, vastis Meroe quas nutrit bareiiis; 
Serpentum patulos geatant pro casside rictus; 
PeDdent vipereae squamosa pelle pharetrae. 
Non aie intremait eimois, cum mtmtibua Idae 
Nigi^a coloratua prodiiceret agraiua Menojon, 365 

Non Ganges, cum tela procul vibrantibus Indis 
Inmanis medium vectaret belua Poruin. 
Porua Alexandro, Menmoii prostratiis Achilli, 
Gildo nempe tibi. 

Nee soluni ferTidus Auatnim, 
Sed partes etiam Mavora agitabat Eoaa. 270 

Quamvia obstreperet pietas, bis ille regendae 
TranatoJerat nomen Libyae acelerique profano 
Fallax legitimam regni praetenderat umbrani. 
<eurgebat genumun varia formidiiie bellum, 
Hoc armie, hoc triste dolis. Hoc AMca saevis 275 
Cinxerat auxiliia, hoc coniuratua alebat 
Insidiia Oriens. Dlinc edicta meabant 
Comiptiira duces; binc frugibua atra negatis 
Trgebat trepidamque fames obsederat urbem. 
Jixitiale palam Libycum; civile pudoria aso 



148 CLAVDIl CLAVDIANI 

Obtentu tacitum. 

Tales utrimque procellae 
Cum fremerent lacerumque alternis ictibua anceps 
Impenuiu pulsaret Menis, nil fessa remisit 
Officii yirtus contraque minantia fata 
Perrigil eventusqui! sibi latura seeimdoa 285 

Maior in adversis micuit: velut arbiter alni, 
Kubilus Aegaeo quam turbine vexat Orion, i 

Exigiio elaTi flexu decUnat aquarum I 

Verbera, mmc recta, nanc obliquante carina 
Callidua, et pelagi caelique obnititur irae. 290 

Quid primuin, Stilicho, mirer? quod cautus ad onmea 
Restiteria fraudes, ut te nec noxia furto 
Littera nee pretio manua inflammata lateret? 
Quod nihil in tanto circum terrore locutus 
Indignum Lafcio? responsa quod ardua semper 395 
Eois dederis, quae mox effecta probasti 
Securus, quamvis et opes efc rura tenerent 
Insigneaque domos? Levis haec iactura; nec umqaani 
Publica privatae cessenmt commoda causae. 
DiTidis ingentes curas teque omiiibus unuin aoo 

Obicia, inTeniena animo quae mente gerenda, 
Efeciens patranda manu, dictare paratus 
Quae scriptis peragenda forent, Quae brachia centuin, 
Quia Briareus aliia mmiero creacente lacertia 
Tot siinul obieetis posaet confligere rebus: 30S 

Evitare doloa; veterea finnare cohortes, 
Explorare novas; dupUces disponere clasaes, 
Quae frugea aut bella ferant; aulaeque tumultum 
Et Romae lenire famem? Quot nube aoporia 
Iniaunes oculi per tot discurrere partes, 310 

Tot loea sufflcereiit et tam longinqiia tueri? 
Argum fama canit centeno lumine einctum 
Corporia excubiia imam servasae iuTeiicani! 

Vnde tot adlatae segetea? quae silva < 
Texuit? Vnde rudis tanto tirone iuveutus 
Emicuit aenioque iteruui Ternante resumpsit 



(XXI,) DE C0N8VLATV STILICHONIS LIBER PEIMVS, 149 

Gallia bis fractas Alpino vuliiere vires? 
Non ego dilecta, Tyrii sed yomere Cadmi 
Tam subitas aeiea concepto dente draconis 
Sxiliiisse reor: Dircaeia qualis in arvis 320 

Messis cum proprio mos bellatura colono 
Cognatos striiixit gladios, cuin aemine iacto 
Terrigeiiae galea matrem naacente ferirent 
Armifer et viridi floreret milite sulcns. 
Hoc quoque non parva fas eat cum laude relmqiii, 325 
Quod non ante fretis exercitua adstitit ultor, 
Ordine quam prisco eenseret bella senatus. 
Negleetum Stiliclio per tot iam saeciila morem 
Rettulit, ut ducibus mandarent proelia patres 
Decretoque togae felix legionibua iret 330 

Tessera. Roinuleaa leges rediiase fatemur, 
Cmn proeerum iusais famulaiitia cermmas anna. 

Tyrrhenum poteras cunctis transmittere signis 
Et ratibua Syrtes, Libyam complere maniplis; 
Consilio stetit ira minor, ne territus ille 335 

Te dace suspecto Martis graviore paratu 
Aut in harenosos aestus zonamque nibentem 
Tenderet aut solia fugiens fcraiisiret in ortns 
Misaiinisve sibi certae solacia mortis 
Oppida dirueret flammis. Res mira relatu: 340 

Ne timeare times et, quem vindicta itjaiiebat, 
Desperare vetaa. Quaiitiim fidiicia nobis 
Profiiit! hoatilia salfae CarthaginiB arcea; 
lulaesiB Tyrii gaudent cultoribus agri, 
Qnoa potnit vastare faga. Spe captus inani 34β 

Kec se subripuit poenae noatrisque pepercit 
Deiiiena: qui nninero tantiun, non robore menaos 
Romaiioa rapidia ibat cevi protimis omnea 
Calcatunis equia et, quod iacfcare aolebat, 
Solibua effetoa meraurus pulvere Galloa. 350 

Sed didicit non Aethioptim gemiiiata veneuia 
Vuhiera, non fusiim crebria haatilibus iiabrem, 
S^^^qmtum nimboa Latiis obaiatere pilis. 



160 CLAVDa CLiVDIANI 

Stemitur ignavua NasamoD, uec spicula supplex 
lam torquet Qaramasi repetvmt deaerta fugftcea 3j 
Autololes; pavidua proieeit misaile Maaaa. 
Comipedein Maurua uequiquam. hortatur aahelma; 
Praedonem lembo profurauii ventiaque rejiulaunii 
Suacepit merito fatalis Tabraca portu 
Ezpertum, quod niilla tiiia elementa patereiib 300 

Eoatibua, et laetae pasaiinuii iurgia plebis 
Fracturmnque reos- huinili sub iudice vultus. 

Nil tribuat Fortima sibi. Sit prospera semper 
Hla quidem; sed uon imi cectamiiift pugnflifr 
Credidim.ua totis oec constitit alea casferia anb 

Nutatiira aemel; si quid licuisset iniquia 
CasibuB, instabant aliae post terga birenies; 
VeDturus dux maior erat. 

Vietoria nulla 
Clarior aut lionmumi votis optatioi' uiuquam 
Contigit. An quisquanj. Tigranen armaque Ροηϋ 3ϊβ 
Vel Pyrrhum Antioebique fugani vel viucla lugutthae 
Conferat aut Peraen debeilHtimique PhilippMin? 
Hi propagandi nierant pro limite regni; 
Hic stabat RomiHia saius. Ibi tempora tcLto 
Traxenmt dilata moraa; bic νίζιοω-θ tarde an 

Vinci paene fuit. DiacriiHiDe Roina suprMBO 
Inter supplicium pi^uli defonaie pepeudit; 
Et tantum Libyam fnietu maiore recepit 
Quam peperit, quantum graviorem amiasa doIorMB, 
Quam necdum quaeaita tnoveiit. Quia Pimica geata, 380 
Qiiia vos, Scipdadae, quis te iam, Regule, iioeaet, 
Quia lentuin caueret Fabium, ai iure perempto 
Laaultaret atrox famula Cartbagiiie Maiirus? 
Haec omnis veterum revocavit adorea laiirua. 
Reatituit Stilicbo cunctos tibi, Roma, triumphos. 3SB 



384 laurua] scripsi; laaioe. 



(ΧΧΠ.) DE CONSVL, STILICHONiS LmER SECVNDVS. 151 

DE CONSVLATV STILICHONIS. 

LffiER SECVNDV8. 
(ΧΧΠ.) 

Hactenus annatfte laudes; mmc qualibu^ orbera 
Moribus et qiianto frenet metueudua amore, 
Quo tandem flexus trabeas auctore rogantes 
Induerit fastiaque suiim coueesserit aimum, 
Hitior incipiat fidibus iam Musa remissia. δ 

Principio magni cuatoa Cletneiitia mundi, 
Qiiae lovis incoluit zonam, quae teaiperat a«tiiram 
Frigoris efc flanmiae medio; quae masima oatii 
Caelicolum. Nam prima chaoa Clementia soivit 
Congeriem miserata rudeni vultuque sereiia lo 

Diacussis teaebris ίη lucem saecula fudit. 
Haec dea pro templis et ture caleiitibua aria 
Te Eruitur posuitque auas hoc pectore aedes. 
Haec docet) ut poems hojnmum vel aanguiiie pasci 
Turpa feniinque putes-, iit fen'um, Maite cnienhuD, la 
Siccum pace feraa; ut non infeiiBiia aleadia 
Uateriem praeatee odiis; ut aoutibus ultro 
Iguovisse velia, deponas ocius iiam 
Quam moveaa, precibus numquam iinplacabilis obstee, 
Obvia prosternas prostrataque more leoaum a« 

,Despicias, alacres ardoQt qui fi-aage>re tauroa, 
Traosiliunt pi-aedas huiniles. Uac ipse magiatra 
Daa vetaaia Tictis, bac esoraiite calores 
-Eorrificoa et quae, aumquam uocibura, fcimentar 
lurgia contentua aolo terrore coerces 26 

Aetnerii patria exemplo, qui cuncta aouoro 
Concutiena tonitm Cyelopum apicula diflert 
In scopulos et moi^tra maris noatrique cruoris 
I^arcua in Oetaeia exereet fulmina ailTis. 

Huic djvae germana Fidea eadenique sorori 
tuo delubra tienens seae omuibua eKiti& 




r 




152 CLAVDII CIAVDIANI 

Inaerit. Haec doeuit nullo KTeseere fuco, 
Numquam falsa loqui, numquaiii proniissa 
Invisoa odisse palam, non vinis in alto 
Condere, non laetam speciem praemittere fraudi, 
Sed certum meittique parem componere vultum; 
Occulto saevire vetat, prodesae remittit. 
Haec et amicitias loiigo plua teinpore firmat 
Mansiiroque adamante ligat; nec mobile mutat 
Ingeniuin: parvae strepitu nec Tincula noxae 
Diasolvi patitur nec fastidire priorem 
Inlieitur Tenienfce iiovo. Benefacta tenere, 
Respuere offensas facilis, pariterque minoris 
Officii magiiique memor superare laborat 
Vtque hostes armia, meritis sic Tincit ainicos. 
Haee fovet absentes, haec longe sola remotis 
Consulit, haec nullis avidam nimoribua aurem 
Pandit, ut ignanim numquam laeeura clientem 
Insidiosa tuos alienent miirmui-a sensua. 

Nec vivia adnexus amor nieiiiiiiisse aepultos 
Desinit; in prolem tranacurrit gratia patrum. 
Hac tu Theodosiuin, temiit dum aeeptra, colebaa, 
Hac etiam post fata colis; nec pignora curas 
Phis tua quam natos, dederat quoa ille monendoa 
Tutandoaque tibi. lustos nimiiimque fideles 
Faina putatj qui, cum possint comniiasa negare, 
Maluerint nullo violati reddere quaeatu. 
At Stilieho noii divitias aurique reljctum 
Pondus, aed gemmos axes tantumque reservat 
Depositum teneris, quantuni sol igneus ambit. 
Quid non intrepidus credas, cui regia tnto 
Creditur? 

Hoc clipeo miinitus Honorius alfciim 
Non genniit patrein Titaeque et lucis in ipao 
Lujiine, contemptus mimquam, dat iura aubactia 
Gentibus et secum sentit crerisse triumplios. 
Quem tu sic placida formas, sic mente severa, 
Tt neque desidiae tradaa, dum pronus ad onme 



Η (ΗΙΙ.) DE CONSVL. STILICHONIS LIBER SECVNDVS. 153 

■ Qiiod libet obaequeris, nec contra nixus OTantem 

■ Confriogas aninnmi; secreto consona regiio 

■ Ceu iavenein doceas, molea quid publica poscat: 70 
Μ Cea sanctuni venerere seneni patriisque gubemea 

■ imperiuin monitis; domimini sunmiisaus adores, 
1 Obsequiis moderere du.eeni, pietate parentem. 
Hinc fiiit ut primoa in coniuge diaceret ignes 
Ordirique yirum non lusuriante iuventa, 75 

Sed cum lege tori, casto cuin foedere vellet. 
Principe Ini felix genero: felicior ille 
Te socero. 

Fratrem leTior nec cura fcuetur 
Arcadium; nec, si quid mers atque impia turba 
Praetendens proprio nomen regale fiirori 80 

Audeat, adscribis iuveni. Discordia quippe 
Cum fremeret, numquain Stdlicho sic canduit ira, 
Saepe lacesaitus probris gladiiaque petitua, 
Vt bello Furiaa ultimi, qjias pertulit, iret 
Inlicito eausamque daret civUibus armis: 85 

Cuius fiilfca fide mediis disaensibus aulae 
Intemeratorum stabat reverentia fratnim. 
Quin et Sidoniaa cblamydes et cingula bacis 
Aspera gemmatasque togaa virideaque smaragdo 

ILoricas galeaaque rediindaiites liyacmtliia 90 

Gestatoaque patri capalis radiautibus euaes 
Et vario lapidum distinctas igne coronas 
Dividis ex aequo: ne non augusta supellex 
Omatusque pares geminia heredibua esaent. 
Mittitur et miles, quamTis certamine partea 95 

lam tameant. Hoatem muniri robore mavis 
Quam peccare fidemr permittis iuata petenti 
Idque negas aoliim, cuius mox ipae repulaa 
Gaudeat et quidquid ftierat deiorme mereri. 

Onmes praeterea, puro quae crimina pellimt 
Ore, deae iunxere choros imoque receptae 
Pectore diveraos teeum cingtintur in uaua. 

■ ipetitia utilibiis rectum praeponere soadet 




qiiam -ϊ 

105 Ι 



154 CLAVIin CLAVDIANI 

Gominiiiiesque sequi leges miustaque namquam 
Largiri sociis. Durum Pabientia corpus 
Instruifc, ut nuUi cupiat cessisse labori; 
Temperiea, ut casta petas; Prudentia, ne quid 
Inconsultus agas; Conatantia, fiittile ne quid 
Infirmumque geras. Proeid importuna fugantvu: 
Numiiia, monstriferis quae Tartarus edidit antris: iio 
Ac primam scelterum matreni, quae seniper habflndo 
Plus aitiens patulis rimatur &ucibua aurum, 
Tradia ATaritiam; cuius foediasima nutrii 
Ambitio, quae vestibulis foribusque potentum 
Exeubat eb pretiia commercia pascit lionoruin, ii6 
Pulsa simul. Nee te gurges corruptior aevi 
Traxit ad exemplum, qui iam flrmaverat amiia 
Crimen et in legem rapiendi verterat usuiil 
Detiique non divea sub te pru ιτιγθ paterno 
Vel laribus pallet; noa iasidiiiior obeiTat 120 

Facturus quemcumque reum; non obruta virtus 
Paupertate latet. Lectos ex onuubus oris 
Evehis et meritum, non quae ciuiabula, quaeria 
Et qualia, non unde satus. Sub feeete bemgno 
Vivitur; e^egios inTitant praemia morea. lap 

Hinc priscae redeunt artes; felicibus inde 
Ingemis aperitur iter despectaque Musae 
Colla levant opibuaque fluens et pauper eodem 
Nititur ad fnietiim studio, cum cemat uterqu& 
Quod uec inops iaceat probitas uec ineitia siirgaJi 130 
Divitiis. 

Nec te iucunda fronte fefellit 
Luxuries, praedulce malnm, quae dedita semper 
Corporia aibitriis hebetat cal^iiie aeasua 
Membraque Oireaeis effemiaat acrius herbis, 
Blanda qiiidem vidtua, aed qua non taetrior ulla 138 
Interiiia: fucata geiiaa et aioicta dolosis 
Inlecebria torvoa auro circumlinit bydroa. 
Hla Toluptatum nmltos imiesiut bamis: 
Te aumqn&m conata eapit lion prava libid» 



(SXU.) DE CONSVL. STILICHOKIS LIBER SECVNDVS. 155 

Stupria advigilat; non tempora somnus agendi 140 
Frustratur; nullo citbarae οοηνί\•ϊ& cantu, 
Non pueri laaciva sonant. Quis cernere cnris 
Te vacuuni potuit? quis tota mente remissum 
Aut indulgentem dapibua, ni causa iuberet 
Laetitiae? Non indecorea aeraria lassant 145 

Expensae; parvo non impiOba littera libro 
Abgentum condouat opes. Α inilite parcua 
Diligeris; neque enim ueglectas paet! cohortea 
Tunc ditaa, cum bella ft'emuQt. Scis nulla placere 
Mnnera, qnae metuens ilHs, quos spreverat, offert 150 
Serua et incasaum aervati prodigus auri. 
Anteveiiia tempus non expectannbuis ultro 
Munificus laensaeque adhibea et nomine quemque 
Compellaa clari, aub te quod gesserat oHni, 
Admonittun fietcti figendaque aensibus addis iss 

Verba, quibua magm geminatiu• gratia nodi 

Nec, si quid tribuaa, iaetatiain saeptus idem 
Exprobrare aolea nee, quoa promoveris, alto 
Turgidus adloqueria faatu nec proapera flatua 
Attollunt nimios. Quin ipea Superbia longe 160 

Diacessit, Titimn rebus aoUemiie seeundis 
Virtutumque uigrata comes. Contingere pasaim 
Adfarique licet. Non inter pocula sermo 
Captatur, pura sed Kbertate loquendi 
Seria quisque iocis nnlla formidine miaeet. 165 

Quem videt Augusti socerum regnique parenteai, 
Miratur conTiva parem, cum tanta poteataa 
Civem lenis agat. Te doetua priaca loquentem, 
Te matura senex audit, te fortia miles 
Adsperais aalibua, quibua haad Ampbiona quisquam 170 
Praeferat Aonioa meditantem carmine muroa 
Nec velit Orpheo migrantea pectiae ailvaa. 

Hmc amor, hiiic veria et non fallacibus omaee 
Pro te solHciti Totia; hinc nomen ubique 
Plansibas, auratia celobiant binc ora figuris, 175 

Quae non incudea streperent, qiiae eamnia^^^^it 




r 




156 CXAVDir CLAVDIAHI 

Fabrilis, quantis fluerent fomacibua aera 
JEffigies duetura tuaa, qnis devius esaet 
Ajagiilus aut regio quae aon pro nnmine vultus 
Dilectos coleret, talem ni semper honorem 
Respueres? Deeus hoc rapiat, quem falsa timentum 
Muiiera decipiimt, qui se diffidit amari. 
Hoc solus sprevisse potesfc, qui iure merettu-. 

Vndique legati properant generique sub ore 
In tua centenas optant praficonia Toces. 
Grates Qallus agit, quod limite tntus inermi 
Et metuena hoatile nihil nova cnlmina totis 
Aedificat ripia et aaeviun gentibus amnem 
Thybridia iu morein domibus praeTelat amoenia. 
Hinc Poeni ciunulant laudea, quod mra tjraimo 
Libera poaaideant; binc obaidioue sdlutua 
Pannoiiius potorque Savi, quod clauaa tot amiis 
Oppida laxatis auaua iam pandere portia 
Bursuin cote novat nigraa rubigine falces 
Exeaosque situ cogit splendere ligouea 
Agnoscitque casaa et collibua oscula notis 
Figit et impreaso glaebia non credit aratro, 
Exsectisque, inculta dabant quaa saecula, silvis 
Reatituit terras et opacum vitibua Histrum 
Conserit et patriniii vectigal solvere gaudet, 
Tjimiinis qui clade fuit. Te sospite fas est 
Vesatum laceri corpus iuvenescere regni. 
Sub tot principibus quaecumque amiaimas olim, 
Tu reddis. Solo poterit StiKchone medente 
Crescere Romaniim vulnus tectura cicatris; 
Inque suos tandem fines redeunte colono 
myricis iterum ditabitur aula tributia. 

Nec tamen humano cedit caeleste favori 
ludiciuin: cingimt auperi concordibua nmmi 
Praeaidiia hosteaque tuos aut litore prodimt 
Aut totuin oppositi claudimt fiigientibus aequor 



198 EseecUsque] Birtius; eiaectis. 



(SIll.) DE CONSVL, STILICHONIS LIBER SECVNDVS. 157 

Aut in ae vertunt furiis aut imlitis anse 

Bacchati loniant Pentheo corpora ritu; 

Insidiaa retegmit et ia ipaa cubilia fraudum 

Ducant ceu teuera venantem nare Moioasi. 215 

Oinmibna veatura notant aut alite monstrant 

Aut monitos certa dignantnr imagiiie somnos. 

Pro quibus innumertte trabeanmi insignia terrae 
Certatim petiere tibi. Poscentibus ipae 
fiestiteras et inena, aliorutn prona favori, 220 

ladei dnra sui, facibus Huceeiisa pudoris 
Tarda vereciiiidj.s esciisat praemia causie. 
Ergo avidae tantosque novi spe consulis annos 
Elusae domijiae pergunt ad Imiina RomaB, 
Si minua adnuerit preeibus, vel cogere certae 22B 

Cunctantem votoque moras auferre paratae. 
Conveniunt ad teeta deae, qiiae candida lucent 
Ifonte Palatino. Glaucis tum prima Miijervae 
Kexa comam foliis fulTaque intexta inicantem 
Veste Tagum tales profert Hispania Toces: 230 

'Cuneta mibi semper Stilieho, quaecuinque poposci, 
Concesait tantumque suos invidit bonorea. 
Auguati potmt soceri eonteinnere fasces: 
lam Qegat et genero. Si ποα ut ductor ab orbe 
Quem regit, accipiafc salteoi cognatiis ab aula. 235 
Exi^umne putat, quod sic amplexua Hiberam 
Progeniem nostros imnoto iure nepotea 
Sustmet, ut patrium commendet pui-pura Baetim? 
Quod pulcbro Mariae fecundat germiue regnum? 
I Quod dominis aperatur avua?' 340 

Tiim flava repexo 
Gallia crine fcrox evinctaque torque decoro 
Bisaque gaeaa tenena animoso pectore fatur: 
'Qui mibi Grermanos solus Franeoaque aubegit, 
, Cur nondiuQ legitur fastis? cur pagina tantum 
t Heacit adhuc nomen, quod iam numerare decebat? 245 



i»fl fecBndftt] Birtim; fecimdet. 



158 CLAVDII CLAVDIANI 

Vsque adeoue levis paeati gloria RlieiLi?' 

Inde Caledonio velata Britannia monatro, 
Ferro picta genas, cniiis vestigia verrit 
Caerulus Oeeanique aestmn mentitur amictas: 
'Me quoque vieinis pereimtein geutibiis' inqviit 2M 
'Muiiivit Stilicho, tcrtaiii cum Scottus HiTemen 
Mo^vit et iofesto spumaTit remige Tethys. 
Illiiis efifectuDi curis, ne tela timerem 
Scottiea, ne Pietuin tremerem, ne litore toto 
Prospicerem dubiia ventumm Saxona ventis'. Si; 

Tum apicis et dente comaa inluatria ebTimo 
Et calido rubicimda die sic Africa fatur: 
'Sperabam nullaa trabeia Gildone perempto 
Nasci poaae moras. Etiam inmc ille repugnat 
Et tanfco dubitat fasces praebere triumpho, m 

Qui mihi MaurorHin peiiitus lacriinabile nomen 
IgXLorare dedit?' 

Post has Oenotria lentis 
Vitibua intorquens hederas et palmite largo 
Yina fluena: 'Si vos adeo Stilichone curules 
Augeri flagratis' ait 'quas sola iuvare sei 

Fama potest, quanto me digniiis incitat ardor, 
Vt praesente fruar conseendeiiteraqiie tribmiBl 
Prosequar atque anni pandentein danstra salutem?' 

Talibus altemant studiis Romainqae precantes, 
Pro cunctis, hortantur, eat, Nec aegaius illa 2T( 

Paruit officio, raptis aed protmnB annis 
Ocior excuaso per nubila sidere tendit, 
Tranavebitur Tuacos AppeniiiQusque volatu 
Strmgitur. Eridauue clipei iam fiilgurat umbra; 
Constitit ante dneem tetrica uec F^lade Tultnm 271 
Deterior nec Marte minor. Treniit orbe coruaeo 
lam domiis et aiimmae tangimt laquearia cnstae, 
Tum prioi• attonituiii gratis adfata querellis: 

'Servatas, Stilicho, per te, venerandii, curules, 
Ornataa necdum fateor. Quid profuit aimi 2g(l 

Serrilem pepulisse notam? Defendis honorenij 



(5ΧΠ.) DE CONSYL. STILICHOHIS LIBBR BECVNDVS, 159 

QuetD fiigie, et Bpemis, tota quem mole tueris? 

Respuis obktam, pro quo labente resistis? 

Qiiae iatn causa morae? quo me cimctabere rursus 

Ingemo? Nullus Boreae metus, ciimiis et Auatri 386 

Ora silet: cecidit Maiiras, Gennaiiia cessit 

Et lanuin pax oita ligat. Te consnle necdum 

Digna feror? TitiUnione levem parvique mtoris 

Credimus, Angnsti quo ee decorare fatentur, 

Sub iuga quo gentes captiTis regibus egi? 290 

'NoD, si prodigiis eaeus natura faturoa 
Signat, polluimur macula. Quod reris, Eois 
OiDen erat. Quamquam nullis milii cognita rebus 
Fabula; vix tanto risit de eriniiiie nunor. 
Opprobrii atat nulla fides nec littera venit 296 

VulgatDra nrfas: iu quo vel masima virtus 
Est tua quod, nostroa qui conaulis omiiia pafcres, 
De moDstris taeeaa. Pellendi denique ntilla 
Dedecoria saJictiiiD violaut oracula eoetum 
Nee mea funeBtuiti versavit oiiria nomen. 300 

Pars sceleris dubitasse fuit: quaecumque profana 
Pagijia de primo Teniseet limine Phoebi, 
Ante fretum deleta mihi, ne turpia castia 
Auribus Itabae fractorum exempla nocerent. 
Publicus ille furor, quantniin tiia eura pcregit, 305 
Secretum meroit. Laetetur quiaqms Eoos 
Scribere deeierit fastos: portenta Gabinos 
Ista latent; propriam labem texiase laborent, 
Cur ego, qcem umnqiiam didici aenaive creatum, 
Gratuler exemptuin? Delicti paenitet illoa: aio 

Noa nec credidimns. 

'Fuerit tftmen oimiibiis unoni 
Criinen et ad noatras majiavent usqoe secures: 
Plua ideo eumendB tibi faatigia vitaa, 
Ne pereat tam priaeua honoa, qui portus honorum 
Seinper erat. Niillo sarciri conaule damiiura 3IS 



304 fractotom] tcripsi; fitotorom, fatonim. 




160 CLAVDn CLATDIANI 

Excepto Stiliclioiie potest. Beiie praeaeia teinpus 
Mena tua distulerat; titulo tunc crescere posses, 
Nunc per te titulus. Coi^ul succurre graTatis 
Conaulibus, quicumque fuit, quicumque futurus; 
Anniiin redde tuum, quem iam secura sequatur 
Posteritas nec iam doleat defensa vetustas. 
Sic trabeia ultor Stilicho Bnitusque repertor. 
Libertas populi primo tunc eonsule Bnito 
Keddita per fasces; hic faacibua expulit ipais 
SerTitium. lustituifc sublimeni Bmtus iioiiorem; 
Adseruit Sfcilicho. Plua eat aervasse repertum, 
Quam quaesiaae novum. Quid tardiua ore rubenti 
Adnuis et aolitus frontem circumfluit ignia? 
Tandem vince tuum, vincia qui cuncta, pudorem. 
'Hos etiam, quamvis corrumpi munere nullo 
Posse queaa, mirare libens ac suscipe cinctus, 
Quos tibi divino mecum Tritonia duxit 
Pecfcine: tincta simvd repetito murice flla 
Contiilimua pensis et eodem nevmius auro, 
Aurea quo Lacbesis sub te τηϊΐιί saecula texit. 
Hic ego promiasam aubolem sperataque mundo 
Pignora praelusi. Veraoi moi ipae probabis 
Me vatem nostraeque fidem Tenientia telae 
Fata dabunt.' 

Dixit gremioque rigentia profert 
Dona, graves auro trabeas. Insigne Minervae 
Spirafc opus. Rutilis hic piiigitur atila columiiis 
Et sacri Mariae partus; Lucina dolorea 
Solatiir; residet falgente puei-pera lecto; 
Sollicitae iuxta pallescunt gaudia matria, 
Susceptum puerum redimitae tempora Nymphae 
Auri fonte lavant: teneros de stamiiie risus 
Vagitusque audire putes. lam creverat infana 
Ore ferens patrem: Stiliclio maturior aevi 
Martia recturo tradit praecepta nepoti. 
Parte alia apumis fucantem Serica Erena 
Ssn^guineis primae signatus flore iuventae 



1 



■(ΧΧΠ.) DB CONSVL. STILICHONIS LIBER SECVNDVS. 161 

Xuclierius flectebat equiun iaculisque vel arcu 
Aurea purpureoa tollentes comua cervos 
Aureus ipse ferit. Vemia hic invecta columbis 
Tertia regaJi iimgit conubia nexu, 355 

Pennatique aumm circumatipantur Amores 
Progenitam Auguatis Augiiatoramque sororetn. 
Eucherius trepido iam flammea sublevat ore 
Vii^fima; adridet retro Thermantia fratri. 
lam domus haec utroque petit diademata sesu 3G0 
Beginasqiie parit regijiarnmque maritos. 

Talibus inTitat doms dextraque gerendum 
Diva simiji porrexit ebiir; soUemiiibus umam 
Commovet auspiciis avibusque incepta secimdat. 
Tune habiles armia iimeros iam vestibus ambit acs 
Romuleis^ Latii eederunt pectore cultua 
Loricaeque loeum decuit toga. Talis ab Hiati-o 
Vel Seythico victor rediena Gradivua ab aie 
Deposito mitia clipeo candentibus urbem 
Iugreditur trabeatus equis; spatiosa Quirinus 370 

Frena regit currumque patria Bellona cnientum 
Ditibus exuviia tendens ad sidera quereum 
Praecedit, lictorque Metus cum fratre PaTore 
Barbara ferratis innecttmt colla catenia 
Yelati galeas laiiro, propiuaque iugalea 375 

Fomiido ingenteiii vibrat auccincta securim. 

Vidit ut optato se consiile Roma pofcitam: 
'Nimc' ait 'Elysii lucos inrumpere campi, 
Nunc libet, ut tanti Curiia miracula voti 
Fabrieiisque feram, famae qiu vulnere nuper 380 

Cakatam flevere togam: iani prata choreia 
Pulaent nec rigidos pudeat lusiaae Catones. 
Audiat lioc senior Brutua Poenisque tremendi 
Scipiadae, geminia tandem quod Ubera damnia 
Vniua auxilio fasces Libyamque recepi. 385 

Quod auperest uiium preeibus, fortiaaime conaul, 
Adde meia, urbique tuum largire panimper, 
Quem rogat, adventum: quam tu belloque t'ameque 



162 CLAVDJI CLAVDIAKI 

Depulsa terris itermn regnare dedisti. 

Splendida auseipiant aliiun te roetra CamiUuin, 390 

Vltorem videant servatoreinque Quiritea 

Et populua quem dnctor ames: quibus Africa per te 

Nec prius auditas RlLodaiius iam donat aristas, 

Vt milii vel Massyla Ceres vel Gallica prosit 

Fertilitaa messesque vehat nunc umidus Auster, 39S 

Nimc Aqmlo, cvmctis ditescant horrea Tentis, 

'Quae timc Flaminiam stipabimt milia vulgil 
Fallax ο quotiena pulvia deludet amorem 
Suspensuin, veniens onmi dum crederis hora! 
Speetabimt cupida* matrea, apargentur et onmes 400 
Flore viae, auperet cum PincJa culmiua consul 
Arduus, antiqui speeies Bomaita senatus. 
Fompeiaua dabimt quantos proscaenia plausus! 
Ad caelum quotiens vallis tibi Mureia ducet 
Nomen Aventino Pallanteoque recuaatmi I 40B 

NiiDC te conspiciam castris, pennitte, relictis 
Mox et cum genero trabeis visura secundia.' 

Haec dum Itoma refert, iam Fama loquacibus alis 
Pervolat Oceanum, litiguia et mille citatos 
Festinare iubet proceres, nullique senectus, 410 

Non iter liibeniia obatant nee flatibua Alpea: 
Vincit amor. Meriti pridem clarique yetustis 
Faacibua ad socii properant et vindieia annitm. 
Sic ubi fecunda reparavit morte iuventam 
Et patrioa idem cinerea collectaque portat 416 

Vnguibus oasa piis Nilique ad Utora teudens 
Vnicus extremo Pboenix proeedit ab Euro: 
ConTeuiiiiit aquilae cuiictaeque ex orbe volueres, 
Vt Solis inireiitur avem; procul ignea lucet 
Ales, odorati redolent et ciimaiiia busti. 430 

Nec minor in caelo chorua est; exultat uterque 
Theodosius divique fcui; Sol ipae quadrigia 
Vere coronatis dignnm tibi praeparat aninua. 

Eat ignota procul nostraeque iinpervia geiiti, 

424 genti] Eoenigimi menti. 



(SSn.) DE CONSVL. STILICHONIS LIBER SECVNDVS. 163 

Tii adeunda deis, annonmj aqualida mater, ΙΞ6 

Imneiisi spelimca aeTi, quae tempora vasto 
Suppeditat revocatque sinu. Complectitnr antrum, 
{hnnia qui placido consimiit niuniiie, serpena 
Perpetmimque viret squamis caiidamque reductam 
Ore vorat tacito relegens esordia lapsu. 430 

Testibiili custoa vultu longaeva decoro 
Aiite fores Natura eedet, cunetiaque volantes 
Dependent menibris aniinae. Maosura verendua 
Bcribit iura senex, Dmneros qui dividit aatris 
Et cursua stabileaqiie moras, quibus onmia vivnnt 435 
Ac pereunt fixis eum legibus. Ille recenset, 
Incertum quid Martis iter eertiimque Tonantis 
Prospiciat mtmdo; qtiid velox aemita Limae 
Pigraque Sattimi; quantam Cytherea sereno 
Curriculo Phoebique comea CyUemua erret. ao 

Hliiis ut magno Sol limme conatitit antri, 
Occurrit Natura potens seniorqne auperbia 
Ganitieiu incUQat radiis. Tum aponte reciuaus 
Laxavit postea adarnas, penetrale profimdTini 
Panditur et aedes aevique arcana pateacunt. 415 

Eic babitant vario facies diatincta metaUo 
Saecnla certa locis; illic glomerantur aena, 
Hic ferrata rigent, illic argentea candent, 
Exiima regione domaa, coQtJngere tema 
Di£&cilis, nitili stabat grex aureus anni: 460 

Quorum praecipuum pretioso corpore Titan 
Signandimi Stilichone legit^ ttinc imperat onmes 
Pone sequi dictisque simul compellafc euntea: 

'En, cui distulimus melioris saecla metalli, 
Consiil adest. Ite optati mortalibvis aniii, 465 

.Diicite virtutee; homiimin florescite rursus 
*IngeuuB hilares Baccho fmigumque feraces. 
Non inter geminoa Angaia glaciale Triones 
Sibilet, imnodico nec frigore saeviat Vrsa. 
Non toto fremat ore Leo, nec braehia Cancri 4fiO 

Vrat atrox aestaa, madidae nec prodigus ι 



Γ 



164 CLAVDIl CLAVDIANI 

Semina praerupto dissolvat Aquariua iin 
Phrixeus roseo produeat fertile comu 
Ver Aiiea, pinguea nec grandine tundat oliyas 
Scorpius; autiuimi maturet germiiia Virgo, 
Leaior et gravidis adlatret Siriua uvia.' 

Sic fatua croceis rorantes iguibus orttia 
Ingreditur vallemque suam, quam flammeus ambit 
Rivus et inriguia larguin iubar ingerit herbis, 
Quas Solia pascuntur equi; flagrantibus inde 
Caeaariein aertis et liitea lora iubaaque 
Subligat alipedum. Gelidas' hinc Lucifer omat, 
Hine Aurora comas iiixtaque adludit habenis 
Aureus et nomeri praetendit consulis Amiug: 
Inque novos iterum revoluto cardine eui-su3 
Scribunt aetheriis Stilicbonem sidera faatia. 



DE CONSVLATV STILICHONIS. 

LIBER TEETIVS. PRAEFATIO. 
(XSm.) 
Maior Scipiadea, Ttalis qiii solua ab oria 

In proprium vertit Punica bella caput, 
Non sine Pieriis esercuit artibua arma; 

Semper erat vatum masima ciira duci, 
Gandet emm virtus testea sibi iimgere Musas; 

Carmeii amat quisqviis carmine djgiia gerit. 
Ergo seu patriis primaevus manibua ultor 

Subderet Hispanum legibus Oceanum, 
Seu Tyrias certa fractiirus cuspide virea 

Inferret Libjco signa tremenda marir 
Haerebat doctua lateri eastrisque aolebat 

Omiiibus iu mediaa Eniiius ire tubas. 



I 



(XXm.) BE CONS. STILICH. LIBEE TERTIVS. PRAEF. 165 

IUi post lituos pedites favere canenti 

LaudavitquG nova caede cruentns eques. 
Ctunqiie triampharet gemina Carthagine victa 15 

(Hanc yindex patri vicerat, hane patriae), 
Cum longi Libyam tandem post funera beUi 

Ante suas maeatam cogeret ire rotas: 
Advexit reducea seciun Victoria Masas 

Et sertum vati Martia laurus erat. 20 

Koater Scipiades Stilicho, quo concidit alter 

HaDuibal antiquo saevior Hannibale, 
Te mihi post quintos amioriiiii, Romi 

Reddidit et Totia iuasit adease suis. 



LIBER TEETIVS. 
(XXJV.) 
Quem popiili plausu, procerum quem Toee petebaa, 
Adapice, Roina, yiruin. lani tempora desine longae 
Dmumerare viae risoque adsurgere semper 
pTilvere: non dubiis ultra torquebere votis. 
Totua adest oculis, aderat qui mentibus olim, ί 

Spe maior, fama meKor. Venerare curulem, 
Quae tibi restitmfc faaces; complectere dextram, 
Sub iuga quae Poenoa iterum Romana redegit. 
£xcipe maguanimTim pectua, qtio frena reguntur 
Imperu, cuius libratur atnsibua orbis. ic 

Oa sacnim, quod in aere colis, miraris in auro, 
Ceroe libena: hic eat felix bellator ubique, 
Defensor Libyae, Rheni paeator et Hiatri. 
Oatentare auos prisco ai loore labores 
Et gentes cuperet vulgo monatrare subactas, is 

Certasaent utroque pares a cardine laurus: 
Haec Alamaimorum spoliis, Aiiatralibua illa 
Ditior exuviia; i!lmc flaTeufce Sygambri 
Caeaarie, nigria hine Mauri crinibus irent, 




r 



i66 CLAVDII CLAVDUNI 

Ipse albia veheretur eqviis currumque secutua SO 

Laurigerum festo fremuisaet carmine milea. 
Hi famulos traliereiit regea; Μ facta metallo 
Oppida vel montes captivaque flumina ferrent. 
Hjnc Libyci fractis lugerent comibua anmea; 
Inde catenato gemeret Gennania Kheno. 25 

Sed Ώοιι imnodicua proprii iactator honoris 
Consul, Roma, tuus. Non illum praemia tantum 
Quam labor ipse iuvat; strepitus fastidit inanes 
Inijue animis honmmm pompa meliore triumpliat. 

Non alium eerte Romanae clarius arces 30 

Suscepere ducem, nec cum eedente rediret 
Fabricius Pyrrho nec cum Capitolia ciirru 
Pellaeae domitor PauUus conscenderet aulae. 
Nec similia Latias patefecit gloria portas 
Poat Numidas Mario, post classica Martia Eoi 36 
Pompeio. Nulli pars aemula defuit umquam, 
Quae gravis obatreperet laudi, stimuliaque maligma 
Facta sequebatur quanivia ingentia livor: 
Solua bie inTidiae fines virtute reliqmt 
Humanuoique nioduni. Quia enim liveacere possit, « 
Quod nuitiquain pereaot atellae? quod luppiter olim 
Poasideat caelum? quod noverit onmia Phoebus? 
Est aliquod meriti apatiam, quod nulla farentis 
Invidiae menaiira capit. Ductoribua illia 
Praeterea diTersua erat favor: aequior ille U 

Patribua inTi,'BU8 plebi; popvdaribua illi 
Miinito studiis languebat gratia patnmi. 
OiTinis in hoe imo variis discordia ceasit 
Ordinibua; laetatur eques plauditque senator 
Votaque patricio certaut plebeia favori. 50 

felii aerrata Tocat qiiem Roma parentem! 
mimdi comnmnis amor, coi militat onmia 
Gallia, quem regani thalamia Hiapauia nectit 
Cnius et adventam crebris petiere Quiritea 
Vocibus et genero meruit praeataiite .seuatus! GB 

Non sic Tiirginibus florea, nou frugibus imbrea, 



(XXIV.) DE CONSVL. STILICHONIS LTBER TERTIVS. 167 

Prospera non fessis optantur flamina nautis, 
Yt tuus adspectus populo. Quae numiiie tanto 
Litora fatidicas attollunt Delia laurus, 
Yenturi quotiens adfiilsit Apollims arcus? 60 

Quae sic aurifero Pactoli fonte tumescit 
Ljdia^ cum domitis adparuit Euliius Indis? 
Nonne vides et plebe vias et tecta latere 
Matribus? His, Stilicho, cunctis inopina reluxit 
Te victore salus! Septem circumspice montes, 65 

Qui solis radios auri Mgore lacessimt, 
Indutosque arcus spoliis aequataque templa 
Nubibus et quidquid tanti struxere triumphi. 
Quantiun profaeris, quantam servaveris urbem, 
Attonitis metire oculis. Haec fabula certe 70 

Cuncta forent, si Poenus adhuc incumberet Austro. 

Mos erat in veterum castris, ut tempora quercu 
Velaret, yalidis faso qui viribus hoste 
Casunim potuit morti subducere civem. 
At tibi quae poterit pro tantis civica reddi 75 

Moenibus? aut quantae pensabunt facta coronae? 
Nec solam popuK vitam debere fatetur 
Armis Boma tuis; sed, quo iucundior esset 
Lucis honoratae fructus, venerabile famae 
Pondus et amissas vires et regna recepit. 80 

lam non praetumidi supplex Orientis ademptam 
Legatis poscit Libyam famulosye precatur 
(Dictu turpe) suos: sed robore freta Grabino 
Te duce Bomana tandem se yiudicat ira. 
Ipsa iubet signis bellaturoque togatus 85 

Iinperat et spectant aquilae decreta senatus. 
Ipsa tibi trabeas ultro dedit^ ipsa curulem 
Obtulit ultori fastosque omare coegit. 

Nil perdit decoris prisci nec libera quaerit 
Saecula, cum donet fasces, cum proelia mandet; 90 
Seque etiam crevisse videt. Quis Grallica mra, 
Quis memiiiit Latio Senonum servisse ligones? 
Aut quibus exemplis fecunda Thybris ab Arcto 



r 



168 CLAVDH CLAVDIANI 

Yeiit Lingonico audatas Tomere messea? 
Illa segea non ansilium modo praebuit urbi, fii 

Sed foit indicio, quajitmn tibi, Roma, liceret: 
Admonvdt dominae gentea instarque tropaei 
Biettulit ignotuin gelidis vectigal ab oris. 

Hoc quoque maiestas augescit plena Qiiiriiii, 
Rectores Libyae populo quod iudice pallenfc lOO 

Et post emeritas moderator quisque secures 
Diaerimeii letale subit: quid Poenus arator 
Intulerit, madidua quantum transiniserit Auater. 
Ardua qni late terris responsa dedere, 
Hic trepidant biunilea; tremuit quos Africa nuper, 106 
Cemunt roatra reos. Cani virtutibus a«vi 
Materiam pandit Stilicho popiilumque Tetusti 
Culminis inmeiiiorein dominaiidi rursua in usum 
Eieitat, ut magnos calcet metuendua lionores, 
Pendat iustitia crimen, pietate remittat lio 

Errorem purosque probet damnetque nocentes 
Et pafcriaa iterum clemenB exerceat artes. 

Pallitiir egregio quiaquis sub principe credit 
SerTitium. Nnmquam libertas gratior extat 
Quam sub rege pio. Quos praefieit ipse regendis IIS 
Eebus, ad arbitrium plebis patruinque reducit 
Concedifcque libens, meritis seu praemia poscant 
Seu pimire Telint. Posito iam purpura fastu 
De se iudicinm non indignatur haberi. 
Sic doeuit regnare aoeer, aic cauta iuventae lao 

Frena dedit, teneros aic moribus indiiif; &nxLOs 
Verior Auguati genitor, fiducia belli, 
Paeia consiliiiiii: per qnem sqnalore remoto 
Pristma Romuleis infloruit artibus aetaa, 
Per quem fracta diu translataque paenB potestas 126 
Non oblita aui aervilibiis exulat arvis, 
In propritim sed dueta larem Yictricia reddit 
Fata solo fruifcurque itenim, quibus baeserat olim, 
Auspiciis capitique errantia membra reponit. 

Proxime dia consui, tantae qui proapicia urbi, 19β 



tXXIV.) DE CONSYL. STILiCHOHIS LIBEB TEETIVS. 169 

Qaa nihil in terris complectitiir altius aether, 

Cuius nec apatium Tisus uee corda decorem 

Nec laudem τοχ ulla capit; qtiae luce metalli 

Aeniiila vicinis fastigia conserit astris; 

Quae septem seopulia zonas imitatur Olympi; las 

Armonim legumque parena quae fimdit in oniiiea 

Impenum priinique dedit cunabiila iuris. 

Haec eat exiguis quae fimbus orta tetendit 

In geminoa axea parvaquc a sede profecta 

Diaperait ciim sole majius. Haec obvia fatis 140 

Innnineraa uno gereret cum tempore pugnas, 

Hispanas caperet, Siculaa obsideret ui-bes 

Et eaUum terris proatemeret, aequore Poetmni, 

Numqiiam auccubiiit damnis et territa niillo 

Vulnere post Caniias maior Trebiamque fremebat 146 

Et, cuni iam premerent flamniae murumqiie feriret 

Hostis, in extremos aciem mittebafc Hiberoa 

Nec atetit Oceano remisque ingreasa profundum 

Viucendos alio quaeaivit in orbe Britaimoa. 

Haec eat in gremium victos quae aola recepit 160 

Hamanumque genua conmmni nomine fovit 

Matris, non dominae ritu, civeaquc voeavit 

Quos domait nexuqiie pio longmqua revinsit. 

Eiaius paclficis debemua moribua onmea, 

Quod veluti patriis regionibus utitur hospea; 1B& 

Quod sedem mutare licet; quod cemere Thyien 

Luaus et horrendoa quondam penetrare recesaus; 

Quod bibimua paasim Bbodauiun, potamua Orontein; 

Quod cuncti gens una sumos. Nee temmma umquain 

Bomaiiae dieionis erit. Nam cetera regna leo 

Luxnries vitiis odiisque superbia vertit: 

Sic male sublimis fregit Spartanus Athenae 

Atque idem Tbebia cecidit; sic Medus ademit 

Aasyrio Medoque tulit moderamina Perses; 

Bubiecit Peraen Macedo, cesaurus et ipae 165 

Komanis. Haec auguriiB firmata Sibyllae, 

Eaec aacria animata Numae. Hine fiilmiiia vibrat 



ί 



170 CLAVDn CLAVDIANI 

luppiter; lianc tota Tritonia Gorgone velat. 
Arcanas huc Vesta faces, huc oi-gia secum 
Transtulit et Pkrygioa genetrix fciimta leones; no 
Huc depulsuras morbos Epidaurius hospes 
BeptaTJt placido tractu, vectmnque per imdas 
Insula Paeomiitn texit Tiberina draconem. 

Hanc tu CTini superis, Stiliclio praeclare, tueris, 
Protegia hanc clipeo patriam reguinqiie ducuiDque Πό 
Praecipueq\ie tuam. Dedifc haec exordia lucis 
Eucherio puerumque ferena hic regia mater 
Augusto monstravit avo; laetatus at ille 
Sustulit in Tyria reptantem veste uepotem, 
Romaque Tenturi gaudebat praescia feti, 130 

Quod fce iam tanto memisset pignore civem. 

Nec tamen mgratmn rec, qui benefacta referre 
Neaciat, bune credas populuio. Si volvere priscos 
Annales libeat: quotiens bic proelia sampsit 
Pro sociis! quotiens dono conceseit aimcis 185 

Eegibna Ausonio quaeaitaa sangTiine terraal 
Publica aed mimquain tanto se gratia fudit 
Adaensu: qida enim prineepa non onmibua egit 
Obseqiiiia domimim aese patremque vocari, 
Quod tibi contiimis reaonant convexa diebiis? 190 

Macte novia consul titulis! Mavortia plebes 
Τθ Hn niin iirn Bruto nou indignante fatetur 
Et, quod adhac nuUo potmt terrore coacta * 

Libertas Romana pati, Stilichoma amori 
Detulit. Exultant avidi, quocumque decorua 19t 

Conapiciare loco, nomeiique ad sidera tollimt 
Nec vaga dilecto satiantur liuDina vultu: 
Seu circuin trabeia fulgentibus aureus intres, 
Seu celebres ludos, solio seu foltus ebumo 
Cingas iure forum, denso seu turbine vulgi 200 

Circaiiifiisa tuae conscendajif; roafcra aecurea. 

Quae vero procenim voces, quam certa faere 
Gaudia, cum totis esm-gens ardua pennia 
Ipsa diici sacras Victoria panderet aedes! 



(XXIV.) DE CONSVL. STILICHOKH LIBER TERTIVS, 171 

palma Tiridi gaudens et ainics tropaeis sn& 

Custos imperii virgo, qaae sola mederis 
Tulneribua nullumque doces sentire laborem: 
Seu tibi Dictaeae placuerunt astra Goroaae 
Seu magis aestivo aedes viciaa Leoni, 
Seu aceptrum aublime Iotis seu PalladiH ainbia 210 
Aegida, aeu feasi nmlces suapiria Martis: 
Adsis perpetuum Latio votisque senatus 
Adnue, diva, tiii. Stiliclio tua saepius omet 
Limina teque simul rediens in caatra reducat. 
Γ Himc bellis comitai-e favens, hunc redde togatum 216 
Consiliis. Semper placidia te moribua egit 
Servayitque piam victis nec polluit Tiraquanj 
Laurnin saevitia. Cives nec fronte superba 
Despicit aut trepidam vexat legionibus urbem; 
Sed veruH patriae consul cessantibus armis 220 

ContentuB lictore venit nec inutile quaerit 
Ferri praesidium solo munitus amore. 

Magnarum iiee parcus opum geminare profondaa 
Diatulit impenaas, sed post miracula castris 
Edita vel genero Iloniae maiora reservat. 225 

Auratos Rhodiis imbrea nascente Minerra 
Indiilaiaae loTem perkibent, Bacchoque patemum 
lam pulaaute femiu- mutatus palluit Hermus 
In pretium, votique famem passums avari 
Ditabat rutilo quidquid Mida tangeret auro 230 

fFabula seu venim canitur): tua copia Ticit 
Fontem Henni tactumque Midae pluviamque Touantia. 
Obacnrat veterea obseurabitque futuroa 
Par donis armiaque manua: ai aolveret ignis 
Quot dedit inmanea vili pro pondere maaaas 236 

Argenti, potuere lacus et flumiiia fundi. 

Nec tibi, quae pariter sUTia dominaria et aatris, 
Sxiguam StilicLo movit, Latonia, curam: 
Tu quoque nobilibus spectaciila nostra laboras 
Inlustrare feris summoque in vertice rupis 240 

Alpinae sociaa arcu ceasante pudicas 



fe 



Γ 



172 CLAVDII CLAVDIAHI 

Et pharetratarum comituin mviolabile cogis 
Conciliiim. Veniunt uineros et brachia nudae 
Armataeque manus iaculia et terga aagittis, 
Ineomptae pulcliraeque tamen; audoribua ora 345 

PulTeruIenta rubent, sexum nec cruda fatetnr 
Virginitas; sine lege comae; duo cingiila vestem 
Crure tenus pendere Tetant. Praecedit amicaa 
Flava Leontodame, sequitnr nutrita Lycaeo 
Nebrophone telisque domat qnae Maenala Thero. 250 
Igaea Cretaea properat Britomartis ab Ida 
Et cursu Zephyria mimquam cesaura Lycaste. 
Iunguiit se gemmae metuenda feris Hecaerge 
Et aoror, optatum numen venantibus, Opis 
Progenitae Scythia: divas nemonimque potentea 256 
Fecit Hyperboreis Delos praelata pniinis. 
Hae septem venere duces; exercitus alter 
Nympliaruin mcedunt, acies formoaa Dianae, 
CentTmi Taygeti, centum de vertice Cynthi 
Et totideni casto genuit quas flumine Ladon. 260 

Has ubi collectas vidit, aic Delia coepit: 

Ό soeiae, mecimi thalami quae iura perosae 
Virgineo gelidos percurritis agmine montes, 
Cemitia ut Latio auperi commmiibiia oraeiit 
Himc aiHTiiim stiadiia? quantos Neptunua equonim 86> 
Donet ab orbe greges? laudi quod nuUa canendae 
Fratria plectra vaeent? Noatram quoque aentiat idem 
Quam meritis debemus opem. Non apicula poscit 
Iste labor; maneaiit clausis nune eicca pharetria, 
Omnis et a aolitis noater venatibus arcus 879 

Temperet; ia solam craor hic Bervetor harenam. 
Retibua et clatria dilata morte tenendae 
Ducendaeque ferae. Cupidaa arcete aagittas; 
Consulis in plauauin casiiris parcite raonatria. 
Acceleret divisa manus: mibi curaus anhelas 2Ti 

Tenditur ad Syrtea, meeum Dictyima Lycaste 
Et comea Opia eat; steriles iuvat ire per aeatna: 
Jfamgne feras aliis tellaa Maurusia donimi 



<ΧΧ:ΐν.) DE CONSVL. STILICHONIS LIBER TERTIVS. 173 

Praebuit, huic soli debet sed victa tributum. 

Dum nos horribiles Libyae scnitamur alunmos, 280 

Europae vos interea perquirite saltus 

Έϊ scopulos. Posita ludat forinidiiie pastor 

Securisque canat Stilichonem fistula silvis. 

Pacet mmieribus montes qui legibus urbes/ 

Dixit et extemplo frondosa fertur ab Alpe 285 
Trans pelagus; cervi cumim subiere iugales, 
Quos decus esse deae primi sub limine caeU 
Roscida fecimdis concepit Luna cayemis: 
Par nitor intactis nivibus; frons discolor auro 
Genmnat et spatio suminas aequantia fagos 290 

Comua ramoso surgunt procera metallo. 
Opis frena tenet, fert retia rara Lycaste 
Auratasque plagas, iiunortalesque Molossi 
Latrantes mediis circum iuga nubibus ibant. 
Quinque aliae paiibus (Phoebe sic iusserat) armis 295 
Diversa regione ruunt ducitque cohortem 
Quaeque 8uam. Variae fonnis et gente sequuntur 
Ingenioque canes. Illae gravioribus aptae 
Morsibus^ hae pedibus celeres^ hae nare sagaces, 
Hirsutaeque fremunt Cressae tenuesque Lacaenae 300 
Magnaque taurorum fracturae colla Britaimae. 
Dalmatiae lucos abruptaque bracliia Pindi 
Sparsa comam Britoiaartis agit. Tu Gallica cingis 
Lustra, Leontodame, Germanorumque paludes 
Eruis et si quis defensus L•arundiIlθ Rheni 305 

Vastus aper mmio dentes curvaverat aevo. 
Nubiferas Alpes Appeiminique recessus 
Oarganique niyes Hecaerge prompta fatigat. 
Speluncas canibus Thero rimatur Hiberas 
Informesque cavis ursos detrudit ab antris, 310 

Quorum saepe Tagus manantes sanguine nctus 
Non satiavit aquis et quos iam frigore segnes 
Pyrenaea tegit latebrosis frondibus ilex. 
Cymaeis Siculisque iugis venata virago 
Nebrophone cervos aliasque in vincula cogit 315 



r 



174 CLAVDn CLAVDIANI 

Non saevas pecudes, aed lnxiiriaiitis harenae 
DeliciaSj pompam nemorum. 

Quodcuinque tremendum 
Dentibus aut insigne iubis aut nobile comu 
Aut rigidum saetis, capitur decus omne timorque 
SilTarum. Non cauta latent, non mole resistunt 3S0 
Fortia, nou volucri fugiunt pemicia ciirsu. 
Haec laqueis iimesa genmnt; haec clausa feruntur 
mgnia domibna. Fabri nee tigna polire 
Sufficiunt; rudibua fagia tesimtur et omis 
Frondentes caveae. Ratibus pars ibat onustis S2t 
Per freta vel fluvios: exanguis dextera torpet 
Remigis et propriam metuebat navita mercem. 
Per terram pars ducta rotis, iongoque Bjorantiir 
Ordine plaustra Tias montanis plena triuinpliie 
Et fera sollicitia vehitiir captiva iuveacis, SSO 

Explebat quibua ante famem, quotiensqne reflexi 
Conspexere boves, payidi temone recedunt. 

lamqne pererratis Libyae fiagrantibua oris I 

L»!gerafc exiimos Phoebi germana leones, 
Hesperidaa qui saepe fugant ventoque citatia S36 

Terrifieant Atlanta iubis armeutaque longe 
Vaatant Aethiopuin quormnque impiiiie iragosa 
Murmiira pastorum numquam venere per aures. 
Noa illoa taedae ardentes, non strata supeme 
Lapsuro virgulta aolo, non vocibus haedi 310 

Pendeiitis stimulata fames, non fossa fefellit; 
Vltro se volaere capi gaudentque videri 
Taritae praeda deae. Reapirant pascua tandem; 
Agrieolae reaerant iani tuta mapalia Mauri. 
Tiuii Tirides pardos et cetera coliigit Austri US 

Prodigia inmanesque simul Latonia dentes, 
Qoi secti ferro in tabulas auroque micaiitea 
Inscripti rutilum caelato consule nomen 
Per proceres et vulgus eant. Stupor omiiibiis Indis 
Plurimua ereptis elephas inglorius errat 360 

Dentibus; insedit nigra cervice gementum 



(XXIV.) DB CONSVL. STILICHONIS LIBER TEJEmVS. 175 

!Et fixuin dea quassat ebur penitusque cruentis 

Stirpibus ayulsis patulos exarmat luatus. 

Ipsos quin etiam nobis miracula vellet 

Ducere: sed pigra cunctari mole veretur. 355 

Tyrrhenas fetus Libycos amplexa per iuidas 
Classis torva sonat^ caudamque in puppe retorquens 
Ad proram iacet usque leo: yix sublevat iuiuiii 
Tarda ratis! Fremitus stagnis auditur in imis 
Ciinctaque prosiliimt cete terrenaque Nereus 860 

Confert monstra sids et non aequare fatetnr. 
Aequora sic victor quotiens per rubra Lyaeus 
Nayigat, intorquet claymn Silenus et acres 
Adsudant tonsis Satyri taannaque pulsu 
Bacchanun Bromios inyitant tympana remos: 365 

Transtra ligant hederae^ maluni circTunfiua vestit 
Pampinus^ anteimis inlabitur ebria serpens^ 
Perque mero madidos cummt saliuntque rudentes 
Lynces et insolitae mirantur carbasa tigres. 

367 torva] Birtitis; turba. 



PANEGTRICVS 
DE SEXTO CONSVLATV ΗΟΝΟΕΠ AVGVSTL 

PRAEFATIO. 

(XXVII.) 

Omiiia^ quae sensu volvuntur vota diumo, 

Pectore sopito reddit amiea quies. 
Yenator defessa toro cmn menLbra reponit; 

Mens tamen ad silvas et sua lustra redit. 
ludicibus lites^ aurigae sonmia currus 5 

Vanaque noctumis meta cavetur eqxiis. 
Purto gaudet amans^ pemiutat navita merces 

£t vigil elapsas quaerit avarus opes^ 
Blandaque largitur fnistra sitientibus aegris 

Inriguus gelido pocula fonte sopor. lO 

Me quoque Musarum studiuni sub nocte silenti 

Artibus adsuetis sollicitare solet. 
Namque poli media stellantis in arce videbar 

Ante pedes sumini canniiia ferre lovis; 
Vtque favet somnus^ plaudebant nmniiia dictis 15 

Et circmnfasi sacra corona chori. 
Enceladus milii carmen erat victusque Typhoeus: 

Hic subit Inarimen, himc gravis Aetna domat. 
Quam laetum post bella lovem susceperat aether 

Phlegraeae referens praemia militiae! 20 

Additur ecce fides nec me mea lusit imago, 
Inrita nec falsum somnia misit ebur. 



(XXVII.) (ΧΧνΠΙ.) PANEGYR. DE SEXTO CONS. HON. 177 

En princeps, en orbis apex aequatus Olympo! 

En quales memini, turba verenda, deos! 
Fingere nil maius potuit sopor, altaque vati 25 

Conventuin caelo praebuit aula parem. 



PANEGTRICVS. 

(xxvm.) 

Aurea Fortunae Reduci si templa priores 
Ob reditum vovere ducum, ηοή dignius umquain 
Haec dea pro meritis amplas sibi posceret aedes^ 
Quam sua cum pariter trabeis reparatnr et urbi 
Maiestas: neque enim campus soUemnis et uma δ 
Luditur in morem, species nec dissona coetu 
Aut peregrma nitet simulati iuris imago. 
Indigenas habitus nativa palatia sumimt^ 
Et, patriis plebem castris sociante Quirino, 
Mars Augusta sui renovat sufEragia campi. lo 

Qualis erit terris, quem mons Euandrius offert 
Romanis avibus, quem Thybris inaugurat, aimus? 

Quamquam omnes, quicuinque tui cognominis, anTn' 
Seinper inoffensuin dederint successibus omen 
Sintque tropaea tuas semper comitata secures, 16 

Hic tamen ante omnes miro promittitur ortu, 
Vrbis et Augusti geminato numiiie felix. 
Namque velut stellas Babylonia cura salubres 
Optima tiuic spondet mortalibus edere iata^ 
Caelicolae cum celsa tenent suminoque feruntur 20 
Gardme nec radios humili statione recondunt: 
Haud aliter Latiae sublimis Signifer aulae^ 
Imperii sidus propria cum sede locavit, 
Auget spes Italas; et certius omina surgunt 
Vietrici concepta solo. 25 

Cuin pulcher Apollo 
Lustrat Hyperboreas Delphis cessantibus aras^ 

OL•A.TDIAKI Ofp., od. Kooh. 12 



ί 



178 CLAVDII CLAVDIANI 

Nil tuin Castaliae rivis commmiibus imdae 
Dissimiles, vili nec discrepat arbore laurus, 
Antraque maesta Bileut incoHBultique recessus. 
At si Phoebus adest et frenis grypha idgalem 
Riphaeo tripodaa repetens detorsit ab axe, 
Tianc ailvae, tunc antra loqui, tiuie viTere fontes, 
Timc sacer borror aquis adytisque effimditur Echo 
Clarior et doctae Bpirant praeaagia rupes. 
Ecce Palatino crevit rererentia monti 
Exultatque habitaate deo potioraque Delphis 
Snpplieibua late populis oracula pandit 
Atque suas ad signa iubet revireacere laurus, 

Non aliiiiii certe decuit rectoribus orbis 
Base larem, nulloque magia se colle j 
Aeatimat et summi sentit faafcigia iuris. 
Attollens apicem aubiectia regia roatris 
Tot circujD delubra videt tantiaque deorum 
Cingitur excubiis! luvat infra tecta Tonantis 
Cemere Tarpeia pendentes rupe Gigantas 
Caelataaque fores mediisque Tolantia signa 
Nnbibus et denatmi atipantibus aethera templis 
Arvaqae yestitis mimeroaa puppe colunmis 
Consita submsasque iugia iimiaiiibua aedes, 
Naturam cumulante monu, spoliiaque iiiicantea 
Imnuneros arcus. Aciea stupet igne metalli 
Bt cireumfiiso trepidana obtTuiditiir aiiro. 

AgnoBciane tuoa, princeps venerande, penates? 
Haec atint, quae primia olun miratua in armis 
Patre pio moiiatraiite puer. Nil optimus ille 
DiTorum toto mertiit felicius aevo, 
Quam quod Bomuleia victor aub moenibuB egit 
Τθ conaorte diea, cum ae melioribuB addens 
Eiemplia ciTem gereret terrore remoto, 
Altemoa cum plebe iocos dilectaque passus 
lurgia patriciaaque domoa privataque paasim 



48 Aevaqne] ego; Aeraque. 



(ΧΧνΤΠ.) PANEGTEICVS DE SEXTO CONS. HONOEII. 179 

Visere deposito (lignatus limiiia fastu. 

Publieua hinc ardeacit amor, ciam moribus aequis 

Iucliuat populo regale modestia culmen- 

Teque rudein vitae, quamvis diademate necdum 65 

Cingebare comas, aocium suinebat LonoTOm 

Piii-pureo fotiim gremio, parvunique trimnphis 

Iinbiiit et magnia docuit praeludere fatis. 

Te Itnguia variae gentes misaique rogatum 

Foedera Persarum proceres cum patre sedentem το 

Hac quondam videre domo positoque tiaram 

Siunmisere genu. Teciiin praelarga vocavit 

Ditandas ad dona tribus; fulgentia tecum 

Collecfci trabeatua adit delubra seDatus 

Komaiio puerum gaudens offerre favori, 76 

Vt aovua imperio iam tunc adsuesceret heres. 

Hinc tibi concreta radice tenacius haesit 
Et penitus totis inoleTit Roma meduEis, 
Dilectaeque urbia tenero coneeptua ab ungue 
Tecum crevit amor. Kec te mutare reversiun 80 

Evaluit propria nutritor Bosphorus arce. 
Et quotiena optare tibi quae moenia mallea 
Adliidens genitor regni pro parte dedissefc, 
Divitis Aurorae soliiun aortemque paratam 
Sponte rBinittebaa fratri: 'regat ille volentea 85 

Asayrios; habeat Pharium cuni Tigride Nilum; 
Contingat mea Eoma mihi.' Nec vota fefellit 
Eventus. Fortuna novum molita tyraniium 
lam tibi quaerebat Latium belloqiie secundo 
Protinus Eoa velos accitus ab aiila 90 

Siiscipis Hesperiam patrio bis Marte receptam. 
Ipaa per Illyricaa urbes Oriente relieto 
L-e Serena comes nuUo deterrita caau, 
Uatema te mente fovena Latioque fiituruiri 
E«ctorem generumque sibi aeniore supemaa 
lam repetente plagas. IIlo aub cardine rerum 
Sedula serTatum per tot diacrimma pignus 
Hestituit aceptria patrui castriaque mariti. 



J 



r 



100 ι 
imit I 

105 I 



180 CLAVDn CLATDIANI 

Certftvit pietate domus, fidaeque reductum 
Coniugis offieio StilicJionis cura recepit. 

Felix ille parens, qui te securus Olympuia 
Succedente petit! quam laetus ab aethere cemit 
Se factia crevisae tuis! Duo namque fuere 
Etiropae Libyaeque hostes: Mauniaius Atlas 
Gildonis Fiu-ias, AJaricuni barbara Peuce 
liutrierat, yui saepe tuum sprevere profana 
Mentp patrem. Tfiracum venientem finibus alter 
Hebri clauaifc aquis; alter praecepta vocautis 
Respuit auxiliisqiie ad proxinia bella negatia 
Abiurata palam Libyae possederat arva: 1 

Quorum niiac meritaia repetens nou mmemor iratn 
Suppliciis fmitur natoque ultore triumphat. 
Ense Thyesfciadae poenas exegit Orestes, 
Sed mixtum pietate nefas dubitandaque caedis 
Gloria matemo laudeni cum crimine penaat; 1 

Pavit Iiileos inyiso sanguine manes 
Aiigustua, sed falsa pii praeconia sumpsit 
In luctum patriae civili atrage parentans: 
At tibi causa patris rerum comvmcta saiuti 
BeUoruin duplicat iaums, isdemque tropaeia i 

Reddita libertas orbi, vindicta parenti. 

Sed Tnihi iam pridem captum Parnaaia Maurum 
Pieriia egit fidibua chelys; arma Getarum 
Nuper apud aocerum plectro celebrata recenti. 
Adventus nmic sacra tiii libefc edere Musis i 

Grataque patratis exordia sumere bellis. 

lam Pollentuii tenuatus fimere campi 
Coneessaque aibi (remm sic admonet usna) 
Lnce, tot amiasia sociia atque omnibua ima 
Direptia opibus, Latio discedere iusaua i 

Hostis et iimieiisi revolutus culmine fati 
Tnrpe retexit iter. Qualis piratica puppis, 
Quae cunetia infensa fretis acelerunique referta 
Divitiis multaaque diu populata carinaa 
liieidit m magnam bellatricemque triremim, l 



(XXVnL) PANEGTHJCVS DE SEXTO COMS. HONOHJI. 181 

Dmn praedam de more putat; viduataque eaesis 
Remigibus, aeiasia velonmi debilia alis, 
Orba gubemaclis, anteimis aaucia fractis 
Ludibriiuii pelagi vento iaetatur et mida, 
Vastato tandem poenas luitiira profundo: i40 

Talis ab urbe minas retr^ ilectebat inanes 
Italiam fugiens, et quae venientibua ante 
Prona fuit, iam difBcilis, iam diira reversia. 
Ciausa putat aibi cuncta pavor, retroqiie relietoa 
Quoa modo tenmebat, rediena exhorruit amnes. 146 

Vndosa tiim forte domo vitreisque sub antris 
Rermn ignanis adhuc ingenfcea pectore curas 
Volvebat pater Eridaiius: quia bella maneret 
ExituB? imperiunLne Ιοτί legeaque placerent 
Et vitae Romana qnies, an iura perosus lEO 

Ad priscos pecuduni danmaret saecnla ritus? 
Talia dum secoia moYet ansius, advolat ima 
Naiadum resoluta coinam, complexaque patrem: 
Έη AlaricuB' ait 'non qualem Duper OTantem 
\'idimus; exangues, genitor, niirabere vultus. 166 

Percensere manimi tantaque ex gente iuvabit 
Belliqmas numeraaae breTea. lam desine maesta 
Fronte queri Nymphasque choris iam redde aorores'. 

Dixerat; ille tiaput placidis sublime fliientis 
ExtuJit, et totia lucem apargentia ripis 160 

Aurea roranfci miciienmt cornua Tultu. 
Non iUi madidum vulgaris bamndine criuem 
Velat honos; rami caput umbravere virentes 
Heliadum totisque fluunt electra capillis. 
Palla tegit latos vmieros, cumique patemo 166 

Intextus Phaethon giaucos incendit amictus. 
Fultaque sub greiuio caelatia nobilis astris 
Aetherium probat uma decua. Namque omiiia luctus 
Argiiineiita aui Titan aignaTit Olympo: 
Mutatuinque aeDein plumia et fronde sororea 170 

Et fluvium, nati qui vulnera lavit anbeli; 
Stat gelidia Auiiga plagis; veatigia fratris 



f 



182 CLAVDn CLAVDIANI 

uermanae servant Hyades, Cygiiique sodalis 
Laeteus estentas adspergit circulus alas; 
Stelliger Eridanus sinufttia fleiibus errans 
Clara Noti conTexa rigat gladioque tremendum 
Gar^te sidereo subterluit Oriona, 

floc deua effulgens habitu prospesit euntea 
Deiecta cervice Getas; tunc talia fatur: 
'Sicine rmitatis properas, Alarice, reverti 180 

Consiliis? Italae sic te iam paenitet orae? 
Nec iam coniipedem Thybriuo grumine pascis, 
Vt rebare, tuum? Tuscis nec figis aratnua 
CoUibus? cunetis Erebi digniasime poenis, 
Tune Giganteie urbem temptare deorum 1S6 

Adgressua fiiriis? nec te meuSj improbe, saltem 
Terruit exemplo Phaetbon, qui fulmina praeceps 
Iq noatria efflayit aquis, dum flammea caeli 
Flectere terrenis meditatur freim lacertia 
Mortalique diem sperat diffundere vultu? 190 

Crede mihi, simili baechatur crimine, quisquis 
Adapirat Eomae spoliis aut Solis habenis'. 

Sic fatua Ligurea Venetosque erectior amoea 
Magna voee ciet. Frondentibua uinida ripis 
Colla levant: pulcher Ticinaa et Addua visu 196 

Caerulus et velox Atheaia tarduaque meatu 
Mineius inque novem consurgena ora Timavua. 
Insultaiit onmea profogo pacataque laetum 
Invitant ad prata pecus; iam Pana Lycaeum, 
lam Dryadas revocant et rustica nvumna Faimoa. 800 

Tu quoque non parvum Getico, Veroua, triumpho 
Adiungia cuinuluiii, nec plua Pollentia rebus 
Contulit Auaoiiiia aut moeuia vindieia Haatae. 
Hic, ruraiia dum pacta niovet damiiiaqiie coactua 
Extremo mutare parat praesentia casu, 
Nil sibi perivirum sensit prodesse furorem 
Couverti nec fata loco, multisque euoruin 
Diraa pavit aves, mimicaque corpora τοίτβηβ 
loaios Athesia mutaTit sanguine fltictiis. 



ύ 



(Xrrai.) PANEGTRICTS DE SEXTO CONS, HONORII. 183 

Oblatum Stiliclio violato foedere Martem 210 

Omiiibua adripuit votis, ubi Roma periclo 
L•^m procul et belli inedio Padus arbiter ibat. 
lamque opporfcunam motu atrepuisse rebelli 
Gaudet perfidiam praebensque exempla labori 
Suatinet acceusoa aestivo pulvere aoles. 216 

Ipse manu metuendus adeat inopinaque cunctis 
dstruit arma locia et, qua vocat usus, ab onmi 
Parte yenit. Fesao si deficit agmine miles, 
Vfcitur aiaxUiis damni aecurus, et astu 
Debilitat saevum cognatia viribus Histrum 220 

Et duplici luero cominittens proelia vertit 
In se barbariem nobis utrimque eadeutem. 
Ipsum te caperet letoque, Alarice, dediaset, 
Ki caior mcauti male fGstinatua AJani 
Dispoaituia tvirbaaset opus; prope eaptua anbelum 225 
Verbere cogis equuin, nec te vitasse dolemoa. 
I potius genti reliquus tantiaque aaperates 
DanuTii populis, i, nostnim vive tropaeum. 

Non tamen ingemiiin tantis se cladibus atrox 
Deicit: oeculto temptabat tramite montes, 230 

Si qua per seopuloa aubitaa exquirere poaaet 
In Raetos Gallosque yias. Sed fortior obstat 
Cura ducis. Quis enim divinum fallere pectua 
Posait et excubiis vigilantia lumina regni? 
Cuiua consiliiun non umquam repperit hostis 235 

Nec potuit texiase auum. Seereta Getarum 
Noase prior celerique dolia occurvere aenau. 

Omnibua exclusua coeptia consedit in iino 
Colle tremens; frondeaque licet depaatus amaras 
Arboreo figat aonipea Jn cortice moraua 240 

Et taetria collecta cibia anoique yapore 
Saeviat aucta luea et milea probra aaperbua 
Ingerat obseaao captivaque pignora moiiatret: 
Non tamen aut morbi tabea aut ouiiie perielura 
Docta aubire famea aut praedae luctua ademptae 24S 
Aut pudoi• aut dictis moTere proeaeibua irae, 



r 



184 CLAVDII CLAVDiANI 

Vt male temptato totiens se credere eampo 
Comminus auderet. Nulla est victorift maior, 
Quam quae eonfessos animo quoque aubiugat hostee. 
lamque frequeus ranim decerpere trajisfuga robur 860 
Coeperat inque dies niimenis decrescere castris, 
Nec iam deditio paueia oeeulta parari, 
Sed cunei totaeque palam discedere turmae. 
Consequitur vanoque fremena clamore retentat 
Ciittiqiie suis iain bella gerit; mox nomina supplei 256 
Cuai fletu precibuaque ciet veteniinque laborum 
Admoiiet et fnistra iuguluiii parcentibus otfert, 
Defisoque maKs aTiimo sua membra suasque 
Ceniit abire maima: qualis Cybeleia quassans 
Hjblaeua procul aera senex revocare fugaces 2fl0 

Tinnitu coDatur apes, quae sponte relictis 
Descivere favis, sonituque exhaustus inaiii 
Raptas mellis opes solitaeque oblita latebrae 
Perfida deplorat vaciiis exainina ceris. 

Ergo ubi praeclusae voci laxata remisit aeil 

Frena dolor, notaa oculia iimeDtibus Alpes 
Adspicit et niuiium diversi atamiiie fati 
Praesentes reditus fortunatosque revolvit 
Ingreaaus : solo peragena tum murmiire bellum 
Protento leyiter frangebat moenia conto 270 

Inridens scopulos; niuic desoiatns et expes 
Debita pulaato reddit spectacula monti. 
Timc sic Ausoniimi respectans aethera fatur: 

'Heu regio funesta Getis, heu terra sinistria 
AugTiriis calcata mihi, aatiare nocentum 276 

Cladibus et tandem nostria inflectere poenial 
Ea ego, qui toto sublimior orbe ferebar 
Ante tuum felix aditum, ceu legibus esul 
Addictusque reiis flatii propiore sequeiitTiiii 
Terga premor. Quae prima miser, quae fimera dictie 
Posteriora querar? Non me PoUentia tantum 281 
Nec captae cruciastis opes; boc aapera fati 
Sors tulerit Martisque vicea. Non funditus annia 



(XXVIII.) PANEGYRICVS DE SEXTO CONS. HONORII. 185 

Coneiderain; stipatus adhuc equitumque catervis 
Integer ad montes reliquo eum robore cessi, 285 

Quos Appeimiiium perhibent. Hunc esse ferebat 
Incola^ qui Siculum porrectus ad usque Peloruin 
Finibus ab Ligunim populos complectitur omnes 
Italiae gemmiiinque latus stringentia longe 
Vtraque perpetuo discriiniiiat aequora tractu. 290 

Haec ego continauiii si per iuga tendere cursum^ 
Vt prior iratae faerat sententia menti, 
lam desperata voluissem luce, quid ultra? 
Omiiibus oppeterem fama maiore perustis! 
Et certe moriens propius te, Boma^ viderem, 295 

Ipsaque per cultas segetes mors nostra secuto 
Victori dainnosa foret. — Sed pignora nobis 
Romanus carasque nurus praedamque tenebat. — 
Hoc magis exertum -raperem succinctior agmen. 

^Heu, qxiibus insidiis, qua me circumdedit arte 300 
Fatalis semper Stilicho! Dum parcere fingit, 
Kettulit hostiles animos bellunique remenso 
Eyaluit transferre Pado. Pro foedera saevo 
Deteriora iugo! tiuic vis extincta Getaram; 
Tunc Tnihi, tunc letuin pepigi. Violentior armis 305 
Omnibus expugnat nostram clementia gentem^ 
Mars gravior sub pace latet, capiorque vicissim 
Fraudibus ipse meis. Quis iam solacia fesso 
Consiliimive dabit? Soeius suspectior hoste. 

*Atque utinam ciuictos licuisset perdere bello! 310 
Nam quisquis duro cecidit certamine^ nuiuqiiam 
Desinit esse meus. Melius mucrone perirent^ 
Auferretque Tnihi luctu leviore sodales 
Victa manus quam laesa fides. Nullusne clientum 
Permanet? offensi comites, odere propinqui. 315 

Qiiid moror inyisam lucem? qua sede recondam 
Naufragii fragmenta mei? quaeve arva reqmram, 
In quibus haud umquam Stilicho miniiLinque potentis 
Italiae nomen nostras circumsoiiet aures?' 3X9 

Haec memorans instajite fugam StiUchone tetendit 



ί 



186 CLAVDU CLAVDIANI 

Expertas horrens aquilas; comitatiu• euntem 
PaUor et atra Fames et saueia lividus ora 
Luctua et infemo atridentes agm.me Morbi. 
Lustralem tum rite facem, cui lumen odomm 
Sulphure caemleo nigroque bituinme fumat, 3!6 

Circum membra rotat doctus purganda sacerdoa 
Rore pio spargens, et dira fugaQtibiis berbis 
Numina puriflcumque lovem Tnviamque precatua 
Traiis caput averais manibus iaculatur in Austnmi 
Secum rapturas cantata piacula taedas. 330 

Acrior interea visendi principis ardor 
Accendit cum plebe patrea et saepe negatuni 
Flagitat adventumi nec tali publica TOtft 
Conaensu tradimt atavi caluisse per urbem, 
Dacica bellipotens cuin fregerat Vlpiua arma 3S5 

Atque indignantes in iura redegerat Arctos, 
Ciun fasces emxere Hypanin mirataque legea 
Romaauni stupuit Maeotia terra tribunal. 
Nec tantis patriae studiis ad templa vocatus, 
Clemena Marce, redis, cum gentibus undique cinctam 
Exuit Heaperiam paribua Fortuna periclis. 311 • 

Laua ibi uulla ducum; nam eanuueua imber in bostem 
Decidit; himc dorao trepidom fumante ferebat 
Ainbuatus aouipes; hic tabeacente solutus 
Snbsedit galea liquefactaque fulgure cuspis Si6. 

Candnit et subitis fluxere vaporibns enses. 
Tum contenta polo mortalia nescia teli 
Pugna fuit: Chaldaea mago seu carmina ritu 
ArmaTero deos, aeu, quod reor, omne Tonaiitia 
Obaequium Marci morea potuere mereri. SM 

Niuie quoque praesidiiuii Latio non deesset Olympi, 
Defieeret si nostra manua; aed proTidus aether 
Noluit humano titulos auferre Jabori, 
Ne tibi iam, princepa, soeeri sudore paratam, 
Quam meruit virtus, ambirerit fLdmina latiriini. 3BS 

lam tofciena miaai proceres reeponsa morandi 
Rettulerant , doiiec differri longiua urbia 



(XSVin.) PANEGYRICVS DE SEXTO C0N8. ΕΟΝΟΕΠ. 187 

Commxmea non paasa preces penetralibus altis 

Prosiluit vultuaque palam confessa coruseos 

Impulit ipsa siiia eimctiintem Roma querellis: 3eo 

'Bissinialata diu tristes in amore repolsaa 
Vestra parens, Auguste, queror. Quoaam uaque tenebit 
Praelatus mea vota Ligus? retitiimque propinqaa 
Loce frui, spatiis diaeemena gaudia paiTia, 
Torquebit Bubieon vicino umnine Thybrim? 366 

Nonne semel aprevisse aatia, cum reddita bellis 
AMca venturi lusit spe priiicipia urbem 
Nec duras tantia precibus permovimus aures? 
Ast ego frenabam geminos, quibus altior ires, 
Electi candoris equos et nomima arcum 370 

lam molita tui, per quem radiaute deeoms 
Ingrederere toga, pugaae monuiiienta dicabam 
Defensam titulo Libyam testata perenni. 
laajque parabantur pompae simulaera fiitm^ae 
Tarpeio spectanda lovi: caelata metaliu 376 

Classia ut auratuin sulearet remige fluctuni, 
Vt Masayla tuoa anteireot oppida cumia 
Palladiaqne comas innexus harimdine Triton 
Edomitis veberetur aquia et in aere treraenteai 
Succinctae famulum ferreiit Atlanta cohortea. 380 

Ipae lugurthinam subiturua carcere poeDam 
Praeberet fem colla iugo, vi captus et amiia, 
Noa Bocchi Syllaeque dolis. 

' Sed prima remitto. 
Num praeaens etiam Getiei me lam-ea belli 
Declinare potest? aedesve capaisior ulla 385 

Tantae laudis erit? Tua te benefacta inorantein 
Conveniimt, meritisque auia obaoxia Tirtua 
Quod servavit amat. lam flayeaceiitia centum 
Messibus aestivae detondent Gargara falces, 
Spectatosque itenim nulli celebrantia ludos 390 

Circumflexa rapit centeniis saecula conauli 

Se& niuniiiB] Geswerus; nomine. 



r 



188 CLAVDU CLAVDIANI 

His amiis, qui Justra mihi bia dena recensent, 
Nostra ter AnguBtos iiitra pomeria vidi, 
Temporibus variis; eadem sed causa tropaei 
Civifis dissensus erat. Venere auperbi, 
Scilicet ut Latio respersos sanguine currua 
Adepicerem! Quisquamne piae laetanda parenti 
Natorum lamenta putet? periere tjraimi, 
Sed nobia periere tamen. Cum Gallica vulgo 
Proelia iactaret, tacuit PL•arsal•ica Caesar. «0 

Namque inter socias acies cognataque signa 
Vt vinci miseriun, niunquam vicisse deconim. 
Restituat priscum per te iam gloria morem 
Verior, et fructum sincerae laudis ab hoste 
Deauetiim iam redde τπϊΐιί iustisque fiiroris 10& 

Extemi spoliis sontea abaolve triumphoa. 

'Quem, precor, ad fiiiem laribua seiuncta poteatas 
Exulat imperiumque siais a sedibus errat? 
Cur mea quae cimctis tribuere palatia nomen 
Neglecto aqualent senio? nec creditiir orbis ilO 

njinc poase regi? Medium non deaerit umquain 
Caeli Phoebua iter, radiis tamen omnia lustrat. 
Segnius au veterea Hiatmni Rhenmnque tenebfait, 
Qui noatram coluere dommn? leviusve timebant 
Tigria efc Eupbratea, ciun foedera Medus et Indua 4lF, 
Hinc peteret pacemque mea aperaret ab arce? 
Hic illi mansere viri, quos mutua virtua 
Legit et in nomen Romanis rebus adoptana 
ludicio pulclirBm aeriem, non sanguiiie dusit; 
Hic prolea ataTum deducens Aelia Uervarn 48* 

Tranquillique Pii bellatoresque Severi. 
HuDC civia dignare ehonmi conapectaque dudnm 
Ora refer, pompani recolens ut mente priorem, 
Queiii tenero patria comitem suaceperat aevo, iit• 

Nuiic duce cum socero iuvenem te Thybria adoret.' 

Orautem medio princepa aennone refovit: 
'NumquaiD aliqnid Iruatra per me voluisse dolebia, 
dea, nec legum fas eat occurrere matri. 



(ΧΧνΠΙ.) PANEGYRICVS DE SEXTO CONS. HONORII. 189 

Sed nec post Libyam (falsis ne perge querellis 
Incusare tuos) patriae mandata yocantis 430 

Sprevimus: advectae misso StiKchone curules, 
Vt nostras tibi, Boma^ vices pro principe consul 
Impleret generoque socer. Vidistis in illo 
Me quoque; sic credit pietas non sanguine solo, 
Sed claris potius factis experta parentem. 435 

Cuncta qmdem centum nequeam perstrmgere linguis, 
Quae pro me mundoque gerit; sed ab omiiibus inmm, 
Si fama necdum patuit, te, Boma, docebo 
Subiectum nostris oculis et cuius agendi 
Spectator vel causa ftii. 440 

^Populator Achivae 
Bistoniaeque plagae^ crebris successibus ameiis 
Έί ruptas ammis spirans imnaiiibus Alpes 
lam Liguram trepidis admoyerat agmiiia muris 
Tutior auxiKo brumae (quo gentibus illis 
Sidere consueti favet inclementia caeli) 445 

Meque iniiiabatiir calcato obsidere yallo 
Spem vano terrore fovens, si forte, remotis 
Praesidiis, urgente metu, qua vellet obirem 
Condicione fidem; nec me timor impulit lillus 
Et duce venturo fretxim memoremque tuorum, 450 
Bioma^ ducTiiu^ quibus haud umquaiii yel morte parata 
Foedus lucis amor pepigit dispendia famae. 
Nox erat et late stellarum more videbam 
Barbaricos ardere focos; iam classica primos 
Excierant vigiles, gelida cnm pulcher ab Arcto 455 
Adyeutat StUicho. Medius sed clauserat hostis 
Inter me socerumque viam pontemque tenebat, 
Addua quo scissas spTimosior incitat imdas. 
Quid faceret? differret iter? Discrimiiia nullas 
Nostra dabant adeunda moras. Perrumperet agmen? 
Sed paucis comitatus erat; uam plurima retro, 461 
Dum nobis properat succurrere, liquerat arma 
£xtera vel nostras acies. Hoc ille locatus 
Ancipiti^ longum socias tardumque putavit 



190 CLAVDII CLAVDIANI 

Expectasse manus et nostra pericula tendit m 

Posthabitis pulsare suis medinmque per hoatem 
Flammatiis virtute pia propriaeque Balutia 
Inmemor et stricto prostemeiia obvia feiro 
Barbara fLilmineo secuit tentoria cursu. 

'Nimc tibi Tydiden attollant earmina vatum, 4J0 
Quod iimcto fidens Ithaeo patefacta Dolonis 
Indieio dapibiisque ainml religataque 8omii.o 
Tliracia sopiti penetraverit aginma Rbeai 
Graiaque rettulerit captos ad castra iugales, 
Quorum, si qna fides augentibus omma Musis, 47i 
Impetus excessit Zephyros candorque pruinas. 
Eece viruin, taciti milla qm fraude soporis 
Ense palam sibi patidit, iter remeatque cnientus 
Et Diomedeis tantmn praeclarior auais, 
Quantum lux tenebris manifestaque proelia fiirtis! iBO 
Adde quod et ripis steterat mimitior hostis 
Et ciii nee Tigilem fae est componere Bheaum: 
ThiBs erat, hie Tbracum domitor. Non tela retardant, 
Obice non baeait fluTii, Sic illu minaceni 
Tyrrhenaiu labente mamim pro ponte repellens 486 
Traiecit ulipeo Thybrim, qno teserat iirbem, 
Tarquimo mirante Cocles meiUisqiie superbus 
Porsennam reepexit aquis. Celer Addiia nostro 
Stilcatus soeero: sed, cum transnaret, Etniscis 
Ble dabat tergum, Geticis hic pectora bellia. 490 

'Exere nunc doctos taotae certamine laudis, 
Koma, cboros et, quaata tuis facimdia pollet 
Ingeniis, noatnim digno aonet ore parentem.' 

Dixit et antiquae muros egressa Ravennae 
Signa niovet; iamque ora Padi portusque relinquit 495 
Flumiiieos, certis iibi legibus advena Nereua 
Aeatuat.et pronaa puppes nunc amne rctuao, 
Nimc redeiiiite vehit nudataque litora fluctu 
Deaerit, Oeeam lunaribus aemula danmia. 
Laetior hinc Fano recipit Fortuna vetusto, 
Despicituique vagua praempta valle Metauros, 



, seo I 

uros, J 



(XXVm.) PANEGYRICVS DE SEXTO CONS. HONORII. 191 

Qua mons arte patens vivo se perforat arcu 
Admisitque viam sectae per viscera rupis, 
Exuperans delubra lovis saxoque minantes 
Appeiminigems cnltas pastoribus aras. 505 

Quin et Clitiiiimi sacras victoribus midas, 
Gandida quae Latiis praebent armenta tiiiiiuphis^ 
Visere cura foit; nec te miracula fontis 
Praetereimt, tacito passu quem si qiiis adiret, 
Lentus erat; si voce graduiu maiore citasset, 610 

Commixtis fervebat aquis; cumque omnibus una 
Sit natura yadis, similes ut corporis imdas 
Ostendant, haec sola noyam iactantia sortem 
Humanos properant imitari flumiiia mores. 
Celsa dehinc patuliun prospectans Namia campuiu 515 
Regali calcatur equo, rarique coloris 
Non procul amnis abest, urbi qiii nominis auctor: 
Ilice sub densa silvis artatus opacis 
Inter utrumque iugum tortis anfractibus albet. 
Inde salutato libatis Thybride lymphis 620 

Excipiunt arcus operosaque semita yastis 
Molibus et quidqmd tantae praemittitur urbi. 
Ac velut officiis trepidantibus ora puellae 
Spe propiore tori mater sollertior omat 
Adveniente proco vestesque et cingula comit 526 

Saepe manu vmdique angustat iaspide pectus 
Substringitque comam gemims et colla moiiili 
Circmt et bacis onerat candentibus aures: 
Sic oculis placitura tiiis insignior auctis 
CoUibus et nota maior se Boma yidendam 630 

Obtulit. Addebant pulchrum nova moenia vultum 
Audito perfecta recens rumore Getarum, 
Profecitque opifex decori timor, et vice mira, 
Quam pax intulerat^ bello discussa senectus 
Erexit subitas turres cimctosque coegit 685 

Septem continuo colles iuvenescere muro. 
Ipse favens votis solitoque decentior aer, 
Quamyis adsiduo noctem foedaverat imbre, 



r 



192 CLAVDn CLAVDIANI 

Principis et solis radiis detersa removit 
Nubila; namque ideo pluviis turbaverat omnes 640 
Ante dies lunamqiie rudem madefecerat Auater, 
Vt tibi aervatmn scirent convesa serenum. 

Onme Palatino quod pona a eolle recedit 
Mulviua et quantum licuit conBui-gere tectis, 
Vna replet tiirbae facies: undare videres 646 

Ima viria , altas efPulgere matribua aedes. 
Exiiltant iuvenes aequaevi principis aimis; 
Tenmuiit prisca aenes et in himc aibi prospera fati 
Gratantiir durasse diem moderataque laudaiit 
Tempora, quod elemens aditii, quod pectore aolus 6M 
Romanos vetuit currum praecedere patres: 
Cum tamen Eucherius, ciii regiua imdique sanguia, 
Atque Auguata soror fratri praeberet ovanti 
Militie obsequiiim; sic illum d\ira parentis 
luatikdt pietas iu se vel pignora parci 6&ί 

Quique neget nato, procemm quod praestat honori. 
Haee eibi curva senuin maturaque comprobat aetaa 
Idque inter Teteria speeieni praesentia et aulae 
ludieat: hiiac civem, dommos veuiase priores. 

Conspicuas timi flore genas, diademate erinein MO 
Membraquc gemmato trabeae viridantia cinctu 
Et fortes umeros et certatura Lyaeo 
Inter Erythraeaa surgentia colla smaragdos 
Mirari sine fine niinis; ignaraque Tirgo, 
Cui siinplex calet ore pudorj per aingula cemens 66* 
Kiitricein consultat aimin: quid lixa draconum 
Ora velmt? Tontia flaitent aii vera miiieiitiir 
Sibila suspensum rapturi faucibus lioatem? 
Vt cbalybe indutoa equites et in aere latentea 
Vidit cornipedes: 'quanam de gente' rogabat 6ϊ0 

'Fetrati venere viri? quae terra metallo 
Nasceutes informat equoa? mim Lenmiua auctor 
Indidit biimitum ferro aimidaeraque belli 



557 curra] Birtim; 



(XXVIII.) PANEGYRICVS DE SEXTO CONS. ΗΟΝΟΒΠ. 193 

Yiya dedit?' Gaudet metuens et pollice monstrat, 
Quod picturatas galeae Iimonia cristas 575 

Omet avis vel quod ngidos vibrata per armos 
Rubra sub aiirato crispentur serica dorso. 

Tunc tibi magiionim mercem Fortmia laborum 
Persolvit, Stilicho, curru cum vectus eodem 
Yrbe triiunphantem generum florente iuyenta 680 

Conspiceres iliiiiuque diem sub corde referres, 
Quo tibi confiisa dubiis formidine rebus 
Infantem genitor moriens conuxdsit alendiim. 
Virtutes yariae fructus sensere receptos; 
Depositmu servasse, fides; constantia, parvum 585 
Praefecisse orbi; pietas^ fovisse propinquiini. 
Hic est ille puer, qui nimc ad rostra Quirites 
Eyocat et solio ndtus genitoris ebumo 
Gestarum patribus causas ex ordine rerum 
Eventusque refert veterumque exempla secutus 590 
Digerit imperii sub iudice facta senatu. 
Nil cumulat verbis quae nil fiducia celat; 
Fucati sermoms opem mens conscia laudis 
Abnuit. Agnoscmit proceres; habituque Gabino 
Principis et ducibus circumstipata togatis 595 

Iure paludatae iam curia militat aulae. 
Adfait ipsa suis ales Yictona templis 
Romanae tutela togae: quae diyite peima 
Patiicii reyerenda foyet sacraria coetus 
Castroramque eadem comes indefessa tuorum 600 

Nimc tandem fhiitur yotis atque omne futurum 
Te Bomae seseque tibi promittit in aeyum. 

Hinc te iam patriis laribus yia nomine yero 
Sacra refert. Flagrat studiis concordia yulgi, 
Quam non inlecebris dispersi colligis auri; 605 

Nec tibi yenales captaut aeraria plausus 
Corruptura fidem: meritis offertur inemptus 
Pura mente fayor. Nam inimere carior onmi 
Obstringit sua quemque salus. Procul ambitus erret! 
Non quaerit pretium, yitam qui debet amori. 6io 

Ci<AVDiAin Opp., ed. Koch. 13 



194 CLAVDn CLAVDIANI 

quantum populo secreti numinis addit 
Imperii praesens genius! quantamque rependit 
Maiestas altema vicem, cuiu regia circi 
Conexmn gradibus veneratur purpura vulgus, 
Adsensuque cavae sublatus in aethera yaUis 615 

Plebis adoratae reboat fragor, unaque totis 
Intonat Augustuiu septenis arcibus Echo! 
Nec solis luc cursus equis: adsueta quadrigis 
Cingant arva trabes^ subitaeque adspectus harenae 
Diffundit Libycos aliena valle cruores. 620 

Haec et belligeros exercxdt area lusus^ 
Armatos haec saepe choros^ certaque vagandi 
Textas lege fagas inconfasosque recursus 
£t pulchras erroruin artes iucundaque Martis 
Cemimus. Insoiiuit cum verbere signa magister^ 625 
Mutatos edunt pariter tot pectora motus 
In latus adlisis clipeis aut mrsus in altum 
Yibratis; grave parma sonat, mucronis acutum 
Murmur, et iunbonuin pulsu modulante resultans 
Ferreus altemo concentus clauditur ense. 630 

Yna omiiis siuuiiiissa phalanx tantaeque salutant 
Te, princeps, galeae. Partitis inde cateiris 
In varios docto discurritur ordine gyros, 
Quos neque semiviri Gortynia tecta iuvenci 
Flumina nec crebro vincant Maeandria flexu. 635 

Discreto revoluta gradu torquentiir in orbes 
Agmina^ perpetuisque imnoto cardine claustris 
lanus bella pre:^ens laeta sub imagine puguae 
Armomin imiocuos paci largitur hoiiores. 

lamque uoYuin fastis aperit felicibus amiiiin 640 
Ore coronatus gemino; iam Tbybris in imo 
Et Bruti cemit trabeas et sceptra Quirini•. 
Consule laetatur post pluriina saecula viso 
Pallanteus apex; agnoscimt rostra curules 
Auditas quondam proavis, desuetaque cingit 645 

622 haec] Sirtius; hic. 



(ΧΧνίΠ.) PANEGYRICVS DE SEXTO CONS. HONORII. 195 

Regixis auratis fora fascibus Vlpia lictor^ 

Et sextas Getica praevelans fronde secures 

CoUa trimnphati proculcat Honorius Histri. 

Exeat in populos cimctis inlustrior aimus, 

Natos fonte suo, quem non aliena per arva 650 

Induit hospes honos, cuius cunabula fovit 

Cnria, quem primi tandem videre Quirites, 

Queiu domitis auspex peperit Victoria bellisl 

HuiLC et priyati titulis famulantibus amii 

Et, quos anuipoteus genitor retroque priores 655 

Diversis gessere locis, ceu iminen adorent; 

Himc et quinque tui vel, quos habiturus in urbe 

Post alios, Auguste, colaut. Licet imus in omiies 

Consul eas^ magno sextus tamen iste superbit 

Nomine: praeteritis melior, venientibus auctor. 660 



\^* 



DE BELLO GOTHICO. 
PEAEFATIO. 

(ΣΧν.) 
Post resides aimos longo velut excita sonmo 

Romanis fruitiir nostra Thalia choris. 
Optatos reiiovaut eadem railu culmiiia coetus, 

Personat et noto Pythia vate domus: 
Conaulia liic iasces ceciiii Libyamque receptam, 

Hic milii prostratis bella canenda Getis. 

Sed prior effigiem tribuit suceessus aenam, 

Oraque patricius nostra dicavit lionos; 
AdiiTiit hic prmceps titulum poscente aenatu, 

Respice mdiciuni quam grave, Musa, sabiel 
Ingenio minuit mercea properata favorem. 

Canninibus veniam praemia tanta aegant; 
Et magis intento studiTun eeaaore laborat, 

Quod legimur medio conspicimurque foro. 

Mafceries tamen ipsa iuvat solitumque timorem 
Dicturo magna sedula parte leTat. 

Nam mihi conciliat gratas impensius auree 
Vel meritum belli vel Stilidioma amor. 



Intacti eum claustra freti, eoeimtibua aequor 
Armatuiu scopulis, audai mrumperet Argo 



(XXVI.) ΏΕ BELLO GOTHICO. 1^7 

Aeetam Colchosque petens^ propiore periclo 

Onmibus attonitis.^ solus post uuixiiiia Tiphys 

IncolTimeixi teuui damBO servasse cariiiam 5 

Fertur et ancipitem montis vitasse ruiBam 

Deceptoque vagae concursu rupis in altum 

Victncem duxisse ratem; stupuere superbae 

Arte viri doinitae Symplegades et nova passae 

lura soli ciuiotis faciles iam puppibus haerent, 10 

Vt vinci didicere semel. Quodsi ardua Tiphyn 

Navis ob iiinoeuae meritiuii sic gloria vexit, 

Quae tibi pro tanti pulso discrimme regui 

Sufficient laudes^ StllicL•o? Licet onmia vates 

In maius celebrata ferant ipsamque secandis 15 

Argois trabibus iactent sudasse Miaervam 

Nec nemoris muti iuQxisse carentia sensu 

Robora^ sed caeso Tomari lovis augure luco 

Arbore praesaga tabulas animasse loquaces. 

Plurima sed quamyis yariis miracula monstris 20 

Ingemiiieiit^ teneras yicturi carmiiie mentes^ 

Harpyiasque truces insopitisque refasum 

Tractibus aurati custodem velleris anguem 

Et iuga taurorum rapidis ambueta fayillis 

£t yirides galeis suleos fetasque noyales 25 

Martis et in segetem crescentis semiiia belli: 

Nil veris aequale dabuiit. Prohibere rapaces 

Scilicet Harpyias imaque excludere mensa 

Nobilior titulus, quam tot potuisse paratas 

In Latii praedam Geticas ayertere fauces? 30 

Aime ego terrigeuas potius mirabor in ipsis 

Procubuisse satis^ yitae quibus attulit idem 

Prmcipimu finemque dies^ quam caesa Getamm 

Agmina, quos tantis alxiit Belloua tropaeis 

Totaque sub galeis Mayortia caxiuit aetas? 35 

Per te uamque imum mediis exuta tenebris 
Imperio sua forma redit, claustrisque solutae 
Tristibus exangues audent procedere leges. 
lamque pptestates priscus discrimmat ordo 



r 



198 CLAVDII CLAVDIANI 

lustitiae, quas aiite parea effeeerat una 4t 

Nube timor. Tua noa urgenti dextera leto 
Eripuit, tectisque suis redduntur et agris 
Danmati fato poptili, virtute renati. 
lam non in pecomin morem fonnidine clanai 
Prospicimua saevos campis ardentibus ignes 4i 

Alta nec incertis metimur flumina votia 
Excidio iatura moram nec poacimua aimies 
Vndosam aervare fidem nubesTe fugacea 
Aut coniurafcma querimur splendere aerenum. 

Ipsa quoque intemia fiiriia exereita plebia W 

Securas iam Roiua leya traDquillior arces; 
Surge, precor, veneranda parens, et certa secimdia 
Fide deis, huimiemque metiiin depone senectae. 
Vrbs aequaeTft polo, ttun demnin fei-rea sumet 
lus in te Lachesia, euni sic inutaverit axem 5i 

Foederibus natura uoTia, ut fltimine verso 
Inriget Aegyptum TaQaia, Maeotida Nilus, 
Eunia ab occaau Zepbjrua ae promat ab India 
Caucasiisque iugis caiido nigrantibus Auatro 
Gfaetidaa Aquilo glacie conatrmgat harenaa. β< 

Fatales hucusque manua, crebriaque notatae 
Prodigiia abiere iniiiae. Nec aidera pacem 
Semper habent, ipsumque loTem turbante Typhoeo, 
Si faa est, tremnisae fenuit, cuin bracbia centani 
Montibua armaret totidem spiramque retorqaens 61 
Lamberet attonitas erectis anguibus Arctoa. 
Quid mirunij si regna labor mortalia VBsat, 
Cum gemini fratrea, genuit quos asper Aloeus, 
Martem aubdiderint vinclia et in aatra uegatas 
Temptariiit munire viaa ateteritque revulsis 7i 

Paene tribua scopulis caeleati macbina bello? 
Sed caret eventu nimius faror; improba niimquam 
Spes laetata diu, nec pervenere iuventae 
Robur Aloidaer dum vellere Pelion Otua 
Nititvir, occubuit Phoebo, morienaqiie Ephialtea TS 
In l&tns obliqnam proiecit languiduB Oeaam. 



(ΧΧνί.) DE BELLO QOTHICO. 199 

AdspiM, Homa, tuiim iam vertdce celsior hostem, 
Adspice, qnam ramin referens inglorius agmen 
Italia detrasus eat qiiantimique priori 
Dissimilis, qui cuncta sibi cesaura ruenti 80 

Pollicitua patrii numeii iuraverat Histri 
Non nisi ealcatis loricam ponere rostris. 
Ο rerum fatique vices! Qui foeda pai^abat 
Itomaiias ad atupra nurus, sua pignora vidit 
Coniugibus permista trahi; qui meiite profundas 86 
Hauserafc urbis opes, iiltro victoribus ipse 
Fraeda fuit; uostri quondam qui militia auro 
A.dgreseu9 temptare fideni, desertus ab onmi 
Gente aua manibusque redifc tnmcatus et armis. 

Hoc quoque, quod veniam leti valuere mereri, 90 
Si positis pendas odiis, ignoseere pulchnim 
lain miaero poenaeque genus vidisse precantem. 
Quae vindicta prior quam cmn formido auperbos 
Flectit et adsuetuin. spoliis adfligit egestasV 
Sed magis ex alua flusit clemeiitia cauais, 96 

Consulitur dum, Roiiia, tibi. Tua cura coegit 
Inclusia aperire fugam, ue peior in arto 
Saeviret rabiea venturae conscia mortis; 
Nec tanti nomen stirpemque abolere Getarum, 
Tt propius peterere, fuit. Proeul arceat altns lOO 

luppiter, ut delubra Numae aedesque Quirini 
Barbaries oculis saltem temerare profanis 
Posait et arcauum tanti deprendere regni. 

Quamquam, si veterum certamiaa nte recordor, 
Timc etiam, pulcbra cum libertate vigereiit los 

Et proprio late florerent milite patres, 
Semper ab bia famae pefciere msignia bellia, 
Quae diversa proeul tuto trana aequora vims 
Exercere dabant: curnia regumque catenae 
Inter abundantis fati ludibria ducfcae. 110 

At vero Italiam quotiena cireamatefcit atrox 
Tetnpeatas ipsumque caput laesnra pependifc, 
Non illis vani ratio ventosa furoris, 




[ 



200 CLAVDII CLAVDIANI 

Sed graviter spectata salua ductorque placebat, 
Non qui praecipiti traheret seniel onuiia casii, 115 
Sed qui matiiro τβΐ laeta \el aspera rerum 
Consilio momenta regens, nec tristibus impar 
Nec pro succeasu nimius, spatiumque morandi 
VincendiquB modiim mutatia nosset habenis. 
Cautius ingentes morboa et proxima cordi 120 

Vlcera Paeoniae tractat sollertia curae 
Parcendoque secat, feiTO ne largius acto 
Inrevocandus eat sectis vitalibus error. 

Sublimi certe Curiiun canit ore Tetuataa, 
Aeaciden Italo pepulit qui litore Pyrrhiiiii, laB 

Nec magia msignia Pauli Mariique triiunpiius , 
Qui captoa niveia reges egere quadrigis; 
Plus foga laudatiir Pyrrhi quam Tincla lugurthae; 
Et, quamvis gemina fessiun iam clade fugavit, 
Poat Decii lituos et nulli pervia culpae 130 

Pectora Fabricii, donis invicta vel annia, 
Piena datur Curio pulai Tictoria Pyirhi, 
Quanto maitis opus aolo Stilichone peractum 
Cemimua! Hie validam gentem, quam dura mTOsis 
£ducat Yrsa plagis, non Chaonas atque MolosBOS, 135 
Quos Epims alit, nec Dodonaea aubegit 
Agmina fatidicam frustra iaetantia querciun. 

Primua fuliniiieiim lento Inctamine Poenum 
Compreasit Fabius, campo post ausus aperto 
Marcellus Tinci docuit, sed tertia virtus 140 

Scipiadae Latiis tandem detemiit oris. 
Tnus in hoc Stilicho diTersis artibus hoste 
Tris potuit complere duces fregitque furentem 
Cunctando vieitqne manti victmnque relegat. 

Atque haec tanta brevi. Miacentem ineendia Pjrrhimi 
Sustinuit toto maerena OeDOtria luatro, ΐ4β 

Et prope ter aenaa Itali per graminia berbas 
Maaaylua Poeno aonipea vastante cucurrit 
Haimibalemque aenem vix ad sua reppulit arva 
Vindex sera patniin post beUum nata iuventus. iso 



(SS7I.) DE BELLO GOTHICO. 201 

Hic celer efifecit, bnima iie longior ima 

Esset hiems reruiD, primis sed mensibus aestas 

Temperiem caelo pariter belloque referret. 

Sed quid ego Haimibalem contra Pyrrbmnque tot 

Certatiun memorein, τίΐϊβ cum Spartaeus onme 155 
Per latus Italiae ferro baccbatna et igui 
Consulibuaque palBm totieus coDgreasus inertes 
Exuerit castris donmios et strage pudenda 
Fuderit imbelles aquilas servilibus armis. 
Nos terrorum expers et lusu mollior aetas 160 

Defieimus quenili, si bos abductus aratro, 
Si libata seges. Non hanc ergastula nobis 
Inmisere mammi nec coniurajitis hareDae 
Turba fuit; qualem Stilicho deiecerit boatem, 
Thraces et Haemomi poterant Moesiqne fateri. 165 

Prigida ter decies midatum frondibus Haemmn 
Tendit hiems vestire gelo totiensque solutis 
Ver niTibus viridein monti reparavit ftmictum, 
Ex quo iam patrios gens haec oblita Triones 
Atque Histnim tranavecta semel vestigia fixit 170 

Threicio fimesta solo: seu fata vocabant 
Seu gravis ira deimi, seriein meditata rumis. 
Ex iUo, quocamque yagos impegit Erinys, 
OraDdiiiis aut morbi ritu per devia rura, 
Praecipitea per clauaa ruunt, nec contigit nllis. 175 
Amiiibus aut scopulia propnas defendere terras. 
Nil E.hodope, nil vastus Athos, nil profuit Hebrus 
Odrysiia; facili eontemptmii Strymona saltu 
Et fmatra rapidum damnant HaHacniona Beaai. 
Kubibus mtaetum Macedo miratur Olynipiim 180 

More pererratum campi; gemit mrita Tempe 
Tbessalus et domitie iurisani cautibus Oeten. 
Sperchiuaque et Tirginibus dilectua Enipeus 



Γ 



202 CLAVDII CLAVDIANI 

Barbaricas lavere comas. Non obiee Pindi 

Servati Dryopes nee nubifer Actia texit 185 

Litora Leucates: ipsae, quae durius olim 

Restiterant MedJis, primo conamine niptae 

Theniiopylae; vallata mari Scironia nipes 

Et duo continuo conectens aequora inuro 

Istlimos et angusti patuerunt claustra Lecliaei: IM 

Nec tibi Parrhasios lieuit munire colonos 

Frondosis, Erymanthe, iugis, equitataque summi 

Culnmia Taygeti trepidae vidistis Amyclae. 

Tandem aupplicium cunetis pro montibija Alpes 
Exegere Getas; tandem tot flumma victor isft 

Viiidicat Eridajius. Docuit nunc esitus alfce 
Fatorum secreta tegi. Quisquamiie reclusia 
AJpibus ulterius Latii fore credidit umbram? 
Nonne velut capta rvunor miserabilis urbe 
Trans freta, trana Gallos Pyrenaeumque cucinTit? 200 
Famaque nigrantes suceincta pavoribua alas 
Secum cuncta trahens a Gadibua uaque Britamiani 
Terruit Oeeanum et nostro procul axe remotam 
Insolito belli tremefecit murmure Thylen? 

Mandemusne Noti flabris quoscumque timorea a05 
Pertulimus, fesfcae doleant ne tristibus aures? 
An potiua meminisse iuvat aemperque vieiaaim 
Gaudia praemissi cumulanfc inopina dolores? 
Vique sub occidua iactatis Pleiade nautis 
Conuneiidat placidum niaris iacleinentia porfciun, 210 
Sic milii tunc maior Stilicho, cmn laeta periclis 
Metior atque ilfi redeunt in corda tumultus. 

Noime videbantvir, quamvis adamante rigentea, 
Turribus invalidis fragiles procumbere muri 
Ferrataeque Getis ultro se pandere portae? 216 

Nee vallum densaeque sudea arcere volantes 
Comipediun saltus? lamiam conscendere puppes 
Sardoniosque habitare sinus et inbospita Cymi 
Saxa paraiit vitamque freto spmnante tueri. 
Ipsa etiam diffisa brevi Trinacria ponto, aso 



(SXVI,) DE BELLO GOTHICO. 2 

Si renim naturft aiiiat, discedere longe 

Optat et lomujii refugo laxare Peloro, 

Fiiltaque despiciens auro laquearia dives 

Ttttior Aeoliis mallet vixiaae cavemia; 

lamqne oneri credimtur opes tandemque libido ; 

Haeait avaritiae gravioribus obruta curis. 

Vtque eat iiigeiiioque loquax et pluriina fingi 

Permittens credique timor, tunc sonmia vulgo 

Narrari, tunc moiistra deum monitiiaque smiatii: 

Quid meditentur aves, quid cuiq mortalibua aether ; 

Fulmineo velit igne loqui, quid earmine poscat 

Fatidico cuatos Romaui carbaana aevi. 

Territat adaiduua Imiae labor atraque Pboebe 

Noctibus aeriaonaa crebria ululata per urbes. 

Nec credmit vetito fraudatam Sole aororein ί 

Telluria subeunte globo, sed caatra secutaa 

Barbai-a Thessalidaa patriia limare veneiiis 

Incestare inbar. Timc aimi aigna prioris 

Et 81 quod fortaase qmea negleserat omen, 

Addit cura novis: lapidosos grandinia ictus ί 

Molitasque examen apes passimque cremataa 

Perbacchata domos nallia iucendla causia 

Et mmiquam caelo apectatum impune cometeiii, 

Qui primuiii roseo Phoebi prolatua ab ortu, 

Qua micat astrigera aenior ciim coniuge Cepheua, S 

Inde Ljcaoniam paiitatim espulsus ad Arctoii 

Crine vago Getici foedavit sidera Plaustri, 

Donec in exiguiiin moriens vanesceret igiiem. 

Sed graviua mentes caesorum oateuta luporuin 
Horrificant. Duo quippe lupi aub principia ora, ϊ 
Dum campia exercet equoSj violenter adorti 
Agmen et excepti telia mmane relatu 
Prodigiiim miraiiique notam duxere fiitiiri. 
Nam sinml humaiio gemmas de corpore palmaa 
Ttraque perfossis emiait belua costis: 
Illo laeya tremena, boe dextera ventre latebat 
Intentis ambae digitis et aangaine τϊνο. 




ί 



), eeo Ι 

-ahebat Ι 



204 CLAVBII CLAVDIAIil 

Scrutari si vera Telis, fern mmfcia Martia 
Ora siib AuguBfci caaurum prodidit hostem, 
Vtque raanus utero Tiridea patuere retecto, 
Romula post ruptas virtus sic emicat Alpes. 
Sed malus interpres rerum metus onme trahebat 
Augiiriiim peiore via: tnmcataque membr 
Nutriceinque lupam Romae regnoque minari. 
Tuiic reputant atinos intereeptoque volatu 265 

Vulturia incidimt properatis saecula metia. 

Solus erat Stilicho, qai deaperantibus auguj: 
Sponderet meliora manu, dubiaeque salutis 
Dux idem vateaqae fuit. 'Durate parumper' 
Inquit 'et exeuasis miiliebribus ore querellis 270 

Fatomm toleremus onus. Nil nautica proaimt 
Turbatae lamenta rati nec segnibus undae 
Plauctibus aut vania miteacunt flainiiia votia. 
Nimc instare manu, toto nimc robore niti 
Commimi pro luee decet: succnrrere velis, 27S 

Exhaurire fretum, varios aptare rudeutes 
Omnibus et docti mssis parere magistri. 
Non, si perfidift nacti penetrabile tempus 
Inrupere Getae, noatras duni Raetia virea 
Occupat atque alio desudaot Marte cobortes, 290 

Idcirco spes omiiis abit. Mirabile posset 
Esse milu, si fraude nova vel calle reperto 
Barbarus ignotas inTaderet inscius Alpes; 
Nunc vero geminis clades repetita tyrannia 
PaDioaiiin vulgavit iter nec nota fefellit Ι8β 

Semita praestnictum bellia civilibus hosteia. 
Per solitas venere vias, aditusque sequendos 
Barbarico Boniaiia dedit discordia bello, 

'Sed Dec praeteritis liaec res mcognita saeclis: 
Saepe lacessitam, sed noii impune, fatemur 390 

Auaouiaiii. Haec Sesonum restmxit sangume flanmias, 
Haec et Teutonico quondam patefacta furori 
Colla catenati vidit sqiialentia CiiDbri. 
ViJe decus, quod non erexit praeTiua horror; 



(XSVI.) DE BELLO GOTHICO, 205 

Ingentes generant diaerimina magna triumplios. 296 

'Quid turpes iam mente fugas, qiiid Gallica rura 
R«9picitis Latioque libet post terga relicto 
Longmquum profugis Ararim praeciagere castris? 
Scilicet Arctois concesaa gentibus urbe 
Considet regmmi Bbodano capitique superstes aoo 

Tniii<ni8 erit? Vestros stimulant si pignora sensua, 
Me quoque non impar naturae cura remordet, 
Nec ferro sic corda rigent, ut nosae reeuaem, 
Quam sanctum aoceri nojnen, quam dulce mariti, 
Quantus prolis amor. Sed nmDquain oblita decoria 306 
Obscaenam latebram pietaa ignava reqidret. 
Nec vobia fortis monitor, milii cautior imi: 
Hic coniiiai:, liic progenies, hic carior ( 
Luce gener; pftrs nuila mei subducta pr 
Accipe tu Doatrae, tellus Oenotria, mentia 
Vincula comanines tecum subeuntia casus, 
Exiguamque moram muris impende tuendis, 
Dum redeo lectum referena in classica robur.' 

His dictis pavidi firmaTit inertia Tulgi 
Pectora migrantieque fagain compescuit aulae; 
Ausaque toio primmii tenebiia emergere pulais 
Hesperia, ut secuin iimxisae pericula vidit 
Auguatum, tantoque sui stetit obside fati. 
Protinua, umbrosa vestit qca litus oliva 
Larius et dulci mentifnir Nerea fluctu, 
Parva puppe lacTua praetervolat; ocius inde 
Seandit maccessoa brumali sidere montes 
Nil hiemie caelive memor. Sic ille relinquens 
leiuuoa antro catuloa mmanior esit 
Hibema sub nocte leo tacitusque per altaa 
lncedit furiale niyes; stant colla pnimia 
Aspera; flaventea adstriagit stiria aaetas; 
Nec memiQit leti nimbonve aut frigora curat, 
Dum natiB alimeiita parat. 

Siiblimia in Arcton 
b Prominet Hercyniae confinis Baetia ailvaej 




Γ 



206 CLAVDn CLAVDIANl 

Quae se Danuvii iactat Rhenique parentem 
Vtraque Romuleo praeteadena fliiinina regno: 
Primo fonte breves, alto mox gurgite regnaJit 
Et fluTios cogrmt unda coemite nunores 
In uomen traneire suum. Te Cimbriea Tethys 
Divisum bifido consuiiiit, Rhene, meatu; 
Thracia qiunque vadia Histnim vorat Α tnpliitrite: 
Ambo habiles remis, ambo glaciaiia secti 
Tergft rotis, ambo Boreae Martique sodalea. 
Sed latua, Heaperiae quo Raetia iungitui- orae, 
Praemptis ferit astra iugis paaditque tremeEdam 
Vix aestate viam. Multi ceu Gorgone visa 
Obrigiiere gelu; multoa hauaere profaiidae 
Vasta mole nives, cvimque ipsia saepe iuvencie 
Naufraga candenti mergimtiir plaustra baratbro. 
Interdmii aubitam glacie labente ruinam 
Moiia dedit et tepidis fimdajiiina aubruit astris 
Pendenti male fida solo. 

Per talia tendit 
Frigoribus mediis Stilichu loca. Niilla Lyaei 
Pocula; rara Cerea; raptoa eontentua in anuis 
Delibasae eiboa madidoque oneratua amictu 
Algentem pulsabat equum. Nec moliia fesso 
Strata dedere torum; tenebris si caeca repressit 
Nox iter, aut apelaea subit metuenda feranim 
Aut pastorali iacuit sub culmine fultua 
Cervicem elipeo. Stat pallidus bospite magno 
Pastor et ignoto praeclarum nomme Tiiltuii 
Rustiea sordenti genetrix oatendit alumno. 
Illa sub borrendis praedura cubilia silTis, 
Illi sub lUTibus somni curaeque laborque ; 

Pervigil haiic requiem terris, haet otia rebua 
Insperata dabant; illae tibi, Boma, aalutem 
Alpinae peperere casae. ■ 

lam foedera gentes 
Exuerant Latiique audita clade feroces 
Vindeiicos saltus et Norica rura tenebant. ! 



(XSVI.) DE BELLO GOTHICO-S 207 

Ac Teluti famuli, mendax quos mortis erilis 

Nuntius in Iuxum falso rumore resolvit, 

IhiDi marcent epidis atque inter vina ehorosque 

Persultat vacuis efErena licentda tectis, 

Si reducem domiauiQ sors improvisa revexit, 370 

Haerent attoniti libertatemque perosus 

Conscia servilis praecordia concutit horror: 

Sic dncis adspectu cimcti stupuere rebelles, 

Inque uno princeps Latiimique et tota refulsit 

Roma viro. Frona laeta panim, non tristior aequo, 

Non deiecta malis, mista sed nobilis ira: 376 

Qualis in Herculeo, quofciens infanda iubebat 

Eiirystheus, fiiit ore dolor vel qualis in atram 

Sollicitus rLubem maesto love cogitur aether. 

'Tantane vos' inquit 'Getici fiducia belli 380 

Erigit? hjnc aniino frustra tumuistis inani? 
Non ita Romanuia fati violentia noinen 
OppiTmit, ut vestros nequeat pumre tuinultus 
Paii* 9ui. Ne vos longe sermone petito 
Demorer, esemplum veteris eognoscite facti: 386 

Cum ferus ATisonias perfrmgeret Hannibal arces 
Et Trebiam aaevo geminassent fnnere Caimae, 
Nequiquam Emathium pepulit spes yana Philippum, 
Vt velut adflictoa ferro temptaret merti, 
Bomanos conunovit atrox iniuiia patrea, 390 

Trgerent maiora licet, graviterqiie tulere, 
VrbibuB inter se claria de culmine reruiii 
Congreasia, aliquid gentea audere minores. 
Nec poenam differre placet, sed feella gerenti 
Pimica Laevino regis quoque proelia mandaiit. 395 
Paniit imperiis consul, fnsusqoe Pliilippus, 
Vilia duin gravibiis popvdia interaerit arnia, 
Praetereuntc manu didicit non esse potentmn 
Temptandaa, mediis quamvis in luctibua, iras.' 

Hoc moaitu pariter Daaeentia bella repressit 400 
Et bello quaeaivit opea legitque precaotea 
Amdlio meaaua mimenmi, qm congnma eaeet 



208 CLAVDII CLAVDIAIil 

Nec gravia Italiae formidandusve regenti. 

Nec nujiua accepto nostrao nimore cohortes 

iSic ducis urget ainor) properanfcibua undique sigiiis 
!onveniuiit, visoque animi Stiliclione recepti 4M 

Singultiis varios lacrimosaque gaudia miscent: 
Sic arraenta boum, vastis quae turbida silvia 
Sparsit hiems, cantus ac sibila nota magistri 
Certatim repetunt et avitae paaciia vallis 410 

Inque Ticem se voce regimt gaudentque fideles 
Reddere iniigitus et, qua sonus attigit aureiu, 
Eara per obaeiiras adparent cornua frondes. 
Adcurrit vicina manua, quam Raetia uuper 
Vandalicis auctam apoliis defenaa probayit; lU 

Venit et extremis legio praetenta Britaimis, 
Quae Scotto dat frena truci ferroque notataa 
Perlegit exanimea Picto moriente figuras; 
Agmina qviiii etiam flavis obiecta Sygambria 
Quaeque domant Cliattos inmaiisuetoaque Cheniecoe, 
Huc omnes vertere minas tutumque remotia IM 

Excubiis Rhenum aolo terrore relinquunt. 
VUane posteritaa credet? Germama quondam 
IUa ferox popuJis, quae vix instantibus olim 
Principibua tota poterat cum mole teneri, W 

lam E6se placidam praebet Stilichonis habema, 
Vt nec praeaidiis nudato limite temptet 
Expositum calcare aoliini nec transeat amnem, 
incustoditam metuena attingere ripam. 

Celsior ο cunctia imique aequande Camillot ^ί' 
Veatris namque armjs Alarici fracta quievit 
Ac Breimi rabies; confusis rebus uterque 
Divinam tribuisfcia opem, sed tardior ille 
lam captae vindex patriae, tu aoapitis ultor. 
qnantum mntata tuo fotiuna regreaaul ** 

Vt sese pariter difFiidit in omiua regni 
Membi-a vigor TiTusquG redit color urbibua aegrisl 
Creditur Herculeia lucem renovasse lacertia 
Femina dilecti fatia impenaa mariti. 



d 



(XXVI.) DE BELLO GOTHICO. 209 

£t iuyenein spretae laniatum fraude novercae 440 

Non sine Circaeis Latonia reddidit herbis. 
Cretaque, si verax narratur fabula^ vidit 
Minoum rupto puerum prodire sepulchro, 
Quem senior vates ayiimi clangore repertuin 
Gramine restituit; mirae nam munere sortis 446 

Dulcia mella necem^ vitam dedit horridus anguis. 
At tuus adyentus non tinum corpus ab umbris, 
Sed tot coTTiTmmi populos sub morte iacentes 
Totaque Tartareis e faucibus oppida traxit. 

Ipso Boma die (nec adhuc ostenditur auctor) 450 
Personuit venisse ducem, laetisque Quirites 
Vocibus auspicium certi plausere triumplii, 
Muniti Stilichone suo. Quis gaudia vero 
Prmcipis^ amplexus alacris quis disserat aulae? 
Pulveris ambiguam nubem speculamur ab altis 455 
Turribus incerti, socios adportet an hostes 
Ille globus. Mentein suspensa silentia librant: 
Donec pulvereo sub turbine sideris instar 
Emicuit Stilichonis apex et cognita falsit 
Canities. Gavisa repens per moenia clamor 460 

ToUitnr Hpse venit'. Portas secura per omnes 
Turba salutatis efftinditur obvia signis. 
Non iam dilectus miseri nec falce per agros 
Deposita iaculiiin vibrans ignobile messor 
Nec temptans cKpeum proiectis sumere rastris 465 
Bellona ridente Ceres hmnilisque novorum 
Seditio clamosa ducum: sed vera iuventus, 
Verus ductor adest et vivida Martis imago. 

Prospera sed quantum nostrae spes addita menti^ 
Tantum exempta Gretis. Qui vertice proximus astris 
Post Alpes iam cuncta sibi promisit apertas 471 

Nil superesse ratus, postquam tot lumina pubis, 
Tot subitos pedites, equitum tot conspicit alas 
Cinctaque flumiiiibus crebris ac moenibus arva 



465 temptane] Bi/nius; temptat. 

CL•JkVDIAKI Opf., ed. Kooh. 14 




210 CLAVDU CLAVDIANI 

Seque velut clausum laqueis: aub pectore furtim 
Aestuat et nitni nm prono fervore petitae 
lam pigefc ItaKae, aperataque Koma teneri 
Visa procul. Magni subeunt iam taedia coepii. 
Occultat tameii ore metiim primosque auorum 
Conaiiltare iubet bellis amiisque verendoa. 480 

Crimgeri aedere patres, pellita Getanim 
Caria, quoa plagia decorat iiiimerosa cicathx 
Et tremulos regit hasta gradus et nititur altis 
Pro baculo contis non exannata senectus. 
Hic aliquis gravior natu, cui plurinia dictis 4» 

Consiliisque fidea, deiixua lumina terrae 
Concutiensque comam capuloque adclmis ebiinio: 

'Si numero non fallor' ait 'tricesima currit 
Bruinft fere, rapiduin postquam transnavimua Histnini, 
RomanaDique manum taotis eludimus aimis. *M 

Sed numquani Mavors adeo constriuxit iii artum 
Rea, Alarice, tuas. Per tot certamina doeto 
Crede seni, qui te tenero vice patris ab aevo 
Gestatum parva solitus donare pbaretra 
Atque aptare brevea nineria puerilibua arcus: ^ϊ" 
Saepe quidem frustra monui, aeiTator ut ieti 
Foederia Emathia tutua tellure maneres; 
Sed quoniam calidae rapuit te flamina iuventae, 
Nunc saltenL, si cura tibi manet ulla tuorum, 
Hia claustria evade, precorj dumque agmina longe, 
Dum licet, Hesperiia praeceps elabere terris, 601 

Ne nova praedari cupieus et parta reponas 
Pastorique lupus scelerum delicta prionmi 
Intra saepta luaa. Quid paJmitis uber Etruaci, 
Quid Tpilii neacioquam proprio cum Tbybride Κοηιωη 
Semper m ore geria? RGferuiit si vera parentes, 50ί 
Hanc urbem inaano nullua qui Marte petivit 
Laetatus violasse redit; nec mimina sedem 
Deatituunt: iactata procul dicuntur in bostem 
Fnlmina divinique volant pro moenibiis ignes, 610 
Seu ceelum seu Roina toaat. Bi temiiis Olympum, 



(ΧΧνί.) DE BELLO GOTHICO. 211 

Α magno Stilichone cave, qui semper iniquos 
Fortuna famtilaiite premit. Scis ipse, per oras 
Arcadiae quam densa rogis ciiinulaverit ossa, 
Sanguiiie quam largo Graios calefecerit anmes; 515 
Extinctusque fores, ni te sub nomiiie legum 
Proditio regnique favor texisset Eoi/ 

Talia grandaevtLm flaminata fronte loquentem 
Obliquisque tuens oculis non pertulit ultra, 
Sed rupit rabidas accensa superbia voces: 520 

^Si non mentis inops fraudataque seusibus aetas 
Praeberet veniam, numquam haec opprobria linguae 
Turpia Danuvius me sospite ferret inultus. 
Aime, tot Augnstos Hebro qui teste fugavi, 
Te patiar suadente fagam, cum cesserit omnis 525 
Obsequiis natiira meis? Subsidere nostris 
Sub pedibus montes, arescere vidimiis amnes. 
Non ita di Getici faxint manesque parentuin, 
Vt mea converso relegam vestigia cursu. 
Hanc ego vel victor regno vel morte tenebo 530 

Victus himmm. Per tot populos urbesque cucurri, 
Fregi Alpes galeisque Paduin victricibus hausi: 
Quid restat nisi Roma milii? Gens robore nostra 
Tuin quoque pollebat^ nullis cum fideret armis. 
At nunc Illyrici postquam milii tradita iura 535 

Meque suiiin fecere ducem: tot tela, tot enses, 
Tot galeas nmlto Thraciuii sudore paravi 
Inque meos usus vectigal vertere ferri 
Oppida legitimo iussu Romana coegi. 
Sic me fata fovent; ipsi, quos oinmbiis aimis 540 

Vastabam, servire dati: nocitura gementes 
Arma dabant flamimsque diu mollitus et arte 
In sua danma chalybs fabro lugente rubebat. 
Hortantes his ad4e deos. Νοη sonmia nobis 
Nec volucres, sed clara palam vox edita luco: 545 
»Bmnpe onmes, Alarice, moras; hoc impiger aiinO« 
»Alpibus Italiae ruptis penetrabis ad iirbeM.« 
Huc iter usque datur. Qxiis iam post talia segnis 

14* 



Γ 



212 CLAVDII CLAYDUNI 

Ambigat aut caelo dubifcet parere vocanti?' 

Sic ait hortatusqoe euos belloque Tiaeque 
Instniit. Attolliint vanos oracula fastus. 
semper tacita sortes ambage mflligiiae 
Eventuque patens et nescia vatibus ipsia 
Veri sera fldes! Ligurum regione suprema 
Perveitit ad fluvium miri cognominis 'Vrbem', 
Atque iUic domitus vix tandem interprete casu 
AgnoTit dubiis inluaa voeabula fatis. 

Nec non et Stilicbo pugnam poacentia movit 
Plen.a castra gradu dictisque instigat euntea: 
'Nimc nunc, ο socii, temeratae suinite tandem 
Italiae poenaa, obaessi principis annia 
Excuaate nefas deploratiunque Timavo 
Vulnus et Alpinum gladiia abolete pudorem. 
Hic est, quem iotiens caiiipis fudistis Achivia,• 
Qiieni discors odiisque anceps civilibua orbis, 
Non sua vis tutata diu, dmn foedera fallax 
Ludit et alternae periuria venditat aulae. 
Credite iiimc omnes, quas dira Britaiinia gentes, 
Quas Hister, quas liheinis alit, pendere paratas 
In apeculia: uno tot proelia vineite bello, 
Romaimm reparate decus molemque labantis 
luiperii faleite uineris; hic onmia campus 
Viadieat, haee mimdo paeem vietoria sancit, 
Non iu Threieiis Haemi decemimus oris 
Nec auper Alpheas mubrantia Maenala ripas 
CoDstitimua; non hic Tegean Argosque tuemur: 
Viaceribus mediis ipaoque in corde videtia 
Bella geri. Pafcrem cKpeis defendite Tbybrim.' 
Talia nunc pediti, tunnae nunc mixtus equeatri 
Dicta dabat. 

Simul extemis praecepta ferebat 
Ausibis. Ibat patiena dicionia Alanus, 
Qua noatrae iuasere tubae, morteiiiquu petendam 

653 nescia] Gronovius; noxia. 



(XXVI.) DE BELLO GOTHICO. 213 

Pro Latio docuit gentis praefectus Alanae, 

Cui natTira breves aiiiiuis ingentibus artus 

Finxerat inmaniqiie oculos infecerat ira; 585 

Vulneribus pars nulla vacat rescissaque contis 

Gloria foedati splendet iactantior oris. 

Ille tamen mandaiite procul Stilichone citatis 

Acceleravit equis Italamque momordit harenam. 

Felix Elysiisque plagis et carmine dignus, 590 

Qui male suspectam nobis impensius arsit 

Vel leto purgare fidem•, qui iudice ferro 

Diluit inineritiiin laudato sanguine crimen! 

Morte viri turbatus eques flectebat habenas 

Totaque praeciso natassent agmina comu^ 695 

Ni celer instructa Stilicho legione secutus 

Subsidiis peditmn pugnam instaurasset equestrem. 

Quis Musis ipsoque licet Paeane recepto 
Enarrare queat, quantiun Gradivus in illa 
Luce suae dederit fandator origims urbi? 600 

Altius haud uinquaiii toto descendimus ense 
In iuguluin Scythiae, tanta nec clade superbuin 
Contudimus Tanain vel comua fregimus Histri. 
Invisum miles sitiens haurire cruorem 
Per varias vestes onerataque plaustra metallo 605 

Transit et argenti cmniilos et caedis avarus 
Contemptas proculcat opes; pretiosior auro 
Sanguis erat; passim neglecti prodiga lucri 
Turba ftirens strictis odiuin iniicrombus explet. 
Purpureos cultus absuinptiqiie igne Valentis 610 

Exuvias miserisque graves crateras ab Argis 
Raptaque flagranti spirantia signa Coriiitho 
Gallidus ante pedes vementibus obicit hostis 
Incassiun; neque emni feralis praeda moratur, 
Sed iustos praebent stimulos moinimeiita doloris. 615 

Adseritur ferro captivum vulgus, et omnes 
Diversae vocis populi, quos traxerat hostis 
Servitio, tandem dominonmi strage redempti 
Blanda cruentatis adfigunt oscula dextris 



214 CLAV^DII CLAVUIANI (SXVI.) DE BELLO GOTHiCu. 

Desertosque larea et piguora laeta revisunt. Si 

Miratur aua quemque domus cladesque renarrant 
Ordine; tum grati referunt miracula belli. 

Quia tibi tuni;, Alariee, dolor, cum Marte periren^ 
Divitiae apoliisque diu quaesita supelles 
Pulsaretque tuaa ululatus coniugis aures, 6S ^ 

Coniugis, invicto dudum quae fteta marito 
Demena Ausomdnin gemmata monilia mati-iim 
ItoDjaiiasque alta famulas cervice peteljat; 
Scilicet Argolicaa Ephyreiadasque puellas 
Coeperat et pulchras iam fastidire Lacaenas. β30 

Sed dea quae nimiis obstat Rhanmusia Totis 
Ιϋξ^ειηυϊί dexitque rotam: domat aspera Tictos 
Pauperies, unoque die Romana rependit 
Quidquid ter denis acies amisit in aniiis. 

celebranda mihi cunctis Pollentia saeclia! GS6 
meritum nomeu! felicibns apta triumphia! 
Virtutis fatale aolum, memorabile bustiun 
Barbariae! Nam aaepe locia ac flmbus illis 
Plena lacessito rediit vindieta Quirino. 
Illic Oceani stagnis excita supremis G** 

Ciinbrica tempestaa alias emissa per Alpes 
Isdem procubuit campis. lam protmus aetaa 
Advenieaa gemmae gentis pemiisceat ossa 
Et duplices signet tituloa commTme tropa«iim: 
'Hic Cimbros fortesque Gtetaa, Stilicbone peremptos 
Et Mario claria ducibua, tegit Itala tellus. β*" 

Diacite vesauae Romam non terauere gentea.' 



1 



6Si amigit ia] scripsi; 



ΕΜΏίΤηί MINOBVM ΕΤ PBIVATORVM 

EPVSCVLVM MAIOEIBVS NONNVLLIS 

CAEMINIBVS DISTINCTVM. 

I. (XIII.) 
AD STILICIHONEM. 
Solitaa galea fulg;ere comas, 
Stiliclio, molli necte corona. 
Cessent litui saeviimqiie prociil 
Martem felix taeda releget. 
Tractus ab aula nirsus in aulam 
Redeat sangnis. Patris officiis 
luiige potenti pignora dextra. 
Gener Augusti pridem iueras, 
Nimc rursus eris socer Auguati. 
Qua« iam rabies livoria erit? 
Vel quia dabitur color invidiae? 
Stiliiiio soeer est, pater est Stilicho. 



11. (LXXXV.) 
DESCEIPTIO PORTVS SMYENENSIS. 
iii eonspeetu montana cacimiiiia velat 
[uillo praetenta mari. Ducentia portmn 
la pacatas removent Aquilonibus undas. 
xannatum terris cingentibus aequor 
jtur et plaeidam discit seryare quietein. 



CLAVDd CLAVDIANi 



HI. (LSSXI.) 
AD AETEENALEM. 



^ 



Quidquid Caatalio de gurgite Phoebiis anlielat, 
Quidqmd fatidico mugit cortina recessu, 
Camiiiia sunt; sed verba negant comnnmia Musae. 
Carmina sola loquor: sic me meus jiaplet Apollo, 

IV. (LIV.) 
DESCEIPTIO AEMENTI. 

Non talea quondam species tulit armentoruiii 

Tellus tergemino siibdita Geryoni. 
Non tales, Clitoiime, lavas in gurgite tauros, 

Tarpeio refenuit quos pia vota loyi, 
Non talis Tyrias sparsiase iuYencus harenas 

Dicitur, optatum quando revexit onus. 
Non Cretaeua ager nec ainati conscia tauri 

Qnoaos nec similes paverit Ida feros. 
Ipse et diBpariles monstro commissus in artns 

Qui crimen matns condidit ore novo 
Cres puer haud talem potiiisset reddere formain, 

Portassent totuin si fera membra patrem. 

V. (LXSSVI.) 
EST Di CONSPECTV LONGE L0CT8. 
Est procul ingenti regio summota recessu, 
Insiila qua resides fluctus mitescere cogit 
In longum prodiicta latas, fractasque per undas 
Ardiia tranquillo eurvaiitiir braebia portu. 

TL (LXXvm.) 
RIMAliTI TELVM ΙΒΔ FACIT. 
In iaculum, quodcumque gerit, dementia mutat. 
Omnibtis armattir rabies. Pro cuspide ferri 



CABMmVM MmORVM CORPVSCVLVM, c. ΙΠ~ΙΧ. 217 

Cuncta volant, dum dextra ferox in vulnera saevit. 
Pro telo geritur quidquid suggesserit ira. 

VIL (LXXXVIL) 

DE QVADRIGA MARMOREA. 

1. 

Quis dedit iimTimeros uno de marmore vultus? 
Surgit in aurigam currus, paribusque lupatis 
vnaniini frenantur equi: quos forma diremit, 
Materies cognata tenet discrmiine nullo. 

2. 

^ir redit in currum; ducuntur ab axe iugales; 
i!x aKo se quisque facit. Quae tanta potestas? 
^na silex tot membra ligat ductusque per artem 
^ons patiens ferri vaiios mutatur in arfcus. 

Vm. (LXIX.) 

DE POLYCASTE ET PEEDICCA. 

y^iid non saevus Amor flammarum imiiiine cogat? 

Sanguinis en fetuin mater amare timet. 
"ectore dum niveo miserum tenet anxia nutrix, 

Inlicitos ignes iam fovet ipsa parens. 
^trices pharetras tandem depone, Cupido. 5 

ConsTile iam Venerem: forsan et ipsa dolet. 

IX. (XLV.) 

DE HYSTRICE. 

Audieram memorande tuas Stymphale volucres 
Spicula vTiliiifico quondam sparsisse volatu, 
^ec milii credibilis ferratae fabula pinnae 

VIII 2 en fetum] Birtiits; effetum, affectum. 



218 CLAVDII CLAVDIANl 

Visa diu. Datiir ecce fides et cognitus hystris 
Herculeas adfirmat aves. 

Os longius illi 
Adsimulat porcum. Mentitae Gomua saetae 
Svunma fronte ligent. Oculis rubet igneus ardor. 
Parva sub hirsuto catuli vestigia dorso. 
Hanc tamen esiguani miro iiatura tueri 
Praesidio digriata feram: stat corpore toto 
SilTa minax, iaculisque rigens in proelia crescit 
Picturata segea; quorum eute fixa tenaci 
Alba subit radix, alternantesque colorum 
Tincta viceSj spatiia internigraiitibus, exit 
In solidae speciem pinnae, tenuataque fui-tiin 
Levis in extremiim sese producit aeumeii. 

Sed non baec aciea ritu silrestria eehini 
Fisa maiiet, Crebris propugnat iactibus ultro 
Et longe sua membra tegit, tortumque per auias 
Evolat excusao nativuin missile tergo. 
Interdum fagiens Pai-tborum more sequeutem 
Vulnerat; interduin positis velut ordiue caatris 
Terrincum deusa inucroiiuin verberat unda 
Et consanguineis liastilibus asperat armos: 
Militat omne ferae corpus Tibrataque rauco 
Terga fragore sonant. Stiniulis aceensa tubarum 
Agmina conlatis credas confligere siguis: 
Tantus in angusto atrepitua furit. Additur annis 
Calliditaa parcuaque siii tvimor iraque nimiquaiii 
Prodiga telomm, caute contenta nmiari 
Nec nisi servandae iactus impendere Titae, 
Error abest: certum sollertia destinat ictum 
Nil spatio faliente moduin, servatque tenorem 
Mota cutis doctique regit conamina uisus. 

Quid labor humanus tantum ratione sagaci 
Proficit? Eripiuiit tmcibus Gortyiiia capi-is 



CARMINVM MINORVM CORPVSCATLVM, c. IX— XII 219 

Coniua; subiectis eadem lentescere cogunt 

Ignibus; intenduiit taurino viscere nervos; 

Instruitur pinnis ferroque armatur harundo. 

Ecce brevis propriis munitur bestia teKs 40 

Extemam nec quaerit opem; fert onmia secum: 

Se pliaretra, sese iaculo, sese utitur arcu. 

TJnum animal cunctas bellonim possidet artes. 

Quodsi onmis nostrae paulatim industria vitae 
Fluxit ab exemplis, quidquid procul appetit hostem, 
Hinc reor inveiitum, morem hiiic traxisse Cydonas 46 
Bellandi Partliosque retro didicisse ferire 
Prima sagittiferae pecudis documeiita secutos. 

X. (XCII.) 

DE BIREO CASTOREO. 

UOminis umbra manet veteris; nam dicere birrum, 

Si Castor iuret, castoreum nequeo. 
Sex emptus solidis! Quid sit, iam scire potestis: 

Si milii nulla fides, credite vel pretio. 

XI. (XCI.) 

m SEPVLCHKVM SPECIOSAE. 

Pulchris stare diu Parcamm lege negatur. 

Magna repente ruunt; suiimia cadunt subito. 
Hic formosa iacet: Veneris sortita figuram 

Egregiumque decus invidiam meruit. 

ΧΠ. (LXXXIV.) 

DE BALNEIS QVINTIAOTS QVAE IN VIA POSITA 

EEANT. 

Fontibus in liquidis paulum requiesce, viator, 
Atque tuum rursus carpe refectus iter. 

Lympliaruiii domiimiii τίϊτπίτιττί miraberis, hospes, 
Inter dura viae balnea qui posuit. 



ψ 



CLAVDIl CLAVDIANI 



k 



XIII. {LXXIX.) 
IN POBAGRVM QVI CABMISA SVA NON STJ 

DICEBAT. 
Qiiae tibi cmn pedibus ratio? Quid carmina ca 

Scandere q\ii nescis, versicnlos laceras? 
*Claudicat hic veraiis; haec' inquit 'syllaba nutat 

Atqae niliil prorsus stare putat podager. 

XIV. (LX5XII.) 

AD MAXIJrVM QVI EI MEL MSIT. 

Dulcia dona niihi semper tu, Maxime, mittis, 

Et, quidqiiid mittis, meUa putare decet. 

XV. (LXXXIX.) 

DE PAVPEEE AMAHTE. 

Paupertas me saeva domat dirusque Cupido: 
Sed toleranda fames, non tolerandus anioF. 

XVI. (XC.) 
DE EODEM. 
Eauriens pauper teKs incendor amoris. 
liiter utrumque maluin deligo pauperiem. 

XVn. (L.) 
DE PnS FEATRIBVS ET DE STATVIS EOR^ 
QVAE SVNT APVD CATINAM. 
Adspiee sadantes venerando pondere fi-atres, 

Divino meritos semper lionore coU, 
Iiista quibua rapidae cessit reverentia flammae 
Et mirafca vagas reppaht Aetaa faces, 

Complexi manibiis fultos cervice parentes 
Aito]]imt vultus accelerantque gradae. ' 



i 

o: 

ior. 

i 



L,l 



CARMINVM MINORVM CORPVSCVLVM, c. ΧΠΙ-ΧΥΠ. 221 

Grandaevi gemma sublimes prole feruntTir 

£t cara natos implicuere mora. 
Noime vides, ut saeva senex incendia monstret? 

Vt trepido genetrix invocet ore deos? 10 

Erexit formido comaiu^ perque omne metallum 

Fusus in attonito palluit aere tremor. 
In iuvenuin membris aniinosus cemitur horror 

Atque oneri metuens impavidusque sui. 
Keiectae vento chlamydes. Dextram exerit ille 15 

Contentus laeva sustinuisse patrem; 
Ast illi duplices in noduta colHgit ulnas 

Cautior in sexu debiliore labor. 
Hoc quoque praeteriens oculis ne forte relinquas, 

Artificis tacitae quod meruere manus: 20 

Nam consanguineos eadem cum forma figuret, 

Hic propior matri fit tamen, ille patri. 
Dissimiles aniios soUertia temperat artis: 

Alter in alterius redditur ore parens, 
Et nova germanis paribus discrimina praebens 25 

Divisit vTiltus cum pietate faber. 

Ο bene naturae memores, documenta supemae 

lustitiae, iuvenuin numina, vota senitm: 
Qui spretis opibus medios properastis in ignes 

Nil praeter sanctam toUere canitiem. 30 

Haud equidem ininerito tanta virtute repressas 

Enceladi fauces obriguisse reor. 
Ipse redundantem frenavit Mulciber Aetnam, 

Laederet exempli ne monuinenta pii. 
Senserunt elementa fidem. Patri adfoit aether 35 

Terraque matemum sedula iuvit onus. 
Quodsi notus amor provexit in astra Laconas^ 

Aenean Phrygio raptus ab igne pater, 
Si vetus Argolicos inlustrat gloria fratres, 

Qui sua matemo coUa dedere iugo: 40 

Cur non Amphinomo, cur non tibi, fortis Anapi, 

Aetemuni Siculus templa dicavit honos? 



; 



222 CLAVDn CLAVDIANI 

Plura licet smninae dederit Trinacna landi 

Novent hoc maius se gennisse nihil. 
Nec doleat danmiSy quae deyius intnlit ardor^ 45 

Nec gemat exustas igne farente domos: 
Non potnit pietas flamina cessante probari. 

Emptum est ingenti clade pereime decus. 

XVm. (LI.) 

DE MVLABVS GALLICIS. 

Adspice morigeras Rhodani torrentis alumiias 

Imperio nexas imperioque vagas^ 
Dissona quam yarios flectant ad miinnTira cursus 

£t certas adeant voce regente vias. 
Qaamyis quaeque sibi nullis discurrat habenis 5 

£t pateant duro libera coUa iugo^ 
Ceu constricta tamen servit patiensque labonun 

Barbaricos docili concipit aure sonos. 
Absentis longinqua valent praecepta magistri, 

Frenorumque vicem lingaa virilis agit. lO 

Haec procul angastat sparsas spargitque coactas: 

Haec sistit rapidas^ haec properare facit. 
Laeva iubet: laevo deducunt limite gressum. 

Mutavit strepittun: dexteriora petunt. 
Nec vinclis famulae nec libertate feroces, 15 

Exutae laqueis, sub dicione tamen 
Consensuque pares et fulvis pellibus hirtae 

Esseda concordes multisonora trahunt. 
Miraris, si voce feras pacaverit Orpheus, 

Cum pronas pecudes Gallica verba regant? 20 

XIX. (XLm.) 

EPISTVLA AD GENNADIVM EXPROCONSVLE. 

Italiae commuiie decus, Eubiconis amoeni 
Accola, Romani fama secunda fori, 



XIX 2 accola] Barihius; incola. 



CARMINVM MINORVM CORPVSCVLVM, c. XVII-XX. 223 

Graiomm populis et nostro cognite Nilo 
(Vtraque gens fasces horret amatque tuos): 

Carmina ieiunas poscis solantia fauces? 5 

Testor amicitiam niilla ftiisse domi. # 

Nam mihi mox nidum pennis confisa relinquunt 
Et lare contempto non reditura volant. 



XX. (Ln.) 

DE SENE VERONENSI QVI SVBVRBIVM NVMQVAM 

EGRESSVS EST. 

Felix, qui propriis aevuin transegit in arvis, 

Ipsa domus puerum quem videt, ipsa senem, 
Qui baculo nitens in qua reptavit harena 

Vnius numerat saecula longa casae. 
nhiTTi non vario traxit fortuna tumultu^ 5 

Nec bibit ignotas mobilis hospes aquas. 
Non freta mercator tremuit, non classica miles, 

Non rauci Ktes pertulit ille fori. 
Indocilis remni, vicinae nescius urbis 

Adspectu firuitur liberiore poli. 10 

Fragibus altemis, non consule computat amiTiin: 

Autmniium pomis, ver sibi flore notat. 
Idem condit ager soles idemque reducit, 

Metiturque suo rusticus orbe diem, 
Ingentem meiniiiit parvo qui germine quercuin 15 

AequaevTiinque videt consenuisse nemus, 
Proxima cui nigris Verona remotior Indis 

Benacumque putat litora Eubra lacum. 
Sed tamen indomitae vires firmisque lacertis 

Aetas robustuin tertia cemit avum. 20 

Erret et extremos alter scrutetur Hiberos: 

Plus habet hic vitae, plus habet ille viae. 



224 CLAVDII CLAVDIANI 

XSl. (LXXS.) 
DE TEEODOBO ET HADEUiiO. 
ManliHS indulget aomno nocteaque diesqut 

Insomiiis Pbarius sacra profana rapit. 

Onmibiis hoc, Italae gentes, expoacite votis, 

Maulius ut vigilet, dormiat ut Pharina, 

XXa (XXXIX.) 
DEPRECATIO AD HADRIAilVM. 

Vaque adeone tuae produeitur impetus irae? 
NuUus erit fLoia lacrimis? subiiisque faTorem 
Permiitas odiis? Quo mens ignara nocendi, 
Quo sensus abiere pii? Tantunme licebit 
Inyidiae? tantum strepitus valuere maligni? 6 

Me dolor incautua, me lubrica duxerit aetas, 
Me tumor impulerit, me devius egerit ardor: 
Te tamen baud docuit paribus concurrere telis. 
Huinanae auperos numquam tetigere querellae 
Nec vaga securum penetrant conyicia caeluin. 1" 
Excessit iam poena modum. Concede iacenti. 
En adsum; veniam confessus crimma posco. 

Manibus Hectoreia atrox ignovit Achilles. 
Vltrices Furias matria plaeavit Oreates. 
Reddidit Alcides Priamo, quaa ceperat, arces. " 

Pellaeuni iuTenera regmn flexere rainae: 
Darinm famulis manibus doluiase peremptum 
Fertur et ingenti solatus fata sepulcliro; 
Tradita captivo apatiosior India Poro. 
Conditor luc patriae; sie hoatibua ille pepercit; ^ 
Himc Tirtus tua digna sequi. Quemcumque deorwo 
Laeaimus, insultet iugulo pascatque fiiroreoi. 

Gratia defluxit, aequitur feraHs egestaa; 
Desolata domuaj caria apoliamur amicia: 
Hunc tonneota necaiit, hic undique truditur esuL *' 
Quid supereat danmis'!' quae saeva pericula reBtantf 



CARMINVM MINORVM CORPVSCVLVM, c. XXI— ΧΧΙΠ. 225 

Emollit rabiem praeUae mortisque facultas. 
Praetereunt subiecta ferae, torvique leones, 
Quae stravisse calent, eadem prostrata relinquimt 
Nec nisi bellantis gaudent cervice iuvenci 30 

Nobiliore fame. Secuit nascentia vota 
Livor et ingesto turbavit gaudia luctu: 
lamiam suppliciis fessos huinilesque serenus 
Bespice. Quid tanta dignaris mole clientem? 
In brevibus jiumquam sese probat Aeolus undis, 35 
Nec capit angustus Boreae certamiiia collis: 
Alpes ille quatit, Ehodopeia cubnina lassat. 
Incubuit numquam caelestis flanmia salictis 
Nec parvi frutices iram meruere Tonantis: 
Ingentes quercus, aimosas fuliniiiat omos. 40 

Hoc pro supplicibus ramis, pro fronde Minervae, 
Hoc cannen pro ture damus. Miserere tuorum. 
Me, precor, heu, me redde mihi gravibusque medere 
Yuliieribus vitamque iube famamque reverti. 
Quae per te cecidit, per te fortuiia resurgat. 45 

Sanus Achilleis remeavit Telephus herbis, 
Cuius pertulerat vires, et sensit in uno 
Letalem placidamque manuin•, medicina per hostem 
Contigit, et pepulit quos fecerat ipse dolores. 

Quodsi nec precibus fletu nec flecteris ullo, 50 
Eripe calcatis non prospera cingula Musis, 
Eripe militiain, comitem me peUe sodali. 
Scilicet insignis de paupere vate triumphus. 
Scilicet egregiis omabere victor opimis. 
Inruat in miseros cognata potentia cives•, 55 

Audiat haec conmmne solum longeque carinis 
Nota Pharos, flentemque attollens gurgite vultum 
STostra gemat Nilus numerosis fanera ripis. 

XXIIL (LXXIV.) 

DEPRECATIO IN ALETHIVM QVAESTOREM. 

Sic non Aethiopum campos aestate pererrem 
Nec Scythico bruiiiain sub love nudus agam, 

Glatbiaki Opp., ed. Koch. 15 



226 CLAVDII CLAVDIANI 

Sic Doii imbriferam noctem dficentibus Haedie 

lonio credam turgida vela mari, 
Sic non Tartareo Funarum verbere pulsas 

Irati relegam carmina grammaticiL 
Nulla meos traxit petulans audacia senaus, 

Liberior iusto nec mih i liiigiia fait. 
Versiculos, fateor, non eauta voce notavi, 

Heu miBer! ignorans, quam gi-ave crimen erat, 
Orpheos alii libros impuiie lacessTint 

Nec tua secunim te, Maro, fama vehit; 
Ipse parena vatum, princeps Heliconis, Homerus 

Iu<fici8 excepit tela aevera ηοίβε. 
Sed non Vergiliua, sed non accusat Homerus: 

Neuter enim quaestor, pauper uterque fuit. 
En moveo plausus! en pallidus omnia laudo 

Et claniin repeto terque quaterque 'aophoa'! 
Ignoscat placidua tandem flatosque remittat 

Et hito recitet quod libet ore: placet. 

XXIY. (LXXXin.) 

DE LVCV8TA. 
Horret apex capitis; medio fera lumina surgunt 
Vertice; cognatus dorso durescit amietus. 
ArmaTit natura cutem dTimique rubentes " 

t'iiapidibua pairis nmltos acuere nibores. \ 

XXV. (XXX. XXXI.) 

EPITHALAMIVM DICTVM PALLA0IO V. C. TBIBVUO 

ET NOTAItlO ET CELEEINAE. 



PEAEFATIO. 



CBrmma per tkalamiuii quamTia featisa negare 
Nec ■volui genero nec potui socero. 

Hic sociua, du3 ille mihi nostrique per aiilam; 
Ordinis Mc Goasora emicat, ille prior. 



1 



CARMIN7M MINORVM CORPVSCVLVM, c. XXIII— XXV. 227 

Hiinc Tnihi coniiingit studiis conunumbTis aetas; 5 

Himc milii praeponit vel senium vel honos. 

Carmen amor generi, soceri reverentia poscit 
Officio yatis, militis obsequio. 



Forte Venus blando quaesitum frigore somnum 
Vitibus intexti gremio successerat antri 
Densaque sidereos per gramina faderat artus 
Adclinis floram ciunulo; crispatur opaca 
Pampmns et mTisto STidantem yentilat uyam. 5 

Ora decet neglecta sopor; fastidit amictuiii 
Aestus et exuto translucent pectore frondes. 
Idaliae iuxta famulae triplexque yicissim 
Nexa sub ingenti requiescit Grratia quercu. 
Peimati passim pueri quo quemque vocavit 10 

Vmbra iacentj fluitant arcus ramisque propinquis 
Pendentes placido suspirant igne pharetrae. 
Pars vigiles ludunt aut per virgulta vagantes 
Scrutantur nidos avixtm vel roscida laeti 
Mala legunt donum Veneri flexusque sequimtur 15 
Palmitis et simunas peimis librantur in ulmos-, 
Defendunt alii lucum Dryadasque procaces 
Spectandi cupidas et mstica numina pellunt 
Silvestresque deos longeque tuentibus antniin 
Flammea lascivis mtendunt spicula Faunis: 20 

Cuin STibito varius vicina clamor ab urbe 
£t faiisti iuyenum plansus mixtaeque choreis 
Auditae per rura lyrae. Celerina per onmes 
Italiae canitur montes onmisque maritum 
Palladiiuii resonabat ager. 

Pervenit ad aures 26 

Vox iucunda deae strepituque excita resedit 
Et reliquiun nitido detersit pollice sonmum 
Vtqne ftiit, turbata comas, intecta papillas, 

13 yagantes] Beinsius; yagantur. 

15* 



r 



228 CLAVDU CLAVDIAiil 

Mollibos exurgit atratis interque suorum 
Agmen et iimunieros Hymenaeum quaerit Amores SS 
(Hunc Musa genitum legit Cytherea ducemque 
Praefeeit thalamis; nullum iuiixisse cubile 
Hoc sine nee primas fas est attollere taedas), 
Conspicitur tandem. Platano namque ille sub alta 
Fusus inaequales cera tesebat avenaa Si 

Maenaliosque modos et pastoralia labria 
Munnura temptabat rtilegens orisque recursu 
Diaaimileni tenui variabat banuidiiie ventiun. 

Restittt ut vidit Venerein, digitiaque remissis 
Ad terram taeito defluxit fistula flatu. W 

Dulce micant oculi; niveaa infecerat igni 
Solque pudorque genas; dubiam lanuginis uinbram 
Caeaaries ujtonsa tegit. Prior ipaa ailentem 
Compellat: 

'Numquaiime, puer, dileeta relinques 
Carinina'? matemis numquain aatiabere doois ϋ 

Dedite Musamm stiidio niiniiimque parentia 
Aemule? Qiiid medio tecum modularis in aeatu? 
lamne tibi aordeiit citbarae? iam lustra Lycaei 
Atque peeua cordi redituraque rupibus Echo? 
Hue adea et tantae nobis edissere causas "Ι 

Laetitiae, cui poDipa toro tam clara resnltet, 
Quae nova dotetur virgo: patriamque genusque 
Pande, quibua terris orti, qno semme ducti. 
Haud ignama emm, nec te coimbia fallunt 
Ylla; tao primBe librantur foedere noctes.' 66 

Ille reiert: 'Equidem dudum te, diva, moranteni 
Mirabar, quod adhuc tanti secura inanerea 
Coniugii. Non parva tibi mandatur origo. 
Fascibua insignes et legum culmiiie faltae 
Convenere domua et qui lectiaaimns orbi ^ 

Sanguis erat. Rubris quae fluctibus msiila latrat, 
Qui locua Aethiopiim, quae aic impervia famae 
Secessit regio, quo non rmnore secimdo 
Pftlladii penetravit amor mentiaque benigna 



CARM. MINOR. XXV (EPITHALAM. PALLADU). 229 

Temperies doctique sales et grata senectus? 65 

Per cunctos iit ille gradus aulaeque labores 
£meiisus tenuit summae fastigia sedis 
Έοιιιη stabili moderatus iure senatum. 
Hic splendor iuveni. Cunabula prima puellae 
Danuvius veteresque Tomi. Mavortia matris 70 

Nobilitas spoliis annisque exultat avitis 
Ininensamque trahit Celerini robore lucem, 
Qui quondam Meroen iussus Nilumque tueri, 
Cmn sibi post obitus et Parthica fQlmina caro 
Sceptra daret miles rebusque imponere vellet, 75 

Despexit fremitus et praetulit otia regno; 
Respmt ingestum, quod vi, quod poscere ferro 
Postbabita pietate solent. Tum purpura primuin 
Inferior virtute fait meruitque repulsam 
Obvia maiestas. Doluit Portuna minorem 80 

Se confessa viro. Magnuin delata potestas, 
Maiorem contempta probat. 

^Cogiiomiiia suinpsit 
Plena ducum genitor. Paulatim vectus ad altum 
Princeps militiae, qua non inlustrior extat 
Altera^ cmictorum tabulas adsignat honoram^ 85 

Rectorum tractat nunieros, constrmgit in ununi 
Sparsas imperii vires cuneosque recenset 
Dispositos: qnae Sarmaticis custodia ripis^ 
Quae saeyis obiecta Getis^ quae Saxona frenat 
Vel Scottuin legio, quantae cinxere cohortes 90 

Oceanum, quanto pacatur milite Rhenus. 
Casta domus^ sincera fides^ industria sollers. 
Elegit Stilicho; niliil ultra laudibus addi 
ludiciove potest. TaK nubente puella 
Noime tibi cessare nefas? Duc protinus omnes, 95 
Duc age. Marcentes cupio quassare coronas 
Et vibrare faces et noctem ducere ludo. 
Haec quoque non vilem iam fistula cominodat usum 
Itesponsura choris/ 

Vix haec Hymenaeus; at iUa 



230 CLAVDII CLAVDIAKI 

Fontibus abluitur gelidis legemque capillo lOO 

Beddit et omatuin formae preUsque solutae 

Mira Dioneae smnit yelamina telae. 

Floribus extruitur cumis; iuga flonbus balant; 

Florea purpureas adnectunt frena columbas. 

Vndique conciirrunt volucres, qnaecumque frenienteiii 

Permulcent Athesin cantu^ quas Lariiis audit^ 106 

Quas Benacus alit, quas excipit amne qnieto 

Mmcius: ereptis obmntuit imda querellis. 

Endani ripas et raucae stagna Padusae 

DifPdgiens nudavit olor. Laetantur Amores iio 

Frenatisque truces avibus per nubila vecti 

Ostentant se quisque deae magnoque tumultu 

Confligunt pronique manus in verbera tendimt 

Atque impune cadimt: lapsus meliore volatu 

Consequitur vincitque suos auriga iugales. ιΐδ 

Vt thalami tetigere fores, tum vere rubentes 
Desuper invertuiit calathos largosque rosaroin 
Imbres et violas plenis sparsere pliaretris 
CoUectas Veneris prato, quibus ipse pepercit 
Sirius et teneras clementi sidere fovit. 120 

Gemmatis alii per totum balsama tectum 
EflFadere cadis, duro quae saucius ungue 
Niliacus pingiii desudat vulnere eortex. 
Adgreditur Cytherea nunini flentemque pudico 
Detraxit matris gremio. Matura tumescit 125 

Virgmitas superatque nives ac lilia candor 
Et patrium flavis testatur crimbus Histrum. 
Tum dextram complexa viri dextramque puellae 
Tradit et his ultro sancit conubia dictis: 

^Vivite concordes et nostrum discite munus. 130 
Oscula mille sonent; livescant brachia nexu; 
Labra ligent animas. Neu tu virtute proterva 
Confidas, iuvenis; non est terrore domanda, 
Sed precibus placanda tibi. Concede marito 
Tu quoque neu Scythicas infensis nnguibus iras 135 
Exercere velis: vinci patiare^ rogamus. 



CARMINVM MINORVM COBPVSCVLVM, c. XXV— XXVI. 231 

Sic uxor^ sic mater eris. Quid lumiiia tinguis^ 
Virgo? crede mihi: qaem nimc horrescis, amabis/ 

Dixit et aligera gemmos arcuque manuqiie 
Praestantes e plebe vocat. Puer ilicet Aethou 140 
Et Pyrois rutilas respersi murice plumas 
Prosiliimt puroque imbutis melle sagittis 
Hic nuptam petit, ille virum. Sonuere reducta 
Comua; certa notos pariter sulcavit harundo 
Et pariter fixis L•aeseruIlt tela medullis. 145 



XXVI. (XLIX.) 

APONVS. 

Fons, Antenoreae vitam qui porrigis urbi 

Fataqne vicinis noxia pellis aquis^ 
Guin tua vel mutis tribuant miracula yocem, 

Giun tibi plebeins carmma dictet honos 
Et sit nulla manus^ cuius non pollice ductae 5 

Testentur memores prospera vota notae: 
Noime reus Musis pariter Nymphisque tenebor, 

Si tacitus soli praetereare milii? 
Ludibrium qnid enim fas est a yate relinqui 

Himc qtd tot populis pervolat ora locum? 10 

Alto colle minor, planis erectior arvis 

Conspicuo clivus moUiter orbe tumet 
Ardentis fecundus aquae; quacumque cayemas 

Perforat, oflFenso truditur igne latex. 
Spirat putre solum, conclusaque subter anlielo 15 

Puinice rimosas perfodit unda vias. 
Vmida flaminaraiu regio Vulcania; terrae 

Vbera sulphureae fervida regna plagae. 
Quis sterilem non credat huinuin? Fumantia vemant 

PascTia; luxuriat gramine cocta silex 20 



16 perfodit] ego; perforat. 



232 CLAVDIl CLAVUIANI 

Et, cum sic rigidae cautes fervore liqueseant, 
Contemptis audax ignibua Iierba viret, 

Praeterea grandes efFosso marmore sulci 

Saucia longinqiio limite saxa seeant. 
Hereulei (sie fama refert) monstratur aratri 

Semita, vel casus vomeris egit opos. 
In medio pelagi late flagrantis iraago 

Caerulua iimieiiso panditur ore lacus 
Ingenti fuaus spatio; sed maior in altum 

Intrat et arcanae rupis inane subit: 
Densus nube aua tactuque iimiitis et haustu, 

8ed vitreis idem lncidua usque Tadia. 
Consuluit natura aibi, ne tota lateret, 

Admisitque oculoa, quo vetat ire calor: 
Turbidus impulau venti ciiin spai^tur aer 

Glaucaque fumiferae terga serenat aquae, 
Tunc omnem liquidi vallem mirabere fmidi, 

Tunc veteres hastae, regia dona, micaiit 
(Quas inter, nigrae tenebris obscuma harenai!, 

Diseolor abniptiini flumen hiatua agit; 
Adparenfc mfra latebrae, quas giirgea opacua 

Implet et abatniaoa ducit in antra sinus) ; 
Tunc montis secreta patent, qui flexus in arciii 

Aequora pendenti margine summa ligat. 
Viva coronatos adatriDgit scaena vapores, 

Et leyia exili cortice terra natat 
Calcatttunique oneri numquam cesaui-a yirorum 

Sustentat trepidum, fida niina, pedem. 
Facta manu credaa: sic levis circuit oras 

Ambitus et tenuis perpetuuaque riget. 
Haerent stagna lacii plenaa aequantia ripas 

Praescriptiimque timent tranailuisse modimi: 
Quod superat, fluviua devexa rupe volutua 

Egerit et campi dorsa recurra petit. 
Develtit exceptum nativo spina meatu. 

Iii patulas plombi labitur inde viaB; 



- 1 



CARMINVM MINORVM CORPVSCVLVM, c. XXVI. 233 

Jiullo cum strepitu madidis infecta favillis 

Despumat mYeum fistula cana salem. 
Multifidas dispergit opes artemque secutus^ 

Qua iussere manus, mobile torquet iter 60 

Έί iimctos rapido pontes subtermeat aestu 

Adflatasque yago temperat igne tholos. 
Acrior interius, rauci cum murmiire saxi, 

Spumeus eliso pellitur amne vapor. — 
Hinc pigras repetiuit fessi sudore lacunas, 65 

Frigora quis longae blanda dedere morae. 

Salve Paeoniae largitor nobilis imdae, 

Dardanii salye gloria magna soli^ 
Publica morbomin requies, commune medentum 

Auxilium^ praesens numen^ inempta salus. 70 

Seu ruptis infema ruunt incendia ripis 

Et nostro Phlegethon devius orbe calet, 
Sulphuris in venas gelidus seu decidit amnis 

Accensusque fluit (quod manifestat odor), 
Sive pares flaminas undamin lance rependens 75 

Arbiter in foedus mons elementa vocat, 
Ne cedant superata sibi, sed legibus aequis 

Alterius vires possit utrumque pati: 
QuidqTiid erit causae, quocumque emitteris ortu, 

Non sine consilio currere certa fides. 80 

Quis casum meritis adscribere talibus audet? 

Quis negat auctores haec statuisse deos? 
Ille pater remin, qui saecula dividit astris, 

Inter prima poli te quoque sacra dedit 
Et fragilem nostri miseratus corporis usum 86 

Telluri medicas fandere iussit aquas, 
Parcaminque colos exoratura severas 

Flumina laxatis emicuere iiigis. 

FeHces, propriuin qui te meruere, coloni, 

Pas quibus est Aponon iuris habere sui. 90 

Non illis terrena lues corrupta nec Austri 
Flamina nec saevo Sirius igne nocet, 



234 CLAVDU CLiVDlASI 

Sed quamvis Laehesis letali stamine damnet, 

In te fata sibi prosperiora petunt. 
Quodsi forte malus membris exuberat nmor 
I Languida vel minio viscera felle rubent, 
Non venaa reserant nec vulnere vulnera aanant 

Pocula nec triati granmie mixta bibunt: 
AinisaiiTn lymphia reparant impuiie vigorem, 
Pacaturque aegro laxuriante dolor. 

XXVIl. (SLIV.) 
PHOENDf. 

Oceani sammo circumfluus aequore lucus 
Trans Indoa Eurumque Tiret, qui priinua aniielis 
Sollicitatur equis vicinaque verbera aentit, 
Vmida roranti reaonant cum limiiia eurru, 
Vnde rubet Tentiara diea longeque coruscis 
Nox adflata rotia refugo palleacit ainictu: 
Haec fortunatus nimium Titanius ales 
RegDa colit solusque plaga defensus iniquB 
Possidet intaetaa aegris animalibus oraa 
Saera nec huinani patitur contagia mundi. 
Par Tolucer superis, stellas qui vividus aeqiiat 
Durando membrisque terit redeimtibua aevmn, 
Non epulis saturare famem, non fontibus uUis 
Adsuetus prohibere aitimj aed purior illum 
Solis fervor alifc ventoaaque pabula potat 
Tetbyoa, umocui carpens alimenta vaporis. 
Arcanum radiant ociili iabar. Igneus ora 
Cingit honos. Rutilo eognatuin vertice sidus 
Attollit criatatus apex tenebrasque aerena 
Luce seeat. Tyrio pinguntiir cnira veneno, 
Antevolant Zepbyros pinnae, quas caerulua amb! 
Flore color aparaoque auper diteacit in auro. 

Hic neqne concepto fetu nec semme surgit, 
Sed pater est prolesque sui iiiilloque creante 
EmentoB artos fecanda morte reformat 



lABMINVM MINOR. CORPVSCVLVM, c.XXVI— ΧΧΥΠ. 235 

!t petit aitemaDi totidem per funera vitain. 
ramque ubi mUle vias longinqua retorserit aestas, 
Pot ruerint biemes, totiens ver cursibua actum, 

,s tulit autimmus, dederit eultoribus iunbraa: 
. D multis gravior tandem subiungitur annis 30 

Lustrorum numBro victQs: eeu lassa procellis 
Lrdua Caucasio nutat de culmine pmua 
1 ponderibus pronis tractura ruinam; 
_._ cadit adsiduo flatu, pars imbre peresa 
Βΐπηρίίιιτ, abripuit partem Titiosa vetnstas, 35 

lam breve decrescit lumen languetque senili 
^gnis atella gelu, qualis ciim forte tenetur 
Knbibas et dubio vanescit Cjntbia comu. 
lam solitae medios alae transcurrere nimbos 
Vix ima toUuntiu• hunio. Tum conscius aevi 40 

3Defiincti reducisque parans esordia formae 
Arentes tepidis de collibua eligit berbaa 
£t tuniiilum texens pretiosa fronde Sabaeum 
Componit, bustumque sibi partumque fukmini. 

Hie aedet et Solem blando clangore aalutat 45 
Debilior miaeetque preees ac aupplice cantu 
Fraestatura novas Tirea ineendia poscit. 
Qaem prociil adductia vidit cum Phoebus habenia, 
i8tat aubito dietisque pimn solatur aliummm: 
*0 aemaia poaiture rogo falsiaque sepulcris ΰΟ 

Ifatales habiture vieea, qui saepe renasci 
'Xxitio proprioque aoles pubeseere leto, 
Aceipe principium ruraus corpuaque coactum 
Deaere. Mutata inelior procede figura,' 

Haec fafciia propere flaTis e crinibus unimi 55 

!Concussa cenice iacit misaoque voleiiteni 
.Titali fiilgore ferit. lam sponte creraatur 
'Vt redeat gaudetque mori festinus iii ortum. 
Fervet odoratus teba caeleatibua agger 
Conauinitque senem. Nitidos atupefaeta iuvencoa βο 
Ltma premifc pigrosque polua non concitat ases 
Parturiente rogo: curia Natura l&borat, 



1 



1 



Γ 



236 CLAVDII CLAVDIANI 

Aetemam ne perdat aTem, flammasque fideles 
AdmoDet, ut reriuu decus iiunortale remittaDt. 

ContiiiTio diapersa Tigor per membra Tolutus 
Aestuat et veiiaa recidiTiis sanguis inuiidat, 
Victuri cinerea iiuUo cogente moveri 
Incipiimt plumaque rudem vestire favillam. 
Qui fuerafc genitor, natus nunc prosilit idem 
Succeditque novus: geminae confinia vitae 
Exiguo medius discrimine separat ignis. 

Profcinus ad Nilum manes sacrare paternoa 
Auetoremque globum Phariae telluris ad oraH 
Ferre iuvat. Velos aKeimm pergit in orbem 
Portans gramineo elausum Telamine fuiius. 
Imiumerae comitantur aTes stipatque volantem 
Alituiun suspensa cohors. Esercitus ingens 
Obmibit Tario late convesa meatu. 
Nec quisquam taiitia e milibus obyius audet 
Ire duci, sed regis iter fragrantis adorant. 
Non fenis accipiter, non arniiger ipse Tonantia 
Bella movet: commiine facit reverentia foedus. 
Talis barbarieas flavo de Tigride turmas 
Ductor Parthua agit: gemmis et divite eultu 
Luxurians sertis apicem regalibus ornat; 
Auro freiiat eqmim, perfiiaam nmrice veatem 
Assjria signatur acu tumidusque regendo 
Celsa per famalas acies dicione superbit. 

Clara per Aegjptum placidia notissima sacria 
Vrbs Titana coKt, centumqiie adcUne columnis 
InTebitur templum Thebano monte revulais. 
Illic, ut perhibeiit, patriaui de more reponit 
Congeriein vuUumquo dei veneratiis erilem 
lam flammae commendat onus, iam destinat aria 
SeTnina relliquiaBque aid: mirata relueent 
Lunina; divino apiraot altaria fuiiio, 
Et Peluaiacas productua ad uBque paludes 
Iudus odor penetrat narea completque salubri 
Tempestate viros et nectare dulcior aura 



J 



€ARMINVM MINOR. CORPVSCVLVM, c. XXVII -XXVIII. 237 

Ostia nigrantis Nili septena vaporat. 100 

feKx heresque tuil Quo solvimur onmes, 
Hoc tibi suppeditat vires•, praebetur origo 
Per cinerem, moritiir te non pereimte senectus. 
Yidisti quodcumque foit; te saecula teste 
Cuncta revolvuntur; nosti quo tempore pontus 105 
Fuderit elatas scopulis stagnantibus imdas, 
Qms Phaethonteis erroribus arserit aimus, 
Et clades te nulla rapit solusque superstes 
Edomita tellure manes: non stamiiia Parcae 
In te dira legunt nec ius habuere nocendi. iio 

XXVIII. (XLVII.) 

NILVS. 

Felix, qui Pharias proscindit vomere terras: 
Nubila non sperat tenebris condentia caelum 
Nec graviter flantes pluviali frigore Cauros 
Invocat aut arcum variata luce mbentem. 

Aegyptus sine nube ferax imbresque serenos .. 5 
Sola tenet; secura poli, non indiga venti 
Gaudet aquis^ quas ipsa vehit, Niloque redimdat: 
Qui rapido tractu mediis elatus ab Austris, 
Flammiferae patiens zonae cancrique calentis, 
Fluctibus ignotis nostmin procurrit in orbem lo 

Secreto de fonte cadens, qui semper inani 
Quaerendus ratione latet, nec contigit ulli 
Hoc vidisse caput: fertiir sine teste creatus 
Flnmiiia profandens alieni conscia caeli. 
Inde vago lapsu Libyam dispersus in onmein 15 

Aethiopum per mille ruit iiigrantia regna 
£t loca continuo solis damnata yapore 
Inrorat populisque salus sitientibus errat 
Per Meroen Blemyasque feros atramque Syenem. 
Huiic bibit infrenis Garamas domitorque ferarum 20 
Gyrraeus, qui vasta colit sub rupibus antra, 
Qtd ramos ebeni, dentes qui velfit ebumos, 



r 



238 CLAVDII CLAVDIANI 

Et gens eompoaitis ciraem velata sagittis. 

Nec vero aimiles causas urescentibus midis 
Aut tempua meruit. Glacie non ille aoluta 
Nec circionifuao scopulis exuberat imbre. 
Nam cum tristia liiems alias produxerit undas, 
Tunc Nilum retinent ripae; cwai languida cesaaat 
Flumina, tuiic Nilus mutato iiire tumeacit. 
Qiiippe quod es onmi fluvio spoliaTerit aestas, 
Hoc Nilo natura refert, totumque per orbem 
Collectae partea uuiim revocantur in amnem; 
Quoque die Titana eania flagrantior armat 
Et rapit iiiiiorea raadidoa venasque ealore 
Compeseit radiisque potentibua aestuat asis, 
Nilo bruma Tenifc, contraria tempora iniaiido: 
Defectis solitiui] referens eultoribua aequor 
Effluit Aegaeo stagnantior, acrior alto 
lonio seseque patentibua esplicat arvis: 
Fluetuat onmia ager; remis sonuere novalee; 
Saepiua, aeativo iaceat cmii forte sopore, 
Ceniit cum stabulis armenta jiatantia paator. 

XXIX. [XLVllI.) 

MAGNES. 

Quisqais sollicita nmnduin ratione aecutue \ 
Semina rimatur renim, qno luna laborat 
Defeetu, quae causa iubet pallescere solem, 
Vnde nibescentes ferab crine cometae, 
Vnde fluant venti, trepidae quia Tiacera terrae 
Concutiat motus, quia folgnra ducat hiatus, 
Vnde tonent nubes, quo limiuje floreat arcus: 
Hoc mihi quaerenti, si quid deprendere veri 
Hens valet, expediat. 

Lapis est cognoiniiie ma^ 
Decolor obacurus vilis. Non ille repexam 
Caeaariem regum, non candida virginia omat 
CoUb nec insigiii aplendet per cingiila morsu; 



CARMINVM MINOR. CORPVSCVLVM, c. ΧΧΥΙΠ— XXIX. 239 

Sed noYa si nigri videas miracula saxi^ 

Tmic pulchros superat cultus et qTiidqiiid Eois 

Indus litoribus Bubra scmtatur in alga. 15 

Nam ferro meruit Titain ferrique rigore 

Vescitxtr; hoc dulces epulas^ hoc pabula novit; 

Hinc proprias renovat vires; hinc fasa per artus 

Aspera secretum servant aliinenta vigorem; 

Hoc absente perit: tristi morientia torpent 20 

Membra fame; yenasque sitis consumit apertas. 

Mavors, sangiiiiiea qui cuspide verberat urbes, 
Et Yenus^ humanas quae laxat in otia curas^ 
Aurati delubra tenent cominuiiia tempK. 
Effigies non ima deis: sed ferrea Martis 25 

Forma nitet, Venerem magiietica gemina figurat. 
Illis conubiuin celebrat de more sacerdos. 
Ducit flamma ohoros; festa frondentia myrto 
Limina oinguiitur, roseisque cubilia surgunt 
Floribus, et thalamum dotalis purpura velat. 30 

Hic miruin consurgit opus: Cytherea maritum 
Sponte rapit caelique toros imitata priores 
Pectora lascivo flatu Mavortia nectit 
£t tantum suspendit onus galeaeque lacertos 
Implicat et yivis totum complexibus ambit. 35 

Ule lacessitus longo spiramiiiis actu 
Arcams trahitnr gemina de coniuge nodis. 
Pronuba fit Natxtra deis femimque maritat 
Aura tenax: subitis sociantur numiiia fortis. 

Qms calor infadit gemiiiis altema metallis 40 

Foedera? quae duras iungit concordia mentes? 
Flagrat aiiliela silex et ainicain saucia sentit 
Materiem placidosque chalybs cognoscit amores. 
Sic Venus horrificum belli coinpescere regem 
Et vultiun mollire solet, cum sanguine praeceps 45 
Aestuat et shictis mucroiiibus asperat iras. 
Sola feris occurrit equis solvitque tumorem 
Pectoris et blando praecordia temperat igni. 
Pax animo tranquilla datur, pugnasque calentes 



240 CLAVDIl CLAVDIANI 

Deserit et rutilas declinat in oscula eristas. SS 

Qiiae tibi, saeve puer, aoii est penniaaa potestaa? 
Tu magnum superas fulmen caeioque relicto 
Fluetibus in mediis cogis mugire Tonantem, 
lam gelidas nipes vivoque carentia sensu 
Membra feris, iam sasa tviis obnoxia telis, &i 

Et lapides suus ardor agit, ferrumque tenetur 
Inlecebria; rigido regnant in marmore flanunae. 

XXX. (XXIX) 
LAVS 8EEENAE. 

Dic, mea Calliope, tanto cur tempore differs 
Pierio meritam serto rediinire Serenam? 
Vile putas donum, solitam eonscrgere gemmia 
Et Rubro radiare mari si floribus omes 
Reginae regbia comam? sed floribua illis, S 

Quos neque frigoribua Boreaa nec Sirius urit 
Aestibus, aetemo sed veris honore rubentea 
Fons Aganippea Permessius educat unda: 
Vnde piae paaeuntur apes et prata legentea 
Transmifctmit saeolia Heliconia mella futuria. m 

Dignius an vates aKoa exerciiit imiim 
Femineae virtutis opns? Quod aponte redempto 
Casta maritali successit Tbesaala fato 
Inque suos migrare virum dod abnuit anuos, 
Hoc Grai memoranfc. Latiis movet ora Camenis i* 
Praescia fatorum Tanaquil redienaque per undas 
Cloelia Thybrinas et eodem flumme ducens 
Claudia virgineo cunctantem crine Cybeben. 
Aiin p aliud toto molitur carminis aetu 
Maeonii mens alta senia? Quod stagna Charybdis !« 
Armavit, quod Scylla canes, quod poenla Circe, 
Antiphatae vitata famea surdoque carina 
Remige SirenuiQ cantua tranavecta tenacea, 
Liimiiie fraudatus Cyclopa, contempta Calypao: 
PeneJopae decua est atque imi tanta paratur 



f-T^ 

CARMINVM MINOE. COHPVSCVLVM, c. XXIX— XXX. 241 

Scaena pudieitiae. Terrae pelagique labures 
Et aaevi totidem bellis quot fluetibua aimi 
ί'Όιιία^ϊ dociiere fidem. Sit Claudia felix 
Teste dea castosqiie probet stib numine mores 
Absolvens piippisque moras crimenque pudoris: 30 
Penelope trahat arte procos fallatque fiireiites 
Stamina noetumae reiegens Laertia telae: 
■lioii tainen audobunt titulia certaxe Serenae. 

Quodsi nobilitas cTinctis exordia paiidit 
Jjaudibus atque omnes redeunt in semiTia eausaej 35 
Quis Tenerabilior saiiguia, quae maior origo 
Quarn regalis erit? non hoc privata dedere 
Iiiinina nec tanttim poterat contiiigere ποπιθη 
Angastis laribus; patruo te principe CBlaam 
-Sefljpotens iuluatrat avua, qui signa Britanno 40 

^lntiilit Oceano Gaetulaque reppulit arma. 
daram Scipiadum taceat Gortielia gentem 
Beque mimia iactet Libycis dotata trophaeia; 
Cardine fcu gemino laurus praetendia avitaa: 
Inde Caledomis, Auatralibus inde parentiim 45 

Cingeria esuviia. Necdiun moderanmia mundi 
Smiipsera,t illa domua, cum te Lucina boatia 
Adderet aatrorum radiis, ο maxima rerum 
Gloria: post genitam didicit regnare Serenam. 

Quid digmim memorare tuia, Hispaniaj terris 6U 
Voi huinana valet? Primo lavat aequore Kolem 
India: tu feaaoa exacta luce iugalea 
Proluis inque tuo reapirant sidera fluctu. 
Dives equia, frugum facilis, pretioaa metallis; 
Principibus fecimda piia: tibi saecula debent 65 

Traianuiii; seriea his fontibus Aelia fluxit, 
■Hinc aenior, pater, hinc iuvenum diademata fratruni. 
Namque abae gentes, qiias foedere Roma reeepit 
Aat anois domuit, varios aptantur in uaua 
Imperii; Pbariae segetea et Punica mesaia 60 

Castrorum derota eibo; dat Gallia robur 
JiiKtis; IUjricis sudanfc eqmtatibas alae: 



242 CLAVDII CLAVDIAHI 

Sola novTini Latiis vectigal Hiberia rebua 
CoDtulit Augustos, Fniges, aeraria, miles 
Viidique couveniunt totoque ex orbe leguntur: es 

Haec generat qvd cuncta regant. Nec laude τάτοΓπιπ 
Censeri contenta fiiit, nisi matribus aeque 
Vinceret et gemino c«rtatiiu apleudida sexu 
Flaccillam Mariainque daret pulchramque Serenam. 

Te naaeeiite fenijit per pinguia culta hunentem iO 
Divitiis imdasse Tagum; Callaecia risit 
Floribua et roseis formoaus Tiiria ripia 
Vellere purpureo passim mutaTifc ovile. 
Cantaber Oceanua vicino litore gemmas 
Expmt; effoasis nec pallidus Astur oberrat IS 

Montibus: oblatum aacria nataJibua aunim 
Vulgo yena vomit, Pyrenaeisque sub antria 
Ignea flumineae legere cerauiiia Nymphae; 
Quaeque relabentes undas aestumque secutae 
In refluos venere palam Nereides amiies 60 

Confeasae plauau dominam cecinere futuris 
Auspicium tbalamis. Aliu timi parrus in ase 
Crescebat Stilicbo votiqne ignarus agebat, 
Debifca cui longe comunx, penituaque remoto 
Orbe parabatur tanti concordia fati. 8* 

Nec tua inortaUa meruifc cimabula nutrix. 
Vbera prima dabaot gremio redolente Napaeae 
Temaque te nudia innectens Gratia membria 
Adfiavit docuitque loqui, Quaciimque per berbam 
Reptares, fiilgere roaae, caadentia naaei SS 

Lilia; 8ί placido cessisaent luinina Bomno, 
Purpura aurgebat violae, iactura cubile 
Gramineum , Tematque tori regalis imago. 
Omiaa non audet genetrix tam magna fateri 
Succeaaosque suos arcani conacia voti 9& 

Spe trepidante tegit. 

Gestabat Honorius arto 

yo falgere] Burmaniuai 



r 



CARM, MIN. XXX (LAVS SERENAE). 



Te pater amplezu. Quotiens ad limina prmceps 
Theodosius privatus adhuc fratema veniret, 
Oscula libabat teque ad sua tecta ferebat 
Laetior; in matrem teneris conversa querellia: la 

'Qiiid me de propriia aaferre penatibua?' iuquis; 
[Imperat hii! semper!' Praesagia luserat error 
"^t dedit auguiiiiiii regnis infaDtia linguae. 

lefuncto genitore tuo sublimia adoptat 
Ρϊβ patruus magnique animo solacia luctus loi 

^lestituens propius quam si genuisset amavit 
Defuneti fratris subolem; nec carior olim 
Atutua Ledaeos devinxit eura Lacones: 
Addidit et proprio germana vocabula nato 
<3uaque datur fratria speciem sibi reddit adempti. in 
Deuique ciun rerum simmiaa eleetus habonas 
Suaciperet, non ante siiis mtendit amorein 
Pignoribus quam te pariter fidamque soiOrem 
Litua ad Eoum terris aceiret Hiberia. 
Deseritur iain ripa Tagi Zephjrique relicfcia m 

Sedibus Aurorae famulas properatur ad iirbos. 

Incedimt geminae prolea fraterna puellae: 
lnde Serena minor, prior hiiic Thermantia natu, 
Expertes tbalami, qiiaruin Cythereia Qecdum 
Siib iuga cervices niveas Hymenaeus adegit. 12( 

Vtraque luminibus timidum micatj utraque pulchro 
Excitat ore facea. Qualis Latonia virgo 
Et solo love nata aoror cum forte revisunt 
Aequorei sortem patnii (apumantia cedimt 
Aequora caatamm greasus yenerata deninim; i2i 

Noa ludit Galatea procas, non improbus audet 
Tangere Cymothoen Tritoii totoqiie aeveroa 
lndicit morea pelago pudor jpsaque Proteus 
Arcet ab ampleKu turpi Neptimia monatra): 
Tales sceptriferi visurae tecta parentia 13( 

II Ijimen Honoriades penetrant regale aorores. 
■ Ambaa iUe qiddem patrio complesus ainore, 
fe Sed merito pietaa iu te proclivior ibat; 



244 CLAVDn CLAVDIANI 

Et quotiens, rerum moles ut publica cogit, 

Tristior aut ira tumidus flagrante redibat, 135 

Cum patrem nati fagerent atque ipsa timeret 

Commotuin Flaccilla virum, tu sola frementem 

Frangere, tu blando poteras senuoiie mederi; 

Adloquiis haerere tuis, secreta fateri. 

Prisca puellares reverentia tran^lit aimos. 140 

Non talem Triviae confert laudator Homerus 

Alcinoo genitam, quae dum per litora vestes 

Explicat et famulas exercet laeta choreis, 

Auratam iaculata pilam post naufraga sonmi 

Otia progressum foliis expavit Vlixen. 145 

Pierius labor et veterum tibi carmina vatum 
Ludus erat: quos Smyma dedit, quos Mantua libros 
Percurrens damnas Helenam nec parcis £lissae. 
Nobiliora tenent animos exempla pudicos: 
Laodamia sequens remeantem rursus ad umbras 150 
Phylaciden et prona ruens Capaneia coniunx 
Commuiies ardente viro mixtura favillas 
Et gravis incumbeiis casto Lucretia ferro, 
Yulnere quae proprio facinus testata tyranni 
Armavit patriae iustos in bella dolores i55 

Exule Tarqiiiido memorandaque concidit uno 
Vlta pudicitiam libertatemque cruore. 
Talia facta Kbens non tu yirtute minore, 
Sed fato meliore legis. 

lam nubilis aetas 
Principe soUicito votis erexerat aulam 160 

Incertis, quem tanta tori fortuna maneret. 
Antiqiios loquitur Musarum pagina reges, 
Quod dura sub lege procos ceiiare iuberent, 
Empturos thalamum dubii discrimine leti, 
Et sua crudeles gauderent pignora mortis 165 

Ambitione peti. Curru Pisaea marino 
Pugit praeda Pelops•, nam perfidus obice regis 

139 faterij Birtius; fideli. 



CARM. MIN. XXX (LAVS SERENAE). 245 

Prodidit Oenomai deceptus Myrtilus axem. 

Hippomenes trepidus cursu ferroque secutam 

Aurato volucrem flexit Schoeneida pomo. πσ 

Herculeas vidit Fluvio luctante palaestras 

Moenibus ex altis Calydon pretiumque labori 

Deianira foit, cum pectore victor anhelo 

Alcides fremeret retroque Acheloius iret 

Decolor: attonitae stringebant vnlnera Nymphae; 175 

Saucia truncato pallebant flmnina conm. 

Te non Hesperidum pomis, non amne subacto, 

Non socerum fallente rota, sed iudice dignus 

Augusto variis Stilicho spectatus in armis 

Accipit et regni dotes Tirtute paravit. 180 

Saepe duces meritis bello tribuere coronas: 

Htuic cingit iniiralis honos; himc civica quercus 

Nexuit; himc domitis ambit rostrata carinis. 

Solus, militiae mira mercede, iugalem 

Promeruit Stilicho socero referente coronam. 186 

Agnovit patrui similem Thermantia curam; 
Nupsit et illa duci; sed longe fata sororis 
Inferiora tuis. Alio tibi nuiuine taedas 
Accendit Romana Salus magmsque coronis 
Comugium fit causa tuuin. Dilectus equomin, 190 
Quos Phrygiae matres Argaeaque gramina pastae 
Semine Cappadocum sacris praesaepibus edunt, 
Primus honor. Gemino mox inde e germine duxit 
Agmina cominissosque labor sic gessit honores, 
Vt semper merito princeps cum magiia dedisset, 195 
Deberet maiora tamen. Si bellica nubes 
Ingrueret, quamvis aimis et iure miiiori 
Cedere grandaeyos equitum peditmnque magistros 
Adspiceres totumque palam permittere Martem, 
Nec gradus aetatisque pudor senioribus obstat, 200 
Ne iuveiii parere velint. Ceu flamine molli 
TranquiUisque fretis clavum sibi quisque regenduin 
Vindicat; inciimbat si turbidus Auster et unda 
Pulset utrumque latus, posito certamine nautae 



246 CLAVDII CLAVDIANI 

Contenti meliore manu seseque ratemque 205» 

Unius imperiis tradunt, artemque pavore 205^ 

Confessae finem studiis fecere procellae: 

Haud aliter Stilicho, fremuit cum Thracia belli 

Tempestas, cunctis pariter cedentibus imus 

EKgitur ductor; sufifragia quippe peregit 

ludex vera timor; victus ratione salutis 210 

Ambitus et pulsus iacuit formidine Kvor. 

Quis tibi tunc per membra tremor quantaeque 

cadebant 
Vbertim lacrimae, cum saeya vocantibus arma 
lam lituis madido respectans lumine vultus 
Optares reducem galeaeque inserta minaci 2 16 

Oscula cristati raperes festina mariti! 
Gaudia quae mrsus, cum post yictricia tandem 
Glassica sidereas ferratum pectus in ulnas 
• Exciperes, castae tuto per dulcia noctis 
Otia pugnaruin seriem narrare iuberes! 220 

Non illo nitidos nmquam bellante capillos 
Comere, non soKtos gemmarum suniere cultus: 
Numinibus votisque vacas et supplice crine 
Verris humum: teritur neglectae gratia forinae 
Cum proprio reditura viro. 

Nec deside cura 225 

Segnis marcet amor: laudem prudentia belli 
Feminea pro parte subit. Dum gentibus ille 
Confligit, vigiK tu prospicis omnia sensu, 
Ne quid in absentem virtutibus obvia semper 
Audeat invidiae rabies neu fervor iniquus, 2S0 

Ne qua procul positis furto subsederit armis 
Calliditas nocitura domi. Tu sedula quondani 
Rufino meditante nefas, cum quaereret artes 
In ducis exitium coniuratosque foveret 
Contra pila Getas^ motus rimata latentes 235 

Mandatis tremebunda virum scriptisque monebas. 

206• ratemque] Livineius; patremque. 214 lumine vultus] 
scripsi; lumina vultu. 



CARMINVM MINOR. CORPVSCVLVM, c. XXX-XXXI. 247 

XXXI. (XL.) 

EPISTVLA AD SERENAM. 

Orphea cuin primae sociarent numina taedae 

Ruraqtie compleret Thracia festus Hymen, 
Certavere ferae picturataeque volucres, 

Dona suo vati quae potiora darent, 
Quippe antri memores, cautes ubi saepe sonorae 5 

Praebueraut dulci mira theatra lyrae. 
Caucasio crystalla ferunt de vertice lynces, 

Grypes Hyperborei pondera falva soli. 
Furatae Veneris prato per inane columbae 

Florea conexis serta tulere rosis, 10 

Fractaque nobilium ramis electra sororum 

Cycnus oloriferi vexit ab anme Padi, 
Et Nilo Pygmaea grues post bella remenso 

Ore legunt Rubri germina cara maris. 
Venit et extremo Phoenix longaevus ab Έτιτο 16 

Adportans luico ciimaiiia rara pede. 
Nulla avium pecudumque ftiit, quae ferre negaret 

Vectigal meritae conubiale lyrae. 

Tunc opibus totoque Heliconis sedula regno 

Omabat propriam Calliopea nurum. 20 

Ipsam praeterea domiiiam stellantis Olympi 

Ad nati thalamos ausa rogare parens. 
Nec sprevit regina demn vel matris honore 

Vel iusto vatis ducta favore pii, 
Qui sibi carmiiiibus totiens lustraverat aras 25 

lunoms blanda nuimna yoce canens 
ProeKaque altisoni referens Phlegraea mariti, 

Titanum fractas £nceladique minas. 
Hicet adyentu noctem dignata iugalem 

Addidit augendis miiiiera sacra toris, 30 

Mimera mortales non admittentia cultns, 

Mimera^ quae solos fas habuisse deos. 



248 CLAVDII CLAVDIABI 

Sed quod Tlireicio luno pla^abilis Orphei,' 

Hoc poteris rofcis esse, Serena, meia. 
Illiua expectent famulantia sidera nutum; 

Sub pedibus regitur terra fretaiuque tuis. 
Non egOj cnm peterera, soUenmi more proconim 

Promisi gregibus pascua plena meis 
Nec, quod miUe Tnibi lateant sub palmite colles 

Fluctuet et glauca piDguis oliva coma, 
Nec, quod nostra Ceres nimierosa falce laboret 

Aurataeque ferant culniiiia celaa trabes. 
Suffecit mandasee deam: tua littera nobis 

Et peeus et segetes et domus ampla fuit. 
Inflexit soceros et maiestate petendi 

Texit pauperiem nominis irnibra tiii. 
Quid non perficeret scribentis voce Serenae 

Vel geuius regni vel pietatis amor? 

Atque utinam sub luce tui contingeret oris 

Coidiigis et castris et solio generi 
Optatum celebrare diem! me iimgeret auspes 

Pnrpiira, me sancto cingeret aula cliorol 
Et mihi quain scriptis desponderat ante puellam, 

Comugiis eadem pronuba dextra darefc! 
Nimc mediuiri quoniain votia maioribus aequor 

Invidet et Libycae dissidet ora plagae, 
Saltem absens, regiaa, fave reditusque seeimdos 

Admie sidereo laeta supercilio. 
Terranmi tu pande vias, tu mitibTJS Eims 

Aequora pacari proaperiora iube, 
Tt tibi Pierides doctumque fluens Aganippe 

Debita aerrato vota cfiente canant. 

XXXII. (XCV.) 
DE SALVATOBE. 
Christe poteuB renim, redeuiitis conditor aeri, 
Yox summi eenstisqtte dei, quem fudit ab alta 



CARMIN. MINOR. CORPVSCVLVM, c. XXXI-XXXIV. 249 

Mente pater tantique dedit consortia regni, 

Impia tu nostrae domtiisti crimina vitae 

Passus corporea minieii vestire figura 6 

Adfarique palam populos homineinque fateri. 

[Quem verbo infasuin Mariae inox numine viso] 

Virginei tumuere smus, innuptaque inater 

Arcano stupuit compleri viscera partu 

Auctorem paritura suum: mortalia corda 10 

Artificem texere poli, nmiidique repertor 

Pars ftiit hmnani generis, latuitque sub mio 

Pectore, qui totmn late complectitur orbem, 

Et qui non spatiis terrae, non aequoris mida 

Nec capitur caelo, parvos confluxit in artus. 15 

Quiii et supplicii nomeii nexusque subisti, 

Vt nos subriperes leto inortemque fagares 

Morte tua, mox aetherias evectus in auras 

Purgata repetens laetmn tellure parentem. 

Augustum foveas, festis ut saepe diebus 20 

Aimua sinceri celebret ieiunia sacri. 

XXXIII— XXXIX. 
DE CEYSTALLO CVI AQVA INERAT. 

XXXIII. (LVL) 

Possedit glacies naturae signa prioris 
Et fit parte lapis, frigora parte negat. 

Sollers lusit hiems, imperfectoque rigore 
Nobilior vivis genmia tuinescit aquis. 

XXXIV. (LVII.) 

Lymphae, quae tegitis cognato carcere lymphas^ 
£t^ quae nmic estis quaeque faistis^ aquae^ 

Qnod vos ingenimn iunxit? qua frigoris arte 
Torptiit et maduit prodigiosa silex? 



XXXII, 5 numen"! scripsi; mundum. 



250 CLAVDn CLAVDIAKI 

Quis tepor inclusiia securaa Tiudicat undas? 

Interior glacies quo liquefacta Noto? 
Gemiiia quibus cauais arcaiio mobilis aestu 

Vel concreta fuit vel reaoluta gelu? 

XSXV. {LVIII.) 
Solibus indomitmii glaciea Alpina rigorem 

Sumebat nimio iam pretiosa gelu 
Nec potuit toto mentiri eorpore gemmain, 

Sed medio mansit proditor orbe latex. 
AuL'tua honor; liquidi creseimt miracula saii, 

Et conserratae plus meniistis aquae. 

XXXVI. (LIX.) 
Adspice porrectam splendenti fragmine yenam, 

Qua trahitur limea lueidiore gelu. 
Hic nullum Borean nec brumani sentit opacus 

Vmor, sed varias itque reditque yias. 
Non illum constrinxit hiems, aon Sirius auxit, 

Aetatis spafcium non teuuavit edax. 

XSSVIL (LX.) 
Claaditiir iminmis convexo tegmine rivus, 

Doratisque vagas fous operitur aquis. 
Noime videa, propriis ut spumet gemma lacimis 

Et refluos dueant pocula τϊτβ smus 
\'"daque pingatur radiis obatantibua Iris, 

Seeretas biemes aollicitante die? 
Mira silex mirusque latex, Et flnmina vineit 

Et lapidea merito, quod fliiit et lapia est. 

XXSVni. (LXI.) 
Dmn cryatalla puer contingere lubrica gaudi 
Et gelidum tenero pollice veraat onua, 

idem; claustria. 



CABMINVM MINOR. CORPVSCVLVM, c. XXXV— XL. 251 

Vidit perspicuo deprensas marmore lymphas, 
Dura qtiibus sofis parcere novit hiems, 

Et siccum relegens labris sitientibus orbem 5 

Inrita quaesitis oscula fixit aquis. 

XXXIX. (LXII.) 

Mannoreiiin ne speme globmn: spectacula transit 

Eegia nec Rubro vilior iste mari. 
Informis glacies^ saxum rude, nulla figurae 

Gratia: sed raras inter habetur opes. 

XL. (XLT.) 

EPISTVLA AD OLYBRIVM. 

Quid rear, adfatus quod non mihi dirigis uUos 

Nec redit altemo poUice ducta salus? 
Scribendine labor? Sed quae tam prona facultas, 

Carmina seu fandis seu Cicerone tonas? 
Cledere divitiis animi fortuna fatetur 5 

Et tantas oris copia vincit opes. 

An rarus qtii scripta ferat? Quin tempore nullo 

Cessant Plamiiiiae pulverulenta viae. 
dum fluat ingeniuin, cum sit qui dicta reportet, 

Quae, nisi contemnor, causa relicta tibi? 10 

Despicis erga tuum, si fas est credere, vatem 

Perfidus, et spatio debilitatur amor. 

Excidimusne tibi? Lucem iam condet Hydaspes, 

Et Tartesiaco, Sol, oriere vado, 
Candescet Geticis Meroe conversa pruinis 15 

Claraque se vetito proluet Vrsa mari, 
Et, si iam nostros fastidit Olybrius ignes, 

Constat Oresteam nil valuisse fidem. 

Quin age rumpe moras solaturusque sodalem 
Absens eloquio fertiliore doce, 20 



252 CLAVDJI CLA7DIANI 

Crebraque faciuido festinet Kttera cursu 

Libris atque animis insmuanda meis. 
Dignatus tenui Caesar scripsisse Maroni, 

Nec tibi dedecori Musa fatura. Vale. 

XLI. (XLII.) 

AD PROBINVM. 

Quem, precor, inter nos habitura silentia finem? 

Quando dabit caras littera grata yices? 
Me timidmn vel te potius dixisse superbum 

Convenit: alterius crimeii utrumque tenet. 
Transfluxere dies et, dum scripsisse priorein 5 

Paenitet, aetemas itur in usque inoras. 
Sed quid agam? Coepisse vetat reverentia vestri; 

Hinc amor hortatur scribere. Vincat amor. 
Tors iuvat audentes' prisci sententia vatis. 

Hac duce non dubitem te reticente loqui; lO 

Audax aut si quid penitus peccasse videbor, 

Arguar, ingrati non subitunis onus. 
Romanos bibimus primum te consule fontes 

Et Latiae accessit Graia ThaUa togae, 
Incipiensque tuis a fascibus omiiia cepi 15 

Fataque debebo posteriora tibi. 
Ergo lacessitus tandem rescribe roganti 

Et patria florens sorte, Probine, vale. 

XLII. (LIII.) 

DE APRO ET LEONE. 

TorvTis aper falTasque leo coiere superbis 

Viribus, hic saeta saevior, ille iuba; 
Hunc Mars^ himc laudat Cybele. Domiiiatur uterque 

Montibus; Herculeus sudor uterque fuit. 



CARMINVM MINORVM CORPVSCVLVM, c. XLI-XLV. 253 

XLIII. (LXXV.) 

IN CVRETIYM. 

Fallaces vitreo stellas componere mundo 

Et vaga Satumi sidera saepe queri 
Venturumque lovem paucis promittere nummis 

Cureti genitor noverat Vranius. 
In prolem dilata rumit periuria patris 5 

Et poenam merito filius ore luit. 
Nam spurcos avidae lambit meretricis hiatus 

Consmnens luxu flagitiisque domTim 
Et, quas fallacis collegit lingua parentis, 

Has eadem nati lingua refundit opes. 10 

XLIV. (LXXVI.) 

IN EVNDEM CVEETIVM. 

Si tua, Cureti, penitus cognoscere quaeris 

Sidera, patre tuo certius ipse loquar. 
Quod faris, adversi dedit mclementia Martis; 

Quod procul a Musis, debilis Arcas erat; 
Quod turpem pateris iam cano podice morbum, δ 

Femmeis signis Lima Venusque fait; 
Attrivit Satumus opes. Hoc prorsus in imo 

Haereo: quae cmmum lambere causa facit? 

XLV. (LV.) 

DE CONCHA. 

Transferat huc liquidos fontes Heliconia Nais^ 

Et patulo conchae divitis orbe fluat. 
Namque latex doctae qui laverit ora Serenae, 

Vltra Pegaseas numen habebit aquas. 



ί 



254 CLAVDU CLAVDIANI 

XLVI. (LiXII) 
DE CHLAMYDE ET FEEKIS. 
Non semper clipei metuendum gentibna orbem 
Dileeto atudioaa parena fabricabat Achilli, 
Lemnia uec semper supplex ardentis adibat 
Antra dei nato galeam factura comanteni, 
Sed placidos etiam cinctus et mitia pacis i 

Omainenta dabat, bello quibus ille peracto 
Conspicuus reges inter fulgeret Achivoa. 
Ipsa manu chlamydea ostro texebat et auro, 
Frenflque, quae voiucrem Xanthum BeKumque decereut, 
Aequore quaeaitis onerabat aedula gemujis. i" 

At tibi diversis, princeps altissime, certaiit 
Obsequiia soceri. Stilicbo Mavortia confert 
Munera: barbaricas strages Rhemque triumphos. 
Reginae contenta modum servare Serena 
In tua aollieitas iirget Telamina telas. '' 

XLVII. (LXSin.) 
DE EQVO DONO DATO. 
felix sonipes, tanti cui freaa mereri 
Kominis et sacris licuit aervire lupatis, 
Seu tua per campos vento iuba luait Hiberos, 
Seu te Cappadocum gelida sub vaUe natantem 
Argaeae lavere nives, seu laeta aolebaa s 

Tliessaliae rapido perstringere paacua curau: 
Accipe regales cultus et crine auperbua 
Erecto virides apimiis perfimde amaragdos. 
Luxurient tumido geinmata momlia collo, 
Nobilis auratos iam purpura vestiat armos, H 

Et medium te zona liget variata eolorum 
Floribus et castae manibus sudata Serenae, 
Persarum gentile deeus. Bic quippe laborat 
Matemis studiis nec dedignatur equeatres 
Mohn phaleras genero latura decorem. l' 



CARMINVM MINORVM CORPVSCVLVM, c. XLVI— XLIX. 255 

XLVIIT. (LXX.) 

DE ZONA EQVI REGn MISSA HONORIO AVGVSTO 

Α SERENA. 

Accipe parva tuae, princeps venerande, sororis 

Munera, quae manibus texuit ipsa suis, 
DumqTie auro phalerae, genmiis dmn frena renident, 

Hac uterum zona cinge frementis equi, 
Sive mum Armeiiiis aluerunt graniiiia campis 5 

Turbidus Argaea seu nive lavit Halys, 
Sanguineo virides inorsu versare smaragdos 

Et Tyrio digmim terga rubere toro. 
Ο quantiun formae sibi conscius erigit armos 

Spargit et excussis colla superba iubis! 10 

Augescit brevitas doni pietate Serenae, 

Quae volucres etiam fratribus omat equos. 

XLIX. (XLVI.) 

DE TOEPEDINE. 

Quis non mdomitam dirae torpedinis artem 
Audiit et merito signatas nomine vires? 

Illa qtddem mollis segnique obnixa natatu 
Keptat et attritis yix languida serpit harenis. 
Sed latus armavit gelido natura veneno, 5 

Et frigus, quo cmicta rigent armata, medullis 
Miscuit et proprias hiemes per viscera duxit. 
Naturam iuvat ipsa dolis et conscia sortis 
Vtitur ingenio longeque extenta per algas 
Attactu confisa subit. Ininobilis haeret: 10 

Qui tetigere iacent. Successu laeta resurgit 
Et vivos impiuie ferox depascitur artus. 

Si quando vestita cibis incautior aera 
Hauserit et curvis frenari senserit hamis, 
Non fagit aut vano conatur vellere morsu, 16 

10 subit] Birtius; suo. 



256 CLAVDII CLATDIANri 

Sed propius mgrae iungit se callidfi saetae 
Et meniiait captiva stii longeque per undas 
Pigra venenatis effimdit flamina venia. 
Per saetam vis alta meat fluctusque relinquit 
Absentem victiira viruin: metuendua ab imis 
Emicat hoiTOr aquis et pendula fila secutus 
Traiisit liarundineos arcano frigore nodos 
Yictricemque ligat concreto aanguiiie dextram. 
Daimiosiim piscator onvis praedimque rebellem 
lactat et amissa redit exarmatiis avena. 



IN lACOBVM ilAGISTKVM EQVITVil. 
Per cineres Pauli, per cani limina Petri, 

Ne laderes versus, dux lacobe, meoa. 
Sic ope sancfcorum aon barbanis mruat AJpes, 6 

Sic tibi det vires aaneta Susajina sikas; < 

Sic tiia pro cUpeo defendat pectora Thomas 3 

Et comes ad bellum Bartholomaeua eat; * 

Sic quicumque ferox gelidiuii transnaverit Hiatnim, Τ 

Mergatur volucres ceu Pharaonis equi; 
Sie Geticas ultrix feriat romphaea catervas 

Ronianasque regat prospera Thecla manus; '" 

Sic tibi det magnum moriena conviva triumphum 

Atque tuam vincaiit dolia fuaa aitim; 
Sie munquani hoatili maculetur sanguine deitra: 

Ne laceres versiia, dux laeobe, meos. 

LI. (LXVm.) 
IN SPHAERAM ABCHIMEDI3. 
luppiter in parvo ciiiii eemeret aethera vitro, 
Rieit et ad auperoa talia dicfca dedit: 



CAEMINVM MINORVM CORPVSCVLVM, c. L-LIII. 257 

^Hucine mortalis progressa potentia ciirae? 

lam meus in fragili luditur.orbe labor? 
lura poli rerumque fldem legesque deoruin 5 

£cce Syracusius transtulit arte senex. 
Inclusus yariis famulatur spiritus astris 

Et vivum certis motibus urget opus. 
Percurrit proprium mentitus Signifer annum^ 

Έϊ simulata novo Gynthia mense re&, lo 

lamque sumn volyens audax industria miuLdttm 

Gaudet et humana sidera mente regit. 
Qtdd falso insontem tonitru Salmonea luiror? 

Aemula naturae parva reperta manns.' 



LII. (XXXXVIIL) 

DE LANARIO. 

Sordidus ex imeris nodo dependet amictus; 
Exercentur equis et colla comantia pectunt. 

Lin. (XXXVn.) 

GIGANTOMACHIA- 

Terra parens quondam caelestibus inyida regnis 
Titanmnque simul crebros miserata dolores 
Omma monstrifero complebat Tartara fetu 
Inyisum genitnra nefas Phlegramque retexit 
Tanta prole tumens et in aethera protulit hostes. 5 
Fit sonus: erampiuit crebri necdumque creati 
lam dextras in bella parant superosque lacessiuit 
Stridula Yolyentes gemino yestigia lapsu. 
Pallescuiit subito stellae flectitque rubentes 
Phoebus equos docuitque timor revocare meatus. 10 
Oceanum petit Arctos inocciduique Triones 
Occasum didicere pati. Tiun feryida natos 
Talibus hortatur genetm: in proelia dictis: 

CL•Λ▼DIAlα Ογρ., cd. Koch. 17 



2fj8 CLAVDII CLAVDIAN[ 

Ό pubes domitura deos, quodeumque videtis, 
Pugnando dabitur; praestat victoria mtindnrn. 15 

Sentiet ille nieas tandem Satiu-nius iras, 
Cognoacet, quid Terra poteat, si ¥iribu8 ullis 
Vincor, si Cybele nobis meKora creavit! 
Cur millus Telluris honos? cur aemper acerbia 
Me dftinms urgere aolet? Quae forma nocendi Μ 
Defuit? Hinc ^olucrem νίτο sub peetore paacit 
Infelis Scythiea fixus convalle Prometheus; 
Hinc Atlantis apex flammantia pondera fuleit 
Et per canitiem glacies asperrima durat. 
Quid dicam Tityon, cuiua sub Tulture saero !& 

Viscera nascunfcur gi-aribiis eertantia poenis? 
Sed voa, ο tandeni vGiiieiia exercitua ultor, 
Solyite Titaiiaa Tinclis, defendite matrem. 
Sunt freta, sTint morttes: nostris ne pareite menibris; 
In loTis entium telum non esae recuso. Μ 

Ite, precorj miscete polum, reacindite turres 
Sidereas. Rapiat fulmen sceptruinque TypboeuB; 
Enceladi iussia mare serriat; alter habenas 
Aurorae pro Soie regat: te Delpliiea laurua 
Strmget, Porpbyrion, Cirrhaeaque templa tenebis.' 35 

His ubi consiliis animos elusit inauea, 
lam eredimt vicisse deos mediiaqiie revinctum 
Neptiuium traxiase fretia; bic steraere Martem 
Cogitat, bic Plioebi laceiOs divellere crinea; 
Hic aibi promittit Venerem aperatque Dianae W 

Coniugjiim caatamque cupit violare MinerTam. 

Lnterea auperoa praenuntia conTocat Iris. 
Qui fluTioa, qui atagna colimt, cinguntm- et ipai 
Auxilio Manea; nec te, Proseipma, longe 
Vmbroaae tenuere fores; rex ipae silentiim 45 

Letbaeo vehitur curru lucemque timentes 
Insolitam nurantur equi trepidoque volatu 
Spisaas cafiruleis tenebras e naribus efflant. 
Ac velut bostilia eum machina terniit urbem, 
Vfldigne concutTunt arcem defeudere civea; 



CARU. Mm. Lni (GIGAHTOMACHIA). 2/iE 

Haud aecus omnigeius coeuntia nnmiiia tumiis 
-A.d p&tris venere doinos. Tuin luppiter infit: 

Ό numquam perittira cohors, ο debita semper 
*~^aelo progenies, imUis obnoxia fatia: 
L Cernitia ut Tellus nostmin coiOTiret in orbem 5[ 

t*role nova dederitque alios interrita partus? 
tlrgo quot dederit catosj tot ftuiera matri 
tteddamus. Longo maneat per saeciila luctu 
' T^anto pro nuinero paribus damnata sepulcris.' 

lam tuba nimbonmi aorniit, iam signa ruendi 6( 
Ilis Aeiber, his Terra dedit eonfiiaaque i-ursus 
I*ro doimiio Natura timet. Discrimma rerum 
Miscet turba potens: mmc insula deserit aequor, 
Jiane scopuli latuere inari. Quot litora restaut 
ZNnda! quofc antiquas mutarunt flunLma ripas! et 

■ Hic rotat Haemoniuin praeduris viribus Oeten; 
Hic iuga conixns manibus Pangaea coruscat; 
Hirnc armat rfacialis Athos; boc Ossa movente 
Tollitur; hic Rhodopen Hebri cum fonte revellit 
Et sociaa truneavit aquas summaque leyatua 7i 

Rupe Giganteos umeros inrorat Enipeus: 
Sabsedit patulia Tellua sine culmiiie campis 
Iii iiatoa diyiaa sooa. 

Horrendua ubiqae 
It fragor et pugnae spatiTun dieciiminat afir. 
Prinius terrificum Mavors non segnis in agmen" 7i 
Odrysios impellifc equoa, quibus ille Gelonoa 
Sife Getas turbare solet: splendentior igni 
Aureua ardescit clipeus, galeamque nitentes 
Adreiere iubae. Tmn lOncitua enae Pelorum 
Transigit adverso, femorum qua fine volutus Bo 

Duplex aeioifero conecfcitur ilibua angiiis, 
Atque imo temaa animas iuterfidt ictu. 
Tum super insultaiis avidus langueutia curru 
Uembra terit multumqiie rotae sparsere cruorem. 

Occurrit pro fratre Mimas Lemnumque calentem 
Cum lare VtJcani apnmaQtibus eruit iindia au 



2β0 CLAVDll CLAVDIANI 

Et prope torsiaset, si non Mavortia cuspis 

Ante revelato cerebrum fadiaaet ab ore. 

Ille, viro toto moriens, serpentibua imis 

Vivit adliiic atridore ferox et parte rebelli 90 

Victorem poet fata petit. 

Tritonia virgo 
Prosilit ostendene nitila cuin Gorgone pectua; 
Adspectu contenta auo non utitur hasta 
(Nam satis est ridiase . semel) primuiaque fiirentem 
Longiua in faciem aasi Pallanta reformat. 3fi 

IUe procul aubitis fixus sine vulnere nodia 
Vt se letifero aensit durescere visu 
(Et ateterat iam paene lapis) 'Quo vertimiir?' inquit, 
'Quae aerpit per membra siles? qui torpor inertem 
Marmorea uie peate Ugat?' Vis pauca locutus, IM 
Qtiod timuit, iani totus erat; saevusque DamaBtor, 
Ad depellendoa iaculum CHin quaereret litiateB, 
Genuani rigidum mi&it pro rupe cadaver. 

Hic yero interitum fratris miratua Ecbion 
Inscius, auctorem duin vult temptare nocendo, i"' 
Te, Dea, reapesit, solam quam cemere nulli 
Bis licuit. Memit sublata audacia poenas 
Et didicit cuin morte deam. Sed turbidus ira 
Palleneua, oculia aversa tuentibua atrox, 
Ingreditur caecasqne niaiius in FaLLada tendit. "" 
Himc* mucrone ferit dea commiuua ; ac aimnl angue» 
Gorgoneo riguere gelu corpiisque per immn 
Pars moritur ferro, partea periere videndo. 

£cce autem mediiuti spiria delapsus in aequor 
Porphyrion trepidam c.onatur runipere Delon, 1" 
Scilicet ad auperoa ut torqueat improbus axes. 
Homiit Aegaeus; stagnantibua esilit antris 
Longaevo eum patre Thetis deaertaque mansit 
Regia Neptimi famulia veneranda profundis. 
Esclainant placidae Cyutbi de vertice Nymphae, is" 
Nymphae, qaae rudibus Phoebum docuere aagittis 
Eiraiites agitare feras primimique gementi 



1 



CARMINVM MINORVM CORPVSCVLVM, c. Lm. 261 

atonae stnixere torum^ cmn Imnina caeli 

artnriens geminis omaret fetibus orbem. 

Dplorat Paeana suum conterrita Delos 125 

^uxiliuinque rogat: ^Si te gratissima fadit 

1 nostros Latona sinus, succurre precanti. 

'H iterum convulsa feror/ 



CLAVDII CLAVDIANI 
DE BAPTV PROSEUPmAB. 



(SXXIl.) 
Inventa secuit primns qui nave profundum 

Et nidibns remis sollicitavit aquaa, 
Qiii dubiis anaus cominittere flatibus alnum 

Quas natura negat praebuit arte vias: 
Tranquillis primuiD trepidus se credidit undis 

Litora securo tramite sutmna legens; 
Mos longos temptare siiiua et linquere terraa 

Et leni coepit pandere vela Noto. 
Ast ubi paulatim praeceps audacia creyit 

Cordaque languentein dedidicere metum, 
lam Tagus inrumpit pelagiis caelamque secutoa 

Aegaeas hiemes loniuiiique domat. 



- LIBER PHIMVS. 
(ΧΧΧ1Π.) 
Infemi raptoria equos adflataque cumi 
Sidera Taenario caligantesque profimdae 
lunonia tbalamoa audaci promere cantn ^_ 

Mens congesta iubet. Greasua remoyete profani- 
lam fiiror Immanos nostro de pectore aenaus 
Expulit et totum apirant praecordia Phoebum; 
lam mihi cemmitur trepidis delubra moveri 
Sedibus et claram dispergere liraina lucem 
Adreutnm testata dei; iam magaus ab iiniH 



(XXXm.) DE RAPTV PROSERPINAE LIBER PRIMV&. 263 

Auditur fremitus terris templumque remugit 10 

Cecropimn sanctasque faces extoUit Eleusis. 

Angaes Triptolemi strident et squamea curvis 

Oolla leyant attrita iugis lapsuque sereno 

Erecti roseas tenduiit ad carmiiia cristas. 

Ecce procul temis Hecate variata figuris 15 

Exoritur, levisque simiil procedit lacclius 

Grinali florens hedera^ quem Parthica velat 

Tigris et auratos in nodum colligit uiigues: 

Ebria Maeonius firmat Testigia thyrsus. 

Di, quibus iimiimeram vacui famulatur Avemi 20 
Vulgus iners, opibus quorum donatur avaris 
QuLdquLd in orbe perit, quos Styx liventibus ambit 
Inter^sa vadis et quos famaiitia torquens 
Aequora gurgitibus Phlegethon perlustrat anlielis — 
Vos Tnihi sacrarum penelralia pandite rerum 26 

Et vestri secreta poU: qua lampade Ditem 
Flexit Amor•, quo ducta ferox Proserpina raptu 
Possedit dotale Chaos quantasque per oras 
Sollicito genetrix erraverit anxia cursu; 
Vnde datae populis fruges et glande relicta 30 

Cesserit inventis Dodonia quercus aristis. 

Dux Erebi quondam tumidas exarsit in iras 
Proelia motnrus superis, quod solus egeret 
Gonubiis sterilesque diu consumeret aimos 
Impatiens nescire torum niLllasque mariti 35 

Inlecebras nec dulce patiis cognoscere nomen. 
lam quaecumque latent ferali monstra barathro 
In tTirmas aciemque rumit contraque Tonantem 
Coniurant Furiae, crinitaque sontibus hydris 
Tesiphone quatiens infausto lumiiie pinmn 40 

Armatos ad castra yocat pallentia Manes. 
Paene reluctatis itenim pugnantia rebus 
Rupissent elementa fidem penitusque revulso 
Carcere laxatis pubes Titama vinclis 
Yidisset caeleste iubar rursusque cruentus 45 

Aegaeon positis aucto de corpore nodis 



264 . CLAVDII CLAVDIANI 

ObTia centeno vexasaet falmiiia motu. 

Sed Paroae vetuere minas orbique timenteB 
Ante pedea soliumqoe ducis fudere aeverftm 
Oanitiem genibusque suas cum aupplice fletu 
Admovere manns: quaruin sub. iure tenentur 
Omnia, quae seriem fatonun pollice ducunt 
Longaque ferratis eTolviint saeeiila fasis. 
Priniik fero LachesiB clamabat talia regi 
Inpiiltas disperaa comas: 

Ό maxime noctis 
Arbiter iunbrarumque potens, cui noetra laborant 
Staniina, qui flnem cunctis et semina praebes 
Nascendique vices alterna morte rependis, 
Qui vitam lettunque regis (nam quidquid ubique 
Gignit materies, hoc te donante creatur 
Debeturque tibi certisque ambagibus aevi 
RnrsES .eorporeos aniraae mitfcuntTzr in artus): 
Ne pete firmatas pacis disaolvere legea, 
Quas dedimus nevitque colus, neu foedera &atniiii 
Givili converte tnba. Cur impia tollis 
Signa? quid incestis aperis Titanibus auraa? 
Posce loTem; dabitur coniimx.' 

Vis ille pepercit 
Erubuitque preces, animusque relangoit ah-oi 
Quamvis indocilis flecti: ceu turbine raueo 
Cum gravis armatur Boreas glacieque nivali 
Hiapidufl et Getica concretus graadine pennaB 
Dierumpit, pelagua, ailvas camposqne sonoro 
Plamiiie rapturua; si forfce adversua aenos 
Aeolus obiecit postea, Tanesdt manis 
Impetus et fractae redeimt in claustra procellae. 
Tunc Maia genituin, qui fervida dieta reportet, 
Imperat acciri. Cyllenius adstitit aies 
Soniiiiferam quatiens Tirgam teetusqiie galero. 
Ipse mdi fultua solio nigraque Terendus 
Maieatate sedet: aqualeut inmaiiia foedo 
jSceptra situ; aublime eaput maeatiasinia nubes 



bes j 



SXUI.) DE BAPTV PllOSERPINAli LlbEE PEIMTS. 265 

iperat et dirae riget iiiclGmeiitia formae; 
lerrorem dolor augebat. Tunc talia eelao 
Ve tonat (treinefacta silent dicente tyraimo 
,tria: latratnin triplicem coinpesciiit mgens sb 

joiitor eb presso laterimarum fonte resedit 
^Cocytoa taeitisque Acheron obmutuit undis 
3!t PMegethonteae requierunt murmura ripae): 

'Atlantis Tegeaee nepoa, conmniDe profundis 
(Et superia mimeii, qui fas per limen utrumque ao 
,flolus habes gemiiioque facia commercia mundo, 
% celer et proscinde Notoa et iussa superbo 
ftedde lovi: >Taiituimie tibi, saevissime frater, 
iu me iuris erit? sic nobis noxia vires 
Cum caelo Portuna tulit? nuin robur et arma 95 

Perdidimua, si rapta dies? An forte iacentes 
Ignavosque putas, quod -jiou Cyclopia tela 
.Stringimus aut yaiias tonitni deludimus auras? 
Soime aatis visum, grati quod luminia espers 
Tertia supremae patior dispendia sortis loo 

L•^oπιlesque plagas, ciun te laetiasimus omet 
PBignJfer et vario cingant splendore Trionea; 
iJBed tbalamis etiam prohibes? Nereia glauco 
■Neptujnini gremio complectitiar Amphitrite ; 
Te consanguiQeo recipit post fulmina fesaum 106 

3xuio sinu. Quid enira narrem Latonia furta, 
Quid Cererem magnamque Theiniii? Tibi tanta creajidi 
Gopia; te felix natorum turba coronat. 
Ast ego deserta maerens inglorius uula 
Itnplacidas nullo solabor pignore curas? iio 

Kon adeo toleranda quies, Primordia testor 
pToctis et horrendae atagna intemerata paludis: 
jSi dicto parere negas, patefacta ciebo 
"^Tartara, Saturni veteres laxabo catenas, 
Obducam tenebris eolem, compage solula !l& 

""lucidus umbroso miscebitur axia Avemo.*' 

Vix ea fatus erat, iam nuntius astra tenebat, 
ndierat mandata Pater aeeimique Tolutat 




266 CLAVDII CLAVDIANI 

Diyersos ducens animos^ quae tale sequatur 
Comugium Stygiosque velit pro sole recessus. 120 
Certa requirenti tandem sententia sedit. 

Heimaeae Gereri proles optata yirebat 
Ymca, nec tribuit subolem Lucina eecundam 
Fessaque post primos haeserant yiscera partus; 
Infecunda quidem, sed cunctis altior extat 126 

Matiibus et numeri damnmn Proserpina pensat. 
Hanc foyet, hanc seqiiitar: yitulam non blandias ambit 
Torva parens^ pedibus quae nondmiL proterit arva 
Nec nova lunatae cmravit germina frontis. 
lam matura toro plenis adoleyerat annis 130 

Virgimtas, tenerum iam pronuba flamma pudorem 
Sollicitat mixtaque tremit formidine votmn. 
Personat aula procis: pariter pro yirgiiie certant 
Mars clipeo melior, Phoebus* praestantior arcu; 
Mars donat Rhodopen, Phoebus largitur Amyclas 135 
Et Delon Clariosque lares*, hmc aemula Iimo, 
Hinc poscit Latona nurum. Despexit utrumque 
Flava Geres raptusque timens (heu caeca futuri!) 
Gommendat Siculis furtim sua gaudia terris 
[Infidis Laribus natam commisit alendam, 140 

Aethera deseniit Siculasque relegat in oras] 
Ingenio confisa loci. 

Trinacria quondam 
Italiae pars iimcta ftdt; sed pontus et aetus 
Mutavere sitmn. Rupit confiiiia Nereus 
Victor et abscissos interluit aequore montes^ 145 

Parvaque cognatas prohibent 'discrimma terras. 
Nunc illam socia ruptam tellure trisulcam 
Opposuit Natura mari: caput inde Pachyni 
Respuit lonias praetentis rupibus iras; 
Hinc latrat Oaetula Thetis Lilybaeaque pulsat 150 
Brachia consurgens; hiiic indignata teneri 
Concutit obiectum rabies Tyrrhena Pelorum. 

143 inncta] Birtius; Tina, magna. 



(XXXIII.) DE RAJTV PROSERPINAE LIBER PRMVS. 267 

In medio scopulis se porrigit Aetna perustis, 

Aetna Oiganteos niLmquam tacitura trimnphos^ 

Enceladi bustum, qui saucia terga revinctus 156 

Spirat inexliaustuin flagranti vulnere sulphur 

Et, qiiotiens detractat onus cervice rebelli 

In laevum dextnimque latus^ tunc insula fando 

Vellitur et dubiae niitant cum moenibus urbes. 

Aetnaeos apices solo cognoscere visu^ 160 

Non aditu temptare licet. Pars cetera frondet 
Arboribus; teritur nullo cultore cacumen. 
Nimc movet indigenas mmbos piceaque gravattim 
Foedat nube diem^ nunc motibus astra lacessit 
Terrificis damuisque suis incendia nutrit. 165 

Sed quamvis idmio fervens exuberet aestu, 
Scit nivibus servare fidem pariterque favillis 
Durescit glacies tanti secura vaporis, 
Arcano defensa gelu, famoque fideli 
Lambit contiguas iimoxia flamma pruinas. 170 

Quae scopulos tormenta rotant? quae tanta cavemas 
Vis glomerat? quo fonte ruit Vulcanius amnis? 
Sive quod obicibus discurrens ventus opertis 
Offenso rimosa forit per saxa meatUy 
Dum scrutatur iter, Ubertatemque reposcens 175 

Putria multivagis populatur flatibus antra; 
Seu mare sulphurei ductum per viscera montis 
Oppressis ignescit aquis et pondera librat. 

Hic ubi seryanduin mater fidissima pignus 
Abdidit, ad Phrygios tendit secura penates 180 

Turrigeramque petit Cybelen sinuosa draconum 
Membra regens, volucri qui pervia nubila tractu 
Signant et placidis umectant frena venenis: 
Frontem crista tegit; pinguiit maculosa virentes 
Terga notae; rutilum squamis mtermicat aurum. 185 
Nunc spiris Zephyros tranantj nuiic arva volatu 
Inferiore secant. Cano rota pulvere labens 
Sulcatam fecundat humum: flavescit aristis 
Orbita•, surgentes condiint vestigia fruges•, 



r 



268 CLAVDII CLAVDIANl 

Vestit iter comitata seges. 

lam Imquitm- Aetmt 190 
Totaque decrescit refugo Triiiacria visu. 
Heu quotiena ■praesaga niali Tiolavit oborto 
Rore genas! quotiens oeulos ad tecta retorsit 
Talia voce moTens: 'Salve, gratissiiDa tellus, 
Quam nos praetulimus caelo, tibi gaudia nostri 196 
S«igiiims et caros nteri commendo labores. 
Praemia digna manent: nulioa patiere ligones 
Et millo rigidi versabere vomeria ictu. 
Sponte tuua florebit ager; cessante iuvenco 
Ditior oblataa mirabitur incola messea.' ΪΟ0 

Sic ait et fiilTis tetigit serpentibus Idam. 

Hie sedea augusta deae tempiiqae colendi 
Relligioaa silex, denaia quam pinua obumbrat 
Frondibua et uuUa lueoa agitante procella 
Stridula coniferis modulatur carmina ramis. !0! 

Terribiles mtnis thiasi vesanaque mixto 
Coneentu delubra gemimt; ululatibua Ide 
Bacchatur; tuinidas inclinant Gargara silvaa. 
Poatquara visa Cerea, mugituni tympana frenant; 
Conticoere chori; Corybaa non iinpulit enaem; ϊΐ 
Non buxua, non aera aonant blandasque leonea , 
STiiTiTiiisere iubaa. Adytia gavisa Gybebe 
Exilit et pronas inteodifc ad oscula turrea. 

Viderat haec dudum summa speeulatua ab arce 
Iuppiter ac Veneri mentis penetralia pandit: 21 

'Curanini, Cytherea, tibi aecreta fatebor. 
Candida Tartareo nuptum Proaerpina regi 
lam pridem decreta dari: aic Atropoa urget; 
Sie cecinit Ibngaeva Themia. Nunc matre remota 
Bem peragi tempus. Pinea inTade Sicanos si 

Et Cereris prolem patulis inludere campia, 
Grastina puniceos cum lux detexerit ortus, 
Coge tuis annata dolia, quibus nrere cimcta, 



_J 



1112 Cjbebe] cybele. 



(XXXIII.) DE RAPTV PROSERPINAE LIBER PRIMVg. 269 

Me quoque saepe soles. Cur ultima regna quiescunt? 
NiiUa sit imnuiiis regio nullumque sub umbris ^25 
Pectus inacoensiim Veneri. lam tristis Erinys 
Sentiat ardores•, Acheron Ditisque severi 
Ferrea lasciyis moUescant corda sagittis.' 

Accelerat praecepta Venus; iussuque parentis 
Pallas et inflexo quae terret Maenala comu 230 

Addimt se comites. Divino semita gressu 
Glartdty augurium qualis laturus iniquum 
Praepes sanguineo dilabitur igne cometes 
Prodigiale rubens: non illmn nayita tuto^ 
Non impiiiie yident populi, sed crme minaci 235 

Nuntiat aut ratibus yentos aut urbibus hostes. 
Devenere locum, Cereris quo tecta nitebant 
Cyclopum firmata manu: stant ardua ferro 
Moenia^ ferrati postes, inmensaque nectit 
Claustra chalybs. Nulluiii tanto sudore Pyragmon 240 . 
Nec Steropes construxit opus: non talibus umquam 
Spiravere Notis ammae.nec flumine tanto 
IncoctTun maduit lassa cervice metalluin. 
Atria cingit ebur•, trabibus solidatur aems 
Gulmen et in celsas surgunt electra colunmas. 245 

Ipsa domuni tenero mtdcens Proserpina cantu 
Inrita texebat rediturae munera matri. 
Hic elementorum seriem sedesque patemas 
Insigmbat acu, veterem qua lege tiunultum 
Discrevit Natura parens et semiiia iustis 260 

Discessere locis: quidquid leve, fertur in altum•, 
In medium graviora caduiit•, incanduit aer; 
Legit flamma polum; fluxit mare•, terra pependit. 
Nec color unus erat: stellas accendit in auro, 
Ostro fimdit aquas. Attollit litora gemmis 255 

Filaque mentitos iamiam caelantia fluctus 
Arte tument: credas inlidi cautibns algam 
. Et raucum bibulis inserpere murmiir harenis. 
Addit quinque plagas: mediam subtegmine rubro 
Obsessam fervore notat•, squalebat inustus 260 



270 CLAVDU CLAVDIANI 

Limes et βιΐδίιίτιο sitiebant stamma sole. 
Vitales utrimque duas, quas mitis oberrat 
Temperies habitanda viris; in fine supremo 
Torpentes traxit geiiaiiiaa brumaque perenni 
Foedat et aetemo contriatat frigore telas. !6 

Nec non et patrui pingit sacraria Ditis 
Fatalesque sibi Manes; uec defiut omen: 
Praescia nam subitis maduenmt fletibiis ora. 

Coeperat et yitreis siumno iam margme testi 
uceamiin sinuarti radis; sed cardine verso i'' 

Cemit adease deas imperfectumque laboreio 
Deserit et uiveos infecit purpura viiltus 
Per liquidas auccensa genas castaeque pudoris 
Inluxere faces: non aic decua ardet ebumQin, 
Lydia Sidonio quod femina tinxerit ostro. 27 

Merserat luida diem; sparso nos umidEi aomiio 
Lajiguida eaenileia inTexerat otia bigis, 
lamque Tiam Pluto superas molitur ad atirits 
Germani monitu. Torvos iuvisa iugales 
AUecto teuione Ugat, qui pasiiua maiidiuit ** 

Cocyti pratisque Erebi nigrantibus errant 
Stagnaque tranquillae potautes marcida Lethes 
Aegra aoporatis spumaiit oblivia linguis: 
Orphnaeus crudele micans Aethonque sagittn 
Ocior et Stygii sablimis gloria Nycteus 3e 

Armenti Ditisque nota signatus Alastor. 
Stabant ante fores iuncti saeTiimque fremebant 
Crastina venturae spectantes gaudaa praedae. 



ft 



PRAEPATIO LIBEI SECVNDI. 
(XXXIV.) 
Otia sopitis ageret cvim cantibus Orpheus 
Neglectumque diu depoauiaset opua, 

281 Orplinaeue] ed. vel.; OreueoB, Orineus, 
AethoBqar] td. vet.; ethonnaqoe. 



Ornens. " 



(XXXIV.) DE RAPTV PROSERPINAE PRAEF. LIBRI Π. 271 

Lugebant erepta sibi solacia Nymphae, 
Quaerebant dulces flumina maesta modos. 

Saeya feris natura redit metuensque leonem 5 

Implorat citharae vacca tacentis opem. 

Illius et duri flevere silentia montes 
Silvaque Bistoniam saepe secuta chelyn. 

Sed postquam Inachiis Alcides missus ab Argis 

Thracia pacifero contigit arva pede 10 

Diraque sanguinei vertit praesaepia regis 

Et Diomedeos gramine pavit equos, 
Timc patriae festo laetatus tempore vates 

Desuetae repetit fila canora lyrae 
Et resides levi modulatus pectine nervos 15 

Pollice festivo nobile duxit ebur. 
Vix auditus erat: venti frenantiir et undae, 

Pigrior adstrictis torpuit Hebrus aquis, 
Porrexit Rhodope sitientes carmiiia rupes, 

Excussit gelidas pronior Ossa nives; 20. 

Ardua nudato descendit populus Haemo 

Et comitem quercum pinus amica trahit, 
Cirrliaeasque dei quamvis despexerit artes, 

Orpheis laurus vocibus acta venit. 
Securum blandi leporem fovere molossi 26 

Vicimimque lupo praebuit agna latus. 
Concordes varia ludunt cum tigride dammae•, 

Massylam cervi non timuere mbam. 

Ille novercales stimulos actusque canebat 

Herculis et forti monstra subacta manu, 30 

Quod timidae matri pressos ostenderit angues 

Intrepidusque fero riserit ore puer: 
*Te neque Dictaeas quatiens mugitibus urbes 

Taiirus nec Stygii terruit ira canis, 
Non leo sidereos caeli rediturus ad axes, 35 

Non Erymanthei gloria montis aper. 
Solvis Amazonios cin/etus, Stymphalidas arcu 

Adpetis^ occiduo ducis ab orbe greges 



272 CLAVDII CLAVDIANI 

Tergemiiiique ducia nvimerosos deicis artus 

Et totiens iino victor ab hoste redis. 
Non cadere Antaeo, nou crescere proiuit hydrae; 

Nec cervam volucres eripuere pedea. 
Caci flanuna perit; rubuit Busiride Nilus; 

Proatratis maduit nubigenis Pholoe. 
Te Libjci- stupuere sinus, te maxinia Tethys 

Horruit, imposito cum premerere polo; 
Firmior Herculea muudus cerviee pependjt; 

Lustranmt umeros Phoebus et astra fcuos.' 

Thraeius haee vates. Sed tu Tirynthiua alter, 
Florentine, mihi: tu mea plectra πιοτθβ 

Antraque Musaruin longo torpentia somno 
Excutis et placidoa ducis ία orbe cboroa. ' 



LIBER SECVnDVS. 
(XXXV.) 

Impulit lonios praeniisso lumine fluetus 
Nondum piira dies; tremulis vibratur in imdis 
Ardor et errantes ludimt per caemla flanimae. 
lamque audax animi fidaeque oblita parentis 
Fraude Dionaea riguos Proserpina saltus 
(Sic Parcae iuaaere) petit. Ter eardiae verso 
Praesaguin cecinere fores; ter couscia fati 
Flebile terrificia gemuit mugitibns Aetua. 
Nullia illa tameit moiistria miUoque tenetvu" 
Prodigio. Comitea gresaum iuiixere aorores. 

Prima dolo gaudena et tanto concita voto 
It Venua et raptua metitur corde futuroa, 
lam dinun flexura chaos, iam Dite subacto 
Ingenti famulos Maues ductura triumplio. 
Illi niultifidos crinia siimatur in orbes 
Idalia divisua acu; sudata marito 
Fibnla pnrpureoa gemma auapendit amictue. 



CXXiV.).I>E RAPTV PEOSERPINAE LIBER SECVNDVS. 273 

Candida Parrhasii post hanc regina Lycaei 
lEt Pandioiiias quae cuspide protegit arces, 
^Ttraque virgo, .ruiiiit: haec tristibus aspera bellis, 20 
Saec metuenda feris. Tritoma casside ftilva 
Caelatmn Typhona gerit, qui siimina peremptus 
Ima viget, parte emoriens et parte superstes; 
Hastaque terribili surgens per nubila ferro 
Instar habet silvae*, tantum stridentia colla 25 

Gorgonis obtentu pallae fulgentis inumbrat. 
At Triviae . lenis species et multus in ore 
Frater erat, Plioebique genas et lumina Phoebi 
Esse putes, solusque dabat discrimiiia sexus. 
Brachia nuda nitent; levibus proiecerat auris 30 

Indociles errare comas^ arcuque remisso 
Otia nervus agit•, pendent post terga sagittae. 
Crispatiir gemino vestis Gortynia cinctu 
Poplite fasa tenus, motoque in stamine Delos 
Errat et attrato trahitur circumflua ponto. 35 

Quas inter Cereris proles, nunc gloria matris, 
Jlfox dolor, aequali tendit per gramina passu 
Nec membris nec honore minor potuitque videri 
Pallas, si clipemn ferret, si spicula, Phoebe. 
Collectae tereti nodantur iaspide vestes. 40 

Pectinis ingeiiio numquam felicior artis 
Ciontigit eventus; nulli sic consona telae 
Pila nec ia tantmn veri duxere figuras. 
Hic Hyperionio Solem de semine nasci 
Fecerat et pariter, forma sed dispare, Lunam, 45 

Aurorae noctisque duces; cuiiabula Tethys 
Praebet et infantes gremio solatur anlielos 
Gaeroleusque sinus roseis radiatur alumnis. 
Invalidum dextro portat Titana lacerto 
Nonduni luce gravem nec pubescentibus alte 50 

Cristatum radiis: primo clementior aevo 



23 8ic scripsi; ima viget parte moriens; ima parte yiget 
morienB. 

• OL•ATl>IAKI Opf., ed. Koch. \% 



274 CLAVDII CLAVDIANI 

ringitiir et tenerum Tagitu deapuit ignem. 
Laeva parte soror yitrei libamina potat 
Vberia et parvo aignatur tempora comn. 

Tali luxuriat cultu. Comitantur euntein 
Naides et soeia atipant ntrimque caterra, 
Quae fontes, Crinise, tuos et saxa rotantein 
Pantagiam noiDeiique Gelam qui praebuit urbi 
Concelebrant, quaa pigra vado Camerina palustri, 
Quas Arethnsaei latices, quas advena nutrit 
Alpheua (Cyane totum supereminet agmen): 
Qualia Aiaazomdum peltis exultat adimcia 
Pulctra eobors, quotiena Arcton populata virago 
Hippolyte niveaa ducit post proelia turmas, 
Seu flavoa strayere Getas seu forte rigentem 
TlienQodontiaca Tanaim fregere aecuri; 
Ant quulea referunt Baccbo solleninia Nymphae 
Maeoniae, quaa Hennus alit, ripaaque paternas 
Percumint auro madidae: laetatur in antro 
Anmis et imdaiitem declinat prodigus urnam. 

Viderat herboso sacrum de vertice vulgiis 
HenDa parens flormn curvaque in valle aedentem 
Coinpellat ZepL•yrπIIι: 'Pater ο gratissime veris, 
Qui mea lasciyo regnas per prata meatu. 
Setoper et adsiduia inroraa fiatibus aimimi, 
Respice Nympliarum coetus et celaa Touantis 
Germma per nostroa dignantia ludere carapoa. 
Kunc adsia faveaaque, precor; muic omnia fetni 
Pubescant virgulta velis, ut fertilis Hybla 
Invideat Tmcique auDS non abnuat hortos. ' 

Quidquid turiferia spirat Pancbaia ailvis, 
Quidquid odoratus longe blaDditur Hydaspes, 
Quidqiiid ab extremia ales longaeva colonis 
Colligifc optato repetena exordia leto, 
In venaa disperge meaa et flamine largo ' 

Eora fove. Merear divino pollice carpi 

8i iBioJ Heinsiw, aeclo. 



(XXXV.) DE RAPTV PROSERPINAE LIBER SECVNDVS. 275 

Et nostris cupiant omari numiiia sertis/ 

Dixerat; iUe novo madidantes nectare pennas 
Concutit et glaebas fecundo rore maritat, 
Quaque volat vemus seqtdtur rubor; omms in herbas 
Turget humus medioque patent convexa sereno. 91 
Sanguineo splendore rosas, vaccinia nigro 
Imbuit et dulci violas ferrugine pingit. 
Partbica quae tantis yariantur cingula gemmis 
Begales vinctura simis? quae vellera tantum 95 

Ditibus Assyrii spumis facantur aeni? 
Non tales volucer pandit luiiomus alas, 
Nec sic innumeros arcu mutante colores 
Incipiens redimitiir hiems, cum tramite flexo 
Semita discretis interviret mnida niinbis. 100 

Forma loci superat flores: curvata tuinore 
Parvo planities et mollibus edita clivis 
Creverat in collem; vivo de pumice fontes 
Boscida mobilibus lambebant gramina rivis, 
Silvaque torrentes ramorum frigore soles 105 

Temperat et medio brumam sibi vindicat aestu: 
Apta fretis abies, bellis accominoda comus, 
Quercus amica lovi, tumulos tectura cupressus, 
Ilex plena favis, venturi praescia laurus; 
Fluctuat hic denso crispata cacumme buxus, 110 

Hic liederae serpuiit, hic pampiiius induit ulmos. 
Hand procul inde lacus (Pergum dixere Sicani) 
Panditur et nemomm frondoso margine cinctus 
Vicinis pallescit aquis: admittit in altum 
Cementes oculos et late pervius umor 115 

Ducit inoffensos liquido sub flumiiie visus 
Imaque perspicui prodit secreta profoiidi. 
[Huc elapsa cohors gaudet per florida rura.] 

Hortatur Cytherea,: legant. 'Nunc ite, sorores, 
Dimi matutiiiis praesudat solibus aer^ 120 

Ditm meus umectat flaventes Lucifer agros 
Roranti praevectus equo/ Sic fata doloris 
Carpit signa sui. Yarios tum cetera saltus 

18* 



276 ■ CLAVDII CLATDIANI 

InTasere cohors: credas exaiiiiiia fiindi 
Hyblaeum raptura thynniin, cum cerea reges la 

Castra moTent fagitjue cava dimis^is ab sIto 
Mellifer eleetis exercitus obstrepit herbis. 
Pratonun spoliafcur lionos: haec lilia fuscis 
Intexit violis; haiic mollis amaracus omat; 
Haec graditur stellata roaia, haec alba ligustris. iM 
Te quoque, flebilibua maerens Hyacinthe figuris, 
Narcissimique metunt, nunc inclita germina veris, 
Praestantes olim poeros: tu natus Amjclis, 
Htuic HeKcon genuit; disci te pGreulit error, 
Himc fontis decepit amor; te fronte retusa IS* 

Delius, huiic fracta Cephisus harundine luget. 

Aestuat ante aliaa avido fervore legemii 
Frugiferae spea ima deae: nunc vimine terto 
Kidentes calatbos spoliis agrestibus implet; 
Nunc sociat flores seseque ignara coronat, H" 

Augurima fatale tori, Quin ipaa tubarum 
Anriorumqiie potena destram, qua fortia turbat 
Agmina, qua stabiles portas et moenia vellit, 
lam levibiie ,Iaxat Btudiis hastamqiie reponit 
Inauetisque docet galeam mitescere sertia; 1*S 

Ferratus lascivit apex horrorque recesatt 
Martiua et criatae pacato. fulgure Temant. 
Nec, quae Parthemum canibus scrutatur odorem, 
Aspemata cboros libertatemque comarum 
Iniecta voluit tantnm frenare corona. ise 

Talia virgjneo pasaim dum more genintiir, 
Ecce repens mugire fragor, confiigere txures 
Pronaque vibratia radicibas oppida verti. 
Cauaa latet; dubioa agnovit aola tiumiltus 
Diva Paphi mixtoqEe metu perterrita gaudet. 1"• 
lamque per anfractus animarum rector opacos 
Sub terris quaerebat iter gravibusque gementem 
Enceladum calcabat equis: imnania findunt 
Membra rotae pressaque Grigaa cervice laborat 
Sicanism cxan Dite fereiis temptatque moveri "* 



{.XXXV.) DE RAPTV ΡΕ08ΕΕΡΙΝΑΕ LIBER SECVNDVS. 277 

Debilis et fessis serpentibus impedit axem: 
rumida stilphiireo praelabitiir orbita dorso. 
Ac velut oecultus aecunini pergit in L•o9teπl 
!Miles et effosai aubter fimdaiiiiiia campi 
Transilit inclusoa arcano limite muros 165 

Turbaque deceptas victrix erumpit in arcea 
Terrigenas imitata Tiros: sic tertiua heres 
Satumi latebrosa vagis riinatur habenis 
Devia, fratemam cupiens exire aub orbem. 
laiiua nuUa patet; prohibebant imdiciue rupes 170 

Oppositae dviraque deum compage tenebant: 
Non tulit ille moras mdignatusque trabali 
Saxa ferit sceptro. Siculae aonuere cavemae; 
■'Turbatur Lipare; atupuit fomace relieta 
Hulciber et trepidua deiecit fulmina Cyclopa. 176 

ludiit et ai quem glacies Alpina coercet 
Et qni te, Latiis nondum praecincte tropaeia 
Dijbri, natat misaamque Pado qui remigat alnuni. 

Sic, cum Theasaliam scopiilia incluaa teneret 
9eaeo atagnante palus et mersa negaret 180 

Lrva coli, trifida Keptunus cuspide montes 
mpiilit adTersos: time forti sauciua ictu 
Keeiluit gelido vertes Oaaaeua Olympo; 
Isrceribua laKantur aquae factoque meatu 
ledduntur fluviuaque mari tellusque eolonis. 185 

Postquam victa manu diiros Trmacria nexua 
blvit et inmenso late diaceasit hiatu, 
Lflparet aubitua caelo tiraor; astra vianim 
jtntavere fidemj vetito se proluit Arctos 
Lequore; praecipitat pigrum fonnido Bootcn; 190 

lormit Orion. Audito palluit Atlas 
liimita: rutilos obscurat anhelitua ases 
Hscolor et longa sotitos caligine pasci 
Perruit orbis equoa; pressis baesere lupatia 
kttomti meliore polo rursusque verendum 196 

bi cbaos obliquo certant tenione reTerti, 
foz ubi puleato aenseruut yerbera terg 



\ 



278 CLAVDII CLAVDIANI 

Et δοΐθΐιι didicero pati, torrentius omne 

Hibemo tortaque ruuat peraiciua haata: 

Quantum non iaculiun Parthi, uon impetus Auatri, J 

Non leye sollicitae mentis diacurrit aciimen. iOtJ 

Sangmae £rena calent; comimpit apiritus auras 

Letifer; infectae spumis vitiantur herenae. 

Diffugiimt Nymphae: rapitur Proaerpina curm 
Imploratque deas. 

lam Gorgonis ora revelat a 

Pallas et inteDto featinat Delia telo 
Nec patruo cedunt: stiimJat commimia in anaa 
Virginitas crimenque feri raptoria acerbat. 
Hle velut stabidi decus armentique iuYencam 
Cum leo possedit nudataque Tiaeera fodit a 

Vnguibus et rabiem. totoa exegit in armos: 
Stat crassa turpis sanie nodoaque mbaruja 
Eicutit et viles pasfcorum despicit iras. 

'IgnaTi domitor vulgi, deterrime fratrum', 
Pallaa ait 'quae te stimtilis facibusque profanis 8 
Eimieiiidea movere? tua cur aede relieta 
Audea Tartareia caelum ineestare quadrigis? 
StuLt tibi deformea Dirae, aunt altera Letbea 
Numiiia, sunt tristea Furiae, te coniuge dignae. 
Fratria linque domos, alienam deaere sortem; i 
Nocte tua eontentua abi. Quid viva sepultia 
Adraiaces? noatmm quid proterja advena mimdiini?' 

Talia vociferans aTidoa transire rainaci 
Coruipedea umbone ferit clipeique retardat 
Obiee Gorgoneieque premena ndsibilat hydris S 

Praetentaque operit criata; libratur in ictiim 
Frasinua et nigroa inlmninat obTia currua 
Miaaaque paene foret, ni luppiter aethere aummo 
Pacificas rubri torsisaet fulminia alaa 
Confesaus socerum: nimbis hjmenaeus biulcia " 
Intonat et teatea firmant eonubia flanunae. 

Invitae cesaere deae. Compeaciiit ajcum 
Cmn genatu. talesque dedit LatooJa vocea: 



(XXXV.) DE RAPTVPEOSERPINAE LIBER SECVNDVS. 279 

'Sis memor ο longuinque vale. Reverentia patris 
Obstitit auxilio, nec nos defendere contra 236 

Possumus: imperio vinci maiore fatemur. 
In te coniurat genitor populoque silenti 
Traderis, heu! cupidas non adspectura sorores 
Aequalemque chorum. Quae te fortuna supemis 
Abstulit et tanto danmavit sidera luctu? 240 

lam neque Partheniis innectere retia lustris 
Nec pliaretram geetare libet: securus ubique 
Spumet aper saevique fremant impuiie leones. 
Te iuga Taygeti, posito te Maenala flebunt 
Venatu maestoque diu lugebere Cyntho. 246 

Delphica quin etiam fratris delubra tacebunt/ 

Interea volucri fertur Proserpina curru 
Caesariem diflfusa Noto planctuque lacertos 
Verberat et questus ad nubila tendit inanes: 

*Cur non torsisti manibus fabricata Cyclopuin 250 
In nos tela, pater? Sic me crudelibus umbris 
Tradere, sic toto placuit depellere mundo? 
NuUane te flectit pietas nilulumque patemae 
Mentis inest? Tantas quo crimine movimus iras? 
Non ego, cmn rapido saeyiret Phlegra tumultu, 255 
Signa deis adversa tuK; non robore nostro 
Ossa pruinosum vexit glacialis Olympum. 
Quod coiLata nefas aut cidus conscia culpae 
Exul ad inmanes ^rebi detrudor hiatus? 
fortunatas alii quascumque tulere 260 

Ilaptoresl saltem οοτητηυτιι sole fruiuitur. 
Sed mihi virgmitas pariter caelumque negatur, 
Eripitur CTun luce pudor, terrisque relictis 
ServitTiin Stygio ducor captiva tyranno. 
male dilecti flores despectaque matris 265 

ConsiKal ο Veneris deprensae serius artes! 
Mater, io! seu te Phrygiis in vallibus Idae 
Mygdonio buxus circiiinsonat horrida cantu, 
Seu tu sanguineis ululantia Dindyxna Oallis 
IncoKs et strictos Curetum respicis enses: 270 



280 CLAVDII CLAVDIANI 

Exitio sacciirre meol compesce furentem! 
Comprmie ferales torvi praedonis habeiiaa!' 

Talibus ille ferox dictis fletuque decoro 
Vincitur et primi suspiria sensit amoria. 
Tunc lerrugineo lacriinas deterget amictu 
Et placida maestum solatur voce doiorem: 

'Deaine funestis animum, Proaerpina, eiiria 
Et vano vexare metn. Maiora dabimtur 
Sceptra nec indigni taedas patiere mariti. 
IUe ego SatTimi proles, cui niaclmia rerum 
Serrit et iimieiisuin tendit per inane potestas. 
AiniaBuin ne crede diem: aimfc altera nobis 
Sidera, simt orbes alii, Imnenque videbia 
Puriua Elysiuinque magis mirabere solein 
Cnltoresque pios; illic pretiosior a«tas, 
Aurea progeniea liabitat, semperque teneinus 
Qaod superi meruere aemel. Nec mollia desuiit 
Frata tibi; Zephjria illic melioribua halant 
Perpetui flores, quoa nec Inia protulit Henna. 
Eat etiam lucia arbor praedives opacis aw 

Fulgentes vmdi ramos eurvata metallo: 
Haec tibi aacra dafcur fortunatumqae tenebia 
Autummim et fulvis semper ditabere pomia. 
Parva loquor: quidquid liquidus complectitiir aer, 
Quidquid alit tellus, quidqmd maris aequora verrant, 
Quod fluvii volTunt, quod nutrivere paludes, I** 

Ormcta tuis pariter cedent animalia regnis 
Liuiari aubieeta globo, qui septimua auras 
Ambit et aetemis mortalia separat aatris. 
Sub tua purpurei venient veatigift reges W* 

Depoaito linu turba ciun paupere mixti 

SrgTiia mors aequat); tu damiiatura nocentes, 
requieDi latura piia; te iudice sontes 
Improba cogentur vitae comniissa fateri. 
Aceipe Lethaeo fajnulas eum gurgite Parcas, SOS 

276 deterget] Birtiws; detergit, deterait. 



(XXXY.jDEaAPTVPEOSEBPINAE L1BERSECVND7S. 281 

Sitque ratum quodcmnque - voles.' 

Haec fatus ovantes 
Hxhortatur equos et Tartara mitior ijitrat. 
ConTemunt aniniae, quautas violentior Auster 
Deeutit arboribus frondes aut nubibus imbres 
Colligit aut frangit fluctua aut torqnet liarenaB; 310 
Cimctaque praecipiti atipantur saecula cursu 
Insigneni visura nuruni. Mox ipse serenus 
Ingreditur facili passus mollescere riau 
DisaimiliBqiie sui. Dommis intrantibus ingens 
Adsnrgit Pblegethon: flagrantibus hispida rivis 315 
Barba madet totoque fluunt incendia vultu. 

Occurrunt properi lecta de plebe mimstri: 
Pars alto3 revocant cumia freniBque solutis 
Vertnnt emeritos ad pascua nota iugales; 
Pars aalaea tenent; alii praetesere raiuis 3δο 

Ijiiniiia et iu thalanniDi etiltaa extoUere vestee. 
iteginam casto cinserunt agmine matrea 
Elysiae teneroque levant aermone tiinores 
Et sparaos religant crines et vultibiis addimt 
Flanunea soUicitmn pracTelatura pudorem. 825 

Pallida laetatur regio gentesque sepultae 
liuximant epulisque Tacant gemalibus lainbrae. 
G-rata coronati peragniit convivia Manes; 
Briimpaiit insoliti tenebrosa sUentia cantiis; 
Sedantur gemitus. Erebi se sponte relaiat sso 

Squalor et aetemam patitiu- rarescere noctem, 
Vma nec incertaa veraat Minoia aortes. 
Verbera DuUa sonant nuUoque fremeittia luctu 
Impia dilatia reapirant Tartara poenis: 
Νοη rota suspensum praecepa Ixiona torquet; 336 

Non aqua Tantaleis subducitur iuvida labris. 
Solvitur Ision et Tantalus invenit undaa 
Et Tityos tandem spatiosos erigit artus 
Squalentisque noTem detexit iugera campi 
(Tantua erat), lateriaque piger sulcator opaci 340 

InTitus trabitur lasso de pectore vultur 



282 CLAVDII CLAVDIANI 

Abreptasque dolet iam non sibi crescere fibras. 

Oblitae scelerum formidatique furoria 
EumOTides eratera parant et vina feroci 
Crine bibunt flesisque minis iam lene canentes SIS 
Extendunt socios ad pocula plena ceraataa 
Et feataa alio suecenduiit lunmie taedas. 
TojLC et pesfciferi pacatum flumeii Avemi 
Iniiociiae traiiBistis, aves, fiatumque represait 
Amaanctus: fixo tacuit torrente Torago. ΟΛ 

Tunc Acheronteos mutato gurgite fontes 
Lacte noTO timniisse ferunt, hederisque virentem 
Cocyton dulci perhibent nndaase Lyaeo. 
Stamina nee nimpit Lacbesis; nec turbida sacria 
, Obstrepitant lamenta cboris. Mora niilla vagatur S6S 
In terria, milliqiie rogum planxere parentes. 
N"&vita non moritur fluctu, noii cuspide miles; 
Oppida fimerei pollent mmuiiia leti, 
Impexamque senex velavit hanmdme frontem 
Portitor et vacuoa egit cmn carmiiie remos, 360 

lam suus jijferiio processerat Hesperus orbi: 
Ducitiir in thalamum virgo. Stat pronuba iuxta 
Stellantes Nox picta ainua tangensque cubile 
Onaiiia perpetuo genitalia foedere aancit; 
Exultant ciim voce pii Ditisque sub aula 3M 

Talia pervigili aumimt exordia plauau: 

'Nostra potens Iimo tuqne ο germane Tonantia 
Et gener, unanimi conaortia discite aomui 
Mntuaque altemia iimectite Tota lacertis. 
lam felix oritur prolea; iam laeta futuroa 3J0 

Expectat Natura deos. Nova mimma rebua 
Addite et optatos Cereri proferte nepotea.' 



i 



(XXXVI.) DE RAPTV PROSEKPINAE LIBER TERTIVS. 283 

LIBER TERTIVS. 

(XXXVI.) 

Iuppiter iixterea cinctam Thaiiinantida nimbis 
Ire iubet totoque deos arcessere mundo. 
Illa colorato Zephyros inlapsa volatu 
Numiiia conclamat pelagi Nymphasque morantes 
Increpat et Fluvios umentibus evocat antris. 6 

Ancipites trepidique ruunt^ quae causa quietos 
Excierit, tanto quae res agitanda tumultu. 
Vt patuit stellata domus, considere iussi, 
Nec confusus honor: caelestibus ordine sedes 
Prima datur; tractum proceres tenuere secundum lo 
Aequorei, placidus Nereus reverendaque Phorci 
Canities; Glaucum series extrema biformem 
Accipit et certo mansurum Protea vultu. 
Nec non et senibus Fluviis concessa sedendi 
Gloria; plebeio stat cetera more iuventus, 15 

Mille Amnes. Liquidis mcmubunt patribus udae 
Naides et taciti mirantur sidera Fauni. 

Tum grayis ex alto genitor sic orsus Olympo: 
^Abduxere meas iterum mortaUa curas 
lam pridem neglecta mihi^ Satumia postquam 20 

Otia et ignayi semum cognovimus aevi; 
Sopitosque diu populos torpore patemo 
Sollicitae placuit stimiilis impellere yitae^ 
Incultis ne sponte seges grandesceret arvis, 
Vndaret neu silva favis, neu vina tumerent 26 

Fontibus et totae fremerent in pocula npae 
HBLaud equidem invideo — neque enim Kvescere fas est 
Vel nocuisse deos — sed, quod dissuasor honesti 
Luxus et humanas oblimat copia mentes)^ 
Provocet ut segnes animos rerumque remotas 30 

Ingeniosa yias paiilatim exploret egestas 
Ytque artes pariat soUertia^ nutriat usus. 

^Nuiic Tnibi cum magnis instat Natura querellis 



284 CLAVOn CLAVDIANI 

Hnmanuni relevare genus, dunmique tyraniiiim 
Iimiitemque vocat regnataqne saecula patri 
Coinmemorat parcumque lovem se divite clamat, 
Qui campos horrere situ dumisque repleri 
Rura vefini, nullis exomem fructibus aninim. 
Se iam, quae genetris mortalibua ajite fuisset, 
In dirae subito mores tranaiase novercae; 
«Quid mentem traxisse polo, quid profuit altum 
Erexisse caput, pecudum si inore pererrant 
ATia, ai frangunt communia pabula glandea? 
Haecine vita iuvat silvestribus addita lustris, 
IndLacreta feris?* Talea cum aaepe parentis 
Pertuleriin questua, tandem clementior orbi 
ΟΗεοπϊο statoi gentes avertere victu: 
Atque adeo Cererem, quae nimc ignara malormn 
Verberat Idaeos torva cum matre leonea, 
Per mare, per terraa aTido diacurrere lucta 
Decretum, natae donec laetata repertae 
Indieio tribuat iruges, curruaque feratur 
Nubibus ignotas populis aparsunis aristas 
Et iuga caenilei subeant Actaea draconea, 
Quodsi quis Cereri raptorem prodere divum 
Audeat, imperii moleni pacemque profandam 
Obteator rerum, natua licet ille aororve 
Vel coniujix fuerit natarumve agmima una, 
Se licet illa meo eoncGptam vertice iactet: 
Sentiet iratum procul aegide, sentiet ictiim 
Fulmiois et gemtimi divina sorte pigebit 
Optabitqne mori: timc vulnere sauciua ipai 
Tradetur genero, paasunis prodita regna, 
Et sciet aa propriae conspirent Tartara causae. 
Hoc aanctum; mansiira fluant hoc ordine fata.' 
Dixit et horrendo concusait sidera motu. 

At procul armisom Cererem sub rupibus antri 
Securam placidamque diu iam certa peracti 
Terrebant aimulacra mali, noctesque timorem 
Ingemmant onmiq^ue perit Proserpina sonmo. 




<ΧΧΧΥ1.) DE RAPTV PROSERPINAE LIBER TERTIVS. 285 

Namque modo adversia invadi viscera telia, 
Nunc sibi juutatas horret uigreaeere vestea, 
Nnne steriles mediis froudere penatibua omos. 
Stabat praeterea luco dilectior omni 
Lauros, Tirgineos quondam quae fronde pudica 75 
Vmbrftbat tbalamoa: banc imo stipite caeaam 
Tidit et inconiptoa foedari pulvere ramos 
QuaesiTitque nefas. Dryadea dixere gementes 
Tartarea Furias debellavisae bipenni. 

Sed timc ipsa sui iam non ambagibus nllin 80 
Nantia matemo faciea ingesta sopori: 
Namque videbatur tenebroao obtecta recessu 
Carceria et saevis Proserpina Tincta catenia, 
'JSon qualem Siculia olim mandaverat arvis 
Jec qualem roseis nuper eonvallibus Hennae 85 

inspexere deae: aqualebat piilchrior auro 
jaesariea et nox oculoruiii infecerat ignes 
Eihausfcuaque geln pallet rubor, ille auperbi 
Plamnieus oris honos, et non ceasura pniima 
Slembra colorantur picei caligme regm. 90 

Ergo hanc ut dubio ττχ tandem agnoscere visu 
ETaluit: 'Cuiua tot poenae crimiiiia?' mquit 
Tnde baec iDformis maeiea? cui tanta potestaa 
In me saeTitiae? Bigidi eur vincula ferri 
Vii aptanda feris molles meruere lacerti? 95 

3hi mea, tu proles? an vana fallimur umbva?' 

lUa refert: 'Heu dira parens nataeque peremptae 
iimiemor! beu fulvaa aniuio tranagressa leaenas! 
Tantane te noatri tenuere obliyia? tantura 
Tuiea deapieior? Certe Proserpiua nomen loo 

Dulce tibi, tali quae nune, iit cemia, hiatu 
'Snppliciis incluaa terorl Tu Baeva cboreis 
■hidulges? Pbrygias vel nimc interatrepis urbes? 
Quodsi non onmem pepullsti pectore matrem, 
%i tua nata, Cerea, et non me Caspia tigria 106 

Sa Heiinael FulmmMm»; ethna. 



Γ 



286 CLAVDIl CLAVDIAm 

Edidit, his, oro, miseram defende cavemis 
Inque supema refer. ProL•ibeIlt si fata reverti, 
Vel tantum visura veni.' 

Sic fata trementea 
Tendere conatur palmas. Via improba ferri 
Impedit et motae sonmum solvere catenae. IIO 

Obriguit Tiais; gaudet non vera fuisse; 
Contplexu camisse dolet. PenetraJibus amens 
Prosilit et tali compellat voee Cybeben: 

'lam non ulterius Phrygia tellure morabor, 
Sancta parens: revocat tandem custodia can 115 

Pignoris et cunctia obieeti £raiidibiiH aimi. 
Nec milii Cyclopiiiii quamTis estrocta caminis 
Culmiiia fida aatia. Timeo ne fama latebras 
Prodiderit leviusque meura Trinacria celet 
Depositum. Terret mmium vtilgata loeoruin iM 

Nobilitas. AJua sedes obaciirior oris 
Exquirenda ιηϊΐιί; gemitu flaminisqne propinquis 
Enceladi nequeunt umbracxila nostra taceri. 
Somnia quin etiam variis infauata figuris 
Saepe monent, iiiilluaque dies non triste mmatiir ISS 
AugTiriuin. Quotiens flaventia aerta comarum 
Sponte cadimtl quotiens eximdat ab ubere sai^niBl 
Larga vel invito prommpunt fiumiiia vultu 
Iniussaeque manus mirantia pectora tnndunt, 
Si buxus inflare yelim, ferale gemiacunt; IW 

Tympana si quatiam, planetua mibi tjmpana reddxmt 
Αϊ vereor, ne quid portendant oioina Teril 
Hae longae nocuere morae!' 

Troeul inrita τβηϋ 
Dicta ferant' subicit Cybele; 'nec tanta Tonanti 
Segnitiea, ut non pro pignore fulmina mittat. I3i 
I tamen efc nvdlo turbata revertere caau.' 

Haec ubi, digreditur templia. Sed nulla ruenti 
Mobilitaa: tardoa queritiir non ire dracooea 



liS Cybebenl cybelen. 



^: 



XVL) DE EAPTV PROSEEPINAE LIBER TEETIV8. 287 

Imieritasqiie movens altemo verbere peimas 
Sicaniam quaerit, cuin necduiii abscoBderit Idam. 140 
Cimcta pavet speratque nihil. Sie aeatuat ales, 
Qaae teneros ΒτιιηϊΕ fetus cominiaerit omo 
Adlatnira cibos, et plurima cogitat absens: 
Ne gTacilem ventus decusaerit arbore nidiim, 
I Ne iurtuni pateant hommi, ne praeda colub]-is. 14B 

^Υί domus excubiia mcnstodita remotis 
t resupiuati neglecto cardine postea 
lebilis et tacitae apeciea adparuit anlae: 
ΝοΒ expectato reapectu cladis amictus 
Conacidifc et fractas cum crine avellit aristas. 150 

Haeaenuit lacrimae; nec vos aut spiritns oria 
Redditur, afcque imis vibrat tremor ossa medullis; 
Snccidui titubant greasus; foribusque recluaia, 
Dam vacuas aedes et desolata pererrat 
Atria, aeminitaa confuso stamine telaa 1B5 

Atque interceptas agnoscit peetinis artea. 
Divmus perit ille labor, apatiumque relictum 
Audax sacrilego snpplebat aranea textu. 
I Nec deflet plangitTve malum; tantum oscula telae 
IS^t et abmmpit mutas in fila querellas; 160 

rAttritosque manu radioa proiectaque pensa 
Cniictaqiie virgiaeo aparaa oblectamma ludo 
Ceu natam preasat gremio; eastiiinque cubile 
Deaertosque toroa et, sicubi aederat olim, 
Perlegit: attonitus stabulo ceu pastor inaai, 166 

Ciii pecua aut rabiea Poenornm mopina leouiani 
Aut populatrices infeatavere catervae; 
Serua at ille redit vastataque pascua luatrana 
Non reaponsuroa ciet imploratque iuvencoa. 

Atque ibi secreta tectorum in parte iaceDtem 170 
Conapicit Eleetram, natae quae aedula nutrix 
Oceani priacaa inter notiasima Nymphas. 
Par Cereri pietaa; haec post cunabala dulci 
Ferre ainu aiuiuDoque lovi deducere parvam 
Sueverftt et genibna ladentem aptare patemia. 



288 CLAVDII CLAVDIANI 

Haec comea, haec custos, liaec proxiina, mater talMri. 
TuDC laeeras effusa conias et pulvere cano 
Sordida sidereae raptus lugebat alumnae. 

Hanc adgresaa Ceres, postquam suspiria tandem 
Laxavifc frenosque dolor: 'Quod cemimua' inquit 180 
'Excidiumy Cui praeda feror? Kegnatne maritus 
An caeltim Titanea habent? Quae taiia τϊνο 
Ausa Tonante manus? rupitne Typhoia cervix 
Inarimen? fractane iugi compage Veaevi 
Alcyoneus Tjrrhena pedes per stagna cucErrit? ISS 
Aii Ticina mihi quassatis faucibua Aetna 
Protulit Enceladum? noatroe an forte penates 
Adpetiit centnm Briareia turba lacertia? 
Heu, iibi miuc ea, nata, mihi? quo, mille mimstrae, 
Quo, Cyane? volucres C|uae vis Sirenas abegit? 190 
Haecine vestra fides? sic fas aliena tueri 
Pignora?' 

Contremuit nutrjx, maerorque pudori 
Cedit, et adapectus miserae non ferre parentia 
Emptimi moite yelit longuinque imnota moratur 
Auctorem dubiTim eertuinque expromere fimus. I9i 
Vis fcamen baec: 

'Aeies utinam vesana Gigantum 
Haiic dederit cladem! Leviua coinnniiiia tanguiit. 
Sed divae, miiltoque minua quod rere, sorores 
In nostras (niinium!) coniuravere ruinas. 
Inaidias aupeniin, cognatae vuhiera cemia aoo 

InTidiae. Phlegra nobis infenaior aetber. 

'Florebat tranqmlla donnia; nec limina virgo 
Linquere nec virides audebat visere saltua 
Praeceptis obstricta tuia. Telae labor illi; 
Sirenes requiea. Sermonum gratia mecuin, SM 

Mecum somnus erat cautiqiie per atria ludi: 
Cum subito (dubium quonam-moiiatraDte latebraa 
Rescierit) Cytberea venit auapectaque nobis 
Ne foretj hinc Pboeben comites, hinc Pallada iumit 
-Proiiziiis efiiiso laetain se fingere risu 



ρ 



;XV].) DE RAPTV PEOSERPINAE LIBER TBETIVS. 289 

liec semel amplecti nomenque iterare sororis 
Et dura de mafcre queri, quae tale recesau 
Haliierit damiiare deciis vetitamqiie dearum 
CoUoquio patriis procul amandayerit astris. 
lioatra mdis gaudere malis et nectare largo ai5 

Instaurare dapes. Nunc arma habituinque Dianae 
Induitur digitisqne attemptat mullibus arciim, 
Nqhc crinita iubis galeam, laudante Minerva, 
Implet et ingeiitem clipeTim gestare laborat. 

'Prima Venus campoa Hennaeaque rura maligao 
Ingerit adflatni. Vicinos callida flores 221 

Ingeminat merifciinique loci velut inscia quaerit 
Nec credit, quod bruma roeas iniioxia servet, 
Quod gelidi rubeant alieno germine menBes 
Vema nec iratuiri fcimeant virgulta Booten, 225 

Diiin loca miratur, studio diam flagrat eiiiidi, 
Persuadet; teneris heii Inbiuca moribus aetas! 
Quos ego nequidquam planctus, quas inrita fudi 
Ore preces! Ruit illa tamen confisa sororum 
Praesidio; famulae longo post ordine Nympliae. 230 

'Itm• in aeterao vestitos grarame collea 
Et prima sub luce leguut, cum rore aerenua 
Albet ager aparsosque bibunt Tiolaria sucos. 
Sed postquam medio sol altior inatitit axi, 
Eece polnm aos foeda rapit tremefactaque uutat 235 
Insula TOmipediuo pulau atrepituque rotarum. 
Noase nec aurigam licuifc: seu mortifer Ule 
Seu Mors ipsa fuit. Livor permanat in berbas; 
Deficiunt rivi; squalent rabigine prata 
Et nihil adflfttum vivit: pallere liguatra, 2i0 

Expirare rosas, decrescere lilia vidi. 
Vt rauco reduces tra«tu detoreit habenas, 
Nox sua prosequitur ciuTum, lux redditm- orbi. 

fTirsephone nuaquam. Voto rediere peracto 
;c manaere deae. Mediis inTeimiiuB i ' 



220 Heniiaeaque] FarrliasiMt; ethneaqne. 




tat V 



290 CLAVDII CLAVDIANI 

Exanimeni Cyanen: cetrix redimita iacebat 

Et caligantea marcebant fronte coronae, 

Adgredimur subito et casus scitanmr eriles 

fflam propior cladi steterat): quis vultus equomm? 

Quis regat? llla mhil, tacito sed laeaa veneno 2i0 

Solvitur in laticem: aubrepit criDibtia umor; 

Liquitur in roremque pedea et bracliia manant 

Nostraque mox lambit vestigia perapicuus fons. 

Oiscedunt aliae. Bapidis Acbeloides alis 

Sublatae Siculi latus obsedero Pelori !5li 

Accensaeque malo iam non impuiie canoras 

In pestem vertere lyras: vox blanda carinas 

Adligat; audito frenautur cannme remi. 

Sola domi luctu senium tractura relinquor.' !69 

Haeret adhuc suspensa Ceres et singula demeiia 
Ceu nondiun transacta timet; mox lumma torquena 
Vultu ad caelicolas fiiriato pectore fertur, 
Arduus Hyrcana quatitur sic matre Niphates, 
Cuius Acbaemenio regi ludibria natos 
Advexit tremebundiis eques: fremit illa marito ϊ66 
Mobilior Zephjro totamque Tirentibns iram 
Dispergit maculis mmiumqTie hausura profmido 
Ore virum vitreae tardatur imagine fonriae. 

Haud aliter toto genetrix bacchatur Olympo 
'Reddite' Tociferana. 'Non me vagiis edidit anLuie; 
Non Dryadiitn de plebe sumua. Turrita Cybebe STl 
Me quoque Satumo genmt. Quo iura deorum, 
Quo leges cecidere poli? Qmd vivere recte 
Proderit? En audet nofei Cytherea pudoris 
Ostentare suos post Lenxnia vincula viiltus. ί7ϋ 

Hoa animos bonus ille aopor castumque cubile 
Praebuit? amplexuB hoc promeruere pudici? 
Nee mirum, si turpe niHil post taba ducit, 
Quid vos expertes thalami? tantunme relictoa 
Virginitatis honos? fcantum mutata Tolmitas? 



211 Cybehe] oybele. 



d 



Ρ<ΪΧΧνΐ.) DE RAPTV PROSERPINAE LIBER TEETIVS. 291 

lam Veneri iimctae, sociis raptoribua, itis? 

templis Scythiae atque hominem sitientibiis aria 

Vtraque digna coli! Tanti quae cauaa furonB? 

Quam mea vel tenui dicto Proserpina laesit? 

Scilieet aut caris pepulit te, DeKa, silvis 285 

Aut tibi cominisaas rapttit, Tritonia, pugnas. 

An gravis eloquio? veatron an forte petebat 

Importima choros? Atqui TriDacria longej 

Esset ne vobis oneri, deserta colebat. 

Quid latuiaae iuvat? Rabiem livoris acerbi S90 

NuUa potest placare quiea.' 

His increpat oinnes 
Vocibus. Ast iWae. (probibet sententia patria) 
Aut reticeut aut nosae Begant responaaqne matri 
Dant lacrimas. Quid agat? Ruraua ae victa remittit 
Inque humilea devecta precea: 

'Ignoscifce, si quid 295 
Intumuit pietas, ai qaid flagraDtiua actum, 
Quam miaeros decuit. Supplex miaerandaque veatris 
Advolvor genibus: liceat cognoscere sortem. 
Hoc tantum lieeat: certoa habuiaae dolorea. 
Scire peto, quae fonna mali; qiiamciiinqiie dedistis 
Fortimara, sit nota: feram fatiimque putabOj 301 

Non acelus. Adapectum, precor, indulgete parenfci; 
Non repetam. Quaesita manii seeunia babeto 
Quiaquia es; adliriuo praedam; desiste vereri. 
Quodai nos aliquo praevemt foedere raptorj 305 

Tn certe, Latona, refer: confeasa Diana 
Forte tibi. Nosti quid sit Lucina, quis horror 
Pro genitis et quantua amorj partusque tuliati 
Tu geminoa: baec iina mibi. Sic erine fruaris 
Semper Apollineo, aic me feKcior aevuin 310 

Mater agaa/ 

Largia tvmc imbribus ora madeacunt. 
'Quid? tftntum dignimi fleri dignmnque taceri? 
Hei mibij disceduut onmea. Quid vana moraria 
Vlterioa? Bon bella palam caelestia sentis? 



292 CLAVDII CLAVDlANt 

Qiiin potiua natam pelago terriaque requirisV lU 

Aeeingar lustrare diem, per devia renim 

Indefeasa ferar. Nulla ceasabitur hora, 

Non requies, non somnus erifc, duin pignus ademptimi 

InTeiiiani, gremio quamTis mergatur Hiberae 

Tethyos et Bubro laceat vallata profimdo. 3i0 

Kon Rheni glaeios, non me Riphaea tenebimt 

Frigora; non dubio Syrtis cunctabitur aestu. 

Stat finem penetrare Noti Boreaeque niTalem 

Vestjgare domum; primo calcabitur Atlas 

Occasu facibusque meis lucebit Hjdaspes. 8!( 

Impiua errantem videat per nira, per urbes 

luppiter; extincta satietur paelice Inno. 

Insultate milii, caelo regnate superbi, 

Ducite praeclarum Cereris de stirpe triuiiiphum!' 

Haec fatur notaeque iugis inlabitur Aetnae 330 
Noctirago taedas informatura labori. 

Lncus erat prope flumen Acin, quod eandida praefert 
Saepe mari pulcliroque secat Oalatea iiatatu, 
Densus et iimexis Aetnaea cacunLiJia ramis 
Qua licet usque tegeiLS. Illic poauisse cnientani 336 
Aegida eaptivamqne pater post proelia praedam 
AdTesisae datur. PUegraeis silva auperbit 
ExuTJis totumque neraua Tictoria vestit. 
Hic patuli rietus et prodigiosa Giganinim 
Tergora depeadent, et adhuc crudele minantor sM 
Adfixae truncia faciea, inmaniaque ossa 
Serpentum passim canmlis exanguibus albent, 
Et rigidae multo suspirant fulmine pelles; 
NuUaque non inagni iactat ae Dommia arbor: 
Haec centiuugeiiiiiii strictos Aegaeonis ensea 344 

Curvata vis fronde levat; Uventibus illa 
Exultat Coei spoliis; haec arma Mimantia 
Suatinet; boa onerat ramoa emtus OpbioD. 
Altior at cunctia abies nmbroaaque late 
Ipsius Enceladi fumaptia gestat opima, 3S0 

Sammi terrigeniiiii regia, caderetque graTata 



(XXXVI.) DE RAPTV PROSERPINAE LIBER TERTIVS. 293 

Pondere, ni lassam folciret proxima quercus. 
Inde timor ntimenque loco, nemorisque senectae 
Parcitur, aetheriisque nefas nocuisse tropaeis. 
Pascere milliis oves nec robora laedere Cyclops 355 
Andet et ipse fagit sacra Polypliemus ab iimbra. 

Non tamen hoc tardata Ceres. Accenditur ultro 
Relligione loci vibratque infesta securim 
Ipsiun etiam feritura lovem: succidere pinus 
Aut magis enodes dubitat prostemere cedros 360 

£xploratque habiles tnmcos rectique tenorem 
Stipitis et certo pertemptat brachia nisu. 
Sic, qui vecturus longmqna per aequora merces 
Molitur telltire ratem yitamque procellis 
Obiectare parat, fagos metitur et alnos 365 

Et varitini rudibus silvis accoininodat usum: 
Qnae longa est, ttunidis praebebit comua velis; 
Qaae fortis, clavo potior; quae lenta, favebit 
Remigio; stagni patiens aptanda carinae. 

Tollebant geminae capita inviolata cupressus 370 
Caespite vicino: quales non rupibus Idae 
Miratur Simois^ quales non divite ripa 
Lambit Apollinei nemoris nutritor Orontes. 
Germanas adeo credas; sic frontibus aequis 
Adstant et socio despectant vertice lucmn. 375 

Hae placuere faces. Pemix invadit utramque 
Cincta sinus, exerta manus, armata bipeimi 
Altemasque ferit totisque obnixa trementes 
Viribus impellit. Pariter traxere ruinain 
Et pariter posuere comas campoque recTimbmit, 380 
FatuioruiQ Dryadmnque dolor. Complectitur ambas^ 
Sicut erant, alteque levat retroque solutis 
Crinibns ascendit fastigia montis anlieli 
Exuperatque aestus et nulli pervia saxa 
Atque indignantes vestigia calcat harenas: 385 

Qnalis pestiferas animare ad crimina taxos 
Torva Megaera ruit, Cadmi seu moenia poscat 
Sive Thyesteis properet saevire Mycenis: 



r 



204 CLAVUJI CLAVDUNI 

Dant tenebrae manesque locum plantisque resultant 
Tartara ferratis, donec PhlegetliontiB ad undam ;ΐϊθ 
CoDstitit et plenos excepit lainpade fluctus. 

Postquam peryentum acopiili flagrantis in ora, 
Protinus arsuras aversa fronte cupreasus 
Faucibus iniecit mediia lateque eavemas 
Texit et undantem flammanun obatruxit hiatiinL S9i 
Compresao mona igne tonat claususque laborat 
Mulciber: obducti nequeunt exire vapores. 
Coiiiferi micviere apices creTitque favillis 
Aetna novis atridentque admiaao salphure rami. 
Tum, ne deficerent tautis erroribua, igiiea lOfl 

Semper inocciduos insopitosque maDere 
lusait et arcano perfudit robora suco, 
Quo PbaetboiL inrorat equos, quo Lima iuvencos. 

lamque aoporiferas nocturna silentia terris 
Explieuere vicea: laniato pectore longas 405 

Incboat illa viaa et sic iagreasa profatur: 

'Non tales geatare tibi, Proaerpina, taedaa 
Sperabam; sed vota milii commiima matnim 
Et thalami feataeque facea eaeloque canendus 
Ante ocTiloa hyinenaeuB erat. Sic nuiniiia fatia 410 
Volvimur et nullo Lacbeaja diserimine aaevit? 
Quain nuper sublimia eram quaiitisque procoram 
Cmgebar studiisl Quae non mibi pignua ob umim 
Cedebat niuneroaa parensl Tu priiua voluptas, 
Tu poatrema mihi; per te fecunda ferebar. 41: 

decus, ο requiea, ο grata superbia matris, 
Qua gessi florente deain, qua sospite numquam 
Inferior Ivmone fiii: nuiic squalida, vilia. 
Hoc placitTim patri. Cur autem adscribimua illiuQ 
Hia lammis? Ego te, fateor, crudelia ademi, 42( 
Qaae te deaenii solamque instantibus ultro 
Hostibua eKposui. Kaacis aecura fruebar 
Nimirum thiasis et laeta aonantibus armia 

3V9 stridentque} Birtiiia; stiident. 



(XXXVl.) DE RAPTV PROSERPINAE LIBER TERTIVS. 295 

lungebam Phiygios, cum tu raperere, leones. 
Accipe quas merui poenas. Έη ora fatiscunt 425 

Vuliieribus grandesque rubent in pectore sulci. 
Imnemor en uterus crebro contunditur ictu. 

*Qua te parte poli, quo te sub cardine quaeram? 
Quis monstrator erit? quae me vestigia ducent? 
Qui currus? ferus ipse quis est? terraene, marisne 430 
Incola? Quae volucrum deprendam signa rotarum? 
Ibo, ibo quocmnque pedes, quociimque iubebit 
Casus; sic Venerem quaerat deserta Dione. 

^fficietne labor? Rursus te, nata, Kcebit 
Amplecti? Manet ille decor, manet ille genarum 435 
Fulgor? an infelix talem fortasse videbo, 
Qualis nocte venis, qualem per somnia vidi?' 

Sic ait et prima gressus molitur ab Aetna 
Exitiique reos flores ipsumque rapinae 
Detestata locum sequitiir dispersa viarum 440 

Indicia et pleno rimatur lumine campos 
Inclinatque faces. Onmis madet orbita fletu; 
Onmibus admugit. Quocumque it in aequore, fulvis 
Adnatat umbra fretis extremaque lucis imago 
Italiam Libyamque ferit: clarescit Etrusciim 445 

Litus et accenso resplendent aequore Syrtes. 
Antra procul Scyllaea petit canibusque reductis 
Pars stupefacta silet, pars nonduin exterrita latrat. 



FRAGMENTVM INCERTVM INCERTAE 

SEDIS. 

Rus istiid pretio constat τΐΐϊ. 



CAKMINVM MINORVM APPENDIX 
VEL SPVRIA VEL SVSPECTA CONTINENS. 

I. (C.) 

IN SIEENAS. 

Dulce malum pelago Sirenae volucresque puellae 
Scyllaeos inter fremitus avidamque Charybdiii 
Musica saxa fretis habitabant: dulcia monstra^ 
Blanda pericla maris, terror quoque gratus in undis. 
Delatis Ucet liuc incmnberet aura carinis 5 

Implessentque sinus venti de puppe ferentes, 
Figebat vox Tina ratem. Nec tendere certum 
Delectabat iter reditus, otimnque iuvabat, 
Nec dolor ullus erat: mortem dabat ipsa voluptas. 

II. (CI.) 

LAVS HERCVLIS. 

Pieridum coliimen, cuius Pamasia magno 
Nmnine templa sonant, Phoebe, precor, huc age laeto 
Tecum cuncta cboro. Penetralia sancta sorolTun 
Et nova Castalios latices per rura petentem 
Hippocrenaeon victorem siste refotiim 5 

Mente faveque. Tuam non nunc novus advena turbain 
Ingredior, laurusque gerens et florea sertis 
Tempora vincta tuis, doctorum munera vatum, 
Testor adbuc veteres quamvis desuetus honores. 

Alcides mihi carmen erit, Romana Tonantis 10 

Π 6 siete refotum] Bvrtius; eistere fontem. 6 Mente- 
faveque] idem; Me fameque. 



298 CLAVDII CLAVDIANI 

Prc^enies, dignus credi post viseera nuuieu 

Cui super inmensos invicti roboris aeatus 

Nec nasei potuisse vacat: iiam lucis in ipsis, 

Inclite, primitiia tardo τίχ editua ortu 

Fecisti de patre fidem. Sed cur milii leiitis 

Ludia adliiie, Cirrhaee, niodis tenervunque resultans 

Luxuriante leves iinpellis pollice chordas? 

Pone habitum, quo molle canis, et frondis amatae 

Linque nemus mollique exutua tempora lauro 

Populea mecum carmen luetare sab uiiibra. 20 

lam grave plua etiajn, quam ventris tempora Tellent, 
Alcmenam fcendebat onua. Sed regia luno 
Impedit et partua proliibet nascique vetabat, 
Vt metus ipse deum monstret; nec Tivida caeK 
Semina mortales norunt sentire latebras 3i 

Nec posaunt sufferre moras. Datur inde novereae 
Materiea; graTibusque odiis augineiita iniiiiatrat, 
Quod vinci coepiaae pudet. 

Mox iniproba bmoa 
In tua membra iubet, dum nasceria, ire draconea. 
Incumbvmt c«leree illi, squamosaque iussus 30 

Armat colla fiiror, nec, qiiaiiivis maxima tractu, 
Tardata apiris sequitur para cetera pectua; 
Tristis Tartarea vibratur aibilua aura; 
Morte rubent oculi, trifidisque borrentia linguis 
Ora Bonant, nignimque fremena levat ira veiienum. 36 

Quid jnme inTictia fraudes iiuiectere fatia, 
Caelicolum regiaa, iuvat? cur obicia aoguea, 
Cur parvo geminoa? Anne ununi posae neeari 
lam strato Pythone timeaf Licet onmia mimdi 
Monatra vocea ipsamque armea sei-pentibua bydram, 
Defendet natura deum patremque probabit, 41 

Quod non via coiistare, loTem. 

lamque iurita taetn 

iper. 32 Tardata] JRiett; i 



CARMINVM MINOHVM APPENDIX, c. II. 299 

lassa parant implere angues miaeroque fuiore 
In sua fata tument. Cemit tua membra petentes 
Horreacitque parens; mimen quae ignara creasset, 45 
Mortali pietate timet. Nil, sancta, superbae 
PaeKcis insidias caelo modo freta tremeacaa, 
Keve haec monstra tibi faciant, Alcmena, pavorem. 
Sic mater potes esse dei. lam toUe seremim 
Laeta ammum tautoque Kbena baec adapice voltu, 60 
Tt deceat genuisse lovem. Depone pavoreoi 
^lndigiiiim partu. Natum quae exemplar habebat? 
Cui metuis, nihil ipse timet. Nam inimine recto 
Bidebas tu, dive, truces aniinosque auperbos 
De genitore tenes, votisque aptisaimos orbis 65 

Gaadebas tantum iam tuni meniisae novercam: . 
Compis esiguis mos grandia gcttura palmis 
Et quamvis teneri cogeiis in brachia pondua 
Corripia impressos relevana tellure draconea. 

Efferat aetherium, quantum volit, orbia in axem 
Latoidas verosque probet sua fabula divos, ai 

Quod Delo iam atare licet. Non aequa laborum 
Gloria, nee parili serpentea sorte iiecanmt: 
Illi umim fen-o; geminos inermis et unus! 

Hia coeptia non ulla parat cimabula partus, 65 
Dive, tibi; aed cum totis iam bruma rigeret 
Imbribas et solidis haererent flumina lymphis, 
' Naduin praegelidis durando flrmat in iindis. 
Ttque rudes primo temptasti robore gressus, 
Frondosae deserta vagus penetralia silvae 70 

8eciira iam matre petis teliaque tremeudis 
Ludis et aerias adducto deicia arcu 
Aut ftinda Tiolentus area noctemque sub astris 
Exigia et purani fractia bibia amnibua iindaiii. 

TnmaDeni interea Nemeae per luatra leoneoi 75 
Ipaa Chimaeraea cretiim de geiite noverea 

59 rele- 



Γ 



300 CLAVDII CLAVDIANl 

In taa depaatia armabat vota iuvencia, 
Augebatque fero virea rabiemque iuvabat 
Naturam minus esse putans, Quantaqiie τΐτοπιπι 
Fimera, quam multos straTit cum dentibus aproa! 80 
Non ilbim magnae viduatis moenibua urbes 
Amiorum fregere minis, Martique «lomando 
Adsuetaa morsii fudit graviore catervas. 
Hunc gravia Eurystheus (nam te, quo cuncta levareg, 
Imperiuin duri voluit sufferre tyranni 86 

Sic mundo Fortuna favena), bimc stemere leto 
Imperat. Tum (nuUum virtua reticenda per aeTura 
Dignaque sidereos poat membra intrare recessua!) 
Posse mori quam vile putas! Namque impiger ultro 
Vadis. mmensae acrutattia invia aiivae; 93 

In nova aanguineos armantem vidnera rictus 
(Admonita feritate iubaa visuque cruentua 
Escussia movet arma toris dubiumque residens 
Infremit) invadis trepidum aolisqae lacertis 
Grandia corripiens eluao gΉtt^lra niorsii 95 

Imbellem fractis proatemia faucibus hoatem; 
Quin et flavicomis radiantia tergora villis 
Ceu spolium fuso victor rapis. Emicat omnia 
In laudea mox turba tuas longoque relicta 
Currit in arva metu. luvat ire et libera nira 100 

Uefensosque videre locos silvamque mvencis 
lam facilem et nulli resonantes fletibua agroa. 

Maenalium petis inde nemua fletamque colonis 
Arcadiam et raro sterilea iam robore silvas. 
Namque liic ininensa membronim mole cruentus 
Indomitus regnabat aper aoloque tremendus 
Corpore limatis fuiidebat deiitibua ornos 
Stemebatque auia lugentia rura colonia. 
Horrebant rigidis nigrantia corpora saetia 
Duratosque armos scopulia totosque per artus 
Difficilis potuisse mori. Non apicula in iWom 
Nodoaimive rapis gravato pondere robur. 
Armati Tiduatur honos; nec vuliiera virtus 



entus ](t5 ■ 
I 

am Μ 



CARMINVM MINORVM APPENDIX, c. II— III b. 301 

Exemplo tibi facta timet. lamque adripis ultro 
Spumantem cogisque diem suflferre tuendo 115 

Atque supinando mirantem lumina vinci 
Argolici victor portas sub tecta tyraimi. * 

Fama celer toto victorem sparserat orbe, 
Auxiliumque dei poscebat Creta crudeli 
Victa malo. Taurus medio nam sidere lunae 120 

Progenitus Dictaea lovis possederat arva. 
Fulmen ab ore venit, flammisque forentibus ardet 
Spiritus, et terram non caeli flamma perurit, 
Sed flatus monstri: dextro iam Siria cessent 
Sidere solque, licet glaciali frigore victor, 125 

Abstrusuin mmido claudat iubar, aurea condens 
Lumiiia, et ignifluo stupefactus in orbe tepescat. 
Aestus habet Cretam. Pereunt silvaque lacusque 
Graminaque et fontes sacri, montesque perurit 
Flamma ferox. Idam superis spectantibus ignis 130 
Dissipat^ et magno cimabula grata Tonanti 
Igne suo monstruin, si fas est dicere, vincit. 

Tandem fama celer Dictaea ad litora magnum 
Duxerat Alciden: cum taurum dira minantem 
Accipit et saevum comu flammasque vomentein 135 
Corripit atque artus constrmgens fortibus ulnis 
Ignifluos flatus ammamque in pectore clausit. 

III a. 

DE DVLCIO. 
Nectareo muro dulces cinguntur harenae. 

lllb. 

DE DVLCIO. 

Suave tibi nomen•, sed si te talia tangunt, 
Moribus atque animo postea dulcis eris. 



302 CLAVDU CLAVDIANI 

IV, (LXSI.) 
DE ZONA MISSA AB EADEM AECADIO AVGVSTO. 
Stamine resplendena et mira textilis arte 

Balteus alipedis regia terga ligat 
Qnem decus Eoo fratri pignusque propinqui 

Sangumis Heaperio misit ab orbe soror, 
Hoc latus adstringi velox optaret Arion, 5 

Hoc proprium yellet cingere Castor equum. 



EPITHALAMIVM LAVRENTn. 

In primis te, sponse, precor: patiare caneiiteiii; 
Teque, puella, magis: tacito mihi carmine parcas, 
Scimus enini, scinnia vobis mmc carmina nostra 
Doctiloquiqiie efciaui liDguain solidare Maronis. 
Sed breviter strictimque duos dicemua amantes, s 
Ma[te]ria [at]qu[e li]cet plus quaerat, pauca loquemur. 

Principio generis siimli vos stirpe creatos 
Florenti Plorique patrum sat nomina prodimt. 
Matribua et pariter reapondet fetua uterque: 
Nam decuit Mariam sapientein fundere [natam lo 

CalliopGnque simul iuveneni proferre tofgatiun. 
similes multiimque pares! Te prima iuventus 
Inaignem vegetuinque tenet; nam nuper [opertaa 
Flore genas pleuaque decens lanugine malas 
MoUia votifero deiiipsiati vellera ferro. ifi 

Egregio falgea cultu totusque decorus, 
Ex facie morea patriamque ex nomine pandens: 
Nam quae primates quondam genuere Latinoa 
Antiqnaeque urbi propriuni tribuere vocamen, 
Dant tibi, Laurenti, Laurentea nonmia Nympbae. ao 

8 patrum] JSaupttusi patriB. produiit] Eiesius; prodet 
14 Flore genas] Jeepiwe; FWigenaa, 17 Εϊ] BirtiuB; Et. ' 



CARMINVM MINORVM APPENDIX, c. IV— V. 303 

Quid memorem mores iuvenili in corde seniles 
Atque Ithacum ingemum Romana fervere lingua? 
Tu fora, tu leges celebras sanctumque tribunal 
Promptaque impavidus tu suetus dicere dextra. 
Te insontes paimam semper tenuere patrono, 25 

Te contra adstantem semper timuere nocentes. 
Prorsus habes mvenis totuin quod Tullius auctor 
Cansidicos retinere iubet: nam, fultus utroque, 
Vir bonus es nimium, fandi pariterque peritus. 

Ad te nunc breviter (nam sic te velle putamus) 
Verba, puella, feram, pulchro formosa colore. 31 

Lilia cen niteant rutilis commixta rosetis, 
Sic rubor et candor pmgunt tibi florida vultus. 
Denique mirainiir quod colla moniKa gestant; 
Ex mneris frustra phaleras imponis ebumis. 35 

Non tibi nam gemmae^ sed tu das lumina gemmis^ 
Atque alias comit, per te componitiir aurum. 
Ips]a loqiii, scriptique tenax veloxque legendi, 
Scis] tamquam talis faeris praesaga mariti 
ΈΪ] Musea tuis insedit cura medullis. 40 

Nec miiius in propriis studium: nam vellera lanae 
Textilibus calathis semper tractare perita 
Inque globos teretes coemitia volvere pensa 
Compositas tenui suspendis stamine telas, 
Quas cum multiplici frenarint licia gressu 45 

Traxeris et digitis cum mollia fila gcmellis^ 
Serica Arachneo densentur pectine texta 
Subtilisque seges radio stridente resultat. 

Sed iam snfficiat de magnis pauca locutmn, 
Nec sinit hoc tempus, totas nmic pandere laudes. 50 
Qiiiii magis, ο pueri, vosque exauate, pueflae, 
Qaas optare pares thalamos taedasque iugales 



22 Ithacum] Birtius; Ithalum, Italum. 29 pariterque] 

Heinsius; patq^. 30 Ad] At. 43 yolyere] Buechelertis ; 
yeUera. 45 frenarint] Muellerus; frenarunt. 47 Arachneo] 
araneo. 



Γ 



304 CLiVDII CLAVDIANI 

Senaibus ex imis suapiria ducta fatentui". 
Conaertas prensate manas magnumque per orbem 
Dextra liget laevam. Festos celebrate hymenaeos ss 
Ae, moduiaiite inelos pariter caesoque pavinto, 
Cum pede vox resonet: persultent atria larga, 
Quae virides cingunt hederae laurique coronant 
Votigerique ignea, stellantia Imiiiiia, complent. 
Tjinpana, chorda aimul aymphonia, tibia, binus, 60 
Cymbala, bombyliiiiii cornus et fistula, sistnim, 
Quaeque per aeratas inspirant carmina voces, 
Vmida foUigenis esclament organa Tentis. 

Surge age iam iuTenis; destram complectere BpoMM. 
Tuque puella caput ιιϊτβο velaioiiie teeta 6* 

Kon cunctante gradu gresaum comitare mariti. 
Teque etiam paucis moneamus, pronuba, verbis, 

Cmn fuerit ventum ad tbalamoB prinnimque cubile, 
Sit tibi cura vigens imioxia reddere merabra 
Virginis, ut totmn, quod poasit laedere, demas. 70 
liullum sit capiti quo erinis cojnitur aurum 
Nec coUo maneant, niai quae simt levia, fila 
Aniilus et digitis tollatur mollibus aaper 
Ac niveoa auro propera spoliare lacertoH, 
Ne, dum par ludunt atque oscula dulcia iactaut 7S 
Exercentque toris Veneris lactamen anlielum, 
Cuiicta per amplexus foedeutur membra inariti 
Atque invita viri maculet quae diligit ora. 

Ite pares tandemque toro recubate potito, 
Mellea tuuc roseis haereseant basia labris 80 

Et compressa auis audet per pectora raembria 
Per] niveosque umeros collumque per 08[que marita: 
Deitera c«rvic€m roseam subiecta retentefc 
Turgeiiteaque simul constringat laeva papillas. 



ei bombjlinm] SirUus; bambilinm, G3 foUigenia] BuT- ' 
mannus; folligeria. exclament] Werntdorfiits ; exolainant. 
Tentia] MueUerus; Tocis. 75 Ne] Nec. par iQdtmt] iirKitf,' 
faro Jndu. 81 auaet pet^ Birtius; iaaadent. ' 



CARMINVM MINORVM APPENDIX, c. V— VIII. 305 

Vivite felices quam longaque carpite saecla. 85 
Vivite concordes, donec premat una senectus 
Ambo et] vestra habeant natorum vota nepotes. 

VI. 

DE LIBERALIBVS. 

Lenaee vitisator Bromie Semeleie Bacclie 
Thyrsitenens bimater trieterice Nysie Liber, 
Flos Ariadnaee, Corybantice laete Thyoneu, 
Da reditum nobis: sic totis dulcia rivis 
Musta fluant spumetque cavis vindemia labris. 5 

VIJ. 

LAVS MARTIS. 

Mars, pater armorum, fortissime belligerator, • 
Esto volens mitis facilis deus, esto benignus: 
Sic tibi post pugnas et pastos sanguine campos 
Amplexus tnbuat vincli secura Cythere. 

Tu crista galeaque rubes, tu pulcher in aere; 6 
Incutis e vultu radiantia lumina ferro, 
Te tborax galeaque tegunt, non quo tibi terror 
Hostilis subeat, sed quod decor exit ab annis. 
Tu cuin pulsatuin clipei concusseris orbem, 
Inmugit mundus, tellus tremit, aequora cedunt. 10 

Da nobis reditiiin. Patriam repetamus ovantes: 
Sic tibi lascivae celebrentur in urbe kalendae. 

VIII. 

DE IVNONALIBVS. 

luno] poK domina, cui vincla iugalia curae, 
Supremi caeli regis coniunxque sororque, 
Da reditum nobis: sic regnum transeat orbis 



VI 3 Corjbantice] Buechelerus; coriatice. 6 musta] 

Biesius; musa. VIII 3 Da] L. Muellems; det. 

OiiAyDiAiri Ορρ.^ ed. Koob. ^^ 



306 CLAVDIl CLAVDIANl 

IX. (XCIII.) 

DE HIPPOPOTAMO ET CROCODILO. 

Vtraque fecundo nutritur belua Nilo, 

Quaeque vorat morsu quaeque sub ore fremit. 

X. (XCIV.) 

DE AQVILA QVAE IN MENSA DE SAEDONYCHE 

LAPIDE ERAT. 

Mensa coloratis aquilae sinuatur in alis^ 
Quam floris distinguit honos^ similisqne figura 
Texitur: impluinem mentitur gemma volatum. 

XI. 
DE ISIDIS NAVIGIO. 

Isi, ο fmge nova quae nunc dignata videri 
Plena nec ad Cereris muiiera poscis opem 

(Nam tu nostra dea es nec te deus ipse tacendi 
Abnegat expertus, quis tua vela ferat; 

Namque tibi Zephyrus favet ac Cyllemus ales): 
Ne nostra referas de regione pedem. 

XII. 

BE LAVACRO. 

Qui splendere cupis claro tenuique lavacro, 
Pontica succedas in balnea nobilis undae, 
Quam nec Alexandri mater sub sole cadenti 
Emeruit (non si varia se aspergine Gai 
EfiFtmdat per aperta latex e sedibus imis 
Cum Syrio unguento), semper cui roscidus umor. 
Hic femora et suras et brachia molliter ambit 
Et rigat in pluviam sensimque ad colla resultans 

XII 4 Gai] Caii. 



CARMINVM ΜΙΝΟΚλΠνΐ APPENDIX, c. IX— XIV. 307 

Tangit odore levi et grato spiramine nares 

Lenis et extemas admittere nescius artes. lo 

Huc ades ο Floreus et festa luce relaxa 
Mentis onus nebulasque faga, quae frontis honorem 

xm. 

DE VINALIBVS. 

Non tibi vina placent, ο insanabiKs hospes? 
Nec mens est Thebana tibi, licet aggere*celso 
Dircaeae rupis dicas fliixisse parentes? 

Vertice de Nysae per rura et nostra Lyaeus 
Trausiit implevitque vias mgrantibus uvis. 5 

Musta siti posuit pater, et non tempore ab illo 
Desierant haec sacra coli vatiunque sonoro 
Carmine Mincius et strepuit circumsita ripa 
Fluminis Etrusci quem non aequabit Orontes. 

XIV. 
DE CYTHERA. 

Forte erat Aurorae tempus Solisque quadriga 
Pecerat et ventmn et sojiitiim per nobile marmor 
Adstantis pueri, cum te, mea bella Cythere, 
Adspicio vementein et tu mea limiiia grato 
Introitu dignata rosas et lenis amomi 6 

Delicias miras tecum adlicis^ unde secutae 
Palladis et frondes nulliusque inscia laurus. 
Atria nostra virent, et agunt in limine primo 
Badicem platani; ad portam yenit arbutus ipsam. 
Felix multa arbos, imitans miracula Pindi 10 

Quae non delebit Kvor nec sera vetustas. 

iucunda nimis, tenui quae visa poetae, 
Dum credis vitium non auscultare Camenis. 



XIII 6 siti] Biriius; sibi. 

20* 



Γ 



CLAVDII CLAVDIANI 



DE CEBEO. 



Flora Teiiit. Quae Flora? dea. An de gente Lafcina? 

Non reor; at Chloris dicta per arva fuit. » 
Huius 141 adveiitum radiant de nocfce lucernae; 

Nani nitet atque hilarat lumiiie cvmcta suo. 
Cerea materiea apibus debetur amicia. 6 

Floribus atque hortia sit, precor, aequa meia 
Non, ut inel rapiam, cuiua non tangor amore, 

Sed cera in talem £at iit alba diem. 





XVI. 




SVII. 




DE mVKDINE 




DE MEBGO. 




periit 




periit. 




XVIII. 




XIX a. 


DE 


VITVLIS MAEmiS. DE PAVPERE SINGVLAfil 




jieriit. 


XlSb. 

1>E ΑΡΕ. 

perut. 

XX. (XCVUI.) 


periit 




MEBOBAVDIS LAVS 


CHBISTI. 



Proles vera dei cimetisque antJquior aimis, 
Nimc genitus, qui semper eraa, lucisque repertor 
Ante tuae matriaquo parena; quem misit ab astris 
Aequaevus genitor Terbumque in aemina fusum 



XIX a Mc titulus hoc loco tnler XVIII ei XlXb serMM 
est in Μ catalogo; BirtiwB omiiit; cf. eius praef. p. CLXli- 
SS i verbumque] BirtiMS ; vecbiqiue. 



CARMINVM MINORVM APPENDIX, c. XV— XXI. 309 

Virgineos habitare smiis et corporis arti 5 

lussit inire vias parvaque in sede morari, 

Quem sedes non uUa capit; qui lumine primo 

Vidisti, quidquid mundo nascente crearas; 

Ipse opifex, opus ipse tui, dignatus iniquas 

Aetatis sentire vices et corporis huius lo 

Dissimiles perferre modos hominemque subire, 

Yt possis monstrare deum, ne lubricus error 

Et decepta diu varii sollertia mundi 

Pectora tam multis sineret mortalia saeclis 

Auctorem nescire suum: 

Te conscia partus 15 

Mater et attoniti pecudum sensere timores. 
Te nova sollicito lustrantes sidera visu 
In caelo videre prius, lumenque secuti 
Invenere magi. Tu noxia pectora solvis 
Elapsasque animas in corpora functa reducis 20 

Et vitam remeare iubes. Tu lege recepti 
Muneris ad Manes penetras mortisqiie latebras 
Inmortalis adis. Nasci tibi non ftiit uni 
Principimn finisque mori, sed nocte refusa 
In caeluin patremque redis rursusque perenni 25 

Ordine purgatis adimis contagia terris. 
Tu solus patrisque comes, tu spiritus insons 
Et toties unus triplicique in nomine simplex. 

Qaid, nisi pro cunctis, aliud quis credere possit 
Te potuisse mori, poteras qui reddere vitam? 30 

XXI. (XCIX.) 

MIEACVLA CHRISTI. 

Angelus adloquitur Mariam, quo praescia verbo 

Concipiat salva virginitate deuin. 
Dant tibi Chaldaei praenuntia munera reges: 

Myrrham homo, rex aurum, suscipe tura deus. 



XX 9 tui] Sealiger; sui. 23 non] Gesnerus; nam. 



310 CLAVDIAlil CAKM. MIN". APPENDIX, c. XSl— XXII, 

Permutat lyinpbas ia vina liquentia Christus, 

Quo primum facto se probat esae deuin. 
Qiunque expleut paues, piaces duo milia quinquo 

Et deus ex parvo plus superesse iubet. 
Editus ex utero caecus nova lumina sentit; 

Et stupet ignotum se memiaae diero. i 

Lazanis e tumulo Cbriato inclamaiite resiirgit 

Et durae mortis lex resoluta perit. 
Nutautem quatit unda Petruin, cui CJiristus m alto 

Et dextra greasus flrmat et ore fidem. 
Esanguis Christi contingit femina vestem: i 

Stat cruor in venis, fit medicina fidea. 
lussus post multos graditur paraljticua annoa 

(Mirandum) lectua portitor ipae aui. 

XSII. 
Marcua amans pueruin natuin mentitiir antare 

Vultque pater dici neaciua eaae pater 
Et pietate nefaa et amorem velat amore. 

Se pietaa mnbrani criminia ease dolet. 
'Nate' diea audit, nos et torua audit 'amice', 

Et pro temporibua nomma mutat ei. 
Stulte, quid ignaro non dicit Cynthia fratri? 

Ne credaa nocti digna latere diem! 



1 



4 



Qui pater eafc, bvdc filiua eat. Α lumine primo 
Filiaa ,a thalamia incipit esse puer. lO 

XXI [ 5 torua] £tniiusf 



J 



CARMINA GRAECA. 

Γιγαντομαχία. 

Fr. I. 

Et ποτέ μον κνανώπνν έηίΛλώοντν ϋ'άλαΰΰαν 
^al φρεΰΐ Θ'αμβήΰαντΰ κνκώμενα βεν&εα πόντου 
εν%α6%'αν μακάρεΰ6ίν έΰήλνύ'εν είναλίοι6ι^ 
ipcDvfi^ δ% Λταμένηζ άνεμοτρεψίζ εύβετο κϋμα^ 
λώφηόεν d' άνέμοιο βο'ή^ γήό^ηΰε dh ναύτης 5 

ύύύόμενοζ μεγάλοω %•εον τιαρεοϋααν άρωγήν 
&g καΐ νυν dij Φοίβε {ρύ γάρ ^'εbg ^Λλεν άοίδήζ) 
£ν^ομαο αύδήεντα κατάηλοον ενεηιάων. 
ΐλαϋΊ, και μεν &κον6ον^ έπεί (5έ%'εν ενμενέοντοζ 
υίανρότερον ddog έΰτίν i%^ έλτίίΰΰ λωιτέρΎΐ<5νν. 10 

Sig γάρ dii ηέλαγοζ μίν ^Αλεξάνδροιο τίόληος 
ϋίάντο&εν έκτέταται^ τά δε μνρία κύματα λαών 
Άρνντ* h^ άλλήλοίΰνν^ έγω δέ τε δεινοζ αονδο^ 
μονύοΛόλοξ ναύτης ^Ελικωνίδν νηΐ ταϋ'ήόας 
1%'ύνω τίροζ οΕ^θλα, φέρω δ' ίπν φόρτον άοίδην. 15 
εΐ δh %'εών βονλχίΰιν ύφ' ύμείων έ%'ελόντων 
^ίμετέροΐζ νμνοιΰίν έπνηνεύβευαν ixaivov 

Fr. Π. 

εύρνν ig αί^ερα ηέμΛε ϋ'εημάχον^ ή δΐ ^ιφεϊ6α 

χεφρη γίνεται αΐψα (5υνανττίι6α6α κεραυνώ' 

άλλος ί' ^Ηελίοίο καταντίον ΐ6τατ\ απειλών 20 

5 λώφηαεν] λώφτιαε. 7 ίή Φοίβε] Birtius; drj με. ah 
yccg] idem; αν γάρ όή. 13 d^ τ ε] Koechly; 9έ τοι. 15 1%•ννω\ 
idem; Ι&ύνων. 18 ζιφεΐαά] ζιφ^εϊαοί. 19 γίνεται αίψοίΐ 
Schenkl; γίνεται. 



312 CLAVDII CLAVDIANI 

μαρψίμίναι, Jlo|^tft ψάog γΐι^ν^βι δεδοιχώς, 
τώ S' ίφ^ηχ' αχ^ιν, yXavxag S' έκάλνφεν όπαπάξ' 
νήψ^ονεζ^ ovSi μό&ου τέλος r^Steav^ άλλα jrfffdtTEj 
a&ttttg ats ψορέίΰχον ίτνμβενοντο βολγ/βι. 

^ιψήβας Sh γίγας {πιέειυ &dXe νήχντον ΰίωρ) Μ 
τήλί μάλ' ig χοταμον τάνυβεν πολνχανδία δειρήν, 
ίλχε Si χενματκ πάντα χνλινδομϊνοιο φόοιο, 
άχρι δί πηγάων ύπεδίξατο μναίον νδωρ 
έβπόμενος προχοίίαιν άαοίλνμενον ποταμοΐο. 
αλλοξ 6' α{ι χρηνής τ£ πεβών έπΙ χύματα πόντου 30 
ΐΐϊνεν ■bah βτομάτεΟβι ποτάν χελάρνξε δ^ λαιμός 
Νηρέας άλμνρόν οι,δμα δι' άν&ερίώνος όδενον. 
πινομένον 6i βνθΌΐο χαϊ ϋδατος όΑΛνμε'ΐΌΐο 
γνμνώ&η μέγα βέν&ας, έχερβώ&η δΐ d^aXaBOa, 

Κούρης δ' αντα δύω γλανχώπιδος άτρντώνης ϊ1 
γηγενεες μάρναντο' φέρεν δ' δ μίν οΰρΐο^ αχρην, 
αύτάρ δ γ' ίιλίβκτον «ETpjjv άνάειρε μεμαρπώς. 
Tovg di &εά «ατέπεψνε δορυββόος ούχ ενϊ πάτμφ• 
τον μεν γάρ βτέρνοιο δΐ'ήλαβε μείλινον ίγχος, 
τφ δ' Βρα Jlccivov ΐργον hc' άβαίδοξ 6μφαλοέι1β7}3 ^ 
Γοργοϋζ δείξε χάρηνον' & δ' ώς ΐδε γνΐα πεδη&είς 
ί/ φέρεν έν παλάμ'^βιν 6μοΰος ΐβτατο πέτρ•^. 

Κύπρις δ' οϋτε βέλος φέρεν ον@•' ϋπλον, αλλ' έχόμιξεν 
άγλαΐην' ϋ-εμέντι γάρ έπ' ϋμμκβιν ΰγγελον αύ^ήυ 
αρώτα μίν άπλεχέας περόνη διεχρίνατο χαίτα; Μ 

χκΐ πλεχτάς ίβφιγξε πνχνω περιπλέγματι αειράς, 
ίίτίλβει δ' 6φ&αλμ&ν έρατούς ύπεγράψατο χανθΌύς, 
λεπτάς δ' εύανέμοιο ^αψάς χαλάβαβα χίτβνο? 
αορφιυρέαν ού χρύπτεν ύφ' εϊμαϋιν &ν&εα μαζών 
όμματος εΙς αγρην ώπλιβμένη• είχε γάρ αύτ•^ ίΟ 

21 loipoi] Μ. Schmidt; Si^ns- 22 έψίη*'] Lwdwichi 
^φήχ'. ΰχριν] Sirtitis; άχ,τίνα. 26 tavvaev] τάτνβί. 

38 ύπιβί^ατο] Koeehlj/; νΛίίίχιτο. 29 ίαπόμινοί] Μ. &ΑΜί- 
der; ίαηόμΐναν. S2 ΛηριΌβ] Νίΐίρος. ά6εϋον\ ΚοίόΜν; 

ύίινων. 40 ίπ'] tdem; 4ιπ . 43 οΰ*'] Heinsius; οίχ. 

45 iicxoivarol Gesrterus; ίΐϊκρίΐΈΐο. 4β Ισψιγξ(] ίοψιξι. 

46 Ιίίΐτάί i'} Χίατάί. χιτώτορ] χίτωναζ- 49 οι] δ' οί. 
ύΟ ώπΛκτμένη] Seinsvas; &κΧια^ίνν,ν. 



CARMINA GRAECA. 313 

πλέγμα χόρνν, $όρν μαξόν, 6ψ^νν βέλοζ, άβπΐθκ xaklog^ 
οχλα μέλη, ^έλγητρον ίν ^λγεβιν ει δέ τΐξ avTij 
<5μμ(( βάλοι, δdδμτjro^ βέλοξ δ' άπο χει,ροξ έάβαζ 
Mg 'Άρειi}g αίχμ'^ ι^ Κύπριδος δΑΑντο μορφΐ}. 

ΚαΙ τόν μ^ν ^^ανάταν νεφοξ ενννεν άλλα Τνφωενξ 
ίαρτο Ποβειδάίονοζ εναντία' τον. δε τριαΐντ} 66 

ϋτέρνα ΙΤοΰει6άαν, Ζεύ^ ^' ^λαβε κράτα κεραννφ. 

ΈγχεΙαδος δ' ού λ-ήγε μάχης, άνά δ' ^ρπαβε νηϋον 
προόριζαν πολέεββιν ^ρειδομενην dpheei, 
δεινά δ' άπειληβας Z^vbg κκτέναντι βεβήχΐΐ, 60 

ercOro δί γαϊαν δλην μίν άνα^ρηξαι χενεώνων, 
Άβτρα δϊ ανγχεϋΜ, ΖηνΙΐζ δ\ μέλα%•ρον έρύββαι• 
τοΐα δ' άαηπΐίΧεί. rp d'i ΰϋ-ενος &ρορε μήτηρ 
■ήμhv άνααχομένη ψόνιον βέλος, 'ήελίον τε 
νηβ03 ανερχομένη ΰχιαβΐν φάος, ίν δέ τε νήβφ 65 
δϊνδρεα χαί ποταμοί 9ηρές τ' ίβαν Spvte-fg rf, 
χαΐ τότ κναχτα 9ΐών χόλος ^ΰπετος έβτνφέΐίξε- 
p^|£v γάρ τετνφοις νεψέλαζ βύν rotg τε χεραννοΐς 
άββέοτονς πνρόεντας ίπ' Έγχελάδφ χέεν ϋμβρονς 
(^ή^ελ' άμαλδννειν)' ό δ^ μεββά&εν έν%^ορε πόντον 70 
αΙ%•όμενος, τψ δ' άμψΐ περιξείονβα ^άλαΰβα 
δει-νον παφλάζεβχε χνχωμένη ag περί Φήρας' 
ούδΐ Κρανίων λ^ηγε, Ανχαονίης δ' άπ6 γαίης 
πέτρον άαο^^η^ας 6λοώ έπέ&ηχε γίγαντι 
αβχετα μηνιόων ίπΐ δ^ αΰτψ v^ffog ^ρονβεν, 75 

ijr Ki>thq προέηχεν ές οϋρανόν [άμφότιρον δε 
, χάΙ ανρΐ χαΐ νονβω βτνγερούς τείρονΟι γίγκντας\. 



66 Ιγννηλ iMdwioli; ίντνιν. 57 Zfis S'] Kotckly; 

rKtJii. ιι^&τά] idem; χάςτα. 6! &ατι>ά] Koechly; &βτίΐ, 

«8 τοΐα S' &«T\TttiXsi\ idem; rotit Si ixTtneUei. 64 φάνιον} 
fiaienkl; φοίνιον. 66 e-xlaeiv'] αχίααι. 68 τιτνψύς] Birtms; 
11 jtvfbg. βθ πνρόινταβ] Kaeehly; πνράεντοΐ. 70 fvuopf] 
idem; ϊιι^Οζί. 72 los πιςιΐ e-fjfiag] BuecheltTUS; titQl Ufjpug. 
78 *' &πύ\ Koechly; aab. 74 nkgov] xhgav. 75 νήΟΟϊ] 
Xoechly; νο^οος. "6 ls\ Triarle; elg τόν. 



CLAVDII CLAVDIANl 



EPIGRAMMATA. 

I. (LXV.) 
Ύλαθί μοι φίλε Φοφε- βν γαρ θοώ τά^α τιταίναν 
εβλή9~η$ ποτ' "Ερωτος νπ' ώχυχόροιαιν όιβτοί?. 

II. (LXVn.) 

Eis ϋονλόν τινκ τνφ&έντα παρ' κύτον όιά το 
μή ΐπιδονναι αέΚλιον iv άχροάβει. 
"Εδρην χκλχεόπεξον ίπΐ προ&ύραΐξ, 'Ελικώνος 
εΐβτ'ήκεί θεράπων χΐζ νπίρ νώτοιο μεμκρπώ3 
ούϋ' ί&ελεν μογέοντι πορεΐν ΐαίβα^-ρον aoitf^s' 
τοϋνεχά μεν &ώρηξεν Ibv πολύμητίξ ανάγκη. 

ΠΙ. (LXVJ.) 

Eig μιμάϋοί γηράβαΠκν xccl χαλλωπιζομεντιν 
ίίγονν άλειψομενην τά τών γυναικών μαγγανεύ- 
ματα. 
Μαχλάς ενχροτάλοιβιν άνενάξονβα χορείαις 
δίζυγα ααλλομένοιβι τινάγμκΰι χαλχον άράββιι, 
T^S μίν {ιποκλεπτων πολίϊ}ν τρίχα yEtrova Μοίρηί 
-ήλεμάτοις άχτΐβι χα^άβαεται ζμματοζ α^ρη, 
■φενθάμενον δ έρύ&ημα κατεγραφεν ^XQOog αίδάζ 5 
άγλαΐΐ] οτέφαβκ vo&tj χεχκλυμμένα μΤ^λκ. 

IV. (LXIII.) 
Ei^ χρύβταλλον ίνδον ΰδαρ ίχονΰαν. 
Χιονέί} χρνβταλλος ύπ' άνέροζ άβχη&εΐβα 
δεί^εν άχηρκαίοιο παναΐολον εικόνα χάομον, 
οΰρκνόν άγχκ^ έχοντα βαρύχτνπον ενόο&ι πόντον. 

Ι 2 ποι'] Birtius; ύπ'. Π Ι χαί»ίό«(ζον] BrunekitU; 



CARMINA GRAECA. 315 

V. (LXIV.) 

Eig ro αντό. 

Έίτί* &γε ftot, χρν0ταλλε^ λί&ω ΛΒΛνκαύμένον νδωρ 
rig πη^εν BoQiηg; ή tis Ιλυΰε Notog; 

VI. (XCVI.) 

Eig τον όωτηρα. 

^£1 TCVQog aBvaoLO 6οφήν ώδΐνα φνλάΰΰων 
€μβεβac^g χό6μοίθ Λαλίνδίνητον ανάγκην 
ΧρίότΙ ϋ'εοφ^'ήτονο βίου φνύίζοε πηγή 
TCatQog &6ημάντοιο ϋ'εοϋ τίρωτόύτίορε φωνή^ 
8g μετά μητρώων τοκετών ίγκνμονα φόρτον 6 

χαΐ γόνον αύτοτέλεύτον ανύμφευτων ύμεναίων 
<STifi6ag ^At56υQL•ηg γεvεηg ετερόφρονα λύύύαν 
ϋργια d' εΙδώλων κενεών ψευδώνυμα λύ6ag 
albέρog &μφLβέβηκag έφ* ετίτάζωνον ί>χηα 
άγγελL•κatg πτερύγεόόιν εν άφ^^ήτοίόί ^'αάΰΰων 10 

ΐλαϋΊ παγγενεταο ϋ'εοϋ τνρεύβψον ϋμμα^ 
φρουρέ βίου^ 6&τερ μερόηων^ ai&vog άνάΰΰων. 

VII. (XCVU.) 

Elg τον αυτόν. 

^AρτLφav\g πολιούχε πaλaL•γεvhg υΐϊ νεογνέ 
αίεν έών προεών τε υπέρτατε ϋύτατε Χρι6τέ 
άΟ'αι/ά'ΓΟΛΟ πaτρόg τ ε δμόχρονε^ πάμπαν όμοιε. 

VI 5 μετά] lacohsitM ; μέγα. 



SERIBS CARMINUM HUIUS EDITIONIS 
NXJMERIS GESNERJANIS ADPOSmS. 



PanegyricuB Probini et Olybrii 

In Rufinum I praef. 

In Ruflnum I 

In Rufinum. II praef, 

In Rufluum II 

liellnm Gildonicura I 

In EQlropium I XVIH 

In Eutropium Π pr.ief. XIX. 

In Eutropium II 

Feacermina dB nuptiis Ilonorii I 

Fesceuniiia Π 

PeBccnnina ΠΙ XIU 

Fesceimina IV XIV 

Epithalamii do nuptiis Honorii ^raef. 

Epitha] amium de nuptiis HoQOni 

De tertio consulata Honorii praef. 

De tertio oonsulatu Honorii 

De quarto conBulatu Honorii Vtll 

Panegyrici Manlii Thoodori praef, ', XTI 

1'an.egjritnB Manlii Theodori XVH . 

De consulatu Stilichonie I XXt 

De οοπΒηΐΕίτι Stilichonie Π ΧΧΠ 

De conaulata Stilichonis III ptaef. xxi il 

De consulatn Stjliehonis III XXIV" 

De Bexto consulatu Honoiii praef. XXVH 

De sesto consulatu HoDorii XSVIH 

De bello Gothioo praef. XXV 

De bello Gothieo XXVI 

c. m. I; Ad Stilichonem XIU 

c. m. II: Deacriptio portus Smyrnensia LXXXV 

c. m. ΠΙ: Ad Aeternalem LXXXI 

c, m. IV: Descriptio annenti LIV 

c. m. V; Bst in conspecto. \.\ LXXXVi 



SERIES CARMINUM HUIUS EDITIONIS. 



317 



c. m. VI: Bimanti telum ira facit LXXVIII 

c. m. VII: De quadriga marmorea LXXXVII 

c. m. νίΠ: De Polycaste et Perdicca LXIX 

c. m. IX: De hystrice XLV 

c. m. X: De birro castoreo XCII 

c. m. XI: In sepulchrum speciosae XCI 

c. m. XII: De balneis Quintianis LXXXIV 

c. m. Xni: In podagram LXXIX 

c. m. XIV: Ad Maxiinuni LXXXII 

c. m. XV: De paupere amante . •. > LXXXIX 

c. m. XVI: De eodem XC 

c. m. XVII: De piis fratribus L 

c. m. XVIII: De mulabus Gallicis LI 

c. m. XIX: Ad Gennadium XLIII 

c. m. XX: De sene Veronensi LII 

c. m. XXI: De Theodoro et Hadriano LXXX 

c. m. XXII: Deprecatio ad Hadrianum .... XXXIX 

c. m. XXIII; Deprecatio in Alethium LXXIV 

c. m. XXIV: De locusta LXXXIII 

c. m. XXV: Epithalamium Palladii XXX. XXXI 

c. m. XXVI: Aponus XLIX 

c. m. ΧΧνΠ: Phoenix XLIV 

c. m. ΧΧνίΠ: Nilus XLVII 

c. m. XXIX: Magnes XLVIII 

c. m. XXX: Laus Serenae XXIX 

c. m. XXXI: Epistala ad Serenam XL 

c. m. XXXII: De Salvatore XCV 

c. m. XXXIII— XXXIX: De cryetano LVI— LXII 

c. m. XL: Epistula ad Olybrium XLI 

c. m. XLI: Ad Probinum XLII 

c. m. XLII: De apro et leone LIII 

c. m. XLIII: In Curetium LXXV 

c. m. XLIV: In eundein r*?r^tium LXXVI 

c. m. XI^V: De concha . *.' LV 

c. m. XLVI: De chlamyde et frenis LXXII 

c. m. XLVIl: De equo dono dato LXXIII 

c. m. XLVIII: De zona equi regii LXX 

c. m. XLIX: De torpedine XLVI 

c. m. L: In lacobum LXXVII 

c. m. LI: In sphaeram Archimedis LXVIII 

c. m. LII: De lanario LXXXVIII 

c. m. LIII: Gigantomachia XXX VII 

De raptu Proserpinae I praef. XXXII 

De raptu Proserpinae I XXXIU 

De raptu Proserpinae Π praef. XXXIV 

De raptu Proeerpinae II XXXV 



318 SERIES CARMINUM HUIUS EDITIONIS. 

De raptu Proserpinae ΠΙ XXXVI 

Fragmentum incertum 

App. I: In Sirenas C 

II: Laus Herculis CI 

Illa: De dulcio 

Illb: De dulcio 

IV: De zona missa ab eadem . . * LXXI 

Y: Epithalamium Laurentii 

VI: De Liberalibus 

VII: Laus Martis 

VIII: De lunonalibns 

IX: De hippopotamo et crocodilo XCUI 

X: De aquila qnae in mensa erat XCIV 

XI: De Isidis nayigio 

ΧΠ: De lavacro 

XIII: De vinalibus 

XIV: De Cythera 

XV: De cereo 

XVI: De irundine 

XVII: De mergo 

XVIII: De vitulis marinis 

XlXa: De paupere singulari 

XlXb: De ape 

XX: Laus Christi XCVni 

XXI: Miracula Christi XCIX 

XXII: Marcus amans puerum 

carm. gr. Γιγαντομαχία. . 

epigr. I: "ΐΧαΟΊ μοι φίλε Φοίβε LXV 

II : ΕΙς άονλόν τίνα τνφ^ένχα LXVII 

III: JEfe μιμάδα γηράααααν LXVI 

IV: Elg ιιρύσταλλον LXIU 

V: Elg τό αυτό LXIY 

VI: Elg τόν σωί^ρα XCVI 

VII: Elg τον αντόν XCVII 



INDEX NOMINUM ET RERUM. 

(Numeri Gesneriani sunt praeterquam in carmiiiibus 
minoribus, Graecis et in appendice; in his cf. conspec- 

tum praecedentem.) 



Abundantius] XVm 154. 
Academia] XVII 94. 
Achaemenius] X 224; XXXVI 

264. 
Acheloides] SirenesXXXVl 254. 
AcheloiuB]_c. m. 80, 174. 
Acheron] XXXIII 87, 227. 
Acheronteus] XXXV 351. 
Achilles] V 180; XI 7; IX 19 

X16; VII 60; VIII 367, 567 

XXI 99, 268; c. m. 22, 13 

46, 2. 
Achilleus] adi. c. m. 22, 46. 
AchiTus] adu XX 214; XXVIII 

440; XXVI 564; c. m. 46, 7. 

ξύb8t V 425; X 179. 
Acis] flumen XXXVI 332. 
Actaeon] V 419. 
Actaeus] -a iuga XXXVI 54. 
ActiuB] XXVI 185. 
Addua] XXVIII 195, 458, 488. 
Adherbal] XV 409. 
Adonis] XI 16. 
Adriacue] V 39. 
Aeacidesl Pyrrhus XXVI 125. 
Aeacus] V 456. 
Aeetes] XXVI 3. 
Aegaeue] adi. XX 246; X 133; 

XXI 287; suhst. pro mari 



-4e^aeo: 1 190; XX 333 ;X 162 

c. m. 28, 38; 53, 117. 
Aegaeon] gigas ΧΧΧΠ 46 

XXXVl 346. 
Aegyptius] semper adi. XV 61 

XVIII 312; XX 252; VIII 575 
Aegyptus] III 148; XXVI 57 

c. m. 27, 89; 28, 5. 
Aelius] -a series XXVin 420 

proles c. m. 30, 56 ; cf. Tra- 

ianus, Ulpius. 

Aemilius Paullus] XXVIII 439; 
Paollus XXIV 33; XXVI 126. 
Aeneas] XXI 98; c. m. 17, 38. 
Aeolius] XXVI 224. 
AeoluB] V 23; VII 97; c. m. 

22, 35; XXXIII 74. 
Aetemalis] c. m. 3 inscr. 
Aether] c. m. 63, 61. 
Aethiops] XV 192; XVIII 179; 

Vni35; XVII 196; XXI 180, 
253, 351; XXIV 337; C m. 

23, 1; 25, 62; 28, 16. 
Aethon] egtmsVIII 561 ; XXXIII 

284(?). untis Amorum c. m. 
25, 140. 
Aetna] VII 161; XXVII 18; c. 
m. 17, 4, 33; XXXIII 163, 



320 



INDEX NOMINUM ET REaOM. 



164, IBO; XXXV 8; XSXVI 
186, 830, 390, 438. 
Aetnaeua] XVil 72, XXXIU 

160; 3CXXV1 334. 
Afer] X7 84, 510. 
Africft] I 60i XV 136, 305, 307, 
383, 324, 374, 458i ¥11135; 
XXI 19,276; SX1I257,392; 
XXIV 105; XSVIII 367. 
Agamemn(jiimB]IlI83;XV484. 
Aganippe] XVn272i c. m. 31, 

61. 
Aganippens] c. m. 80, 8. 
Ag-aua] ρηηίΟίηίηΐΜβ XX 364. 
Aias] XX 386. 

Alamaimial VIII 449 ; XXI 334. 
Alamaimi] XXIV 17. 
Alanue] adi. XXVI 583; mbet 
III 812; V 271; VUI 487; 
XXI 109; XXVUl 224; XXVI 
581. 
Alaricus] XXVni 105, 154, 180, 
223; XXVI 431, 492,646, 623. 
Alastor] equus XXXIII 286. 
Albie] X 278; VIII 452; XXI 

226. 

Alcidea] XV 418; VIll 533; 

XVII 388; c. m. 22, 15; 30, 

174iXXXIV9;app,II10,134. 

AloinOQa] c. m. 30, 142. 

Alcmefta] VIII 536; app. 11 

22, 48. 
Alcjoneua] gigas XXXVI 185. 
Aletbius] c. m. 23 inscr. 
Alesander Sfagnus] XXI 368; 
cf. 8. V. Pellaeue et Porua. 
Alexander Severus] app. XII 3. 
Allectol Furia III 26, 41; 

XXXIII 280. 
Allift] XV 134. 
Abnon] rivus XV 119. 
Aloeufl] gigas XXVI 68. 
Aloidae] XXVI 74. 
Alpheaaj/lMwenIV9; XXI 186; 
iCXXV 61; aai. XV 483; 
ΧΪ7Ι 575. 



AlpiuuB] I 255; V 304; XV !95; 
XI19i VII99; VllllOS.iSli 

XVII 308; XXI 317; XSIV 
341; XSVI 363, 568; 
36, 1; XXXV 176. 

Alpis] sgl. et rf. I 74, lOB; V 
1, 124, 389; XV 82, 230, 876; 

XVIII 433; XX 505; V 
VII 89; Vin 93, 357, 890, 
442; XXII 411; XXIV 28&. 
307 ; XXVm 266, 442; XKVl 
1Θ4, 198, 361, 283, 471, ES3, 
547, 641; c.m. 22,37; 60," 

Amazon] SVIII 240; XI 39; 

XXXV 63. 
AiQaKonius]XVII1499iXX364; 

XXSIV 37. 
Ambitio] ΧΧΠ 114. 
AmbituBj VII 186. 
Amniadae] I 9 
Amma] deuB XXXV70; XXXVI 

16. 
Amor] sgl. et pl. XIX 68; X 7, 

47, 73, 97, 140, 153; ΧΧΠ 

356-, c. m, 8, 1; 25,30,110; 

ΧΧΧΠΙ 37. 
Amphinomue] c. m. 17, 41. 
Amptiion] XXII 170. 
AmphiomiiB] VUI 532. 
Amphitrite] X 175; XXVI 337 

(pro mari); XXXIII 104. 
Amsanctual XXXV 350. 
Amyclaej XXVI 193; ΧΧΧΠΙ 

135; ΪΧΧν 133. 
Anapuj C. m. 17, 41. 
Ancua Marctus] XV 109. 
Ancjra] XX 98. 
Anoyraius] XS 416. 
Anguia] sidwa XXII 458. 
Annna] aurena XXII 474. 
AntaeuB] gigas ΙΠ 238; SXXW 



41. 
AntenoreuB] 



. urba PaAM 



INDES ΝΟΜΙΝΓΜ ET BEEUM. 



321 



H^tipbates] rtx LaeslrygonaM 

e. m. 30, 22. 
Αοηϊτιβ] IV3; V418i SX633; 

XVn 271; XXII 171, 



ApoUol XI8; νΐΙΙ637| XXTV 

60; XXVm 25; o. m. 3. 4; 

ef. efiom PhoebuB et Deliua. 
AponuB] fons c. m. 26 ioacr., 90. 
AppemuniKena] XXVUI 505. 
AppejminueJ Vm 106; XXII 

878;XXIV30T; XXVIII 286. 
ΛαιίΒ,ηηΕίΙ gidua XXII 4Θ2. 
Aqnilol ΙΠ 242; XV 515; X 

185;νΠ93; XXII 396; XXVI 

60; c. m. 2, 3. 
Aqoilonius] XII 41. 
AmbB] XVIII 226; VII 71; 

Vlli 258; ΧΧΓ 156. 
Arachneue] app. V 47. 
Arar vel Ararie] V 111; XVIIl 

405; XX 269; XVI153; XXVI 

398. 
Arasee] 1 160; m 376; XV 31 ; 

XX 669; Vni 387. 
Aroadia]in286i Vl89; XSVl 

514; app. II 104. 
-Arcadina] Imperator V 143 ; XV 

226; VII 179; Vni 663; XXII 

79; app. IV inecr. 
ArcaHl Vil 165; Vin 471; c. 

m. U, 4. 
Archiniedea] c. m. 51 inscr. 
Arctoe] sidvs I 26; XV 501; 

Vm 1901?); XXVI 66, 246; 

XXXV 189. pra lona septen- 

trumaU vel gentilmt eius 

remonis: lU 825; XV 511; 

ffll 61; XXI 246; XXIV 93; 

ΧΧνΐΠ836,455; XXVI 839; 

c. m. 68. 11; XXXV 68. 
ArutonB] V 501; XVTII 403; 

LXS 158, 262; VH 26, 170; 
VIII 24, 629; XXVI 299. 



ATctncuB] I 26. 
Arethusa] IV 11. 
ArethuaaeuB] XXXV 60. 
Argaens] mons V 31; XVm 

248; XX 114; adi. c. m. 30, 

191; 47, 5; 48, 6. 
Argi]XXVI676,611iXXXlV9, 
Argiva] fetnina XX 200. 
Argo] XXVI 2. 
Argolicus] XXVI 629; c. in. 

17, 39. 
Argoua] XXVI 16, 
Argue]XXI 312, 
Ariadnaeua] Bacchus app. VI 3. 
ArieB] sidus XXII 463. 
AΓmtL•aθπsl SVUI 63, 478. 
Arion] VIll 565; XVn 2i4; 

Armenius] SMbsi. V 174; XVm 

47; SIX56; X 222; Vn 72; 

VIII 681; XXI 157; adi. V 

29, 103; XV 243; XS 307; 

Vm 307; c. m. 48, 5. 
Areaciusl XVlu 415; Vin 216. 
Aecaniaa] VIII 193, 
Aflia]IU175;V86; XVIII199; 

XX 578; XXI 88. 
ABByrios] gubst. XVHI 840; 

XXIV 164; XXVIII 86; ο<ίι. 

XVm 58; VU 36; Vin 308; 

XXI 52 i c. m. 27, 87 ; XXXIV 

96. 
Aattir] c. tn. 80, 75. 
AthamanteDa] -a deitra III 81. 
Athenae] XV 405; XV U 94, 

152; XXIV 162. 
AtlieaiB] ΧΠ 11; XXVIII 196, 

209; c. Π1. 25, 106. 



AtlantenB] I 86; X 280. 

AtlaB] XV 158, 316; VU 108; 
VIII36;XXI147, 249;XXrV 
836; XXVmiOl, 880; C. m. 



Γ 



INDES NOMINUM ET RERUM. 



68, 28; XXXm 89; XXXV 

191; XXXVl 324. 
AtreuB] XV 400. 
AtropoB] XV 203; XXSII 216. 
AttaluaJ XVIll 215. 
Attie] XX 362. 
Avaritift] materCurarum III37 ; 

BCelerum mater XXII 113. 
AvaritieB] VII 186. 
Aaohenius] I 8, 21, 
Audaoia] ΠΙ 34; X 81. 
Aventiaue] ΧΧΠ 406. 
Ατθπιηβ] V502; XVS8S; X?III 

450; ΧΧΧΙΠ20, 116; XXXV 

348. 
Augusta] ίθ^ϊο XV 422. 
AuguetuB Octaviatiu s] XViU 

318; Vin 642; XXVIII 117i 

cf. a. V. Caeear. 
AugaBtua] de Thiodosio Ho- 

norio Arcadio imperatoribus: 

114, 108;-U 17; UI 345; V 

167,366; 382: XV 504; ΧΠΙ 

8, 9; IX inser.; X 2; VI 

inscT., 18; VII 109: VUI 

t«SCT-.,4; XVII 266; XXI 73; 

XXII 166, 233, 289, 567(6«); 

XXIVl22.178;XXVIIinscr.; 

ΧΧνΠ[ 17, 862, 393, 617, 

658; XXVI 269, 818, 524; 

ο, m. 1, 8, 9; ao, 64, 179; 

32, 20; 48 inscr.; app, IV 



Aalis] XV 486. 

Anrigal sidvs XXVIil 172. 

Aucora] V 100; XV 61; XVIH 
42T; XX 627; X 270; VH 69; 
Vm 130, 661 ; XXI 165; ΧΧΠ 
473; XXVIII 84; c. m. 30, 



Aueoaius] I 130; V 82; VIH 

566; XXIV ιββ; xxvnisoa, 

273; XXVI 386. 
Auster] 111 90, 364; V 3«; 

XV 1, 487, 515; XX 361; 

ΧΠ 43; Vin 29, 339, 4!8; 

XVII 119; XXI 269; ΧΧΠ 

285, 395; XXIV 71, 103, 346; 

XXVIII 329, 641; XXVI fiB; 

c. m. 26, 91; 38, 8; 30, 2DS; 

XXXV 300, 308. 
AnBtralie] XVII1403; ΧΧ24ϊι 

VII 171; XXI 248; XXTVlT; 

c. m. 80, 45. 
AutoIoleB] Gaetwlorum part 

XXI 356. 
AutQinnne] 111364; XVII 119. 

BabylDnJ Χνΐ1ΐ385; XX 476: 
VII 201; VIII 653; XXI 54. 

Babyloniaa] ϊκδβί. VIH 146; 
adi. XXVIII 18. 

Baccha] X 217; XXIV 366, 

Bacchos] Χ271; 711208; VIH 
604; XXII 457; XXIV 227: 
XXXV 67; app. VII ef.Bro- 
inius, Euhius, lacchue, Li- 
ber, Lyaeua, 

Bactra] VII 202; Vllt 656. 

Baetis] XII 31 ; XVII 386; ΧΧΠ 
288. 

Balearis] VII 50. 

Baliue] emtus c. m. 46, 9. 

Barce] XV 159, 

BartholomaeaBj Sanetus Ec- 
clesiae c. m. 60, 6. 

BftBtatnae] VIII 460; XXI 96. 

Belga] pecQB XXI 226. 

BellerophDntenB] VIII 660 

Bellonal I 121(bis); III 842; 
V 263; XVIIl 314; XX 110, 
145; VIII 12; ΧΧΠ 371; 
XXVI 34, 466. 

Belusi] XXI 63. 

BenacuB] iacus c. 



m. 20, 18; ι 



INDEX NOMINDM ET RERUM. 



Β 



recyithiue] -aiugaSXaoo. 
ΒβΗβΠΗ] XVll 41; XXVI 179. 
Biaaltae] XX[ 134. 
Bietoniaa] evbst. XX 665; adi, 

VU 111; Vin 64; XXVUl 

441; SXXJV 8. 
Bittiynia] XX 247. 
Bithyiii] XVIJI 301 ; XX 239, 

467. 
Blemjee] c. m. 28, 19. 
BocchnB] XV 94, 342; VIU 40; 

XSVin 383. 
Bootee] XV 601; S 274; VII 
' 170; Vrn 18Θ; XXI 123; 

SXXV 190; XXXVl 225. 

ilVUI29, 181; XXJ317; 

ΧΧΠ 285; XXVI 339; c m. 

22, S6; 30, 6; 36, 3; SXXII! 

70; XXXVI 3S3. 

IBoHphoruel m 174; XV 326; 

XX 28, 340; VDI 129, 177; 

XXI 87; XXVIII 81. 
BrennuB] XV 126; XXVI 4Ϊ2. 
BriareiuB] -aturbaXXXVI188. 
Bnareua] XXI S04. 

_ Britannift] LUiai; ΧνΐΠ398; 
Κ νΐΠ78; XV1I51;XX1I247; 

■ XXVI 668. 

■ Sritannusl subst. V 149; XV 

■ 19; XXIV 149; XXVI 416; 

■ adi. Vm 28; XXIV 301; 

■ SSVI 202; c. m. 80, 40, 
Β Britomartifl] Nympha XXIV 

■ 261, 808. 

eBromioB] subst. Vn 132; VIII 

■ 132; app. VI 1; adi. XXIV 

■ 365. 

rBrontesl Cvdope Vll 193. 
* Brncterna] νίΠ 451. 

Brotua]'VlII4*0 4βΟ;ΧΧ1«; 
Vni 401; XVU 163; XXII 
322, 323, 326, 383 ; XXIV 1 93 ; 
SSVm 642, 
BllBiriBl III 254; XVm 161; 

XXIV 48. 
Jyzantjnui] XX 136. 



Ca<tve]VuhanifiltmJi'SS.Yi3. 

Cadmeiue] X 166. 

CadmuB] SVI11293; XXI 318; 

XXXVI 387. 
Caeaar] C. JMiiMS: XV 49; VIU 

811; XXVIII 400; Augustm.- 

c. m. 40, 23. pro Imperatore: 

vm 169. 
Caeeareus] ΧνΐΠ458; SII 29; 

Vni 318. 
CalcHedon] X 27, 451; VIII 

177. 
CalchedoninB] V 55. 
Caledonius] Vm 26 ; XXII 247 ; 

c. m. 30, 46. 
Callaeciaj c. m. 30, 71. 
Calliope] XVII 288; c. m. 30, 

1; app V 11. 

CftUiopea] c. m. 31, 20. 
Caljdon] c. m. 80, 172. 
CaljpaoT c. m. 30, 24. 
Camena] c. ni. 30, 15; app. 

xrV 13. 
Camerina] XXXV 60. 
Camillus]1149; XV 274; XVIII 

439, XX 64, 598; VHI 408; 

ΧΧΠ 390; XXVI 430. 
Campanus] XV 110. 
Cancer] sidm XXII 460; c.m. 

28, 9. 
CaniB] sidus c. m. 38, 33. 
Cannae] XXIV 146; XXVI 387. 
CanneQfliB] XV 79. 
Cantalier] Oceanue c. m. 30, 74. 
Capaneiua] -a coniuni c. m. 

30, 151. 
Capitolium] νπΐ318"; XXIP 82. 

Cappados] V 31; XVUI 246; 
XX 114; c. m. 30, 192; 47, 4. 
Capreae] XX 61; VIII 814. 
CaraliB] XV 621. 
Carmani] gem orientaUs XVIIt 



Γ 



INDEX NOMINUN ET RERUM. 



Carpathiusl S 137. 
Carthago]XV77, 87, 190, 51B; 

XVUI 334; XXI 343, 383. 
CarthaRO nova] XXIII 15. 
Corui] luditnr in nomijt^ eiuB 
XXV 74. 
CaBpiuel V 28; Vn 7 ; VIII 607 ; 

X5XV1 105. 
Caetalina] IV 7; XXVin 27; 

c. m. 3, 1; app. H 4. 
Caator] I 244; ift 108; XI 6; 

Vtll B&6; 0. m. 10, 2; app. 

rV 6; c/". Laconee. 
Catina] c. m. 17 ttiicr, 
Cato] SVIII 459; Vm 411; 

SVII 166; XXU 382. 
CancaaiuB] XVIII 247; XX 162; 

Vm 108; XXVI 59; c. m. 

27, 32; 31, 7. 
CaucaeuBj ΠΙ 162; XX 574; 

XI 31 ; VU 20. 
CaocuB] VIII 379; XXI 225. 
Canrue] ] 133; 7222; XV 495; 

XX 5; XII 42; c. m. 28, 3. 
Cecropius] V 191; XVII 67; 

XXXm 11. 
Celaenae] urbsP hrygi ae X X 2 5 8 . 
CelaenaeuB] XXVia 278. 
Celaeno] SarpyM XX 378. 
Celarina] c. ni. 26 ineer,, 23. 
Celerinua] ib. 72. 
Centauraa] IX 13. 
CepheuB] sidm XXVI 246, 
Cephieus] II 10; XXXV 136. 
Ceraunia] V 221; XXI 174. 
Cerberue] V 457 et cf. ΧΧΧΠΙ 

85 et KXXIV 34 
Ceres] ΠΙ327; ΧνΐΙ13ΐ5; XX 

270; XXH 394; XXVI 360, 

466; C. m. 31, 41; ΧΧΧΙΠ 

107, 122, 138, 209, 221, 237; 

XXXV 36, 372; XSXVI 48, 

56, 67, 106, 173, 179, 260, 

329, 367; app. XI 2. 
Chalceiion ei Chaicedoniusjwifie 

CaJchedon ei Calchedoniae. 



Chaldaeui] ΠΙ 148; Vm 147; 
XXI 61; XXVm 348; app. 

ChaoneB] gens Epiri XXVI 185. 
Chaoniaal VII 118; XXXVI 47. 
Chaos] V 636; XV 888; ΧΧΠ 

9; XXSm21; XXXV 18,196. 
Charybdial c. m, 30, 20; app. 

I 2, 
Chattn XXVI 420. 
Chelae] sidas XV!I 120. 
Cheruecue] VIII 462; XXVI 420. 
CHmaeraj 1Π 296. 
ChiniaeTaeue] app. II 76. 
Cliiron] GentaOrus IX 6. 
Cbloria] app. XV 3. 
ChriBtua] c, m, 32, 1 ; app. 

XX inser.\ XXI inscr., 6, II, 

13, 16. 
ChryBippusJ Stoicu.s XVII 89. 
ChrjBOgoiiUB] - ia poteatas dator 

XVni 440, 
ChuuDB] XX 338; XXI 110; cf. 

Hnnue. 
Cicerolc. ra. 40, 4. 
Cilixl V 33; XVni 220; XX 
,469. 
Ciraber] VIl 452; XXVI 293, 

646. 
Cimbricua] XXVI 836, 641, 
Ciminerius]XVin249;XXHa9. 
Cinna] IIl 266. 
Cinjphius] XV 9; XVIU 406. 

Cinjpa] /Iittiius XXI 861. 
Circaeusl ΧΧΠ 134; XXVI 441. 
Circe] m 153; c. m. 30, 21. 
Cirrhaeue] Π 2; c. m. 63, 36) 

XXXIV 23; app. Π 16. 
Clarius] -08 Larea XXXHt 13S. 
ClaudiaJ eiigo c. m. 30, 18,28. 
ClaudiuB] -a gena XVIII 466. 
CleaQtheui]-ae tarbae XVII8S. 
Clementia] dea XVII 166 ; XXU 



m taitummia] SSVmeOti; c, m. 

■ 4, 3. 

■ Oloelia] SVIII 447; c. 10.80,17. 

■ Cocles] X?m 446; TIll 40G; 

■ SXVHI 487- 

■ Cocytius] V 471. 

■ Cocjtnef V 467; XXXm 87, 

■ 281; XXXT 353. 

■ CoeuB] Titanum unus XXSVI 

■ 847. 

■ CoJchQs] XXI 155; XXVI 3. 
W CollinuB] -a pro tnrre de porta 

Collina XV 8G. 
Concordiaj dea lU 63: X 208. 
Conetantia] dea ΧΧΠ 108. 
Constftntinna] XX 83. 
CorinthnB] V 100; VIII 462; 

XXVI 612; cf. Ephjre. 
Comelja] Gracchontm mater 

c. m, 80, 42. 
Corona] siiius X 273; XXIV S08, 
CoTBica] XV 506; cf. Cymm. 
Corvinue] XVIII 460. 
Corns] vide Caumi. 
CorybanticuB?] app. VI 8. 
Corybasl SX 285; VIII 150; 

XXXlll 210. 
Craeeue] XVm 603. 
Cres] pner de MinotauTO c. m. 

4, 11. 
CreeHnsl -flesc.eaiiee XXIV 800. 
Cteta]IIia80; XVm218: VIII 

184; XXVI 442; app. Π 119, 

Cretaeua] XXIV 361 ; c. m. 4, 7. 
CrimanaT /tttnius XXXV 57. 
CroeiTiB] m 198; XVni 318. 
Cnmanua] ΧΥΠΙΙΙ; VIII 147. 
Capidinena] X 71, 
Cupido] c. m. 8, 5; 16, 1. 
Cnrae] ATaritiae fiUae III 88, 
Caretee] XX 281; XXXV 270. 
CnretiaBlcin. 48 inscr..4;U, 1. 
Cnriue] 111203; XVlll;XVin 

467; VUI 413; ΧΧΠ 379; 

XXTl 1S4, 132; rf Dentatue. 



INDEX NOMmUM ET EERUM. 



Cjbabe] XV 120; XVIII 877; 
XX 280; XVII 301; c. m. 

30,18; XXXIII 213; XXXVI 

113, 271; cf. Cybele, 
Cybele] XV 130; XVin 826; 

C. ai, 43, 8; 58,18; ΧΧΧΙΠ 

181; XXXVI l.U. 
Cybeleiua] VIU U9; XXVCI 

35», 
Cyclopiua] XX 877; XXXIII 87. 
Cyclope] VII 192; ΧΧΠ 27; 

c. m. 30. 24 (de Polyphemo); 

XXXIII 239; XXXV 175,260; 

XXXVI 117, 855. 
Cydon] VID 530; c. m. 9, 46. 
Cjgnaa] sidits XXVIII 1Ϊ8. 
Cyllatos] egwis VIII 557. 
CvUeTiinalMerc«ri«i(XXn440i 

XXXIII 77; app. XI 5. 
Cymothoe] Nereis X 188, 148, 

166; C m. 80, 137, 
Cynthia] JJi'(Mio XV 2ϊ8; XI 

17; VlII 427; c. m. 2T, 88; 

51, 10; app. XXII 7, 
Cyntboa] VIU 137; XXIV 369; 

c. m. 58. 130; XXXV 245. 
Cyproa] SIX 52, 72, 76; XX 

21 ; X 49, 254. 
Cyrnaeua] XXIV 814. 
Cymos] Gor^ca XVII 203; 

XXVt 218. 
Cyrus] 111 198; XVm 318 
Cjtbere] app. VII 4; app. XIV 

inacr., 8. 
Cytberca] XV 128; XIX 62; 

X 132, 361; XXII 439; c. m. 

25, 81, 134; 29, 31; XXXIII 

316; XXXV 119; XXXVI 

208, 274. 
Cythereiae] c, m. 80, 119. 

Daoicni] XXVItl 835. 
DacDB] m 810; VII 28; Vltl 



ί 



INDEX ΝΟΜΙΝΐΙΜ ΕΤ EERUM. 



Dalmatia] V38 ; ΥΉ 120; XXIV 

302, 
DamaBt or] g igas c. m. t3, 101. 
Danae] ΧΛΤΙΙ 83. 
Danana] -i fngere ΧΥΙΠ 333. 
DanUTiaa] V27; SX 583; VIII 

62,623; XVU235; XXI126; 

XXV11I228; XXVI 331, 523; 

c. m, 25, 70; cf. Eistet. 
Daxdaniue] o. m. 26, 68. 
Dariua] c. m. 22, 17. 
Dea] MitKTva e. m. 53, 106. 
DeciQe] I 47; XVill 451; Vlll 

401; XXVI 130. 
Deiauira] c. m. 30, 173. 
Deliali>iffltwXXIV261; XXXV 

206; XXXVI 285, 
DelinB] ApoUo IV β; SXXV 

136; adi. XXtV 59. 
Deloa] 1 185; XI 8; VIU 133, 

136; XXIY 256; o. m. 53, 

115,125;XXXnil86;SXXV 

84; app. U 62. 
Delphi] IV 6; ΧνΐΠ329; VUt 

144; XXVm 26, 36. 
Delphicus] 0. m. 53, 34; XXXV 

246. 
DemocTituB] XTII 90. 
Dentatuel XVIII 437 cf. CuriuB. 
Diana] X270; VIII IGO; XXIV 

268; c m. 53, 40; XXXVI 

216, 306; cf. Cjnthia, Delia, 

Latonia , Lima , Plioebe , 

Trivift. 
Dictaeu8]Vnil35; XXIV20a; 

XXXIV 33; app. II 121, )33, 
Dictynna] Ljcaate XXtV 276. 
DindymaJ XX 178, 262; XXXV 

DiomedeB] III 254 cf. Tydidee. 
Dlomedeue] XXVJII 479 ; 

XXXrV 12. 
Dionaeua] c. m. 25 , 102 ; 

XXXV 6. 
Dione] XXXVI 433. 

iJirseJrfeiMii)/"ernaeXXXV21B. 



DircaeuG] Thebamu Ylll 6SS; 

XXI 320; app, XIII 3. 
Dial ΙΠ6β; V622; XXXIII 26, 

227, 266, 286; XXXV 18, 

160, 365; cf. Pluto. 
Discordia] nutrix belli III 30. 
DodonaeuB] XXVI 186. 
Dodone] Vli 117. 
Dodoaiue] XXXIIl 31. 
DolonJ XXVin 471. 
DorieJ XVII 45. 
Doto] Nereis X 169. 
DruauB] Vm 465; XXI 103. 
Dryaa] XI 22; XXVlfl 200; c 

m. 26, 17 ; XXXVI 78,271,381. 
Drjopea] XXVI 186, 
Duria] vide Turia. 

Echionl gigas c. το. 58, 1 

Bcho] XXVIII 83, 617; ι 
26, 49. 

Edonus] -ae hiemes XXT 128. 

EgestaBl comee Imxus III 36. 

Eleotra]' Jittirtic ProBervwa» 
XXXTI 171. 

Bleaal -o Tonanti XVII 290. 

Eleusia] XSXIli 11. 

ΒΙϊββη] Dido c. m. 30, 148, 

Elusaj Rufini mttria ΙΠ I8T, 

Elyaius] XVtll 454; X SOlj 
XXII 378; XXVI 590; XXXV 
284, 323. 

Ematliius]V44; XXVl3a8,497. 

Enc eladu a | gigas VII 161; 
XXVn 17; c. m. 17, 3S| 81, 
28 ; 68 , 83; XXXIII 166; XXXV 
158; XXXVI 123, 187. 360. 

Enipene] VII 116; XXVI 188; 
c, m. 63. 71, 

Bnnina] ΧΧΙΠ 12. 

Enyo] XVm 238. 

EoubJ mi72; V 105, 161,217; 
XV 226, 430; XVm 105, 154 
239, 371, 400; XIX 36; XX 
1, 113,360, VII 8; VIH 218, 
374; XVI 14; XVUlMi 



INDEX NOMINUM ET RERUM. 



XXI 8, 270, 206; XXII 292, 
I 30S; XXIY 36; XXVIil 90, 
I 517; c. m. 26, 68; 29, 14; 

30, ΙΪ4; app, IV S. 
Epliialtea] gigas XXVI Ϊ6. 
Ephyre] Vlll 471 ; cf. Corinthua. 
Ephjreiae] -adaa puellas XXYl 

629. 
EphjreinB] XXVin 90. 
Epidauriae] bospea se. angnis 

Aesctdapii SXIV 171. 
Epimetheua] XX 497. 
Epirus] SX 216; XXVI 136. 
Erato] comes Uraniae XVII 283. 
Erebna] ΙΠ29; V623; XXVIII 

184; XXIII 33, 281; XXXV 

S69, 380. 
Erechtheiia] XVIII 293. 
Eridanna] PdiiMS et ftiwius et 
^ iiewi 1359; VII 123; Vnil7; 

XXII274; XXVIII 148, 175; 

XXVJ 195; c. m. 25, 109. 

cf. Padua. 
ErinjB] XXVI 173; ΧΧΧΙΠ 226. 
BryniantheuB]VIII468| XXXIV 

36. 
EryniaiithuB] XXVI 192. 
BrjthraeuBrVlII 606; XXVIH 

663; cf. BubrDm tnare. 
fitruria]XV605;XVIlI12,443, 
EtruBoua] eeetper adt. XV 110, 

417; VIII 146; XXI 241; 

XXVIII 489; XXVI 504; 

XXXVI 446; app. ΧΙΠ 9. 
Bnandrinsl mona XXVUI 11. 
EucherinaJ Stiiickonis lilius Σ 

838 ; XXI 120 ; XXII 352, 368 ; 

XXIV 177; XXVIII 553. 
EuhinB] Bacdms XSIV 62. 
EnmenideB] XX 484; XXXV 

316, 344. 
EnphrateBl VII 70; VIII 388; 

■ XXI 64; XXVIII 415. 
m Earipael 1Π 91. 

■ Enropal V 36; XV 4; XXI 88; 
Κ ■ XXIV 381; XXVm 104. 



Eutotae] 1287; Vinail; XXI 

181. 
EuruB] 1100; XVin 504; VIH 

6t9; XXII 417; XXVI 58; 

Clii. 27, 2; ai, 16,59. 
EuTTBtlieiiB] XXVI 378; app, 

II" 84. 
Eutropius] XVm 23, 33, 70, 

98, 167, 219, 238, 285, 860, 

373, 414, 440, 448, 469, 478; 

XX 21, 178, 304, 346, 865, 

386, 481. 
Excubiae] τίιιο madentee X 80. 

Fabius Ounctator] XV89 ; XVm 
487; Vm 407; XXI 382; 
XXVI 139. 

rabrioins] ΠΙ 201; XV 272; 
XVUI 453; Vni 414; XVn 

165; XXU 380; XXIV 32; 

XXVI 131. 
Fama] dea XVU 270; XXII 

408; XXVI 201. 
PameBl inter pestes Erebi III 

81; SXVm 332. 
Panmii Fortunael recipit Au- 

guBtutn XXVm 600. 
Faunua] IX 13; XXVUI 200; 

c. m. 26, 20; XXXVI 17, 381, 
Favoniaa] I 272. 
FelU] coiiortis cogtiomenXYi^l. 
Pidea] dea TO 63; XVU 171; 

XXU 80. 
FirmuB] fraUr Gildonis XV 838, 

343, 847. 
Flaccilla] Theodosii Magtti 

wawr X43; c. m. 30, 69, 187. 
Flammia Bio] ΧΧΠ3Θ7; c. m. 

40, 8. 
Fiora] app. XV 1 (bia). 
Florenal app. XII 11. 
FlorentinuB] XXXTV 60. 
Florentiue] app. V 8. 
Florne] app, V 8. 
FlnviuB] deus I 254; c. m. 30, 

171; XXXVI 5, 14. 



Γ 



INDEX NOMIMUM ET EERUM. 



Fonnido] eomes Martis ΠΙ 343; 

SXII 876. 
Portnna] dea I 11; ΠΙ 143; V 

194,421; XV 504; XVHi 24, 

Ϊ21 ; SIX 6 ; XX 551 ; X 82B ; 

Vn 13; Vm 314; XVn S; 

XXI 8S3; XXVIII 1, 88, 841, 

600, 678; XXVI 613; c. m. 

S&.80;XXXni95;ftpp.I186, 
Ptanoia] XXI 387. 
FraaicuB] XVm 3B4; VEI 447; 

XXI 189, 227; ΧΧΠ 343. 
rrigiaus] aniniB ΤΠ BB. 
Fona] egl. lU 172; pl. I 138; 

m 60,869; XX S9; XVII 170; 

ΧΧΠβ4; SXVm 106; c.m. 

32, li; 23, 5; X5XIII 39; 

XXXV 219; XXXVI 79. 

eabmiiBl VU 3; ΥΙΠ C; SSII 

307; XXIV 88; XXVm 694. 

Gadeej XV 169; XVin 363; 

VIII 43; XXVI 303. 
Gaetalia] XVII 806. 
Qaetulus] subst. III 226; adi. 

XV 67, 367; VI[ 81; VIII 

438; XXI 258; XXVI 60; c. 

m. 80, 41; ΧΧΧΙΠ 150, 
UUDs] ignotus app. XII 4. 
GelaeHu^ flaoius I 860. 
(Jalata] XVIII 59, 203; XX 240, 

467. 
Galatea] Jierm X 166; c. m. 

80. 126; XXXVI 338. 
Gallia] m 128; V 147; VIH 

892, 582i XVI 8; XXI 20, 

317; XXII 241; XXiV 53; 

c. m, 30, 81. 
GaUicus] V 106; XVH 308; 

XXI 237; XXU 394; XXIV 
91, 303; XXVm 399; XXVI 
296; c. m. 18 inscr., 20. 
Gallne] adi. VIII 459; suiisi, 
I 149; V 110, 155, 174; XV 
481; XX 248, 639; X 119, 
182; VIII 408; 5X1 350; 



XSII186;XXrV148iXXVm 

232; XXVI 200. 
GalJue] ^wviiM XX 268. 
GalluB] Oi)6i6fssac#rdoeXXXV 

269. 
Gangee] 1 163; ΙΠ 293; 711308; 

VIII 610; XVII336; XXI 36J. 
Garamaa] gens Afrorvm Χ 

366, 355; c. ni. 28, 20. 
GarganuB] Vm 106; XXIV 808. 
Gargara] XXVIII 389; ΧΧΧΙΠ 

30Θ. 
Gihiniial V 113. 
Gela] urbB XXXV 58. 
Gelonus] I 119; III 818, XT 

245; XX 103; XI 3; X 231; 

VII 37; VIII 486; XXI 110; 

c. m. 63, 76. 
GeniiadiuB] c. m, 19 inta 
Germanial XV 372; VII 18; 

XXI 192; XXII 286; XSIV 

26; XXVI 423. 
Germanicna] adi. VIII 456. 

mbst.? ΧνΠΙ 896. 



243; XXrV 304. 

Geryon] III 394; o. ni. 4, 

Geta] IIl 308, 319 ; V 83, __> , 

XV 87,345; XV1II342;XXI 

111; XXVIII 128, 179, 23& 

274,304, 532; XXV 6; XXVl 

99, 195, 215, 379, 470, 481, 

645; c. m. 26, 89; 80, SS9; 

68, 77; XXXV 66. 

GeticuB] I 130; III316; IV18i 

V86; XX176, 274; VII147I 

VIII 63; XXI 186; XXVIII 

201, 384, 490, 647; XXVI 

SO, 347, 380, 628; c. m. 40, 

16; 50, 9; XXSIII 71. 

OigantomRchial c. m. 63 η 

GigantpuB] ΧΧΫΙΠ 185; ( 

58, 71; XXXIIl 154. 

GiKaa] VIII 684; XXVm 46i 

XX5V 159; XXXVI 196, 339. 



IGildo] SV 10, 66, 86, 90, 98, 
IIS, 144, 146, 158, 2S8, 27Θ, 
336, 8*3, 388, 410, 427, 489; 
XVIII 399, 505; XIX 70; 
XXI 4, 249, 269; XXII 25S; 
XXTUI 105; cf. Maorua. 
OildonicuB] XY inscr. 
QiriiiotiBgiinusainnis XX 1.252. 
Glattcua] deits X 16B; XXXVI 

12. 
SuoBoe] c, τα. 4, 8. 
Gorgol m 280; XXIV 168; 
XXVI 343; c. m. 63, 92; 
XXXV 26, a06. 
GorgoneuBl VI]I 37; c. m. 68, 

112; XXXV 225. 
Gortjnius] Vin B27; XXVin 
-M; o.m, 9,36; XXXV 33. 
hicus] XXVI ivscr. 
^radiTnB] ΛΓοτϊ 1120; III 8G0; 
XIX 61; XX 103; X 190; 
VII 167; VIIIU; XXII368; 
XXVI699; e/.MareeiMavorB. 
0raeeia]V 187; SV 484; XX 

346; VIII 478; XXI 184. 
Ctraecufl] fiuftsi. ei adi. desMwt.; 

cf. I 188 et Qcaius. 
Ehaiue] s«68i, XX 497; XVII 

84; C. m. 19, 8; 30, 15; adi. 
1198; XV 268; XX 136, 260; 
X 883 ; Vm 898, 460 ; XXVTH 
474;XXVI616; C. m, 41,14 

Gratia) X 202; c. m. 26, 9; 

Gmthunjus] XX 163, 196, 399, 

676; VIII 623, 635. 
Gyrrhaens] g^is Afrorwm c, 
. 3Θ, 21. 



INDEX NOMINUM ET RERUM. 



329 



Badria 



i«]c 



. 32 I 

Haedi] fiidiMXV4B7;C.m.23,3. 
HaemoniuB] adi. V 378; c m. 

68, 66; Bulst. XXVI 165. 
Haenmal_lII 834, 340; V 290, 

--- ivm is6i XX 106, 



162, 565; X 309; VIII 107; 

XXI 181; XXVI 166, 674; 

XXXIV 21. 
Haiiacinon] SXVI 179. 
Halya] V 32; XVIII 434; XX 

261; VII 70;.c. m. 48, 6. 
Hamnion] XVllI 180; VIII 143 ; 

XXI 265. 
Hannibal] XV 83; XVIII 463; 

ΧΧ1Π 22; XXVI 149, 164, 

386; ef. Poenus. 
HarpTiae] XXVI 22, 28; cf. 

Celaeno. 
Haata] m-bs XXVIII 203. 
HebruB] ! 123; I!I 382; XX 

166, 414; VII 147; XXI 22; 

XXVini08; XXV1177,624; 

c. m. 68, 69; XXXIV 18. 

Hecaerge] Nympha XXIV 268, 

308. 
Heeate] 111 166, XXXIII IB. 
Hector] XXI 98. 
HeotoxeuB] c. m. SS, 13. 
Helena] c. ra. 30, 148. 
HeliadeB]-iimramiXXVII[ie4, 
Helice] sidus XVII 299. 
Helicon] IV 1 ; XVII 272 ; c. ni, 

23, 13; 31, 19; XXXT 134. 
Heliconiual c. m. 30,10; 46,1. 
HellespontiacQH] XVUI 366. 
Henna] XXXV 72, 2B9; XXXVI 

86(7). 
Hennaens]XXXlII122;XaXVI 

2201?). 
HerculeB] II[ 79; ΧΥΙΠ 332; 

XI 88; Vin 132; XXI 148; 

XXXIV 30; app. II insw. ef. 

AIcideB, HerculenB et religtia 

nomina. 
Herculena]IIla84; V2!)2;XV 

418; VII 116, 208; XVII802; 
XXVI 377, 488; c. m. 9, 6; 
26,85; 30,171; 4i,4;XXXIV 
47. 



ί 



INDEX ΝΟΜΙΝϋΜ ΕΤ RERUM. 



Herinne] Ι 69; III 103; STIII 

314; XX 173; XXIV 228, 283; 

XXXV Θ8. 
Hesperial Ι 168; V2; XV 336; 

XX 537; XXVIII 91, 341; 

XXVI S17 
Heaperides] Vm 88; ΧΚΙ 252; 

XXIV 335; C, m. 30, 17Ϊ. 
Hesperinfl] V 365; XIX 36; 

SX 134; νΠ 66; νίΠ 129; 

XXVI 340, 501; app. IV 4. 
Hoaperua] XIV3;IX16; SXXY 

361. 
ffiberia] XXI 19; c. m. 30,63; 

cf. Hispfujia. 
HibemiaJ vide Hiveme. 
Hiberue] ^mew X 40 ; XVn 59. 
mbenis] βίίί. I 48; XVIII 407; 

VUI 20, 687; XXII 236 ; XXTV 

S09; c. m. 30, 114; 47, 3; 

XXXTI B19; SMlwi. III 298; 

XII 31; VIII 393; XXI 156; 

XXiV 147; c. m. 20, 2f; cf. 

HiBpanne. 
EippocreDEieus] Eipp. U b. 
Hippolyte] Amazonum regina 

XVIIISSS; XI35;XXXV64, 

Hippomeaee] Schoeneida Sexit 

c. m. 80, 169. 
HiHpania] Vn 177; VIII 137; 

ΧΧΠ 230; .'XXIV 63; c. m. 

80, 50; c/; Hiberia. 
HiBianuB] subBt. V 166; adi. 

XV 81; XX 368; XVII 50; 

XXni 8; XXIV 142; ef. Hi- 

HiBterll 1S5; III 184, 308; 
XV 312; XX 166,203; X277; 
VII 25, 150; VIII 636; XXI 
215; XXII 199, 367; XXIV 
13; XXVin 220, 413, 648; 
XXVI 81, 170, 387, 489, 569, 
e03; c. ni. 25, 127; 50, 7. 
HiTetne] Vm 83; XXII 251, 
Homerus] C. m. 33, 13, 16; 
30, 141. 



Honor] ambitVirtutem XVII 8. 
Honoriades] nom. sgl. X 341. 
HoDOriades] BOrores c. m. ί 

131. 
Honoriaa] III 373; XV 21 

327, 881, 499; XIV 37; 

118, 258; Vn 130; VTII448i 

XSII 63; XXVm 648; c. m. 

30, 95; 48in«er.c/'.AngastiU, 

Caeear et reli^ia ηοπΜ 
Horae] te acribent I 278. 
HoaiusJ iatellts ΣΙαίτορϋ XX 

346, 446, 559. 
Himue] Ili 331; V 270; of. 

Cbimua. 



173. 
Hybla] XXXV 79. 
Eyblaeue] XIV 8; ΧΧΥΙΠΒβΟ; 

XXXV 125. 
HydBBpeB] 1 80; V 243; VIU 

601; XVII 29; c. m. 40, 1" 

XXXV 83; SXXVl 325. 
Hjda^peuB] VII 4. 
Hjmen] X 312; c. m. 31, S 
Hymenaeaej cantus IX 81 ; VIII 

619; deus X S0«; c. m. 3S, 

80, 99; 30, 120. 
HjpamB] fiuvius XXVIH 837. 
Hjperboreus] V 240; VII 6 

XXIV 266; XXVI1I26; c. i 



XXXV 44. 
Hyrcaniis] adi. Π! 227; ΥΠβδ^ , 

XXXVI 363. ■ 

lacchos] XXXm 16. 
lacobasj magiater eqnitiim 

m. 50 inscr.; 3, 14. 
lamculuB] SVIII 443. 
lanufl] XVIII 319; XXII 2Β 

XXVlII 638. 
lapetionides] XX 491 cf. Pro- 

metheuB et Epimetheni. 



Γ 

■llcarina] -m pelagDs SX 265. 

■ ida et fde] Plirygia: XV IIS; 

■ XX 279; X 18; XXI 264; 

■ XXXllI 201,207; XXXV367 ; 
XXXVI 140, 371 ; app, II 130, 
Ci«ie»isi8:XXIV261iC,in.4,8. 

Idaens] VIII 197; XXXVI 49. 

IdalinB] XIV 1; X 101; C. m. 

125, 8; XSXV 16. 
Dia] I 225. 
ntjricnin] XX 216; XXI 172; 
XXVI 635. 
lUjricnal semper adi. I 60; V 
161, 301; XV 453; XX 111; 
VU119; XVU20a;XXIl207; 
XXVni 92; o, m. 80, 62. 
L•IlpetlIβ] famuluB Martie Ι 78. 
InaehideB] Tkebanae feminae 

XV 407. 
Inaohiwe] I 196; lU S78; 

XXXIV 9 
Λιιιπιηε] insula XXVII 18; 

XXXVI 184. 
ildia] XV 466; XVTll 225, 357; 

c. m. 22, 19; 30, 52 

■Indne] ftumtn XX 102. 

lidua] aAL VHI 685; XXIV 

349; c.m. 27,98. mUt.lnO; 

ΠΙ 374; V 242; XV 205; XX 

381; X 217; VII 211; VHI 

257,609;ΧΧΙ15β,26β;ΧΧΐν 

62; XXVin 416; XXVI 68; 

c. m. 20, 17; 27, S; 39, 16. 

ϋΐΒαιιϊ TDontes] in Sardinia 

XV 4:s. 
InTicti] cohartis Rontatiae co- 

gnomen XV 423. 
looaiUl XVIU 290. 
lones] XX 239. 
lonium] κ. mare ΥΠΙ 461; 
XXI 174; XXVI S23; c. m. 
28, 89; XXXII 12. 
loniiie] S 49; VII 197; XVII 
206; SXVm 209; c. la. 23, 4; 
SXXm 149; XXXV 1. 
loriaB] -Λ cohors XV 418. 



IfJDEX NOMINUM ET RERUM. 



331 



Irae] iw regta VeTteris X 79. 
Ιγϊβ] c. m. 87, 5; 53, 42; cf. 

'I'liaumantiB. 
leauri] XVIII 217. 
Isis] app. SI imcr., 1, 
lethmiacus] lll 252; VIII 464. 
IsthtnoBJ XXVI 190. 
Italia] I 69; V 103, 164, 307; 

XV 88; ΧνΐΠ480;ΧΧ527; 
X 120; VII 121; VHl 860; 

XVII 201 ; XXU 804; XXVIll 
142, 289, 319; XXVI 79, 111, 

156, 403, 477, 547, 661; c. 

in.I9J; 25,24; ΧΧΧΙΠ14Β; 

XSXVl *4S; cf. Oenotria. 
ItaluB] sitbst. XV 509. adi. I 

254; V 221; XV 884; ΧΧΠΤ 

1; XXVin 24, 181; XXVI 

126, 147, 689, 646; c, m.21,3. 
Itha^ua] XXVIII 471; app. V 

22(?); cf. Ulises. 
luba] XV 332; VIII 39. 
Indaea] XVni 220. 
ludaicne] XVm 35Ϊ. 
lugitrtha] XV 92; XXI 371; 

XXVI 128. 
lugurthinus] XXVIIl 381. 
Meue] -o9 inanea XXVIII 116. 
luno] I 196; XV 130; XVIII 

326; XX S30; c. m. 31,33; 

XXXm 3, 106, 186; XXXV 

367; XXXVI 327, 418; app. 

U 22; Vni 1(ϊ); cf. Lncina. 
lunonalia] apii. VIII inscr. 
InnoninaJSXVlII 676; XXX 97. 
luppiter] 1 37; lil 50; XV 29, 

140,a01,217;XViII6; 1X5; 

X 196; Vll 167; ViH 197; 

XVI 11; XVII 382] ΧΧΠ 7; 
XXIV 41, 168, 310, 227; 
XXVII, 14, 19; XXVIII 149, 
828, 375, 604; XXVI 18, 63, 
101, 879; c. m. 4, 4; 23, 3; 
30, 123; 43, 8; 51, 1; 53, 
30, 52; XXXIU 67, 98,215; 
XXXV 108, 338; XXXVl 1, 



INDEX NOMINUM ET RERUM. 



36, 174, 837, SgS; app. II 

43, 61, 121; cf. ToDEiiiB et 

religKa nomina. 
luBtitia] dea ΠΙ 66, 866; SVII 

117, 190; XXII 103. 
luTentaa] petulane alta ceirice 

X 84. 
Iiion] SXXV 335, 837. 

lftcaena]/eminaXX201;XXYI 

630; canis XXV 800. 
Lacedaetoon] V 189; Vlll 508; 

XVII 166. 
Lachesis] XV 303; X5 388; 

XXII 335; XXVI 55; c. m. 

36, 98; XXXm 64; XXXV 

864; XXXVI 411. 
LacoDee] Castor et FoUitx XY 

822; VlII 20G; c. m. 17, 37; 



Lais] Ephyreia XVm 90. 
Latidaini&] c, m. 80, 150; cf. 

Phylacides. 
LftreB]XXI118;XXXIlI140(?); 

reltgme locia lar sive larea 

praetuli. 
LariDa] laeug XXVI 330; c. m. 

36, 106. 
Latinoe] app. V 18; XV 1. 

Latiuml 1137; V 84; XV 335; 
SVin 433; XX 130, 699; 
VIIl 578; XVII 94; XXI 18 
(6w), 395; XXIV 92, 212, 
3Θ4; XXVUI 89, 94, 130, 
351 ; XXVI 30, lae, 297, 364, 
374, 588. 

Latins] 1198; III 392; XV 44, 
464; XVILI 151, 466; XX 
237; X 383; VII 6; Vllt 15, 
400, 4Θ7; XVII 267; XXI 



363; XXII 366; XXIV 3*i 

XXVIII 33, 3B6, 507; XXVI 

141; C.m. 80,15, 63; 41, 14; 

XXXV 177. 
Latoides] app. II 61. 
Latona] I 184; XVUI 326; Σ 

236 ; cro. 53, 123,137 ; ΧΧΧΙΠ 

187; XXXVI 306 
Latonial V 420; XVII 393; 

XXIV 388. 846; XXTI «Ij 

XXXV 233; cf. Diaua. 
Latonins] adi, VT1I188; c. 

30, 122; XXXIII 106. 
Laurentes] Njmphae app. V 30. 
Laureatiue] app. V inecr., 30. 
Lazarua] a[ip. XXI 11. 
Lechaenm] XXVI 190. 
Ledal X! 6. 
Ledaeue] I 289; XV 322; VIU 

20T ; c.in.80. 108 ; c/lLacDHBB. 
L•eIllniuβ] Vulcanus X 87; 

XXVjU 572; c. m. 46, 3} 

XXXVI 275. 
LeioiixiB] gigas c. xn. 63, 86. 
Lenaeiw] app. VI 1. 

Leo] satellev Eutropii XX 377, 

379, 432, 440, 453, 5S9. 
Leo] siduB I 26; III 366; XXII 

460; XXIV 309. 
I.eoneB]cohoTsRoniana XV 4SS. 
Leontodame] Nympha XXIV 

249, 304. 
Lemaeuel -ampaludeml]1390. 
LethaeuB] V 4B2; XV 318; o. 

ni. 53, 46; XXXV 806. 
Lethe] XXXlIi282; XXXV2ie. 
LflucateB] pnwiMBiMriMm XXI 

175; XXVI 186. 

Leucothoe] X 1 66 ; e^. Palaemon, 

Liber] XI 9; Vllt 607; app. 
VI 2. cf. Bacchna. 

Liberalia] app. VI jnser. 

Libra] sidus Ilt 366. 

LibjaJ ΙΠ2Β8; V41, 154,341; 
XV 4, 52. 68, 113 146 288, 
384, 463, 603, 620; ΧΥΠί;. 



r 

■ 7, 272, 334, 37Θ; XXll 386: 

■ XXllI 17; XXIV 18, 82, 100. 

■ 280, 3SS; XXVIII 104, 110 

■ 373, 429i XXV 5; c.m.a8,15: 

■ XXXVI 446. 

■ .Libjcaa] I 131; XV 586; Χΐΐ 

■ S56; il32; XXI SSO; ΧΧ1Π 

Ρ '' 



INDEX NOMINDM ΕΪ ReRUM:. 



333 



10; XXIV 24, 356; XXVlil 



) X 78, 



XXXIV 45. 
Libjres] XVH 201(?). 
Licential Veneris cot 
Ugoa, Lignrea] XV 505 ; XIU ; 

X 180; Vm 567; XVn 124; 

XXVIII 1B8, 288, 363, 443; 

XXVI 664. 
Lilybaeue] -a brachia XXXIII 

160. 
ίϊη3οηίΕ θΗ] -οτοαιβΓθΧΧΐν94. 
Lipate] Vn 19β; XXXV 174 
Idria] ftvmen I 260. 
Livia] Augusti incor X 13, 
LiTOrJ tnier pesteB Erebi III 32. 
LuciferlV 866; VII 181; Vltl 

568; XXU472; XXXV 121. 
Lucina] 1 145; XVITI 74; XXll 

842; c. τα. 80. 47; XXXIII 

123; XXXVI 307. 
LQcretia] XVIII 446; c. m. 80, 



153. 



; lividue 



LuctuHln 

XXTOI sas. 

Lnna] l 22; XV 223; X 114; 

XXII 438; XXIV 288; c. m. 

27, 61; 44, 6; XXXV 46; 

XXXVI 403. 
LutatiaH Catulus] XVni 455. 
Luiurite] Baevior ardet SV 

183. 
Luinfl] popiilator opam lU 36. 
Lyaena | XV 445; XX 294, 435; 

X 210; XXIV 862; XXVlll 

562; XXVI 349; XSXV853: 

app. Xni 4; ef. BafohtiB. 



LjoaeuB] adi. XXVIII 19Q, 
suhst VIII 467; XXI 181; 
XXIV 249; G. m. 25, 48; 

XXXV 18 

LyeaoiiiuB] Χνΐ!299 ; XXVI246. 
Lycastel Nympha XXIV 262, 

276, 292. 
Lycia] XVIH 204. 
Ljeurpial ΥΠΙ 609; ΧνΠΐ68, 
Lrdia]ini97; XVIII 208; XX 

296; XI 9; Xai6; VIII 603; 

XXIV 62 cf. Maeoniua. 
Ljdiua] I 63; XXXIII 275. 
Lydns] XX 241, 578. 

Maeedo] XXIV 165; XXVI 180. 
Macetae] V 279; XX 147; 

XVII 28. 
Maeander] XX 266, 268, 292. 
Maeandrius] XX Vm 635. 
Maenadea] V 419; XX 623; 

Vin 609; ef. Pentheue. 
Maenala] 1 18T; VIH 470; XVn 

291; XXI 1B2; XXIV 260; 

XXVI 675; ΧΧΧΙΠ 230; 

XXXV 244. 
MaenaliuB] VIU 161; c. m. 

25, 86; app. Π 103. 
Maeon] XX 245. 
Maeonee] XX 246. 
Idaeoniue] III 166; XX 464; 

X 234; VIII 602; c. ni. 30, 

20; XXXm 19; XXXV 68; 

cf. Ljdia. 
MaeotiaVJ I 36. 
Maeotis] adi. XV 243; aubgl. 

III 812; XXVI 57. 
Maeotius] XX 834; VHI 180-, 

XXVIII 338. 
Miignee] c. m. 29 inscr. 
MaffnuB] Fompeius XVII! 502. 
Maia] ΧΧΧΠΙ 76. 
Manes] V 166; c. m. 63, 44; 

XXXm 41, 267; XXXV 14, 

828; app. XX 22. 
Huilias Theodonu]XVainicr., 



334 



INDEX NOMimjM ET REROM. 



136, S76i c. m, 21,1, 4; adi. 
Manlia prolee XVII 340; ef. 
Theodorus. 
Mantua] c. τα. 30, 147; cf 

Marcellua] itf. GhmdiusX^ ^9; 

XVni 456; XXVI 140. 
MareomereB] francoiwni ρτνη- 

eept XXI 341; cf. Sumio. 
Marcua awrelvM Jmp.] XXVill 

S40, 350. 
MarcQB] ignoVue app. XXII 1. 
Maria] mater Christi c. m. 

SXXII 7(?); app. XXI 1. 
Maxia] jHirter Sersnae c. m. 30, 

6Θ; fiUa Stiliconie et Serenae: 

XV 628; XIV 37; X II, 37, 

lia, 173, 351, 376, 840; 

XXI[ 239, 342. 
Uaria] ignota app. V 10. 
M»tica] Nympha I 25Θ. 
M:ftriuHlXV9!i;Vine41;XXIV 

86; SXVI 126, 646. 
MarmaricuB] Eaminon XVIII 

180. 
Maro] Vergilius c. m. 23. 12; 

40, 28; app. V 4; cf. Ver- 

Mare] V 66, 188, 361, 501 ; XV 
86, 273. 415; XVIII 377; 
SIS 20; XX 667; XIII 4; 
VII 73; VIII 18, 90, 321,466, 
526; XVII 163; XXI 190, 
336; XXni5,276,4B7;XXIV 
35, 211; XXVIII 10, 91,210, 
283, 307, 624; XSVI S6, 69, 
258, 230, SS9, 468, 507,623; 
C. m. 1, 4; 29, 26; 80, 199; 
42, »; 44, 3; 63, 3g; XXXIII 
134, 135; app. II 32; VU 

mser.,1; c/iMaTorSjGradiTus, 

et religua tumiina. 
MarsyaJ fimius in Maeandrum 

inftwns X5 2ββ(6ίβ;. 
MarBjasl cf. Celaeuae. 
JtfarijusT XVIII 438, 506; VUI 



53»; ΧΧΠ 349; ΧΧΠΙ 30» 
XXXV 147. 
Mavorel I 96. 99; m 334; IT 

17; XV 129; xvm Γ — 

XXI 270; SXVI 491; c, 
39, 22; 53, 75; cf. Μ 
QrinUTus et r. 
MavortinB] X 187; VU 186 
XXrV 191; XXVI 85; 0. m 

25, 70; 29 33; 46,12; 68, 87 

Mascezel] Gildcmis frater XV 
390. 

Masflagetefl] UI 313; Vni 54| 

MaHBylue] XV 2B4; XVin 38»;* 
VIII 26; XXII 394; XXVa 
377; XXVI 148; XXXTV 38. 

Mauraa] adt. XV 462; ΧΧΪΠΕ 
344. suist. XV 95, 189, 388, 
330, 361, 438; XVIIl 4O0 
505; Xai9; VII 64; νίΠΒβ 
XXI 19, 849, 357; XXII 2β1 
XXIV 19; absol de GHdom 
XV 70, 336. 283, 338, 38 
XIX 71; XXI388; XXI 1 28 
XXVm 122. 

Mauruaine] XV 844; VIII 3 
XXIV 278; XXVni 104. 

Maiiroufl] amicus CJattditHti 
ignotus e. ra. 14 inser., 1. 

Mazas] Maums XXI 866. 

Medea] lU 863. 

MeduB] I lei; m 335, 874:, 
XVm 331; XX 103, 478} 
X 224; VII 71; Vlit S 
XVil 152; XXI Θ7, 167;' 
XXIV 163, 164; XXVTU 416( 
XXVI 187. 

Meduea] m 281; cf. Gorgo. 

Megaera] III 74, 854; XXr~ 
387. 

Melampus] vates XVUI 816. 

Μβιπιιοιι]ΧΧ530;ΧΧΙ2β6,2βΒ. 1 

Memphia] XV 56; VIH 670t 1 
XVII 127. 

Meroe] ! 135; XV 464; XVJ 



1178; Χ 233; νΠ 21; XXI 261; 
C. m. 36, 78; 28, 19; 40, 15. 
MetannjB] XXTIII 601. 
MetellueJ 1147; SV81;XVII1 
H< 



mDEX NOMISUM ET REROM. 



I 



Mettina FKfetius] Till 403. 
Uetue] ^erstma 1 78; S 82; 

XXII 373 
MidaJ XX aei ; XXIV 280, 232. 
Mimaa] giga» c. m. GS, 86; 

XXXV! 347. 
MiDcias] ΧΠ 13; XXVIII 197; 

c. m. 26, 108; app. Χ1Π 8. 
,ΜϊηβΓϊΒ,] 1 84; XVIII 273, 328; 

XX 266,691; νΐΙ1162;ΧΧΐί 

828, 840; XXIV 236; XXVI 

16; c. m. 22, 41; 63, 41; 

XXXTl 218; cf. Pallae, Tri- 

tonia. 
iBnomBl XXXV 332. 
Mmos] 111 114; V 477. 
MinOUB] puer XXVI 443. 
UithraBj XXI 63. 
MnemoBjae] X 287. 
MoeBia] VIII 53. 
Μοθβί] V 46; XXVI 165. 
MoloBBi] XXVI 136; canes: 

V420: XXII 215; XXIV 393. 
Morbua] jwi-ftww III 32 ; XXVIIl 



Μογβ] persima III 238. 
Mucius Scaevola] XVII! 445; 

VIII 406. 
Mulciber] I Θ5; XX 3.Ϊ; X 58; 
νΠΐ91; Χνΐ1337; XXI 104; 
c. m. 17, 33; XXXV 176; 
XXXVI 3B7; cf. Vulcanus. 
MnlTiua] ponB XXVIII 544. 
I Hnrcial vailiB XXII 404. 
kHuBa] II 18; IV 19; VIII 896; 
I XVII 66, 138; XXI 181 ; XSII 
f 5, 127; XXIII 5, 19; XXVn 

' 11; XXVIII 126, 476; XXV 
10; XSVI 698; e. m. 3, Ά; 
22, 51; 25,31, 46; 26, 7; 30 
162} 40, 24; «, 4; XXXIV51. 



L. 46,1; 



Muaeus] app. V 40. 
MuBicua] app. I 3. 
MycalaeuBJ -a litora XX 265. 
Mycenae] XV 287, 399 ; 5XXVI 

Mygdonine] Pftrygitw XS 1, 
403; XVII 800; XXXV 268. 
Mjrtilaa] c. m. 30, 168. 
Mjei,Myaia]t'iiieMoeBi,MoeBia. 
MjUIenaene] -o peotine X 286. 

HaiaB^ XXVin 158. 
NaiB] 1 249; XI 24; 0. 

XXXV 56; XXXVl lY. 
Napaeae] c. m. 30, 87. 
Nar] /iumefi I 366; cf. XXVIll 

516. 
Narcissue] flos XXXV 132; 

Claudii libertue XVIII 441. 
Narnia] whs XXVIII 515. 
Naeamon] gens Afromm XV 

193; XXI 256, 854. 
Natura] p&rsona VIII 199; XXU 

432,442; 0.111.37,63; 29, 88; 
53, 62; XXXIIl 148, 250; 

XXXV 871; XXXVi 38. 

Nebrophone] Nympha XXIV 

350, 315. 
Nemea] app. Π 75. 
NeptuaiuBJ c. m. 30, 129. 
Neptimne] III 279; XX 37; X 

165; Vlll97;Vni 463; XXIV 

265;c. nj.53,38.H9;XXXlII 

104; XXXV 1Θ1. 
Neteie] 1202; XIX 68, X 169, 

283; Vni 565; c. m. 30,80. 

NereiuBjTIII 592; XXXIII 108. 

NereuB]llll88;V308; XX 04; 
X 167; XXIV 360; XXVIII 
496; XXVI 820; XXXIII 144; 

XXXVI 11. 

Nerens] -ie toris VII 116, 
Nero] XX 61; VIII 818. 
Nerva] XXVIII 420. 
Nerviue] mih» XV 431. 
Hiliacue] XV 59; c. m. 25, 123. 



336 



INDEX NOMINUM ET RERUM. 



NUoticne] Vin B74 

Nilae] 1 38, 169 ; m 186 ; V244 
XV 62, 114, lfi8, 456, 478^ 
XVm 14, 816; XIX 89; X 61, 
323; Vn 207; VUI 44, 898: 
XVII 382; XXI 179, 353; 
ΧΧΠ41β; ΧΧΤ[ΙΙ86;ΧΧνί 
57; C. m. IB, 3; 22, 58; 26, 
73; 27,73,100; 28 inser., 7, 
88, 29, 31, 36; 31, 13; 
XXXrV 43. 

Niobe] XX 405. 

Niphatealmons XVIII 16; Vn 
72; XXXVI 263. 

Norieoa] -a mra XXVI 365. 

NotnBl I 271; V 244; XV 64, 
459; Vn 140; VUI 173; XXI 
179iXXVIIt 176; XXVI 205; 
C. m. 25, 144; 34, 6; XXXIi 
8; XXXIII 92. 242; XXXV 
248; XXXVI 328. 

Nosjpersowa 11130; XXXV 363. 

Nuba] XXI 264, 

Numa] m 114; VIII 493 ; XXIV 

167; XXVI 101- 
Nnmida] adi. XXI 257; gubst, 

XV 93, 409; XXIV 35. 

Ν jcteus] equttsPlutonis X XXIil 

286. 
Nympha] I 213, 268; X 74; 

ΧΧΠ 846; XXIV 258; XXVin 

158; c.m. S6,7; 30, 78,175; 

53, 120, 121; XXXIV 3; 

XXXV 67, 76, 204; XXXVI 

4, 172, 2S0; app. V 20; cf. 

Napaeae. 
NjHa] Vni 604; app. Xllt 4. 
Nyaaeus] XX 171. 
Njeias] app. VI 2. 

Occidena] XII 37. 

OcciduQs] -is plagia XVI 14. 

Oceanua] I 216; ΙΠ 124, 197; 
V 114; XV 455; XVni 492; 
XX 23, 248; XII 34; X 161, 
281; Vn ΙΤβ; Vin 22, 42; 



27, 1; 30, 41, 74; 63, li;- 
ΧΧΧΙΠ270;ΧΧΧνΐ172,8β9. 

Odothaeaa] VIII 626, 632. 

Odireiue] adi. lU 176; IV 18i 
VU 147; c. m. 53, 76; subsf. 
V 425; XXVI 178. 

Oebalift] I 260. 

OebaliuB] XV;. 158. 

Oedipodea] ΙΠ u4; XVIII 28». 

Oeoomauel c. m. 30, 188. 

Oenotria] XXII 263; XXVI 14β. 

Oenotriasl -a telhis XSVI 310. 

Oeta] Vli 114; XXVI 182; o. 
m. 53, 66. 

Oetaeiis] V 181; IX 8; XXII 2», 

Olbial XV 619. 

Oljbnue] I inecr,, 80, 243; e< 
m. 40 liwcr., 17, ^ 

Olympua] ΠΙ 60; V 182; Χί 
18, 148; ΧνΤΠ 140; IX 21• 
Χ 300; Vll 33; νΠΙ 230ί: 
XVII 79, 206; XXrV ia5j 

χχνπ 23; xsvm 101, ιβ9, 

351; XXVI 180, 611; c. m. 
31, 31; XXXV 188, 857! 

XXXVI 18, 269. 



Orcadeal Vm 32. 

Orous] III 294. 

Oreates] ΙΠ 107; XXVm 118; 

c. m, 22, 14. 
Oresteas] c. m. 40. 19. 
Orieoal V 30; XVin 17, 896; 

XX 131, 666; XII 36; VIII 

70; XXI 8, 277; XXIV 81; 

XXVm 92 
Orion] sidus I 28; XV 498; 

VII 171; XXI 287; xxvm 

177; XXXV 191, 
Orontea] VS6; XVIU 484; ΧΪ 



INDEX NOMISUM ET REEUM, 



337 



116; VII 70; XSIV 158; 

5XXVI 373; app. XIII 9, 

OrpheUB] X 234; e. m. Ϊ8, 19; 

31, 1, 38; XXXIV 1. 
Orpheue] adi. VII 114; XVn 

253;ΧΧ1Ι 172; c. m. 33,11; 

XSXIV 2*. 
OrplmaenBl egutiS PlKtonis 

ΧΧΧ1Π 284. 
Oesa] V192; 1X22; VIU 108; 

XXI12;XSVn6i 0. m, 63, 

68; xxxmao; xxsv 207 

OsaaeuB] XaXV 183. 
OfitTOgothi] XX 153. 
Othrye] LX 22. 
OtueJ gigas XXVI 74. 

Pachynumljjj"iMn«niiirit«n XV 
142; XXXIII 148. 

Pactoloa] fluvius Ibi; 111103; 
XVin214;XX172;XXIV61. 

Padue] fimius XVm 376; XII 
14; XVli 200; XXVm 212, 
308, 495; XXVI 632; c.m. 31, 
12; XXST 178; ef. uridanua. 

P&duBa] c. m. 25, 109; et cf. 
c. m. 26, 1. 

Paeaii]IIll;SXVi δΒ8; c.m. 

63, 126. 

Paeonius] XX 12; SSIV 173; 

SXVI 121; c. m. 26, 67. 
PaeatanuB] -a iugera X 237. 
Palaemon] X 106; VIII 465; 

cf. Leucothoe. 
PalaemoniuBj XVII 289. 
Palationa] XV 118; VIII II; 

XXII 228; XXVm 35, 548. 
Palatiuio] s. v. palatiDm. 
PalladiuBjwomenc.m.25 tMeer., 

""., 64. 

XXVIII 
PallanteuBlXXn 406; XXVm 

644; c/". Talatinus. 
PaUas] Ihtandri filivs XXI 97. 
PaUasJ dea XVm 272; ΧΧΠ 



276; XXrV 210; C. m. 53. 

no; xxxm 230; xxxv 

30, 206, 215; XXXVI 209; 

app. XIV 7; cf. Mmerva. 

Fall^j gigas c. m. 68, 96. 

PalleneuB] gigas c. m. 63, 109. 

PaUor] persona X 81; XXVIH 

322. 
Paroijhyli] SS 466. 
Pan] XXVni 199. 
FaQchaeDs] -a cimiama X 94. 
Panchaia] Arabia VH 211; 

XXXV 81. 
PandioniuB] XV 406; Vni608; 

.XXXV 19. 
Pangaea] Hl 337; XX 105; 

νΐΠΐ79; XSI134;arfi.inga 

c. m. 63, 67. 
Panuonia] V 46. 
Pannonius] stibsl. ΧίΠ 19β. 
Pantagiaa] ' fiuvins Sidtiae 

XXXV 68. 
PaphiuB] XIX 65; X 148, 254. 
Paphos] XXXV 166. 
ParaetoQiuB] -um Htue XV 160. 
Parcae] ΠΙ 157; XV 121; XS 

461; c. m. 11, 1; 26, 87; 27, 

109; ΧΧΧΠΙ 48; XXXV 6, 

306; cf.ktropos et LaclieBiB. 
PamaeinaJ XXVHI 132; app. 

II 1; subst. PamaBia I 71. 
Pamasna] II 6; XVI 15. 
ParrliaBius]XXI185;XXVI191; 

XXXV 18 
PattheniuB] XXI 183; XXXT 

148, 241. 
Partliia] XV 88; XVm 416; 

X 226. 

ParthicuB] XVm 842; e. m. 
25, 74; ΧΧΧΠΙ 17 ; XXXV 94. 

ParthuB] adi. c. m. 27, 84. 
subst. I 80; XX 476; XI 2; 
Vn 72, 201; VIU 214, 317, 
531;XX1 55, 68; c. m. B, 21, 
47; XXXV 200; cf. Perees. 



INDEX KOMIKUM ET REEUM. 



Pater] /wjipifer I 'J07; ΧΧΧΙΠ 

118. 
Patientia] persona SXII 105. 
PaulIUB] vide Aemilius. 
Paolus] apostohiB c. m. 60, 1. 
PaTor] persona 1Π 843; XXII 

373. 
Pas]exultatcumFideXVni71. 
Pegaseua] Π1 363; c. m. 45, 4. 
Pegaaaa] ΤΙΠ 668. 
Pelioii] I a03; V 44; IX 1; 

VU 115; Vm 103; XXI Vi; 

XXVI 74. 
Pella] XTU 28. 
Pellaeue] subst. de Alexandro 

Vin 374. aai. XV 269; XVUI 

483; XXIV SS; C. m. 23, 16. 

Pelopea] XVni 291. 
Pelopeiua] V 188. 
Pelopa] !L 216; c. m. 30, 167. 
Peloruin] pronuititwriui» 

SSVm 287; XXVI 222; 

XXXIII 152; XXXVl 255. 
Pelorna] gigas c. m. 53, 79, 
Pelusiacue] -as paludes c. m. 

27, 97. 
Penatea] β- ν. penatea. 
PenelopeVc. m. 30, 25, 31. 
Peneoa] tX 7; XXXV 180. 
Penthesilea] XVIII 334. 
PentlieuB] V 418. 
PentheueJ adi. XX 523; XXU 

213. 
Perdicca] c. ni. 8 ii\scr. cj. 

Polycaate. 
Perfidia] ^sorta XVII 169. 
Pergama] VIII 366. 
Pergua] lacua XXXV 12. 
Perithoua] ΠΙ 107. 
Periuriuin] -a lasciTa in eomi- 

tatw Veneris X 83. 
PermeaBiua] fons c. m. 30, 8. 
Persephone] XXXVI 244; vide 

Proseipina. 
Perses] rei SXI 372. 
PerBee] Persa XX 482; Vin 



140 ; XXIV 164, 166 ; XS Vni 

70; c. 111-47, 13; c/•. Parthua. 
Peraeua] III 278, 280. 
Peraia] terra ΎΊ1 204; femina 

XXI 57. 
Petrua] agoetolits c. m. 60, 1; 

app. XXl 13. 
Peucel VIII 630; XXVm 105. 
Pliaetlion] V 211; νΠΙ 63; 

XXVmi66,187;XXXVl403. 
Phaethonteus] I 258; VII 124; 

XXVII 107. 
Phalaria] ΙΠ 253; XV 186. 
Pharao] c. m. 50, 8. 
PliariiiaJ su&st. de ΗαΔτίαηΛ 

c. m. 21, 2, 4; oiit. XV 67; 

ΧνΐΠ48Ξ; X50; νΠΐ575; 

XXVm 86; c. ω. 27, 73? 

28, 1; 30, 60. 
Pharos] SVni 218 ; c. m. 23, 57. 
Pharaalicua] XXVIII 400. 
Phataaliua] X 291. 
Phaaia] 111 376; XVm 246; 

XX 676; VII 72. 
Philippua] paier .AieaMwdriXV 

268; Vni 375; XVII 31; 

PhilippuB UrliMS XXI 372; 

XXVI 389, 396. 
Pklegethon] ΠΙ 119; V 467; 

c. m. 26, 72; XXXIII 24; 

XXXV 315; XXXVI 390. 
PhlegBthonteaa] XXXIII Θ8. 
Phlegra] c. m. 53, 4; XXXV 

256; XXXVI 201. 
Phlegraeoe] XXVII 20; c. m. 

31, 27; XXXVI 337. 
Pboebe]ine;XVIlI384;X15i 

SVII130; 5X.IV 295; XXVI 

233; XXXV S9;XXXVI 209; 

cf. Dianft et Lima. 
Phoebeua] H 1. 
Phoebaa] I 56, 188, 268; Π 11; 

ΠΙ 129; V 104; ΧνΤΠ 827, 

397; XX 4Θ; SII 40; Κ 

17; νΠ 9, 166; VHI 176, 

286; XXLI 302, 440; XXIV 



INDEX NOMKDM ET REBDM. 



339 



42, 334; XXVIII 30, «2; 

XXVI 76, 244; c, m. 8, 1; 

27,48 ; 6S, 10, 39, 131 ; ΧΧΧΠΙ 

6,ia4,135;XXXIV48iXSXV 

38[6is); am. II 2. 
Phoeaicee] VIII 601. 
Phoenii] avie XXII 417; c. m. 

27 !M*er.; 81. 15, 
Pholoe] SXXIV 44- 
PhoIuBj Cenlaarus IX 14. 
Pliorcue]iVepium/iiii«XSXVI 

PhriiieuBlXXn 4e.S. 
PhrjgialXX 170, 238,274, 289, 



Vm2O;VIIil94;XXlVl70; 
c.in. 17,8B;30,191;XXXin 
180;XXXV367;XXXVI103, 
114, 424. 
Phryi] Qdi. ager SX 164. sufcei, 

XVm 206; XX 244, 262. 

10, 161; Cf. 



fhylaeideB] c. 
LfLodamia. 



Pictne] XVIII 898; VII 24; 

νΐΐΓ82 ; ΧΧΠ 254 ; XXVI 418. 

Pierideal ΙΠ 34; e. m. 81, 61; 

Pierius] I 160; IV 20; VI 16; 
XXI 23; ΧΧ1Π 8; XXVIII 
123; c. m. 30, 2, 146. 

PietaaJ dea ΠΙ 68; XVII 168. 

PinciuB] -a culmina ΧΧΠ 401, 

PindasJ XXIV 802; XXVI 184; 
app XIV 10. 

Pisae] Alpheae XV 



U8]C 



, 160. 



PiBidae] XS 341, 466, 

Pii TranquUli] XXVIU 421, 

Plato] XVn 149, 

PlauBtrum] gidus 1 36 ; XV 601 ; 

XXVI 247. 
Pleifta] gtiiite VUI 488; XXVI 

209. 
Plato] ΧΧΧ1Π 278 ef. Die. 



Poenas] adi. XXI 258; XXIV 
102;ΧΧΧνΐ1β6. »li6st.I148; 
XV 83, 609 ; XVIII 455 ; XVII 
201; XSn 190, 383; XXIV 
8, 71, 143; XSVI 138, 148; 

c/, PuniouB, 
Pollentia] XXVIII 202, 281; 

XXVI 636, 
ΡοΙΙθπΙϊηιΐΒ] XXVm 127. 
PoUqx] I 244; III 108; cf. La- 



Poljphemua] XSXVI 366; cf. 

t^clopB. 
PompeianuB] XVIII 221; XXII 

403. 
Pompeiua] XXIV ,36; cf.SYUi 

481 eq. et Ma^uB. 
Ponticua] app. XII 2, 
PontUB] V 38; XV 226; XVIU 

203; XX 264; XXI 129, 370. 
Porphjrion] gigasc.m. 68,85, 

115. 
Poreecna] XV123; ΧνΐΠ4«; 

ΧΧνίΠ 488. 
Poraa] VIII 876; XVII 32; XXI 

267, 268; 0. m, 22, 19. 
Pothiuus] XVm 481. ef. Pom- 

PnamuB] c. ω. 22, 15. 

Proba] Γ 193. 

Probinne] I inscr., 2U; c. ni, 

41 iHscr., 18; veteris Probini 

facta 1 2S, 
Probna] I 82, 57, 62, 75, 148, 

167, 178, 199. 
PrometheuB] XX 492 ; VUI 229; 

c. m 58, 22; o^IapetiouidcB. 
Promotuai XXI 96. 
Proponti»] XX 383. 
ProBerpinalcm, 68,44; ΧΧΧΠ 

iwcr. XXXm 27, 126, 217, 

246; XSXV 5, 204, 247, 277; 

XXXVI 70, 83, 100, 284, 407. 

cf. Perseptioiie. 



340 



INDES NOMINUM ET REBUM. 



ProteualX 51; c. m. 30, 128; 
XXXVT 13. 

Prudentia] persona SXU 107. 

Peamathe?] Nerm X 167. 

Ptolomaeua] mil eB dominus 
Eutropii Ύ.ΎΪΠ. 61, 66, 480 
(«fti ad Ptolomaeum regem 

Pudicitial jwrsowa I 195. 

Punicns] XV 59; VTH 410; XXI 
380; ΧΧΠΙ 3; C. m. 30, 60; 

cf. Poenua. 
PygmaeuB] -a balla c.m. 31, 13. 
Pyladee] Π1 108, 
Pyragmon] Cyclopa VII 196; 

XXSm 240. 



c. m. 30, 77. 

FjToie] AmoTwm unus c. m. 
25, 141. 

PyrrhA] -ae Baeculft XV 48. 

Pyrrbua] XV 126; XVIIi 463; 
Vin 414; XXI 371; XXIV 
32; XXVI 125, 128, 132, 145, 
154; A<Mlis filim ΥΏΙ 866. 

PjrthBgoraa] XVII 91, 157, 

PythiuB] adi. XVI 16; XXV 4. 

PjthonTI189;ni,15;VIIl53T; 



). II 3 



Quirinalis] XVni28; νΙΠ 157. 

QuirmuelVIII 8, 492; ΧΧΠ 
370; XXIV 99; XXVHI B, 
642, 652: XXVI 101, 639. 

Quiria, QmriteB] sgl. ΧΠ 17; 
i)!.XVm409; ΧΪ:ΐ3β;ΧΧΠ 
391; XXIV 54; XXVIII 587, 
632; XXVI 451, 

Eaetia] VIII 443; XXVI 279, 
S30, 340, 411. 

Baeti] XXVin 232. 

EaTenoa] XXVIII 494. 
Bedax] FortDna R. XXVIil 1. 



Regulus] XV 79; Vni 411; 

XXI 381, 
Bliadamanthja] V 480. 
RhamnuaiuB] -a dea XXVI 631. 
RhenuB] 1161; 10138; V 118 

XV 312, 374; XVHI 395: 

XX 251; X 278; Vlt 18: 
VIII 440, 457, 652; ΧνΠ 54; 

XXI 20, 196, 202, 230; ΧΤΓΤ 
246; XXIV 13, 26, 805; 
XXVni413; XXVI 331, 336, 
422, 569; e. m. 25, 91; 46, 
13; XXXVE 821. 

Rhesue] XXVIII 473, 482. 
Rhodanua] V 111; XVin 404; 

XX 269; XVII 53; XXI 1B9 ; 

XXII 393; XXIV 158; XXVI 
300; c. m. 18, 1. 

Rhodius] XSIV 326. 
Rhodope] ΠΙ 335; V 291; XX 

163; Vm 50; XXI 130; 

XXVI 177; c. m. 53, 6B; 

SXXIII 135; XXXIV 19. 
Ehodopeiuej VII 113 ; VIII 626 ; 

C. m. 22, 37. 
Rhoetos] IX 13 
Riphfteue] m 242; XX 151; 

Vn 149; XXI 124; XXVin 

31; XXXVI 321, 
Roma] I 19, 79, 133; V 54; 

XV 17, 60, 18 1, 204, B07, 308, 

460; XVm 872, 384, 435; 

XX 128, 339; XII 20; VH6; 
Vni 861, 508, 683; ΧνΠ269; 

XXI 809, 376. 386; SXU 224, 
369, 377, 408; XXUI 23 
XXIV 2, 27. 51, 78, 96, 180, 
225; XXVm 78, 87, 192, 
211, 295, 360, 432, 483, 461, 
492, 530, 602; XXVT 61, 77, 
96, 264. 362, 375, 450, 477, 
506, 511, 633.647 ; C m. 80.68. 

Eomanue] subst. XV 870; XX 
229; VIII 309; XXI 348; 
XXIV 166;XSVIII 298, adi. 
l 163, 193; III S83, BOT; V 



INDEX NOMINUM ET RERUM. 



4, 52, 206; XV 95, 242 467; 
XVm 231, 374, 4ΘΕ; XX 159, 
226, 477, 676; X 226, 315; 
VU 67; Vni 59 219, 398, 
623; XVI 7; XVI! 37, 84; 
XXI 1, 224 340, 374; XXII 
205, 402; XXIV 8, 30, 84, 
160; XXVHI 12, 75, 150, 41Θ, 
561, 599; XXV 3; XXVI 84, 
232, 288, 382, 3S0, 490, 639, 
571,633;c.m.l9,2;30,189; 
41,13; 60,10; app.niOjVaa. 
Bomuleue] I 97, 226; XV 75; 
XX 63; Vn 1; Vm 619; 

SXt 381; XXII 366; XXIV 
124; ΧΧνΠΐ67; XXVI 382. 

Eomulua] XX 142; adi. -avir- 
tus SXVI 261. 

Eiibicon]XXVin365iC.-m.l9,l. 

Rabrttm mare] ΙΠ 278 ; V 242 ; 
XV 33, 464; XVIIi 16; X168; 
Vn 210; VIII 60O; C. m. 25, 
61; 29, 16; 30, 4; 31, 14; 
39, 3; XXXVI 320. 
, Enfinne] III 20, 93, 140, 189, 
266, 314, 861; V 7, 92, ISO, 
212, 219, 294, 319^ 338, 867, 
424, 496, 613; XV 804; XX 
539, 660; c. m. 30, 238. 

Sabaeug] subgt. XVni 321; 

Vm 806. adi. X 310; SXI 

68; c. m. 27, 43. 
Sabinue] XV 106, 
Sacee] XXI 167. 
Sacra via] XXVm 604. 
Salins] XXI 222. 
Salmoneusj V 514; c. m. 51, 13. 
Salvator] Christits c. m. 82, 

inacf•. 
Salus] Bomana c. m. 30, 189. 
8angariusl /;?imet( XX 263, 291. 
Sapor] XX 481. ■ 
Sappho] X 23. 

Sardinift] XV 508; Χ^'Π 203. 
Satdoninil XXVI B18. 



Sarmatal III 310; XX 338; 

XIV 16; VIII 485; XXI 111. 
Sarmaticui] I 132; VII 148; 

c. m. 25, 88. 
SatumiuB] mtbet. ille S. c. m. 

68, 16. adi. VII 168; XXI 

178; XXXVI 20. 
SatnninB] ΧΧΠ439; c. m.43.2; 

44, 7; XXXm 114; XXXV 

168, 280; XXXVI 273. 
Satyri] VIII 608; XXIV 364. 
SavueJ XXII 192. 
Saso] XVIII 392; X 219; VIII 

31; XXII 226; c. m. 25, 89. 
Schoeneis] c. ra. 30, 170. 
Soipiadee] I 149; XVIII 456; 

XXI 381; XXII 384; XXIII 

1, 21; XXVI 141 ; c. m, 30, 42. 
Scipiol XV 95. 
Sciron] Itl 263. 
Bcironiue] XXVI 198. 
Scorpiua] sidus XVTT 465. 
ScjottioQsl ΧΧΠ 254. 
ScottuB] VII 65 ; Vm 33 ; XXE 

251; XXVI 417; c.m. 25, 90. 
Scjlla] ΙΠ 296; XVIII 294; c. 

m. 30, 31. 
aojI)aena]XXXVl447; app.l2. 
Scyriusl-avirgo JJeiciaMioX16, 
ScyOiaAadi. XVm 608; subst. 

XI 25, 



SoyticnB] I 160 ; m 162 ; XVTII 
248; XX 180, 238; VII 27; 
VIII 474; XXII 368, c. m. 
23, 3; 25, 135; 63, 23. 

Semeleiua] app. VI 1. 

Semiramiaj ΧνΐΠ 339. 

BemirainiuB] I 162. 

SenecttiB] persona III 31. 

Senium] exelttsttm α Iti/nentiitt 



342 



INDEX ΝΟΜΙΝΤΜ ET REHUM. 



XV 



Serena] Stilieonis 

810; X 120, 262; XXI 78: 
XXVm 98; c. ni. 30 inscr.. 
a, 33, 48, 69, 118; 31 inscr.. 
U, 47; 45, 3; 46, 14; 47,12: 



48 ι'ί 



, 11. 



Seres] I 17S; SVIII 226, 304; 

X211; VII 211; VIII 268,001. 
SericuB] vide aericus. 
SerrajiUB] 1Π 202; XVIII 454; 

VIII 415. 
ServiliuB] JsawncMs XVHI 217. 
SeTflri] beUatores XXVIU 421. 
Sibyila] XV 29; XIX 38; Vni 

148; SXIV lee. 

Sibjliinus] cf. Cunianus. 
Sicania] XVIII 456; XVIt 204; 

XXXV 160; XXXVI140; cf. 
Trinacria. 

Sicanua]adt.XXXlII220; mhst. 
XX5V 112. 

Sicninel IV 9; XV 81, 187; 
XVIII 166; VU 192; XSl 
187 ; XXIV 142, 814 ; XXVIII 
287; c. m. 17, 42; ΧΧΧΠΙ 
139, 141(?); XXXV 178; 

XXXVI 84, 256. 
SidoniuB] V 460; XV 191; X 

118,212; VIII 600; XXII 88; 
XXXIII 276. 
Signifer] iodiociti I 24J; ΙΠ 
866; XVn 120; XXI 146; 
ΧΧνΤΠ 22; c. m. 51, 9; 

xxxm 102. 

Silenna] XXIV 863. 

Siraoifl] rX 20; XXI 264; 

XXXVl 372. 
Sinie] m 262. 
Sirenes] c. m. 30, 28; XXSVI 

190, 205; app. 1 inscr., 1; ef. 

Acheloidee. 
Sirina] sidus ΙΠ 241; XI 20; 

XXil466; c.m.25.120; 28, 

92; 30, 6. fdi. c. m. 36, 6; 

spp. U 124. 



Smjfna] c. m. 30, 147, 
Smyrapnaia] c. ra. 2 iiiscj•. 
SocraticuB] XVn 87. 
Sol] II; IIIIO; VII131; VIII 
66; SXI 34; ΧΧΠ 419, 422. 

441,470; xxvmi9S; xxvr 

285; 0. m. 27, 46; 40, 14; 
63,34; XXXV44; app.XIVl. 

Solon] Vm 607. 
SomnUB] persona XV 213, 
Sophene] XVni 220. 
Spartacus] m 256; XXVI 155. 
SpartanuaJ adi. I 287; XVTl 

163. subU. Vin 471; XXIV" 

162. 
Sperchina] XXVI 183. 



171, 246, 276, 302, 403; SV 
289, 818, 828, 379; XVIII 
378, 600; XX 126, 418, 502, 
517, 631, 544, 692; XIII S, 
12t6ie); X 34, 220. 302, 319; 
Vn 144, 162; Vin 432, 469, 
481; XVn 162, 266, S79(?); 
XXI 9, 89, 66, 132, 160, 196, 
291, 328, 386; XXII 68, 83^ 
304, 231, 261, 264, 279, 316, 
323, 326, 343, 461, 476 ; ΧΧΙΠ 
21; XXIV 64. 107. 174, 194, 
213, 238, 283; XXVllI 100, 
210, 801, 318, 320, 431, 466, 
679; XXV 16; XXVI 14,18*, 
142, 164, 311, 267, 349, 406, 
426, 463, 469, 5ia, 658, 688, 
596, 647; c. m. 1 inaer., '' 
13(6i'£^; 26, 93; 80, 83, 17! 
186, 207; 46, 12. 

Stiiichoniae] -a virgo X 177. 

Strymon] XV 476; X 310: 
XXVI 178. 

Stygius] III 62, 304; V 167, 494; 
XSSl; VII186i XXXIII 120, 
285; XSXIV84; XXXV 284. J 



INDEX NOMIKUM ET REEUM. 



Stympbalia] XSXIV 87. 
Stjmphaloa] c. m. 9, 1. 
Styi] V 523; XXXIII 22. 
Suebus] XV 37; XVIII 880, 

894; VII 23; VIII Θ66; XSI 

190. 
Suki] imulae XV 518. 
Suuno] Franeorum priiKeps 

XXI 241; cf. Marcomerea, 
Superbia] Virtutum mgrata 

coraes XXII 160. 
Susa] XV 33. 
Sueanna] Sanefa EccUsiae c. 

m. 50, 4. 

Sygambnjs] XV 373; X 270; 

VUl 446; XXi 222 ; XXIV 18 ; 

26, 410. 
Sjgambria] XVIU S83. 
SylIa]prD&iKam253;XXVIII 



''Svf^ 



ΙΠ J73; XX 3 



Sjimada] XX 273. 

Syphai] XV 91. 

SyracTiaiua] Benes Archimedes 

c. m. 61, 6. 
Syria] V 38; XVUI 200, 260; 

XS 571. 
Syriuaj adi. app. XH 6. 
SjTtis, ^ee] Bgl. XXXVT S22; 

«i. XV 143, 316; Vin 433; 

XXI 257, 834; XXIV 276: 

XXXVI 446. 

Tabraca] XV!I1 410; XIX 71; 

XXI 369. 
Taenarius] XXXIII 2. 
Tagus] I 61; lU 102; XII 32; 

νΠΐ5β2; XVII 287; XXII 

230; SXlVSll; c. m. 30,71, 

115. 
TanftwJ m 324; VII 206; VHI 

44; XXVI 67, 603; XXXV 66. 
Tanaquil] c. m. 30, 16. 
Tantaiengl XXXV 336. 



Tarentum] XVII 158. 
Tarpeiua] XV 30; XXI 214; 

XXVin 45, 376; c. m. 4, 4. 
TarquiiiiuB]XV124;XVTn449; 

VIII 310;ΧΧνΐΠ487; c. m. 

30, 166. 
Tartara] m 122; c. m. 53, 3; 

XXXin 114; XXXV307, 384; 

XXXVl 64. 390. 
Tartareua] V 525; XV 130; 

XX 145; XXVI 449; c. m. 

23, 5; XXXIII 217; XXXV 

217; XXXVI 79; app. Π 33. 
Tattarua] XXII 110. 
Tarteaiai;uB]IlI101;c.m 40,14, 
Tarteeiue) X 161. 
Tauri] gens XVllI 249. 
TauruBj motii XVIIl 216; XX 

468. 
Taunie] eidus XV 497. 
Taygetue]XVlI291;XXIV259; 

XXVI 193; XXXT 244, 
Tegea] XSVI 576 
TegeaeuaJ ΧΧΧΠΙ 89, 
Telephue] c. m. 22, 4Θ. 
TeUus] persona c. m. 63, 19, 

56, 72; cf. Terra. 
Tempe] XXVI 181. 
TemperieaTiiea XXH 107. 
Tereua] ΧνΊΠ 293; XX 363. 
Terpeichore] IX 9. 
Terra] persona XVni 825; c. 

m. 53, 1, 17, 60; cf. Tellua. 
TeeiphoneJ XXXIUI 40, 
Tetiiye] I 35; ΠΙ 132; V 148; 

XVm392;Vn68;Vm 697; 

XVII 50; XXII 262; XXVI 

886; c. m. 27, 16; XXXIV 

46; XXXV 46; XXXVI 820. 
Teutonicufl] XVm 406; XXVI 

2S2. 



S44 



ISDES ΝΟΜΕΤϋΜ ET RERUM. 



Thaomantis] SXXVI 1 ; ef. Irie. 
Thebae] XV 287; SVin 291; 

XX522; VIII 13a;XStVl63; 

cf. Dircaeue, CadmiiB, 
Thebanua] c. m, i7, 81; app. 

Xni 3. 
Thecla] c. m. 50, 10. 
ThemiB] Π U; XXXm 107, 2 1 9. 
Theodorusl Flavius MimKtia 

Th. XVI ijMcr.; XVII 14, 

178; c. m. XXI inser. 
Theodosiua] Magnua III 51; 

XV 216; XXII 62, 432; c. m. 

30, B8 ; pater TkeodosU Magni 
nominatw SV 216; XXII 
422, saepe tangitur. 

Tliermantift] goror Serenae c. 

ID. 80, 118, 186; filia Serenae 

etSttliconisS.S-aS; XXII 359. 
ThermodontiacuB] -a aecuri 

Amaionum XXXV 66. 
Thenuopylae] XXVI 188. 
Thero] NympM XXiV250,309, 
TheaKUs] ΠΙ 107. 
Theaealia] V 178; c. m. 47, 6; 

XXXV 179 
TheeaaUcue] ίπ 174; X 19. 
TbeasaliB] XX 201; XXVI 237. 
TlieBBaloiiica] V 280. 
The3saln8]adi. V48; νΐ1ΐ543. 

gubst. m. XXVI 182; fem. 

m 146; c. m. 30, 13. 
Thetia] Xi 7; IS 22; X 175; 

c. m. 63, 118; XXXIU 150. 
Tbomas] Sanctus Eeclesiae c. 

m. 50, 6. 
Thraca?] V 160. 
Thrace] Vm 179, 476; XXI 

■21, 107. 
ThraciuB] XV 476; XX 104 

X 234; XXI 133; XXVIII 

478; XXVI837; cni. 30,207 

31, 2; XXXIV 10, 49. 
Thras] III 338; V 45, 291. 

Xi 147, 247, 412; ΧΧνΠί 



107, 483 (Μ; XXVI 165, 

587. 
ThreiciUB] Vm 525 ; XXVI 171, 

574; c. m. 31. 38. 
Thybrinua)-XXVin 182; c. m. 

80, 117; cf. TiberinnB. 
Thjbrie] 1 226; XVni 436, 447; 

XX 127; ΧΠ 17; VIII 678; 
ΧνΠ200; ΧΧΠ 189; XXiV 
98; XXVm 12, 866, 426, 
486, 520. 641; XXVI 50S,, 
578; XXXV 178; c/lTiberie. 

ThjeateB] ΙΠ 81; XVIII 289. 
Threateoe] 1171; XXXVI 388. 
Thyestiadee] Agamemnon 

ΧΧΤΠΙ 113, 
Thjle] V240; νΠ63; Vlil 82; 

XXIV 156; XXVI 304. 
Thyoi] Thraces XX 247. 
Thjoneus] Bacehue app. VI 8. 
Tiberiuua] deus t 20ί<; odi, 

XVHI* 404; XXIV 173; φ. 

Thybrinua. 
TiberiB] I 98; cf. Thjbru 
Ticinus] ΧΧΥΙΙΙ 196. 
Tigranee] XXI 370. 
TigriB] III 90: XVin 196; XX 

484; X 224: Vlli 43, 316; 

XXI 53; XXVni 86, 415; C. 
m. 27, 83. 

TiCTaTUB] VII120;XXVnil97; 

XXVI 662. 
Timor] interpestesErebi Ul 34. 
Tingi?! XV 160. 
Tiphvs] ArgHS guberitator 

XXVI 4, 11. 
Tireaias] XVIII 315. 
TirynthiuB] HcrctiieeXXXIV49. 
Titan, TitflaeB] I 94; V 338, 

524;Χ114;ΧΧΙ1450;ΧΧνΐΐί 1 

169; c. m. 27, 90; 28, 33; 

31, 28; 53, 2, 28; ΧΧΧΙΠ ^ 

66; XXXV 49; XXXVI 183..1 
TitaniuB] c. m. 27, 7 ; XXXIIi 44.1 
Tityos] V615; VII 160; ( 

63, 26; XXXV 338. 



liTJEX NOMISUM ET REEUM. 



Tomarufl] Fuppiter XXVI 18. 
Tomi] c. ai. 26, 70. 
Tonans] Impittr 1 12S; XV 

26, 487; IVin 160; XX 298; 

IX 11; Χ112;ΤΙ1132; YOl 

184, 20B; XVU. 390; ΧΧΠ 

437; SSIV 232; XXVm 44, 

349; c. m. 22, 39; 27, 81; 

29,*53; XXXm 38; XSXV 

76, 867; XXXVl 134, 183; 

app. 11 10, ISl. 
•Torquatiis]XVni462;VItl408. 
Traifloue] Vin 816; SXI 193; 

cio. 30,66; c/".Aeliua,Ulpiu8. 
TraiiC[uilli]" vide Pii. 
Trebia] XXIY145; SXVI387. 
Trinacna]XV4a7; XXVI 220; 

o. m. 17, 43; XXXIIl 142. 

191;XXSV186;XXXVI119. 
Trinacriue] -a deeetta XXXVI 

2S8. 
Trionea] XX 238; VII 205; 

V1!I 429, 474;" XXI 217; 

XXII 458; XXVI 169; c. m. 

63, 11; XXXIIl 102. 
Triptolemne] ΧΧΣΙΙΙ 13. 
Triton] XIS 67; X 129, 137, 

180; Vin 36; XXVill 378ί 

c. m. 30, 127; de laeu Tri- 

to»ie XXI 252. 
Tritonift] XV 129; XVIH 324; 

XX 396; XXII 883; XXTV 

168 ; XXXV 21 ; XXXVl 286 ; 

cf. Minerva. 
Tritoniua] -a vireo C. m, 53, 91. 
TriTia]X236;XVn292;XXVIII 

328; e. m. 30, 141 ; XXXV 27; 
I cf. Diana. 
ί TroaB] XX 405. 
■^ Troia] XVUl 291. 
t TroiajiuB] XVIII 328; cf. Pria- 

TuUias] app. V 27. 
Tullue] rex XV 254. 
Turia?! c. m 30, 72. 
TurnuB] Bjttuhrum rex XXI 97. 



TuEcna] adi. XXVIII 183 ; subst 

XXII 278. 
TjdJdee] XXVIII 470; cf. Dio- 

iVplioeae] VH 169 i XXVII 1 7 i 

XXVI 63; c. m. 53, 32. 
Tjplioius]-acerTixXXXVI183 
Tjphon] XXXV 22. 
Tjriue] mhst. XV 520. adi. IU 

207; XV 827; XVin 422; 

XIV 26; VE 15; VIII 140; 

XXI 79, 318, 3*44; XXHI 9; 

ΧΧΐνΐ79; C.m.4,6; 27,20; 

48, 8. 
TyrrhenumJ suhst. XXI 333. 
TjrrheiiUBl XV 455, 482; XVII 

204; XXIV 366; XXVIH 485; 

XXXIII 152; XXXVI 185. 

ValensJ XXI 37; XXVI 610. 

VandalicuB] XXVI 415, 

Veii] SV 107, 

Venetusl XII 7; XXVni 193. 

Venne] V 486; XV 182, 460; 
XVm 346, 468; XIX 60; XI 
16; XIV 2, 12; X 64, 65, 74, 
99, 152, 171, 184, 241; VII 
165; Vin 265; ΧΥΠ 864; e. 
1D.8, 6; 11, 8; 25, 1, 15, 39, 
119; 29, 23, 26, 44; 31, 9; 
44, 6; 63, 40; ΧΧΧΠΙ 216, 
226. 229; XXXV 12, 266; 
XXSVI 220. 281, 433; app. 
V 76 ; ef. Cjtherea et reliqua 
nomina. 

Vergiliua] c. m. 28, 16; ef. 
Maio et Mantna. 

Veronal XXVIII 201; o. m. 
20, 17. 



Ufene] ί 267. 

Victoria] dea XXiU 19; XXIV 
204; XXVIU 6« 



INDEX ΝΟΜΙΝϋΜ ET RERUM. 



Vindelicus] ■ 



1 ealtus XXVI 



Vindei] Vni 613, 

VirbiQs] XI 17; cf. XXVI «0. 

Virgo] ΐΜίίιίίαΧνΠ 132; aidvs 

XSII 465. 
Virtue] jjerMno ΠΙ 62 ; SVII 1 ; 

ΧΧΠ 162. 
Tiai] YiMgothae XXI 94. 
■UliieH] 1H124; c. m. 30, 146; 

cf. rthacae, LaertiuB. 
■Ulpiusl VUI 19; ΧΧΤΙΠ Θ46; 

cf. Traianns. 
Voluptaal persona X 82.' 
Uranie] Musa XVII 274. 
Uranius] pater Otireti c. m. 43, 4, 
Urbe] fljtinus XXVI 265. 
Vcsa,] aidus XSH 459; Σϊνΐ 

135; c. m. 40. 1β. 
Vukanine] XXVI 17; XXXIII 

172. 
Viilcanua] o. m. 53, 86; c/. 

Lemniufl, Mulciber αίία. 
VultornnB] rapax I 256. 

Xanthus] equus Aehillis VIII 

557; c. m. 46, 9. 
Xenes] V 120. 



X6I; VIII 649; SXIV252, 
XXVIII 476; XXVI 58; c. m. 
27,21; 80,115; ΧΧΧ1Π 186; 
XXXV 73, 288; XXXVI S 
268; app. XI 5. 



11. 



Άαανρία], 6, i. 
'Ατ^υτάντ{\ g. 35, 
BopE>]£l 6, 2. 
rotyA] g. 41. 
'ΕγΛέΙαΒθξ'\ g. 58, 59. 
Έΐικών] 2, 1. 
•EL•*mvlsl g. U. 
"E(iue] 1, 2. 
Ziifs] g. 57, 60, 62. 
'HiXios] g. 20. 
Θιίραΐ 72. 
Κβονίων] g. 73. 
Κύπιιις] g. 43,. 54. 
AvKccovtas] g. 73. 
ΛΓο/ρη] 3, 3. 
Nmfve] g. 32. 
Notoe] 5, 2. 
JToeciiacav] g. 56, 57. 
Τνψιοΐνβ] g. 55. 
Φοίβοϊ] g. 7(?); 1, 1. 
Χριοτόί] 6, 3; 7, 2, 



871 9 .Ceik C.1 

Ciaudii ClauOlani Cafm(AG032?3 
Stanford Uni/ersity Librarres 




ilJL 1 4 1980 



Stanlord Universlty Ulirary 

Stanford, California 



In order that others may use this book, 
please return it as sood as possible, but 
not later thao the date due.